نگاهی به صندوقهای قابل معامله (ETF)
فرشته محمدی . عضو انجمن حسابداران خبره ایران
این روزها واژه صندوق سرمایهگذاری قابل معامله « ETF=Exchange Trade Fund » پیرامون واگذاری سهام دولت در بورس کرارا در رسانهها و مصاحبهها شنیده و مطرح شده است. دولت مقرر کرده که سهام خود را در شرکتهایی که قرار است در بورس واگذار شوند به صورت واحدهایی از این صندوقها به مردم عرضه کند و درواقع پایههای مشارکت مردم در بورس را علاوهبر تأمین کسری بودجه گسترش دهد.پیشینه این صندوقها همزمان با تولید ابزارهای مالی در سالهای 1993 در آمریکا بوده که با نام اسپایدر (SPDR) به بازار معرفی و در چارچوب شاخص S&P500 طراحی شد. بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده بیش از شش هزار و 790 صندوق سرمایهگذاری قابل معامله در جهان با حجم حدود پنج هزار میلیارد دلار دارایی وجود دارد که هزار و 750 صندوق با حجم دارایی 4.396 میلیارد دلار آن در آمریکاست. یک بررسی اجمالی حکایت دارد که داراییهای صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در آمریکا که در سال 2002 برابر 151 میلیارد دلار بوده، در سال 2019 به 4.396 میلیارد دلار بالغ شده است. (منبع سایت statista.com)عملکرد این صندوقها آنچنان بود که به دلیل کاهش ریسکپذیری مشارکتکنندگان در واحدهای این صندوقها، بهعنوان یکی از راهکارهای سرمایهگذاری محبوبیت زیادی یافته و برای اولینبار در حدود سال 1993 به بازار وارد شدند. از آن زمان تاکنون، این صندوقها محبوبیت فراوانی پیدا کردهاند. خصوصیت ویژه این صندوقها آن است که سرمایهگذاران میتوانند بدون سرمایه زیاد و با اندک اطلاعات از بازار سرمایه با استفاده از تیم حرفهای مدیریت این صندوقها، در این صندوقها مشارکت کنند. موجودی این صندوقها سبدی از اوراق بهادار (سهام، اوراق قرضه، کالاهای اقتصادی یا ترکیبی از آنها) بوده که قابلیت معامله در بورس را دارا هستند. مزیت این صندوقها آن است که از یکسو مانند صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، دارای سبد متنوعی از ابزارهای سرمایهگذاری است که در طول روز مانند سهام قابلیت نقلوانتقال داشته و سرمایهگذار میتواند یک یا چند واحد از موجودی این صندوقها را در طول روز خریداری کند یا به فروش برساند. درحالیکه در صندوقهای سرمایهگذاری، سرمایهگذاران فقط در پایان روز و بعد از محاسبه ارزش خالص داراییها « Net Asset Vlue=NAV» میتوانند خرید یا فروش کنند. این ویژگی برتری قدرت نقدشوندگی این صندوقها را به صندوقهای مشترک سرمایهگذاری نشان میدهد. البته باید یادآور شد یکی از محدودیتهای اساسی این صندوقها آن است که سهام موجود در این صندوقها ممکن است به قیمت متفاوت با ارزش روز آنها معامله شوند.از دیگر خصوصیات این صندوقها جایگزینی رکن بازارگردان بهجای رکن ضامن نقدشوندگی است. به این طریق که رکن بازارگردان مکلف است زمینه نقدشوندگی واحدهای سرمایهگذاری ETF این صندوقها را در بازار فراهم کند، بهطوریکه در مواقعی که عرضهکنندهای موجود نیست یا خریدار دیگری وجود نداشته باشد، به فروش یا خرید واحدهای تقاضاشده یا عرضهشده مبادرت میکند تا از سقوط قیمتها عملا جلوگیری کند. آنجه که از مزیت اصلی این صندوقها برشمرده شده، عبارتند از: «سهولت و سرعت در معامله، کاهش زمان تصفیه نسبت به صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، خریدوفروش آنلاین واحدهای صندوق، معافیت مالیاتی معاملات واحدها، افزایش نقدشوندگی واحدهای صندوق با وجود عملیات بازارگردانی، تخصیص بهینه یا متنوعسازی موجودیهای «داراییهای» صندوق با حذف هزینه و در زمان بسیار کم. بدیهی است چنانچه مقررات محافظتی درستی از این صندوقها به عمل بیاید و مدیریت آنها سیاسی نباشد، میتوان امیدوار بود که بازار سرمایه کشور پس از سالیان دراز تعمیق یابد.
