دلخوشيهاي ناچيز
محمود برآبادي
* يک فنجان چاي براي خودم ميريزم. ميروم توي بالکن مينشينم. باد ملايمي ميآيد که گرماي خرداد را ندارد. ماه در آسمان نور نقرهاياش را به پشتبام ساختمانها پاشيده است. موسيقي ملايمي شبم را پر ميکند. جرعهجرعه چايم را مينوشم و به ماه خيره ميشوم. ياد شعر فروغ ميافتم؛ بهانههاي ساده خوشبختي. گاهي آدم نياز دارد به چيزهاي کوچک دلخوش باشد. هميشه خوشبختي بزرگ و غيرقابل دسترس نيست؛ گاهي همين اطراف ما پرسه ميزند و آنقدر کوچک است که آن را نميبينيم.
* در تنهايي، آدم بيشتر فکر ميکند. در خلوت و دور از هياهو، مجال پيدا ميکني زندگيات را مرور کني. چه کردهام در اين چندين سال عمري که مثل برق و باد گذشته است؟ چه بايد ميکردم که نکردهام؟ چه ميتوانستم بکنم که کوتاهي کردهام؟ چه فرصتهايي را از دست دادهام؟ گاهي سؤالها آنقدر زياد ميشود که در جايگاه متهم قرار ميگيري و بايد پاسخگوي خودت باشي؛ خودي که در درون توست و جدا از توست، خودي که گاه دوست است و تشويقت ميکند و گاه دشمن است و سرزنشت ميکند. گاهي آشناست و ميتواني با او درد دل کني و گاهي غريبه است و از تو بازخواست ميکند.
من ديگر تصميمم را گرفتهام؛ تصميم گرفتهام خودم را با هيچکس مقايسه نکنم. از هيچکس توقعي نداشته باشم و به هيچکس حسادت نکنم و کينهاي از هيچکس در دل نگه ندارم.
* وقتي خودت آشپزي ميکني ارزش غذا را بيشتر درک ميکني. طعم غذا را بهتر ميفهمي و مزهها را بيشتر حس میکنی. غذايت را با اشتها ميخوري و حاضر نيستي هيچچیزی را دور بريزي. دلت ميخواهد از غذايت تعريف کنند. بيخود نيست که مادرها دلشان ميخواهد از دستپختشان تعريف کنند. تعريف درواقع قدرداني از زحمتي است که آنها براي پختن غذا کشيدهاند. درآوردن مزه و طعم واقعي هر غذا کار هرکسي نيست. خيلي طول کشيد تا اين را فهميدم.
* کارهاي خانه ريزهکاريها و ظرافتهايي دارد که مردها كمتر به آن توجه ميكنند، مثلا اينکه شيشهها را بايد با دو تا دستمال، يکي تر و يکي خشک تميز کرد. يا جارو را بايد در جهت خواب فرش کشيد يا اول بايد گردگيري کرد، بعد جارو زد. يکي هم فوتکردن شمع است. يکبار که برق رفت، شمعي روشن کردم و روي ميز شيشهاي گذاشتم وقتي برق آمد شمع را فوت کردم، خاموش نشد. بعد طوري فوت کردم که اشکهايش ريخت روي ميز شيشهاي و حالا مگر پاک ميشود. نه شيشهشور نه اسکاچ، نه دستمال تر و نه حتي کاردک نتوانستند کاري بکنند و هنوز هم لکه روي شيشه هست. اگر کف دستم را آن طرف شمع ميگرفتم اين اتفاق نميافتاد؛ به همين راحتي.
* تلفنم زنگ زد. يک نفر بود که ميخواست اطلاع دهد بيمه شخص ثالثم تمام شده است. اسمم را اشتباه گفت. ياد خاطرهاي از زندان افتادم و کلي در تنهايي خودم خنديدم. زندانبانها آدمهاي کم سوادي بودند. هر روز صبح در قرنطينه ما را سرشماري ميکردند. زندانبان از روي دفتر، اسامي زندانيها را ميخواند و آنها از اين طرف اتاق به آن طرف ميرفتند تا مشخص شود که کسي از قلم نيفتاده است.
فاميلي من خيلي آشنا نيست و هميشه آن را غلط ميخوانند. ميرآبادي، پيرآبادي، فرآبادي و... روزهاي اول ميگفتم که برآبادي درست است اما کمکم از توضيح خسته شدم. هروقت نام آبادي را با يک پيشوند ميشنيدم به آن طرف اتاق ميرفتم. يک روز يکي از زندانبانها تصادفا نامم را درست خواند. من گفتم: «فرآبادي درست است». زندانبان گفت: «حالا هر چي». من از اين طرف اتاق رفتم آن طرف. همه بچههاي بند زدند زير خنده. زندانبان رو به من گفت: «کرهخر مرا مسخره ميکني؟!» گفتم: «مسخره کدام است جناب سروان». ما به گروهبانها هم جناب سروان ميگفتيم، چون خوششان ميآمد. البته کمي هم شيطنت در آن بود. گفت: «پس چرا همه خنديدند؟» گفتم: «از خودشان بپرسيد. من فرآبادي هستم شما خوانديد برآبادي. آخه برآبادي که معني ندارد». زندانبان گفت: «حالا هر چي. دفعه آخرت باشد که اسمت را عوضي ميخوانم».
