|

جای خالی اعتراض به تعبیرات زن‌ستیزانه

گیسو فغفوری

این روزها در شبکه‌های اجتماعی و سخنرانی‌ها و گفت‌وگوهای دوستانه و خانوادگی یکی از موضوعات مهم، محسن نامجو، رفتارش و به‌ویژه فایل صوتی‌ زن‌ستیز، متوهمانه و بی‌ادبانه او است. این فایل صوتی که احتمالا چند هفته پیش ضبط شده، اما درست پس از عذرخواهی او از رفتارهای پیشینش منتشر شد. اگر عذرخواهی‌اش با اما و اگرهایی می‌توانست گامی کوچک برای عذرخواهی از آزاری که رسانده، باشد، حالا با این فایل صوتی همه‌چیز برایش خراب شد. با این حال ماجرای محسن نامجو در شبکه‌های اجتماعی بحث‌هایی را هم به وجود آورده است و نحوه واکنش به او موافقان و مخالفانی دارد؛ گروهی از حذف و بایکوت او از فضای هنری و شبکه‌های اجتماعی سخن می‌گویند و گروه کمی از فرق‌گذاشتن بین او و هنرش و حتی دادن فرصت دوباره به او برای اصلاح می‌گویند و گروه خیلی کمتری هم کماکان از او دفاع می‌کنند اما قطعا فایل صوتی او به رغم تردیدهایی که در اخلاقی بودن یا نبودن نحوه انتشار آن وجود دارد، برای دفاع از نامجو جای هیچ دفاعی نگذاشته است. تأیید آن را می‌توان از لایک‌های پست آخر او که حتی یک‌دهم فایل عذرخواهی‌اش نیست، دانست. آنچه این ماجرا را دارای اهمیت بیشتری می‌کند، نحوه توجه فعالان زن و فمینیست‌ها درباره این موضوع در این روزها و در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی است. به نوعی این ماجرا فرصتی برای دفاع از حقوق زنان و دفاع از آزاردیدگان با شدت و حدت است، با اینکه تعداد آزاردیدگان این فرد به تعداد انگشتان یک دست نیست، اما فعالان چنین دفاع‌هایی را راهی برای ازبین‌بردن آزار علیه همه زنان می‌دانند. در عین حال درست در همین روزهایی که رسانه‌ها و فعالان زن به این موضوع مشغول‌اند، طرحی در مجلس تصویب شده است که در آن دسترسی رایگان به وسایل پیشگیری در مراکز بهداشتی و غربالگری اجباری زنان در سه ماه اول بارداری لغو شده است و همچنین در صورت غربالگری اختیاری زنان چنانچه جنین دارای آسیب بود، حق سقط که قبلا در اختیار زنان بود، از زن گرفته و به شورایی با حضور یک قاضی و دو پزشک واگذار شده است، در عین حال برای قاضی (روحانی) حق وتو قائل است. سرتاسر این قانون تعریف امتیازها است به نفع زنانی که تعداد فرزندان بیشتری خواهند داشت و نابرابری زنانی که فرزند نداشته باشند یا فرزند کمتر داشته باشند. موضوع سلب حق زنان از سقط جنین در مواردی که جنین دچار مشکل است، همه زنان را در بر می‌گیرد اما با وجود اعتراضات نهادهای مدنی، انجمن‌های حامی بیماری‌ها نظیر ژنتیک یا... و حتی وزارتخانه‌های متعدد نظیر وزارت بهداشت و وزارت کار به نظر کمتر مورد اعتراض و واکنش جمعی است. جالب‌تر اینکه پیش‌تر نیز در آبان ۱۳۹۹ همین مجلس، قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوز‌ه سلامت را تصویب کرد که بر اساس آن حق طلاق زنان در دو ماده ۱۱۲۲ و ۱۱۳۰ قانون مدنی ایران حذف شد، هرچند فعالان زن اعتراض کردند اما کمتر توجه شد که این بندهای قانون در سال‌های قبل‌تر یعنی سال ۷۰ و در تغییراتی که رخ داده بود نسخ شده بود و درواقع قانون‌گذار وقت زیادی گذاشت تا قانونی که نسخ شده بود را دوباره حذف کند. موضوعاتی مثل آزارهای محسن نامجو یا دیگرانی که در 10 ماه گذشته نام‌هایشان مطرح شده است، از آن سو دارای اهمیت است که فرصتی برای آموزش، مقابله با آن و پیشگیری آزارهای دیگر و چاره‌اندیشی برای تکرار‌نکردن و کمک به بهبود آزاردیدگان و انجام خواسته‌های آنان است؛ هرچند جذابیت این موضوع آن‌چنان