|

جدل‌های داخلی بر سر مذاکره شدت گرفته است

جدل هسته‌ای

روح‌اله نخعی : «قسم حضرت عباس می‌خورم». احتمالا در پیش‌بینی همین روزها بود که وزیر خارجه ایران در سال ۹۹ به خدا و به حضرت عباس قسم خورد به دنبال نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری نیست. مذاکرات وین در هفته‌های اخیر در‌حالی‌که انتخابات ریاست‌جمهوری در افق نزدیک قرار دارد، وضعیت این مذاکرات داخل کشور و موضع‌گیری‌ها درباره آن را تحت تأثیر قرار داده است و محمدجواد ظریف اخیرا نیز مانند سال گذشته تأکید می‌کند روندی که در‌حال پیگیری است، با هدف‌گیری‌های انتخاباتی شکل نگرفته و شرایط خود گفت‌وگوها و بازی دیگر طرف‌های برجام، این موعد را برای گفت‌وگوها فراهم کرده است. او اخیرا نیز باز تأکید کرده است که پیگیری مذاکرات در این بازه زمانی بر مبنای منافع ملی و نه دعواهای انتخاباتی انجام می‌شود. شخص رئیس‌جمهور نیز اخیرا از منتقدان خواسته است نگران نباشند که با مذاکرات، اهرم‌های انتخاباتی‌شان دچار تغییر می‌شود. دلیل این تأکیدات از سوی رئیس دولت و رئیس دستگاه دیپلماسی کشور را می‌شود در موضع‌گیری‌ها و تصمیماتی دید که عملا تا اخلال در روند گفت‌وگوهای ایران با دیگر بازیگران برجام نیز پیش رفته‌اند. از مصاحبه‌ها با رسانه‌های خارجی گرفته تا حتی تصویب موانع بر سر راه دیپلماسی ایران.
برگزاری مذاکرات وین در نزدیکی موعد انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، به‌عنوان یک بزنگاه تعیین‌کننده اثر خود را در محاسبات سیاسی بازیگران برجام گذاشته است، به این مناسبت که اگر بحث‌ها در همین یکی دو هفته به برداشتن یک گام تأثیرگذار منجر نشود، احتمالا قدرت مانور دولت فعلی برای پیگیری گفت‌وگوها محدود شود و پس از آن، بازه زمانی برگزاری انتخابات تا تغییر و تشکیل دولت، احتمالا مذاکرات را در حالت تعلیق قرار خواهد داد، تا وقتی دولت بعدی کار را شروع کند و البته دولت بعدی نیز طبق شواهد، به احتمال زیاد با هدایت یکی از چهره‌هایی تشکیل خواهد شد که روی خوشی به گفت‌وگوها نشان نداده‌اند و در نتیجه ممکن است فرایند گفت‌وگوها بسیار پیچیده‌تر شود. علاوه‌براین در این فاصله تعلیق ممکن است در تهران، واشنگتن یا تل‌‌آویو اتفاقاتی رخ دهد که چالش‌های جدیدی بر سر راه مذاکره بگذارد و این همه تازه در شرایطی است که با پایان مدت توافق ایران با آژانس درباره پروتکل الحاقی و روند نظارت، کل ماجرا از دست نرود. اما جاه‌طلبی‌های سیاسی برخی چهره‌های اصولگرا از سویی و تلاش صاحب‌منصبان منتقد روند گفت‌وگوها برای ادامه مقابله با دیپلماسی از سوی دیگر، به مانعی علاوه‌بر موانع دیگر بر سر راه تیم مذاکره‌کننده ایران تبدیل شده است.
با این تفاوت که اگر وزیر خارجه و تیمش می‌توانند به‌صراحت درباره مانع‌تراشی‌ها و اقدامات منفی طرف‌های دیگر برجام به موضع‌گیری و انتقاد بپردازند، درباره حمله‌های از پشت در جبهه خودی دست بسته‌تری دارند؛ چراکه ورود جدی آنها به این مباحث، در صحنه بین‌المللی ممکن است بازتاب مخربی داشته باشد و اثر منفی این جدال‌ها را بیشتر هم بکند. شاید همین مسئله از محاسبات ذهنی کسانی است که در هفته‌های اخیر و به‌خصوص در روزهای اخیر و هم‌زمان با گفت‌وگوها، توپخانه علیه دستگاه دیپلماسی را فعال‌تر نیز کرده‌اند. حملات سیاسی داخلی، بعد از حمله اسرائیل به نطنز نیز به جای اینکه محدودتر و باملاحظه‌تر شود، تشدید شده‌اند، تا جایی که حتی به نظر می‌رسد، اتفاق نطنز، به‌عنوان یک تهدید علیه منافع کشور، به فرصتی برای مخالفان برجام و مذاکره تبدیل شده است.
