|

روزی به نام زندانیان سیاسی روسیه

ترجمه: سودابه رخش

بیش از یک‌ماه پیش در30اکتبر، روس‌ها به رسم هرسال، روز زندانیان سیاسی را گرامی داشتند. انتخاب روز زندانیان سیاسی به سال 1974 بازمی‌گردد؛ زمانی که زندانیان سیاسی شوروی در اردوگاه‌های کار «موردوویا» و «پرم» و زندان ولادیمیر، دست به اعتصاب غذا زدند. در سال 1991 پس از آنکه آخرین زندانیان سیاسی آزاد شدند، مقامات روس به این روز، جایگاهی رسمی دادند و نام این روز را گذاشتند: روز یادبود قربانیان سرکوب‌های سیاسی. در دهه90- تنها زمانی در تاریخ مدرن روسیه که این کشور زندانی سیاسی نداشت- روز 30اکتبر روز یادبود زندانیان معرفی شد. البته این روز، بیشتر یادبود میلیون‌ها قربانی تصفیه‌های استالین بود. حالا این سنت همچنان ادامه دارد اما هنوز هم به‌طور فزاینده‌ای به ماجرای دوران اتحاد جماهیر شوروی اشاره دارد؛ هرچند در دوران حکومت‌داری پوتین، زندانیان سیاسی بار دیگر به بخشی از واقعیت روزمره روسیه تبدیل شده‌اند. ماه گذشته و همزمان با سالروز زندانیان سیاسی، یک سازمان معتبر و مورد احترام حقوق‌بشری در روسیه که 25سال پیش توسط اندره ساخاروف تاسیس شد فهرستی از 70زندانی سیاسی در روسیه منتشر کرد. این فهرست شامل زندانیان ماجرای میدان یوکوس و بولوتنایا، فعالان صلح سبز (شهروندان و اتباع خارجی روسیه) و اعضای گروه پوسی رایت بود. رهبر این سازمان حقوق‌بشری تاکید کرده که این فهرست 70نفره به‌هیچ‌وجه جامع نیست چراکه زندانیان سیاسی بیشتری در روسیه وجود دارند اما مواردی که در این فهرست گنجانده شده‌اند با شواهد گسترده و معیارهای دقیق بررسی شده‌اند. در دوران کمونیست، معیارها مشخص بود: قانون مجازات شامل عمل سیاسی در راستای «تحریک و تبلیغ علیه شوروی» بود و هرکسی این قانون را زیرپا می‌گذاشت زندانی سیاسی محسوب می‌شد، اما در روسیه امروز که زندانیان سیاسی با جرایم عادی محکوم می‌شوند، باید معیارهای مشخصی طراحی شود. استانداردهای این سازمان حقوق‌بشری شامل افرادی است که به دلیل عقاید سیاسی خود یا استفاده مسالمت‌آمیز از حق آزادی تجمع و آزادی بیان، زندانی شده‌اند؛ همچنین افرادی که با عدالت گزینشی مواجه شده‌اند یا مجازات آنها متناسب با جرمشان نیست. بر اساس نظرسنجی‌های اخیر، با وجود انکار همیشگی کرملین، 70‌درصد از شهروندان مسکو قریب به اتفاق بر این باورند که زندانی سیاسی در روسیه وجود دارد و خودروفسکی شناخته‌شده‌ترین آنهاست.
بیش از یک‌ماه پیش در30اکتبر، روس‌ها به رسم هرسال، روز زندانیان سیاسی را گرامی داشتند. انتخاب روز زندانیان سیاسی به سال 1974 بازمی‌گردد؛ زمانی که زندانیان سیاسی شوروی در اردوگاه‌های کار «موردوویا» و «پرم» و زندان ولادیمیر، دست به اعتصاب غذا زدند. در سال 1991 پس از آنکه آخرین زندانیان سیاسی آزاد شدند، مقامات روس به این روز، جایگاهی رسمی دادند و نام این روز را گذاشتند: روز یادبود قربانیان سرکوب‌های سیاسی. در دهه90- تنها زمانی در تاریخ مدرن روسیه که این کشور زندانی سیاسی نداشت- روز 30اکتبر روز یادبود زندانیان معرفی شد. البته این روز، بیشتر یادبود میلیون‌ها قربانی تصفیه‌های استالین بود. حالا این سنت همچنان ادامه دارد اما هنوز هم به‌طور فزاینده‌ای به ماجرای دوران اتحاد جماهیر شوروی اشاره دارد؛ هرچند در دوران حکومت‌داری پوتین، زندانیان سیاسی بار دیگر به بخشی از واقعیت روزمره روسیه تبدیل شده‌اند. ماه گذشته و همزمان با سالروز زندانیان سیاسی، یک سازمان معتبر و مورد احترام حقوق‌بشری در روسیه که 25سال پیش توسط اندره ساخاروف تاسیس شد فهرستی از 70زندانی سیاسی در روسیه منتشر کرد. این فهرست شامل زندانیان ماجرای میدان یوکوس و بولوتنایا، فعالان صلح سبز (شهروندان و اتباع خارجی روسیه) و اعضای گروه پوسی رایت بود. رهبر این سازمان حقوق‌بشری تاکید کرده که این فهرست 70نفره به‌هیچ‌وجه جامع نیست چراکه زندانیان سیاسی بیشتری در روسیه وجود دارند اما مواردی که در این فهرست گنجانده شده‌اند با شواهد گسترده و معیارهای دقیق بررسی شده‌اند. در دوران کمونیست، معیارها مشخص بود: قانون مجازات شامل عمل سیاسی در راستای «تحریک و تبلیغ علیه شوروی» بود و هرکسی این قانون را زیرپا می‌گذاشت زندانی سیاسی محسوب می‌شد، اما در روسیه امروز که زندانیان سیاسی با جرایم عادی محکوم می‌شوند، باید معیارهای مشخصی طراحی شود. استانداردهای این سازمان حقوق‌بشری شامل افرادی است که به دلیل عقاید سیاسی خود یا استفاده مسالمت‌آمیز از حق آزادی تجمع و آزادی بیان، زندانی شده‌اند؛ همچنین افرادی که با عدالت گزینشی مواجه شده‌اند یا مجازات آنها متناسب با جرمشان نیست. بر اساس نظرسنجی‌های اخیر، با وجود انکار همیشگی کرملین، 70‌درصد از شهروندان مسکو قریب به اتفاق بر این باورند که زندانی سیاسی در روسیه وجود دارد و خودروفسکی شناخته‌شده‌ترین آنهاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.