است که گویی تمرکز همه فعالان و رسانه‌های رسمی و غیر‌رسمی فقط معطوف به آن است و دیگر موضوعات که گاه دربرگیری آن همه زنان را شامل می‌شود زیر سایه خواسته زنان طبقه متوسط و دغدغه فعالان برون‌مرزی قرار می‌گیرد. در این چند روز توفان آن‌چنان بود که انگار موضوعاتی که تأثیراتش می‌تواند آینده زنان و کودکان را دچار مشکل کند زیر آوار این توجهات رسانه‌ای مدفون خواهد شد. می‌دانم و می‌دانیم که ما رسانه‌ها در پرداختن به خبرها به ارزش‌های خبری مثل شهرت و درگیری و... توجه می‌کنیم؛ به‌خصوص بحث آزار و تعرض‌ها، جراحتی است عمیق که واکنش حسی و عاطفی همه ما را برمی‌انگیزد اما با مرور اتفاقات پیش‌آمده لااقل در هفت‌، هشت ماه گذشته، صمیمانه و کنجکاوانه این نکته به نظرم می‌رسد که فعالان جنبش زنان در چه حال‌اند؟ آیا مسائل زنان فقط به این یک موضوع تقلیل یافته است؟ مسئله آزار، آن هم فقط دغدغه‌های زنان طبقه متوسط شهری؟ آن هم فقط در بخش هنر و فرهنگ؟ در این مدت بسیار آموخته‌ایم، چه زنان و چه مردان؛ اما انگار یک جای خالی بزرگ نیز احساس می‌شود؛ چرا صدای زنان آزار‌دیده دیگر چه کارگر، چه مهندس، چه وکیل، چه سیاست‌مدار، چرا غایب است؟ فعالان جنبش زنان در این هشت ماه، بر روی چند نام تمرکز کرده‌اند البته آنها هم بدشانس و خوش‌شانس دارند، آنان که پروپاگاندای رسانه‌ای دارند فراموش شده‌اند اما آیا زنان دیگر هم توانسته‌اند از این مباحث سود ببرند و گامی در جهت بهبود شرایط کاری‌شان برداشته شده است؟ به امید بهبود هرچه بیشتر شرایط زندگی زنان در جامعه و محل زندگی و البته این امیدواری که اعتراض به تغییرات زن‌ستیزانه که زیرساخت‌هایی برای نقض نظام‌مند حقوق همه زنان در آینده ایجاد می‌کند، فراموش نشود و زیر سایه قرار نگیرد.

این روزها در شبکه‌های اجتماعی و سخنرانی‌ها و گفت‌وگوهای دوستانه و خانوادگی یکی از موضوعات مهم، محسن نامجو، رفتارش و به‌ویژه فایل صوتی‌ زن‌ستیز، متوهمانه و بی‌ادبانه او است. این فایل صوتی که احتمالا چند هفته پیش ضبط شده، اما درست پس از عذرخواهی او از رفتارهای پیشینش منتشر شد. اگر عذرخواهی‌اش با اما و اگرهایی می‌توانست گامی کوچک برای عذرخواهی از آزاری که رسانده، باشد، حالا با این فایل صوتی همه‌چیز برایش خراب شد. با این حال ماجرای محسن نامجو در شبکه‌های اجتماعی بحث‌هایی را هم به وجود آورده است و نحوه واکنش به او موافقان و مخالفانی دارد؛ گروهی از حذف و بایکوت او از فضای هنری و شبکه‌های اجتماعی سخن می‌گویند و گروه کمی از فرق‌گذاشتن بین او و هنرش و حتی دادن فرصت دوباره به او برای اصلاح می‌گویند و گروه خیلی کمتری هم کماکان از او دفاع می‌کنند اما قطعا فایل صوتی او به رغم تردیدهایی که در اخلاقی بودن یا نبودن نحوه انتشار آن وجود دارد، برای دفاع از نامجو جای هیچ دفاعی نگذاشته است. تأیید آن را می‌توان از لایک‌های پست آخر او که حتی یک‌دهم فایل عذرخواهی‌اش نیست، دانست. آنچه این ماجرا را دارای اهمیت بیشتری می‌کند، نحوه توجه فعالان زن و فمینیست‌ها درباره این موضوع در این روزها و در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی است. به نوعی این ماجرا فرصتی برای دفاع از حقوق زنان و دفاع از آزاردیدگان با شدت و حدت است، با اینکه تعداد آزاردیدگان این فرد به تعداد انگشتان یک دست نیست، اما فعالان چنین دفاع‌هایی را راهی برای ازبین‌بردن آزار علیه همه زنان می‌دانند. در عین حال درست در همین روزهایی که رسانه‌ها و فعالان زن به این موضوع مشغول‌اند، طرحی در مجلس تصویب شده است که در آن