‌ پاس گل از اسرائیل، گزارش جزئیات در تهران
تأثیر حادثه نطنز در برنامه‌های مخالفان دیپلماسی به نظر تا حدی مثبت بوده است که حتی برخی از مخاطبان و ناظران رگه‌هایی از خوشحالی را در مواضع برخی از بازیگران اصولگرای صحنه سیاست خارجی شناسایی کرده‌اند. فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی و رئیس فعلی کمیسیون انرژی مجلس که بی‌محاباترین حملات را به دست‌اندرکاران دیپلماسی و برنامه هسته‌ای کشور در سال‌های اخیر داشته است، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی در شبکه سوم سیما با صراحتی عجیب از طراحی حمله نطنز تعریف کرد: «طراحی دشمن خیلی قشنگ بوده. من علمی به قضیه نگاه می‌کنم. آنها فکر کردند و متخصصان خود را به کار گرفتند و به گونه‌ای انفجار صورت گرفته است که هم آن سیستم توزیع برق آسیب ببیند و هم کابلی که از سوی باطری‌ها می‌آید. به این دلیل که ماشین سانتریفیوژ نباید برقش قطع شود». عباسی البته علاوه‌براین تعریف، به شرح مفصل جزئیات اثر حمله اسرائیل به نطنز نیز پرداخته است. جزئیاتی که او به‌عنوان رئیس یک کمیسیون در مجلس از آن باخبر شده و حالا با اظهارات او به اطلاع جهانیان رسیده است. عباسی در این گفت‌وگوی تلویزیونی درباره سیستم برق تأسیسات نطنز و ساختارهایی که برای حفاظت از این تأسیسات بنا شده، توضیح می‌دهد و نقطه ضعف این تأسیسات که در این خرابکاری مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند را نیز توصیف می‌کند.
عباسی اما تنها کسی هم نیست که این‌گونه به شرح توفیقات اجراکنندگان خرابکاری نطنز می‌پردازد. علیرضا زاکانی، دیگر نماینده و رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز عواقب حمله پیشین در نطنز را تشریح کرده بود. علاوه‌براین، محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز اخیرا رسما ماجرای سرقت اطلاعات و اسناد از ایران را که پیش‌تر در موضع‌گیری‌های رسمی رد شده بود، تأیید کرد. رضایی پیش‌تر نیز در گفت‌وگویی با فایننشال‌تایمز، از صبر یک‌ساله ایران برای رفع تحریم‌ها در فرایند شکل‌گیری گفت‌وگوها گفته بود، ادعایی که از سوی یک مقام ارشد ایران، در رسانه‌های خارجی بازتابی گسترده پیدا کرد و البته در جهت مخالف موضع مقامات ایران بود، مبنی بر اینکه به‌سرعت و پیش از هر اقدام دیگری باید تحریم‌ها برداشته شود. تا جایی که مقامات وزارت خارجه مجبور به موضع‌گیری شدند تا حرف‌های او را نظر شخصی بخوانند و بر موضع ایران در این زمینه تأکید کنند. نکته‌ای که البته از دید بسیاری پنهان نماند، این بود که بازه زمانی مورد توصیف رضایی، زمان رفع تحریم‌ها را در دوران دولت بعدی قرار می‌داد، در‌حالی‌که رضایی خود از جمله گزینه‌های نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری و مدعی در‌اختیارگرفتن دولت آینده است.