این روزها واژه صندوق سرمایهگذاری قابل معامله « ETF=Exchange Trade Fund » پیرامون واگذاری سهام دولت در بورس کرارا در رسانهها و مصاحبهها شنیده و مطرح شده است. دولت مقرر کرده که سهام خود را در شرکتهایی که قرار است در بورس واگذار شوند به صورت واحدهایی از این صندوقها به مردم عرضه کند و درواقع پایههای مشارکت مردم در بورس را علاوهبر تأمین کسری بودجه گسترش دهد.پیشینه این صندوقها همزمان با تولید ابزارهای مالی در سالهای 1993 در آمریکا بوده که با نام اسپایدر (SPDR) به بازار معرفی و در چارچوب شاخص S&P500 طراحی شد. بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده بیش از شش هزار و 790 صندوق سرمایهگذاری قابل معامله در جهان با حجم حدود پنج هزار میلیارد دلار دارایی وجود دارد که هزار و 750 صندوق با حجم دارایی 4.396 میلیارد دلار آن در آمریکاست. یک بررسی اجمالی حکایت دارد که داراییهای صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در آمریکا که در سال 2002 برابر 151 میلیارد دلار بوده، در سال 2019 به 4.396 میلیارد دلار بالغ شده است. (منبع سایت statista.com)عملکرد این صندوقها آنچنان بود که به دلیل کاهش ریسکپذیری مشارکتکنندگان در واحدهای این صندوقها، بهعنوان یکی از راهکارهای سرمایهگذاری محبوبیت زیادی یافته و برای اولینبار در حدود سال 1993 به بازار وارد شدند. از آن زمان تاکنون، این صندوقها محبوبیت فراوانی پیدا کردهاند. خصوصیت ویژه این صندوقها آن است که سرمایهگذاران میتوانند بدون سرمایه زیاد و با اندک اطلاعات از بازار سرمایه با استفاده از تیم حرفهای مدیریت این صندوقها، در این صندوقها مشارکت کنند. موجودی این صندوقها سبدی از اوراق بهادار (سهام، اوراق قرضه، کالاهای اقتصادی یا ترکیبی از آنها) بوده که قابلیت معامله در بورس را دارا هستند. مزیت این صندوقها آن است که از یکسو مانند صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، دارای سبد متنوعی از ابزارهای سرمایهگذاری است که در طول روز مانند سهام قابلیت نقلوانتقال داشته و سرمایهگذار میتواند یک یا چند واحد از موجودی این صندوقها را در طول روز خریداری کند یا به فروش برساند. درحالیکه در صندوقهای سرمایهگذاری، سرمایهگذاران فقط در پایان روز و بعد از محاسبه ارزش خالص داراییها « Net Asset Vlue=NAV» میتوانند خرید یا فروش کنند. این ویژگی برتری قدرت نقدشوندگی این صندوقها را به صندوقهای مشترک سرمایهگذاری نشان میدهد. البته باید یادآور شد یکی از محدودیتهای اساسی این صندوقها آن است که سهام موجود در این صندوقها ممکن است به قیمت متفاوت با ارزش روز آنها معامله شوند.از دیگر خصوصیات این صندوقها جایگزینی رکن بازارگردان بهجای رکن ضامن نقدشوندگی است. به این طریق که رکن بازارگردان مکلف است زمینه نقدشوندگی واحدهای سرمایهگذاری ETF این صندوقها را در بازار فراهم کند، بهطوریکه در مواقعی که عرضهکنندهای موجود نیست یا خریدار دیگری وجود نداشته باشد، به فروش یا خرید واحدهای تقاضاشده یا عرضهشده مبادرت میکند تا از سقوط قیمتها عملا جلوگیری کند. آنجه که از مزیت اصلی این صندوقها برشمرده شده، عبارتند از: «سهولت و سرعت در معامله، کاهش زمان تصفیه نسبت به صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، خریدوفروش آنلاین واحدهای صندوق، معافیت مالیاتی معاملات واحدها، افزایش نقدشوندگی واحدهای صندوق با وجود عملیات بازارگردانی، تخصیص بهینه یا متنوعسازی موجودیهای «داراییهای» صندوق با حذف هزینه و در زمان بسیار کم. بدیهی است چنانچه مقررات محافظتی درستی از این صندوقها به عمل بیاید و مدیریت آنها سیاسی نباشد، میتوان امیدوار بود که بازار سرمایه کشور پس از سالیان دراز تعمیق یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.