لزوم توجه به علم، اخلاق و تجربیات جهانی در مدیریت جمعیت حیوانات آزاد
مجتبی طباطبایی.پژوهشگر اخلاق محیط زیست
در تاریخ ۲۰ اردیبهشت نوشتاری از دکتر آخانی درباره جمعیت سگها و گربهها در روزنامه «شرق» منتشر شد؛ اما متأسفانه مستندات نوشته ایشان دارای خطا و فاقد دقت علمی لازم بود و با ارائه مستندات و منابع علمی میتوان نشان داد که راهکارهای پیشنهادی ارائهشده در آن مقاله در تضاد آشکار با راهکارها و منابع علمی و بینالمللی است.
در اهمیت مدیریت جمعیت سگ و گربه شکی نیست، جمعیت زیاد سگها میتواند برای انسان خطرناک باشد و جمعیت زیاد گربه برای حیات وحش شهری دردسرساز است؛ اما کوبیدن هرچه بیشتر بر این طبل و بزرگنمایی، نمیتواند راهکارهای ناکارآمد، غیرعلمی و غیراخلاقی را موجه کند. در سال 2006 میلادی ائتلاف جهانی مدیریت جمعیت حیوانات همراه (ICAM) از سازمانهای معتبر بینالمللی با هدف ارائه راهنمای جامع علمی و انسانی برای این مدیریت جمعیت سگ و گربه شکل گرفت. فقط چند عضو این ائتلاف عبارتاند از: جامعه جهانی دامپزشکی (wsava)، اتحاد جهانی برای کنترل هاری (GARC)، سازمان جهانی حفاظت از حیوانات (WSPA)، انجمن جهانی حمایت از سگها (DogsTrustWorldwide) و انجمن حمایت از حیوانات انگلیس (RSPCA).
این ائتلاف در «راهنمای مدیریت انسانی جمعیت سگها» در سال 2019، ضمن بیان دلایل علمی توضیح میدهد که هرچند لازم است دسترسی سگها به زبالهها محدود شود؛ اما ضروری است که غذارسانی انجام شود؛ چراکه گرسنگیدادن به سگها برای کنترل جمعیتشان نهتنها غیرانسانی و غیراخلاقی است؛ بلکه تهدیدی برای ایمنی عمومی است. این کار باعث افزایش درگیری و خشونت بین سگها و حتی درگیری با شهروندان میشود؛ بنابراین غذارسانی و آموزشدادن به حامیان غذارسان بهعنوان بخشی از برنامه مدیریت جمعیت مطرح میشود. همچنین با ارائه دلایل علمی توضیح میدهد که زمانی که جمعت سگها زیاد باشد، حذف فیزیکی (انتقال به پناهگاه یا کشتار) راه درستی نیست. این ائتلاف در «راهنمای مدیریت انسانی جمعیت گربهها» نیز ضمن تأکید بر عقیمسازی، بر کاهش دسترسی به زبالهها و درعینحال غذارسانی تأکید میکند. جامعه انسانی ایالات متحده آمریکا (HSUS)، در بهروزرسانی ۲۰۲۰ در «راهنمای مدیریت گربههای ب رای شهرداریها» گفته است: حذف فیزیکی (کشتن یا پناهگاه) و منع غذارسانی، روشهایی ناکارآمد و منسوخشده هستند. منع غذارسانی در عمل کاملا بیتأثیر است؛ هرچند باید دسترسی به
زبالهها محدود شود؛ ولی باید ایستگاههای غذارسانی ایجاد و ضمن غذارسانی، واکسیناسیون و عقیمسازی انجام شود.
همچنین سازمان جهانی بهداشت حیوانات (OIE) در راهنمای کنترل جمعیت سگها (از ارجاعات خود دکتر آخانی)، مطلقا ذکری از منع غذارسانی نیاورده است. این سازمان نیز از کنترل دسترسی به زبالهها گفته است و دقیقا مصادیق این زبالهها را در پرانتز ذکر کرده و در قسمت بعد توضیح داده که در کنار این، لازم است اقداماتی انجام شود که مشکلات رفاه حیوانات ایجاد نشود. هر متخصصی میداند تغذیه درست از مصادیق بارز رفاه حیوانات است. همچنین مینویسد که نمیتوان سگهای پذیرفتهشده از سوی مردمی را که به آنها غذا میدهند و حفاظتشان میکنند، «سگ بیصاحب» به حساب آورد؛ بلکه اینها «سگهای جامعه» یا «سگهای محله» هستند. این سازمان تبلیغات گستردهای بر لزوم واکسیناسیون این سگها میکند و هیچجا از منع غذارسانی، کشتار یا جمعآوری سخنی به میان نیاورده است؛ بنابراین چطور دکتر آخانی از این منبع نتیجه گرفتند که نهتنها به سگها، بلکه به گربهها نیز نباید غذارسانی کرد!؟ در پایان اگر بخواهیم در مدیریت جمعیت سگها و گربهها موفق عمل کنیم، لازم است در سه سطح به اخلاقیات پایبند باشیم، اولا بدون دلیل علمی گناه فقدان برنامه مدیریت جمعیت علمی و اخلاقی را
که باعث ازدیاد جمعیت سگها و گربهها شده است، بر گردن شهروندان دلسوز غذارسان نیندازیم، غذارسانی خود بخشی از برنامههای علمی مدیریت جمعیت است، فقط باید اصولیتر انجام شود. ثانیا اخلاق پژوهش را رعایت کنیم و منابع علمی را درست و دقیق، آنطورکه هست نقل کنیم. ثالثا به اخلاق محیط زیست پایبند باشیم و مراقب عواقب مخرب حرفهای غیرعلمی و غیراصولی بر زندگی حیوانات بیگناه و امنیت شهروندان باشیم.