این موضع‌گیری‌ها البته همه در حالی انجام می‌شود که مقامات و رسانه‌های دست‌راستی اسرائیل نیز خط مشابهی را پس از حمله نطنز دنبال کرده‌اند. ادعای تعویق ۹ماهه در فعالیت‌های هسته‌ای ایران پس از حمله اخیر به نطنز از جمله این ادعاها بود که از منابع اسرائیلی و نزدیک به اسرائیل منتشر شد. نکته قابل‌توجه دیگر این بود که ایهود اولمرت، نخست‌وزیر سابق اسرائیل در گفت‌وگویی در‌این‌باره مدعی شده بود، فرایند آماده‌سازی این حمله و نطنز و بمب‌گذاری در این تأسیسات، ۱۰ تا ۱۵ سال پیش کلید خورده است. ادعایی مشابه ادعای فریدون عباسی که این بازه را پنج تا ۱۰ سال خوانده بود. ادعای اولمرت البته شروع این فرایند را پیش از دولت روحانی و در زمان ریاست عباسی بر سازمان انرژی اتمی ایران اعلام می‌کرد اما ادعای عباسی، با پنج سال کاهش نسبت به ادعای اولمرت، این بازه را به زمانی در دولت حسن روحانی نزدیک‌تر می‌خواند.
‌ مصوبه‌ای برای خنثی‌کردن پیروزی بایدن
اظهارنظر البته تنها اقدام بازیگران اصولگرای صحنه سیاسی کشور در مانع‌تراشی برای روند گفت‌وگوها نبوده است. سال گذشته و در شرایطی که انتخابات آمریکا، پایان دولت ترامپ به‌عنوان متولی وقت کارزار فشار حداکثری را رقم زده بود و دولت بایدن، با مواضع مثبت نسبت به مذاکرات و ابراز تمایل برای بازگشت به برجام درحال در‌اختیارگرفتن قدرت بود، مجلس اصولگرا در مصوبه‌ای علاوه‌بر اجبار دستگاه‌های اجرائی به تشدید فعالیت‌های هسته‌ای ایران، پایان اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را نیز در زمانی که هنوز دولت بایدن فرصت چندانی برای تصمیم‌گیری در این زمینه نداشته، تصویب کرد. دولت البته در اقدامی که قاسم محبعلی، مدیرکل سابق خاورمیانه وزارت خارجه آن را در یادداشتی برای روزنامه «شرق»، «هوشمندانه» توصیف کرد، به توافقی با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای رسید که اثر منفی توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی از سوی ایران را برای مدت سه ماه تا حدودی کنترل می‌کرد.
‌ غنی‌سازی ۲۰ و ۶۰ درصدی در تأسیسات هسته‌ای نابودشده!
موضع‌گیری‌های این‌چنینی جریان ضددیپلماسی در ایران البته به تناقض و کم‌حافظگی هم منجر شده است. نمایندگان مجلس اصولگرای مجلس یازدهم، در‌حالی به تصویب غنی‌سازی ۲۰درصدی پرداختند که پیش‌تر موضع قریب‌به‌اتفاق آنها و حامیانشان در شبکه‌های اجتماعی روایت متفاوتی داشت و این تناقض از دید علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز پنهان نماند. مخالفان برجام از زمان امضای توافق هسته‌ای ایران تا همین امروز مدام تأکید دارند که دولت روحانی، با همراهی ظریف وزیر خارجه و صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در این گفت‌وگوها صنعت هسته‌ای ایران را با خیانت نابود کردند و ایران از امکانات خود در این زمینه محروم شده است. اما در ماه‌های گذشته و در افزایش سطح فعالیت‌های هسته‌ای ایران، غنی‌سازی ۲۰درصدی طبق مصوبه اجرائی شد و دیروز نیز اعلام شد که پس از حمله نطنز، در همان تأسیسات غنی‌سازی ۶۰درصدی کلید خورده است. به عبارتی، تأسیساتی که قرار بود در برجام توسط دولت به دشمن فروخته شده باشد، حتی بعد از یک حمله خرابکاری نیز از پس افزایش غنی‌سازی به ۶۰ درصد برمی‌آید. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس البته از موضعی متفاوت به تمجید و تعریف از غنی‌سازی ۶۰درصدی در ایران پرداخته است، بدون اینکه توجه کند این اقدام رد عملی ادعاهای جریان اصولگرا درباره برنامه هسته‌ای در دولت روحانی است. این البته تنها نمونه تحلیل ناقص توسط قالیباف در سیاست خارجی نیست. او اخیرا در ماجرای پرحاشیه سفرش به روسیه که تا مرز تبدیل به چالشی در روابط تهران و مسکو نیز پیش رفت، ناآشنایی خود با صحنه دیپلماسی را به رخ کشید. در آن ماجرا، اصرار او برای دیدار با رئیس‌جمهور و مقامات ارشد روسیه در فاصله نزدیک با انتخابات در‌حالی‌که موضوع واقعی چندانی به‌عنوان دلیل این سفر در کار نبود، پای رهبری را نیز به میان کشید تا حسین شریعتمداری، رئیس مؤسسه کیهان ناچار شود رسما در گفت‌وگوی تلویزیونی اعلام کند موضوع سفر قالیباف پیام رهبری نبوده است.
