|

بوسه بر دستان پینه‌بسته دموکراسی

نسرین رضایی . روزنامه‌نگار

«آشوبگر است. آشوبگر خواندنش. این چیزی نیست که من بگویم، این ترجمه نامش است: رولیهلاهلا. نِلسون رولیهلاهلا ماندِلا. با اینکه خودش می‌گوید: مبارزه مسلحانه بخشی جدایی‌ناپذیر از تقابل علیه آپارتاید بود...» این تمام آن چیزی است که «هالت رین هارت»، در مقدمه کتاب «راه دشوار آزادی» درباره ماندلا می‌نویسد. هارت می‌گوید: «نامش را نمی‌دانم، اما با تعریف من، بنیانگذار دموکراسی آفریقایی بود؛ دموکراسی بر مبنای صلح و واقعیات... نلسون معتقد بود صلح اصلی‌ترین عنصر شکل‌گیری سیاست خارجی آفریقای جنوبی است. یعنی آنچه بعد از نظام آپارتاید تجربه شد: دنیایی دور از تقابل نژاد و رنگ و مذهب و جنسیت. مهم ارزش انسانی بود. مهم آزادی بود و استفاده از این آزادی. همین ما را در مسیر دموکراسی و ارتباط با دنیا قرار داد. در مسیر بهترین دیپلماسی. چه داخلی و چه خارجی.»
شاید این همان تعریفی باشد که کمتر کشور آفریقایی به آن رسیده است. همان‌طور که قذافی‌ها، مبارک‌ها و موگابه‌ها به آن نرسیدند...
شاید به دلیل همین تلقی از صلح بود که به‌رغم محبوبیت، بعد از پایان دوران ریاست‌جمهوری‌اش کنار کشید و دیگر در عرصه قدرت نماند.
موگابه اما ماند و می‌ماند تا شاید به سرنوشت قذافی‌ها دچار شود و شاید هم نه، سرنوشتی بدتر... نلسون اما ترجیح داد یک شهروند - سیاستمدار محبوب باشد تا یک دیکتاتور مشهور. هر دو در آفریقا بزرگ شدند.
اما یکی موگابه است که تعریفش از دموکراسی و دیپلماسی، ماندن برای هفتمین دور پیاپی در قدرت است حتی با توسل به زور و نارضایتی ملتش و دیگری ماندلا...
یکی تعریفش از منتقدان «یک نقطه ریز روی کُره زمین» است و دیگری باور دارد «زندگی ما ممکن است ظرف تنها چند ساعت توسط کسانی که حتی آنها را نمی‌شناسیم تغییر یابد...
آزادی، به احترام گذاشتن به آزادی دیگران هم نیاز دارد.» تفاوت‌ها در آفریقا از شمال تا جنوب بسیارند: مبارکِ مصر در شمال آفریقا و ماندلا در آفریقای جنوبی. مردم در جنوب قاره سیاه دست به دعا برای افزایش طول عمر ماندلا. در شمال قاره سیاه دست به دعا برای مرگ مبارک...
ماندلا 27 سال در حبس ماند برای آزادی مردمش. و مبارک، 30 سال در حکومت برای حبس مردمش. نلسون در مسیر کناره‌گیری از حکومت و سپردن آن به جوان‌ترها. و مبارک در تلاش برای ماندن در قدرت و حفظ موجودیتش کما با توسل به عوامل نظامی و کشت و کشتار...
ماندلا، که «صلح نوبل» را دریافت کرد، سرنوشت کشورش؛ آفریقای جنوبی و حتی قاره آفریقا را برای همیشه تغییر داد. او در آخرین کتابش؛ «سیاست خارجی آفریقای جنوبی» نوشت: «دهه 80 میلادی که به پایان می‌رسید، تصوری از دنیای بیرون از سلول نداشتم. حتی تصور نمی‌کردم که این‌چنین تاثیری شگرف در کشورم، آفریقای جنوبی و البته قاره‌ام داشته باشم. قاره‌ای که افتخار شهروندی‌اش را دارم.»