دسترسی رایگان به وسایل پیشگیری در مراکز بهداشتی و غربالگری اجباری زنان در سه ماه اول بارداری لغو شده است و همچنین در صورت غربالگری اختیاری زنان چنانچه جنین دارای آسیب بود، حق سقط که قبلا در اختیار زنان بود، از زن گرفته و به شورایی با حضور یک قاضی و دو پزشک واگذار شده است، در عین حال برای قاضی (روحانی) حق وتو قائل است. سرتاسر این قانون تعریف امتیازها است به نفع زنانی که تعداد فرزندان بیشتری خواهند داشت و نابرابری زنانی که فرزند نداشته باشند یا فرزند کمتر داشته باشند. موضوع سلب حق زنان از سقط جنین در مواردی که جنین دچار مشکل است، همه زنان را در بر می‌گیرد اما با وجود اعتراضات نهادهای مدنی، انجمن‌های حامی بیماری‌ها نظیر ژنتیک یا... و حتی وزارتخانه‌های متعدد نظیر وزارت بهداشت و وزارت کار به نظر کمتر مورد اعتراض و واکنش جمعی است. جالب‌تر اینکه پیش‌تر نیز در آبان ۱۳۹۹ همین مجلس، قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوز‌ه سلامت را تصویب کرد که بر اساس آن حق طلاق زنان در دو ماده ۱۱۲۲ و ۱۱۳۰ قانون مدنی ایران حذف شد، هرچند فعالان زن اعتراض کردند اما کمتر توجه شد که این بندهای قانون در سال‌های قبل‌تر یعنی سال ۷۰ و در تغییراتی که رخ داده بود نسخ شده بود و درواقع قانون‌گذار وقت زیادی گذاشت تا قانونی که نسخ شده بود را دوباره حذف کند. موضوعاتی مثل آزارهای محسن نامجو یا دیگرانی که در 10 ماه گذشته نام‌هایشان مطرح شده است، از آن سو دارای اهمیت است که فرصتی برای آموزش، مقابله با آن و پیشگیری آزارهای دیگر و چاره‌اندیشی برای تکرار‌نکردن و کمک به بهبود آزاردیدگان و انجام خواسته‌های آنان است؛ هرچند جذابیت این موضوع آن‌چنان است که گویی تمرکز همه فعالان و رسانه‌های رسمی و غیر‌رسمی فقط معطوف به آن است و دیگر موضوعات که گاه دربرگیری آن همه زنان را شامل می‌شود زیر سایه خواسته زنان طبقه متوسط و دغدغه فعالان برون‌مرزی قرار می‌گیرد. در این چند روز توفان آن‌چنان بود که انگار موضوعاتی که تأثیراتش می‌تواند آینده زنان و کودکان را دچار مشکل کند زیر آوار این توجهات رسانه‌ای مدفون خواهد شد. می‌دانم و می‌دانیم که ما رسانه‌ها در پرداختن به خبرها به ارزش‌های خبری مثل شهرت و درگیری و... توجه می‌کنیم؛ به‌خصوص بحث آزار و تعرض‌ها، جراحتی است عمیق که واکنش حسی و عاطفی همه ما را برمی‌انگیزد اما با مرور اتفاقات پیش‌آمده لااقل در هفت‌، هشت ماه گذشته، صمیمانه و کنجکاوانه این نکته به نظرم می‌رسد که فعالان جنبش زنان در چه حال‌اند؟ آیا مسائل زنان فقط به این یک موضوع تقلیل یافته است؟ مسئله آزار، آن هم فقط دغدغه‌های زنان طبقه متوسط شهری؟ آن هم فقط در بخش هنر و فرهنگ؟ در این مدت بسیار آموخته‌ایم، چه زنان و چه مردان؛ اما انگار یک جای خالی بزرگ نیز احساس می‌شود؛ چرا صدای زنان آزار‌دیده دیگر چه کارگر، چه مهندس، چه وکیل، چه سیاست‌مدار، چرا غایب است؟ فعالان جنبش زنان در این هشت ماه، بر روی چند نام تمرکز کرده‌اند البته آنها هم بدشانس و خوش‌شانس دارند، آنان که پروپاگاندای رسانه‌ای دارند فراموش شده‌اند اما آیا زنان دیگر هم توانسته‌اند از این مباحث سود ببرند و گامی در جهت بهبود شرایط کاری‌شان برداشته شده است؟ به امید بهبود هرچه بیشتر شرایط زندگی زنان در جامعه و محل زندگی و البته این امیدواری که اعتراض به تغییرات زن‌ستیزانه که زیرساخت‌هایی برای نقض نظام‌مند حقوق همه زنان در آینده ایجاد می‌کند، فراموش نشود و زیر سایه قرار نگیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.