‌ از اردوگاه مجلسی تا توپخانه رسانه‌ای
مقامات اصولگرا البته در این حملات تنها نبوده‌اند و شبکه گسترده رسانه‌های نزدیک به آنها نیز در این موعد با دستان باز دستگاه دیپلماسی را هدف شلیک خود قرار داده‌اند. وطن امروز که از «راهزنی هسته‌ای» خبر می‌دهد، اقدام دستگاه دیپلماسی در ورود به مذاکرات را «گام به دام» و «گاندوی ۳» می‌خواند. درحالی که کارشناسان داخلی و خارجی، اقدام اسرائیل را در جهت تخریب مذاکرات و تبدیل ماجرا به یک چالش نظامی می‌خوانند، کیهان که پیش و پس از حمله نطنز خواستار خروج از مذاکرات شده بود، در اقدامی پیش‌دستانه توصیه‌ها به ادامه پیگیری کار از طریق دیپلماسی را «مأموریت سرمایه‌های اسرائیل در ایران» می‌خواند. فعالان این جریان و نزدیک به این جریان در شبکه‌های اجتماعی نیز پس از خرابکاری اسرائیل، همان موضعی را می‌گیرند که روزنامه جوان با تیتر «تحفه وین برای نطنز» دنبال می‌کند، مقصرخواندن دیپلمات‌ها در حمله به نطنز، بی‌توجه به اینکه اگر رسانه‌ای‌های اصولگرا به دنبال یافتن قصور و تقصیر منجر به نفوذ امنیتی و خرابکاری‌های مکرر در تأسیسات هسته‌ای و ترورها در ایران هستند، بهتر است جست‌وجوی خود را نه در میان دیپلمات‌ها که در جایی نزدیک‌تر پی بگیرند.
روح‌اله نخعی : «قسم حضرت عباس می‌خورم». احتمالا در پیش‌بینی همین روزها بود که وزیر خارجه ایران در سال ۹۹ به خدا و به حضرت عباس قسم خورد به دنبال نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری نیست. مذاکرات وین در هفته‌های اخیر در‌حالی‌که انتخابات ریاست‌جمهوری در افق نزدیک قرار دارد، وضعیت این مذاکرات داخل کشور و موضع‌گیری‌ها درباره آن را تحت تأثیر قرار داده است و محمدجواد ظریف اخیرا نیز مانند سال گذشته تأکید می‌کند روندی که در‌حال پیگیری است، با هدف‌گیری‌های انتخاباتی شکل نگرفته و شرایط خود گفت‌وگوها و بازی دیگر طرف‌های برجام، این موعد را برای گفت‌وگوها فراهم کرده است. او اخیرا نیز باز تأکید کرده است که پیگیری مذاکرات در این بازه زمانی بر مبنای منافع ملی و نه دعواهای انتخاباتی انجام می‌شود. شخص رئیس‌جمهور نیز اخیرا از منتقدان خواسته است نگران نباشند که با مذاکرات، اهرم‌های انتخاباتی‌شان دچار تغییر می‌شود. دلیل این تأکیدات از سوی رئیس دولت و رئیس دستگاه دیپلماسی کشور را می‌شود در موضع‌گیری‌ها و تصمیماتی دید که عملا تا اخلال در روند گفت‌وگوهای ایران با دیگر بازیگران برجام نیز پیش رفته‌اند. از مصاحبه‌ها با رسانه‌های خارجی گرفته تا حتی تصویب موانع بر سر راه دیپلماسی ایران.
