|

چهارصد سال بعد از ژان دو لافونتن

فیلیپ تی‌یِبو. سفیر فرانسه

سال 2021 چهارصدمین سال تولد ژان دو لافونتن است. فرصتی است مغتنم برای آشنایی یا بازخوانی آثار پربار این نویسنده فرانسوی که مورد تحسین همگان است. در فرانسه، مؤسسات و مراکز فرهنگی پُرشماری همچون تئاتر‌ شهر پاریس و ارکستر فیلارمونیک رادیو فرانسه برای بزرگداشت این داستان‌نویس و راوی بزرگ قرن بسیج شده‌اند. سفارت فرانسه نیز بر خود می‌بیند برای شناساندن رابطه خاص حکایات لافونتن با ایران به تمامی مخاطبان، در این رویداد شرکت کند. از دوم بهمن صفحه اینستاگرام سفارت @Lafranceeniran مجموعه‌سخنانی از کارشناسان ایرانی و فرانسوی را در‌این‌باره به اشتراک می‌گذارد. در واقع سنت هزاران ساله حکایت که اولین نمونه‌های آن را در هند و ایران می‌یابیم، الهام‌بخش ژان دو لافونتن بوده است. خانم آنی وِرنه-نوری که مسئول دپارتمان نسخ خطی مشرق‌زمین کتابخانه ملی فرانسه هستند، ما را با تأثیراتی که ایران بر حکایات لافونتن داشته است، آشنا می‌کنند. زمینه‌ای از ادبیات که طبق پژوهش‌های خانم نفیسی، لافونتن به آن جان دوباره بخشید و نگاه خاص و شاعرانه‌اش را به آن افزود. اگرچه لافونتن از «کلیله‌و‌دمنه» بسیار الهام گرفت، متقابلا حکایات او نیز به ایران سفر کردند. خاطرات بارن کنش که در موزه ژان دو لافونتن نگهداری می‌شوند بر این موضوع صحه می‌گذارند. اولین نسخه ترجمه‌شده به فارسی به سال 1842 توسط سلطان حسین، در موزه ملی ایران موجود است (با ارجاع به متن Bread&salt). ردپای این حکایات در اشعار پروین اعتصامی، ایرج‌میرزا و محمدتقی بهار نیز مشهود است. حکایات لافونتن از زمان انتشار در قرن هفده الهام‌بخش نسل‌های مختلفی از نقاشان مانند دلاکروآ، انگر، ورنه و در سال‌های نزدیک‌تر شاگال بوده است. مواجهه شخصی و خاطره‌ام از حکایات لافونتن به دوران کودکی‌ام باز می‌گردند که از خلال نسخه‌ای که گوستاو دوره در قرن نوزدهم مصور کرده است با لافونتن آشنا شدم. مانند تمامی دانش‌آموزان فرانسوی، حفظ‌کردن حکایات او، دوران تحصیل مرا به شعر مزین و مرا با «مزیت علم» آشنا کرد. حکایت «مزیت علم» شاید معروف‌ترین نباشد ولی الهام‌بخش دانش‌آموزان است. ضمنا از به‌نمایش‌درآمدن نقاشی‌های بسیار زیبای دانش‌آموزان ایرانی در قالب مسابقه نقاشی با موضوع حکایات، در گرامیداشت چهارصدمین سالگرد تولد این شاعر بزرگ بسیار خوشحالم؛ شاعری که آثارش همواره میان ایران و فرانسه در سفرند.

سال 2021 چهارصدمین سال تولد ژان دو لافونتن است. فرصتی است مغتنم برای آشنایی یا بازخوانی آثار پربار این نویسنده فرانسوی که مورد تحسین همگان است. در فرانسه، مؤسسات و مراکز فرهنگی پُرشماری همچون تئاتر‌ شهر پاریس و ارکستر فیلارمونیک رادیو فرانسه برای بزرگداشت این داستان‌نویس و راوی بزرگ قرن بسیج شده‌اند. سفارت فرانسه نیز بر خود می‌بیند برای شناساندن رابطه خاص حکایات لافونتن با ایران به تمامی مخاطبان، در این رویداد شرکت کند. از دوم بهمن صفحه اینستاگرام سفارت @Lafranceeniran مجموعه‌سخنانی از کارشناسان ایرانی و فرانسوی را در‌این‌باره به اشتراک می‌گذارد. در واقع سنت هزاران ساله حکایت که اولین نمونه‌های آن را در هند و ایران می‌یابیم، الهام‌بخش ژان دو لافونتن بوده است. خانم آنی وِرنه-نوری که مسئول دپارتمان نسخ خطی مشرق‌زمین کتابخانه ملی فرانسه هستند، ما را با تأثیراتی که ایران بر حکایات لافونتن داشته است، آشنا می‌کنند. زمینه‌ای از ادبیات که طبق پژوهش‌های خانم نفیسی، لافونتن به آن جان دوباره بخشید و نگاه خاص و شاعرانه‌اش را به آن افزود. اگرچه لافونتن از «کلیله‌و‌دمنه» بسیار الهام گرفت، متقابلا حکایات او نیز به ایران سفر کردند. خاطرات بارن کنش که در موزه ژان دو لافونتن نگهداری می‌شوند بر این موضوع صحه می‌گذارند. اولین نسخه ترجمه‌شده به فارسی به سال 1842 توسط سلطان حسین، در موزه ملی ایران موجود است (با ارجاع به متن Bread&salt). ردپای این حکایات در اشعار پروین اعتصامی، ایرج‌میرزا و محمدتقی بهار نیز مشهود است. حکایات لافونتن از زمان انتشار در قرن هفده الهام‌بخش نسل‌های مختلفی از نقاشان مانند دلاکروآ، انگر، ورنه و در سال‌های نزدیک‌تر شاگال بوده است. مواجهه شخصی و خاطره‌ام از حکایات لافونتن به دوران کودکی‌ام باز می‌گردند که از خلال نسخه‌ای که گوستاو دوره در قرن نوزدهم مصور کرده است با لافونتن آشنا شدم. مانند تمامی دانش‌آموزان فرانسوی، حفظ‌کردن حکایات او، دوران تحصیل مرا به شعر مزین و مرا با «مزیت علم» آشنا کرد. حکایت «مزیت علم» شاید معروف‌ترین نباشد ولی الهام‌بخش دانش‌آموزان است. ضمنا از به‌نمایش‌درآمدن نقاشی‌های بسیار زیبای دانش‌آموزان ایرانی در قالب مسابقه نقاشی با موضوع حکایات، در گرامیداشت چهارصدمین سالگرد تولد این شاعر بزرگ بسیار خوشحالم؛ شاعری که آثارش همواره میان ایران و فرانسه در سفرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.