«آشوبگر است. آشوبگر خواندنش. این چیزی نیست که من بگویم، این ترجمه نامش است: رولیهلاهلا. نِلسون رولیهلاهلا ماندِلا. با اینکه خودش می‌گوید: مبارزه مسلحانه بخشی جدایی‌ناپذیر از تقابل علیه آپارتاید بود...» این تمام آن چیزی است که «هالت رین هارت»، در مقدمه کتاب «راه دشوار آزادی» درباره ماندلا می‌نویسد. هارت می‌گوید: «نامش را نمی‌دانم، اما با تعریف من، بنیانگذار دموکراسی آفریقایی بود؛ دموکراسی بر مبنای صلح و واقعیات... نلسون معتقد بود صلح اصلی‌ترین عنصر شکل‌گیری سیاست خارجی آفریقای جنوبی است. یعنی آنچه بعد از نظام آپارتاید تجربه شد: دنیایی دور از تقابل نژاد و رنگ و مذهب و جنسیت. مهم ارزش انسانی بود. مهم آزادی بود و استفاده از این آزادی. همین ما را در مسیر دموکراسی و ارتباط با دنیا قرار داد. در مسیر بهترین دیپلماسی. چه داخلی و چه خارجی.»
شاید این همان تعریفی باشد که کمتر کشور آفریقایی به آن رسیده است. همان‌طور که قذافی‌ها، مبارک‌ها و موگابه‌ها به آن نرسیدند...
شاید به دلیل همین تلقی از صلح بود که به‌رغم محبوبیت، بعد از پایان دوران ریاست‌جمهوری‌اش کنار کشید و دیگر در عرصه قدرت نماند.
موگابه اما ماند و می‌ماند تا شاید به سرنوشت قذافی‌ها دچار شود و شاید هم نه، سرنوشتی بدتر... نلسون اما ترجیح داد یک شهروند - سیاستمدار محبوب باشد تا یک دیکتاتور مشهور. هر دو در آفریقا بزرگ شدند.
اما یکی موگابه است که تعریفش از دموکراسی و دیپلماسی، ماندن برای هفتمین دور پیاپی در قدرت است حتی با توسل به زور و نارضایتی ملتش و دیگری ماندلا...
یکی تعریفش از منتقدان «یک نقطه ریز روی کُره زمین» است و دیگری باور دارد «زندگی ما ممکن است ظرف تنها چند ساعت توسط کسانی که حتی آنها را نمی‌شناسیم تغییر یابد...
آزادی، به احترام گذاشتن به آزادی دیگران هم نیاز دارد.» تفاوت‌ها در آفریقا از شمال تا جنوب بسیارند: مبارکِ مصر در شمال آفریقا و ماندلا در آفریقای جنوبی. مردم در جنوب قاره سیاه دست به دعا برای افزایش طول عمر ماندلا. در شمال قاره سیاه دست به دعا برای مرگ مبارک...
ماندلا 27 سال در حبس ماند برای آزادی مردمش. و مبارک، 30 سال در حکومت برای حبس مردمش. نلسون در مسیر کناره‌گیری از حکومت و سپردن آن به جوان‌ترها. و مبارک در تلاش برای ماندن در قدرت و حفظ موجودیتش کما با توسل به عوامل نظامی و کشت و کشتار...
ماندلا، که «صلح نوبل» را دریافت کرد، سرنوشت کشورش؛ آفریقای جنوبی و حتی قاره آفریقا را برای همیشه تغییر داد. او در آخرین کتابش؛ «سیاست خارجی آفریقای جنوبی» نوشت: «دهه 80 میلادی که به پایان می‌رسید، تصوری از دنیای بیرون از سلول نداشتم. حتی تصور نمی‌کردم که این‌چنین تاثیری شگرف در کشورم، آفریقای جنوبی و البته قاره‌ام داشته باشم. قاره‌ای که افتخار شهروندی‌اش را دارم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.