برگزاری مذاکرات وین در نزدیکی موعد انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، به‌عنوان یک بزنگاه تعیین‌کننده اثر خود را در محاسبات سیاسی بازیگران برجام گذاشته است، به این مناسبت که اگر بحث‌ها در همین یکی دو هفته به برداشتن یک گام تأثیرگذار منجر نشود، احتمالا قدرت مانور دولت فعلی برای پیگیری گفت‌وگوها محدود شود و پس از آن، بازه زمانی برگزاری انتخابات تا تغییر و تشکیل دولت، احتمالا مذاکرات را در حالت تعلیق قرار خواهد داد، تا وقتی دولت بعدی کار را شروع کند و البته دولت بعدی نیز طبق شواهد، به احتمال زیاد با هدایت یکی از چهره‌هایی تشکیل خواهد شد که روی خوشی به گفت‌وگوها نشان نداده‌اند و در نتیجه ممکن است فرایند گفت‌وگوها بسیار پیچیده‌تر شود. علاوه‌براین در این فاصله تعلیق ممکن است در تهران، واشنگتن یا تل‌‌آویو اتفاقاتی رخ دهد که چالش‌های جدیدی بر سر راه مذاکره بگذارد و این همه تازه در شرایطی است که با پایان مدت توافق ایران با آژانس درباره پروتکل الحاقی و روند نظارت، کل ماجرا از دست نرود. اما جاه‌طلبی‌های سیاسی برخی چهره‌های اصولگرا از سویی و تلاش صاحب‌منصبان منتقد روند گفت‌وگوها برای ادامه مقابله با دیپلماسی از سوی دیگر، به مانعی علاوه‌بر موانع دیگر بر سر راه تیم مذاکره‌کننده ایران تبدیل شده است.
با این تفاوت که اگر وزیر خارجه و تیمش می‌توانند به‌صراحت درباره مانع‌تراشی‌ها و اقدامات منفی طرف‌های دیگر برجام به موضع‌گیری و انتقاد بپردازند، درباره حمله‌های از پشت در جبهه خودی دست بسته‌تری دارند؛ چراکه ورود جدی آنها به این مباحث، در صحنه بین‌المللی ممکن است بازتاب مخربی داشته باشد و اثر منفی این جدال‌ها را بیشتر هم بکند. شاید همین مسئله از محاسبات ذهنی کسانی است که در هفته‌های اخیر و به‌خصوص در روزهای اخیر و هم‌زمان با گفت‌وگوها، توپخانه علیه دستگاه دیپلماسی را فعال‌تر نیز کرده‌اند. حملات سیاسی داخلی، بعد از حمله اسرائیل به نطنز نیز به جای اینکه محدودتر و باملاحظه‌تر شود، تشدید شده‌اند، تا جایی که حتی به نظر می‌رسد، اتفاق نطنز، به‌عنوان یک تهدید علیه منافع کشور، به فرصتی برای مخالفان برجام و مذاکره تبدیل شده است.
‌ پاس گل از اسرائیل، گزارش جزئیات در تهران
تأثیر حادثه نطنز در برنامه‌های مخالفان دیپلماسی به نظر تا حدی مثبت بوده است که حتی برخی از مخاطبان و ناظران رگه‌هایی از خوشحالی را در مواضع برخی از بازیگران اصولگرای صحنه سیاست خارجی شناسایی کرده‌اند. فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی و رئیس فعلی کمیسیون انرژی مجلس که بی‌محاباترین حملات را به دست‌اندرکاران دیپلماسی و برنامه هسته‌ای کشور در سال‌های اخیر داشته است، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی در شبکه سوم سیما با صراحتی عجیب از طراحی حمله نطنز تعریف کرد: «طراحی دشمن خیلی قشنگ بوده. من علمی به قضیه نگاه می‌کنم. آنها فکر کردند و متخصصان خود را به کار گرفتند و به گونه‌ای انفجار صورت گرفته است که هم آن سیستم توزیع برق آسیب ببیند و هم کابلی که از سوی باطری‌ها می‌آید. به این دلیل که ماشین سانتریفیوژ نباید برقش قطع شود». عباسی البته علاوه‌براین تعریف، به شرح مفصل جزئیات اثر حمله اسرائیل به نطنز نیز پرداخته است. جزئیاتی که او به‌عنوان رئیس یک کمیسیون در مجلس از آن باخبر شده و حالا با اظهارات او به اطلاع جهانیان رسیده است. عباسی در این گفت‌وگوی تلویزیونی درباره سیستم برق تأسیسات نطنز و ساختارهایی که برای حفاظت از این تأسیسات بنا شده، توضیح می‌دهد و نقطه ضعف این تأسیسات که در این خرابکاری مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند را نیز توصیف می‌کند.