در تاریخ ۲۰ اردیبهشت نوشتاری از دکتر آخانی درباره جمعیت سگها و گربهها در روزنامه «شرق» منتشر شد؛ اما متأسفانه مستندات نوشته ایشان دارای خطا و فاقد دقت علمی لازم بود و با ارائه مستندات و منابع علمی میتوان نشان داد که راهکارهای پیشنهادی ارائهشده در آن مقاله در تضاد آشکار با راهکارها و منابع علمی و بینالمللی است.
در اهمیت مدیریت جمعیت سگ و گربه شکی نیست، جمعیت زیاد سگها میتواند برای انسان خطرناک باشد و جمعیت زیاد گربه برای حیات وحش شهری دردسرساز است؛ اما کوبیدن هرچه بیشتر بر این طبل و بزرگنمایی، نمیتواند راهکارهای ناکارآمد، غیرعلمی و غیراخلاقی را موجه کند. در سال 2006 میلادی ائتلاف جهانی مدیریت جمعیت حیوانات همراه (ICAM) از سازمانهای معتبر بینالمللی با هدف ارائه راهنمای جامع علمی و انسانی برای این مدیریت جمعیت سگ و گربه شکل گرفت. فقط چند عضو این ائتلاف عبارتاند از: جامعه جهانی دامپزشکی (wsava)، اتحاد جهانی برای کنترل هاری (GARC)، سازمان جهانی حفاظت از حیوانات (WSPA)، انجمن جهانی حمایت از سگها (DogsTrustWorldwide) و انجمن حمایت از حیوانات انگلیس (RSPCA).
این ائتلاف در «راهنمای مدیریت انسانی جمعیت سگها» در سال 2019، ضمن بیان دلایل علمی توضیح میدهد که هرچند لازم است دسترسی سگها به زبالهها محدود شود؛ اما ضروری است که غذارسانی انجام شود؛ چراکه گرسنگیدادن به سگها برای کنترل جمعیتشان نهتنها غیرانسانی و غیراخلاقی است؛ بلکه تهدیدی برای ایمنی عمومی است. این کار باعث افزایش درگیری و خشونت بین سگها و حتی درگیری با شهروندان میشود؛ بنابراین غذارسانی و آموزشدادن به حامیان غذارسان بهعنوان بخشی از برنامه مدیریت جمعیت مطرح میشود. همچنین با ارائه دلایل علمی توضیح میدهد که زمانی که جمعت سگها زیاد باشد، حذف فیزیکی (انتقال به پناهگاه یا کشتار) راه درستی نیست. این ائتلاف در «راهنمای مدیریت انسانی جمعیت گربهها» نیز ضمن تأکید بر عقیمسازی، بر کاهش دسترسی به زبالهها و درعینحال غذارسانی تأکید میکند. جامعه انسانی ایالات متحده آمریکا (HSUS)، در بهروزرسانی ۲۰۲۰ در «راهنمای مدیریت گربههای ب رای شهرداریها» گفته است: حذف فیزیکی (کشتن یا پناهگاه) و منع غذارسانی، روشهایی ناکارآمد و منسوخشده هستند. منع غذارسانی در عمل کاملا بیتأثیر است؛ هرچند باید دسترسی به
زبالهها محدود شود؛ ولی باید ایستگاههای غذارسانی ایجاد و ضمن غذارسانی، واکسیناسیون و عقیمسازی انجام شود.
همچنین سازمان جهانی بهداشت حیوانات (OIE) در راهنمای کنترل جمعیت سگها (از ارجاعات خود دکتر آخانی)، مطلقا ذکری از منع غذارسانی نیاورده است. این سازمان نیز از کنترل دسترسی به زبالهها گفته است و دقیقا مصادیق این زبالهها را در پرانتز ذکر کرده و در قسمت بعد توضیح داده که در کنار این، لازم است اقداماتی انجام شود که مشکلات رفاه حیوانات ایجاد نشود. هر متخصصی میداند تغذیه درست از مصادیق بارز رفاه حیوانات است. همچنین مینویسد که نمیتوان سگهای پذیرفتهشده از سوی مردمی را که به آنها غذا میدهند و حفاظتشان میکنند، «سگ بیصاحب» به حساب آورد؛ بلکه اینها «سگهای جامعه» یا «سگهای محله» هستند. این سازمان تبلیغات گستردهای بر لزوم واکسیناسیون این سگها میکند و هیچجا از منع غذارسانی، کشتار یا جمعآوری سخنی به میان نیاورده است؛ بنابراین چطور دکتر آخانی از این منبع نتیجه گرفتند که نهتنها به سگها، بلکه به گربهها نیز نباید غذارسانی کرد!؟ در پایان اگر بخواهیم در مدیریت جمعیت سگها و گربهها موفق عمل کنیم، لازم است در سه سطح به اخلاقیات پایبند باشیم، اولا بدون دلیل علمی گناه فقدان برنامه مدیریت جمعیت علمی و اخلاقی را
که باعث ازدیاد جمعیت سگها و گربهها شده است، بر گردن شهروندان دلسوز غذارسان نیندازیم، غذارسانی خود بخشی از برنامههای علمی مدیریت جمعیت است، فقط باید اصولیتر انجام شود. ثانیا اخلاق پژوهش را رعایت کنیم و منابع علمی را درست و دقیق، آنطورکه هست نقل کنیم. ثالثا به اخلاق محیط زیست پایبند باشیم و مراقب عواقب مخرب حرفهای غیرعلمی و غیراصولی بر زندگی حیوانات بیگناه و امنیت شهروندان باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.