* يک فنجان چاي براي خودم ميريزم. ميروم توي بالکن مينشينم. باد ملايمي ميآيد که گرماي خرداد را ندارد. ماه در آسمان نور نقرهاياش را به پشتبام ساختمانها پاشيده است. موسيقي ملايمي شبم را پر ميکند. جرعهجرعه چايم را مينوشم و به ماه خيره ميشوم. ياد شعر فروغ ميافتم؛ بهانههاي ساده خوشبختي. گاهي آدم نياز دارد به چيزهاي کوچک دلخوش باشد. هميشه خوشبختي بزرگ و غيرقابل دسترس نيست؛ گاهي همين اطراف ما پرسه ميزند و آنقدر کوچک است که آن را نميبينيم.
* در تنهايي، آدم بيشتر فکر ميکند. در خلوت و دور از هياهو، مجال پيدا ميکني زندگيات را مرور کني. چه کردهام در اين چندين سال عمري که مثل برق و باد گذشته است؟ چه بايد ميکردم که نکردهام؟ چه ميتوانستم بکنم که کوتاهي کردهام؟ چه فرصتهايي را از دست دادهام؟ گاهي سؤالها آنقدر زياد ميشود که در جايگاه متهم قرار ميگيري و بايد پاسخگوي خودت باشي؛ خودي که در درون توست و جدا از توست، خودي که گاه دوست است و تشويقت ميکند و گاه دشمن است و سرزنشت ميکند. گاهي آشناست و ميتواني با او درد دل کني و گاهي غريبه است و از تو بازخواست ميکند.
من ديگر تصميمم را گرفتهام؛ تصميم گرفتهام خودم را با هيچکس مقايسه نکنم. از هيچکس توقعي نداشته باشم و به هيچکس حسادت نکنم و کينهاي از هيچکس در دل نگه ندارم.
* وقتي خودت آشپزي ميکني ارزش غذا را بيشتر درک ميکني. طعم غذا را بهتر ميفهمي و مزهها را بيشتر حس میکنی. غذايت را با اشتها ميخوري و حاضر نيستي هيچچیزی را دور بريزي. دلت ميخواهد از غذايت تعريف کنند. بيخود نيست که مادرها دلشان ميخواهد از دستپختشان تعريف کنند. تعريف درواقع قدرداني از زحمتي است که آنها براي پختن غذا کشيدهاند. درآوردن مزه و طعم واقعي هر غذا کار هرکسي نيست. خيلي طول کشيد تا اين را فهميدم.
* کارهاي خانه ريزهکاريها و ظرافتهايي دارد که مردها كمتر به آن توجه ميكنند، مثلا اينکه شيشهها را بايد با دو تا دستمال، يکي تر و يکي خشک تميز کرد. يا جارو را بايد در جهت خواب فرش کشيد يا اول بايد گردگيري کرد، بعد جارو زد. يکي هم فوتکردن شمع است. يکبار که برق رفت، شمعي روشن کردم و روي ميز شيشهاي گذاشتم وقتي برق آمد شمع را فوت کردم، خاموش نشد. بعد طوري فوت کردم که اشکهايش ريخت روي ميز شيشهاي و حالا مگر پاک ميشود. نه شيشهشور نه اسکاچ، نه دستمال تر و نه حتي کاردک نتوانستند کاري بکنند و هنوز هم لکه روي شيشه هست. اگر کف دستم را آن طرف شمع ميگرفتم اين اتفاق نميافتاد؛ به همين راحتي.
* تلفنم زنگ زد. يک نفر بود که ميخواست اطلاع دهد بيمه شخص ثالثم تمام شده است. اسمم را اشتباه گفت. ياد خاطرهاي از زندان افتادم و کلي در تنهايي خودم خنديدم. زندانبانها آدمهاي کم سوادي بودند. هر روز صبح در قرنطينه ما را سرشماري ميکردند. زندانبان از روي دفتر، اسامي زندانيها را ميخواند و آنها از اين طرف اتاق به آن طرف ميرفتند تا مشخص شود که کسي از قلم نيفتاده است.
فاميلي من خيلي آشنا نيست و هميشه آن را غلط ميخوانند. ميرآبادي، پيرآبادي، فرآبادي و... روزهاي اول ميگفتم که برآبادي درست است اما کمکم از توضيح خسته شدم. هروقت نام آبادي را با يک پيشوند ميشنيدم به آن طرف اتاق ميرفتم. يک روز يکي از زندانبانها تصادفا نامم را درست خواند. من گفتم: «فرآبادي درست است». زندانبان گفت: «حالا هر چي». من از اين طرف اتاق رفتم آن طرف. همه بچههاي بند زدند زير خنده. زندانبان رو به من گفت: «کرهخر مرا مسخره ميکني؟!» گفتم: «مسخره کدام است جناب سروان». ما به گروهبانها هم جناب سروان ميگفتيم، چون خوششان ميآمد. البته کمي هم شيطنت در آن بود. گفت: «پس چرا همه خنديدند؟» گفتم: «از خودشان بپرسيد. من فرآبادي هستم شما خوانديد برآبادي. آخه برآبادي که معني ندارد». زندانبان گفت: «حالا هر چي. دفعه آخرت باشد که اسمت را عوضي ميخوانم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.