عباسی اما تنها کسی هم نیست که این‌گونه به شرح توفیقات اجراکنندگان خرابکاری نطنز می‌پردازد. علیرضا زاکانی، دیگر نماینده و رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز عواقب حمله پیشین در نطنز را تشریح کرده بود. علاوه‌براین، محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز اخیرا رسما ماجرای سرقت اطلاعات و اسناد از ایران را که پیش‌تر در موضع‌گیری‌های رسمی رد شده بود، تأیید کرد. رضایی پیش‌تر نیز در گفت‌وگویی با فایننشال‌تایمز، از صبر یک‌ساله ایران برای رفع تحریم‌ها در فرایند شکل‌گیری گفت‌وگوها گفته بود، ادعایی که از سوی یک مقام ارشد ایران، در رسانه‌های خارجی بازتابی گسترده پیدا کرد و البته در جهت مخالف موضع مقامات ایران بود، مبنی بر اینکه به‌سرعت و پیش از هر اقدام دیگری باید تحریم‌ها برداشته شود. تا جایی که مقامات وزارت خارجه مجبور به موضع‌گیری شدند تا حرف‌های او را نظر شخصی بخوانند و بر موضع ایران در این زمینه تأکید کنند. نکته‌ای که البته از دید بسیاری پنهان نماند، این بود که بازه زمانی مورد توصیف رضایی، زمان رفع تحریم‌ها را در دوران دولت بعدی قرار می‌داد، در‌حالی‌که رضایی خود از جمله گزینه‌های نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری و مدعی در‌اختیارگرفتن دولت آینده است.
این موضع‌گیری‌ها البته همه در حالی انجام می‌شود که مقامات و رسانه‌های دست‌راستی اسرائیل نیز خط مشابهی را پس از حمله نطنز دنبال کرده‌اند. ادعای تعویق ۹ماهه در فعالیت‌های هسته‌ای ایران پس از حمله اخیر به نطنز از جمله این ادعاها بود که از منابع اسرائیلی و نزدیک به اسرائیل منتشر شد. نکته قابل‌توجه دیگر این بود که ایهود اولمرت، نخست‌وزیر سابق اسرائیل در گفت‌وگویی در‌این‌باره مدعی شده بود، فرایند آماده‌سازی این حمله و نطنز و بمب‌گذاری در این تأسیسات، ۱۰ تا ۱۵ سال پیش کلید خورده است. ادعایی مشابه ادعای فریدون عباسی که این بازه را پنج تا ۱۰ سال خوانده بود. ادعای اولمرت البته شروع این فرایند را پیش از دولت روحانی و در زمان ریاست عباسی بر سازمان انرژی اتمی ایران اعلام می‌کرد اما ادعای عباسی، با پنج سال کاهش نسبت به ادعای اولمرت، این بازه را به زمانی در دولت حسن روحانی نزدیک‌تر می‌خواند.
‌ مصوبه‌ای برای خنثی‌کردن پیروزی بایدن
اظهارنظر البته تنها اقدام بازیگران اصولگرای صحنه سیاسی کشور در مانع‌تراشی برای روند گفت‌وگوها نبوده است. سال گذشته و در شرایطی که انتخابات آمریکا، پایان دولت ترامپ به‌عنوان متولی وقت کارزار فشار حداکثری را رقم زده بود و دولت بایدن، با مواضع مثبت نسبت به مذاکرات و ابراز تمایل برای بازگشت به برجام درحال در‌اختیارگرفتن قدرت بود، مجلس اصولگرا در مصوبه‌ای علاوه‌بر اجبار دستگاه‌های اجرائی به تشدید فعالیت‌های هسته‌ای ایران، پایان اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را نیز در زمانی که هنوز دولت بایدن فرصت چندانی برای تصمیم‌گیری در این زمینه نداشته، تصویب کرد. دولت البته در اقدامی که قاسم محبعلی، مدیرکل سابق خاورمیانه وزارت خارجه آن را در یادداشتی برای روزنامه «شرق»، «هوشمندانه» توصیف کرد، به توافقی با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای رسید که اثر منفی توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی از سوی ایران را برای مدت سه ماه تا حدودی کنترل می‌کرد.
‌ غنی‌سازی ۲۰ و ۶۰ درصدی در تأسیسات هسته‌ای نابودشده!
موضع‌گیری‌های این‌چنینی جریان ضددیپلماسی در ایران البته به تناقض و کم‌حافظگی هم منجر شده است. نمایندگان مجلس اصولگرای مجلس یازدهم، در‌حالی به تصویب غنی‌سازی ۲۰درصدی پرداختند که پیش‌تر موضع قریب‌به‌اتفاق آنها و حامیانشان در شبکه‌های اجتماعی روایت متفاوتی داشت و این تناقض از دید علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز پنهان نماند. مخالفان برجام از زمان امضای توافق هسته‌ای ایران تا همین امروز مدام تأکید دارند که دولت روحانی، با همراهی ظریف وزیر خارجه و صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در این گفت‌وگوها صنعت هسته‌ای ایران را با خیانت نابود کردند و ایران از امکانات خود در این زمینه محروم شده است. اما در ماه‌های گذشته و در افزایش سطح فعالیت‌های هسته‌ای ایران، غنی‌سازی ۲۰درصدی طبق مصوبه اجرائی شد و دیروز نیز اعلام شد که پس از حمله نطنز، در همان تأسیسات غنی‌سازی ۶۰درصدی کلید خورده است. به عبارتی، تأسیساتی که قرار بود در برجام توسط دولت به دشمن فروخته شده باشد، حتی بعد از یک حمله خرابکاری نیز از پس افزایش غنی‌سازی به ۶۰ درصد برمی‌آید. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس البته از موضعی متفاوت به تمجید و تعریف از غنی‌سازی ۶۰درصدی در ایران پرداخته است، بدون اینکه توجه کند این اقدام رد عملی ادعاهای جریان اصولگرا درباره برنامه هسته‌ای در دولت روحانی است. این البته تنها نمونه تحلیل ناقص توسط قالیباف در سیاست خارجی نیست. او اخیرا در ماجرای پرحاشیه سفرش به روسیه که تا مرز تبدیل به چالشی در روابط تهران و مسکو نیز پیش رفت، ناآشنایی خود با صحنه دیپلماسی را به رخ کشید. در آن ماجرا، اصرار او برای دیدار با رئیس‌جمهور و مقامات ارشد روسیه در فاصله نزدیک با انتخابات در‌حالی‌که موضوع واقعی چندانی به‌عنوان دلیل این سفر در کار نبود، پای رهبری را نیز به میان کشید تا حسین شریعتمداری، رئیس مؤسسه کیهان ناچار شود رسما در گفت‌وگوی تلویزیونی اعلام کند موضوع سفر قالیباف پیام رهبری نبوده است.
‌ از اردوگاه مجلسی تا توپخانه رسانه‌ای
مقامات اصولگرا البته در این حملات تنها نبوده‌اند و شبکه گسترده رسانه‌های نزدیک به آنها نیز در این موعد با دستان باز دستگاه دیپلماسی را هدف شلیک خود قرار داده‌اند. وطن امروز که از «راهزنی هسته‌ای» خبر می‌دهد، اقدام دستگاه دیپلماسی در ورود به مذاکرات را «گام به دام» و «گاندوی ۳» می‌خواند. درحالی که کارشناسان داخلی و خارجی، اقدام اسرائیل را در جهت تخریب مذاکرات و تبدیل ماجرا به یک چالش نظامی می‌خوانند، کیهان که پیش و پس از حمله نطنز خواستار خروج از مذاکرات شده بود، در اقدامی پیش‌دستانه توصیه‌ها به ادامه پیگیری کار از طریق دیپلماسی را «مأموریت سرمایه‌های اسرائیل در ایران» می‌خواند. فعالان این جریان و نزدیک به این جریان در شبکه‌های اجتماعی نیز پس از خرابکاری اسرائیل، همان موضعی را می‌گیرند که روزنامه جوان با تیتر «تحفه وین برای نطنز» دنبال می‌کند، مقصرخواندن دیپلمات‌ها در حمله به نطنز، بی‌توجه به اینکه اگر رسانه‌ای‌های اصولگرا به دنبال یافتن قصور و تقصیر منجر به نفوذ امنیتی و خرابکاری‌های مکرر در تأسیسات هسته‌ای و ترورها در ایران هستند، بهتر است جست‌وجوی خود را نه در میان دیپلمات‌ها که در جایی نزدیک‌تر پی بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.