با نگاهي به تجربه کشورهاي جهان و پژوهشهاي انجامشده بررسي شد
پيوند آلودگي هوا و افزايش مرگومير ناشی از کرونا
شرق: کرونا با شيوع در سراسر جهان، بار ديگر و از دو زاويه متفاوت مسئله آلودگي هوا را مورد توجه قرار داد؛ يک موضوع پيوند و ارتباط آلودگي و ميزان مرگوميرها بر اثر اين ويروس بود و ديگري، کاهش بيسابقه آلايندهها در کره زمين به دليل تعطيلي شهرها و اعمال قرنطینه.
بر اساس تحقيقاتي که در دانشگاههاي مختلف دنيا، از چين و پاکستان تا آلمان، ايتاليا و آمريکا انجام شده است، موضوع ارتباط ميان ميزان آلودگي هوا در شهرها و مناطق مختلف و شدت کشندگي ويروس کرونا بررسي شد. تعدادي از پژوهشها نشان از ارتباط مستقيم اين دو دارد و برخي البته چنين ارتباطي را رد ميکنند.چند روز پيش تحليل جديدي در دانشگاه هاروارد بهعنوان نخستين مطالعه کشوري در ايالات متحده انجام شد که نشان ميدهد بين مرگومير ناشي از كوويد19 و ساير بيماريهاي ناشي از قرارگرفتن طولانيمدت در معرض برخي آلايندههاي خاص، نوعي پيوند آماري وجود دارد. اين مقاله البته هنوز به هشت تأييد نهايي نرسيده و براي بازنگري دقيق و انتشار به نشريه
New England Journal of Medicine ارائه شده است.در اين تحقيق، پژوهشگران مدرسه سلامت همگاني T.H.Chan در دانشگاه هاروارد، با تحليل سههزارو 80 ناحيه در ايالات متحده، دريافتند هرچه سطح آلايندههاي خطرناک موجود در هوا يا همان ذرات معروف به PM 2.5، بيشتر باشد، ميزان مرگومير ناشي از اين بيماري نیز بيشتر است.اين مقاله در ادامه ميگويد حتي اگر ميزان در معرض قرارگرفتن آلودگي فقط اندکي افزايش يابد، ميتواند تبعات جدي ناگواري بر نتايج کروناويروس داشته باشد. اين يافته حتي عوامل ديگري نظير ميزان مصرف دخانيات و سهم هر ناحيه از آلودگي را توضيح میدهد. مثلا اگر در 20 سال گذشته مقامات منهتن ميانگين سطح اين مواد خاص را در حد يک واحد يا يک ميکروگرم به ازاي هر مترمکعب کاهش ميدادند، منهتن حالا در اين نقطه از شيوع کوويد19، به احتمال قوي شاهد 248 مورد مرگ کمتر بود.بخش ديگري از اين پژوهش، نشان ميدهد جماعتهاي رنگينپوست بهطرز بيتناسبي تحت تأثير آلودگي هوا قرار ميگيرند و احتمال مواجهه با «فشار آلودگي» در آنها بيشتر است. اين يافتهها بهويژه براي بيمارستانهاي مناطق فقير و رنگينپوست مهم است؛ مناطقي که نسبت به جماعتهاي
ثروتمند و سفيدپوست، معمولا در معرض سطح بالاتري از آلودگي هوا هستند.
درحاليکه فاصلهگيري اجتماعي از اين حيث مؤثر بوده است و در سراسر جهان به کاهش آلودگي شهرهاي بزرگ منجر ميشود، احتمالا پس از برداشتهشدن محدوديتها و شروع دوباره فعاليتهاي اقتصادي، کيفيت هوا باز هم کاهش مييابد؛ مگر اينکه قدمهاي ديگر برداشته شود. هفته گذشته دولت ترامپ اعلام کرد قصد دارد همچنان از مقررات دوره اوباما درباره کاهش انتشار آلودگي خودروها بکاهد.پروفسور فرانچسکا دومينيچي که اين تحقيق دانشگاه هاروارد زير نظر او در حال انجام است، دراينباره ميگويد: کروناويروس موجب ميشود تصميمات کنوني براي کاهشدادن مقررات و برگرداندن محيط زيست به وضع قبلي، حتي «نابخردانهتر و غيرمسئولانهتر» از هميشه باشد. او ميگويد: «ما نميتوانيم به گذشته برگرديم و هوا را تميز کنيم، ولي از اين پس ميتوانيم هدفگذاري کنيم و مطمئن شويم در آن نواحي که آلودگي هوا بالاست، اقدامات زيستمحيطي جديدي در پيش ميگيريم تا اين بيماري موجب مرگ اين همه آدم نشود».همچنين بر اساس گزارشي که دويچهوله منتشر کرده است، تحقيقاتي که در دانشگاه مارتينلوتر شهر هاله - ويتنبرگ آلمان صورت گرفته، نشان ميدهد در مناطقي که ميزان آلودگي هوا دائما بالاست،
شمار کساني که پس از ابتلا به کرونا بر اثر اين بيماري درگذشتهاند، در مقايسه با ديگر مناطق بيشتر است.يارون آوگه، محققي که در آلمان روي اين مسئله کار ميکند، براي تحقيقاتش دادههاي ماهوارهاي درباره آلودگي هوا در زمين، دادههاي هواشناسي مربوط به جريانهاي هوايي و اطلاعات مربوط به آمار مرگومير را که با بيماري جديد در ارتباط هستند، از کشورهاي ايتاليا، فرانسه، اسپانيا و آلمان تجزيهوتحليل کرده است. نتيجه نشان ميدهد که بيش از همه در مناطقي که بهشدت به «نيتروژن دياکسيد» آلودهاند و در جاهايي که به دليل شرايط محيطي، گردش هوا بهسختي امکانپذير است، انسانها پس از مبتلاشدن به ويروس جديد کرونا جان سپردهاند.اين محقق با تکيه بر دادههاي مناطقي مانند شمال ايتاليا، مادريد در اسپانيا يا ووهان در چين ميگويد: «همه اين مناطق در محاصره کوهها هستند؛ اين مسئله اين موضوع را محتملتر ميکند که هوا در اين مناطق ساکن است و ميزان آلايندهها بالاتر».در بخش ديگري از گزارش دويچهوله آمده است: برتهولد ياني، مدير پيشين انجمن پولمونولوژي آلمان، ميگويد چنين موضوعي ثابت نشده است. به گفته او آلودگي شديد هوا الزاما دليل شدت
بيماري و بروز بيشتر عفونت نيست. ياني معتقد است هرچند ارتباط ميان مرگومير و آلودگي هوا انکارنشدنی است و براي مثال نرخ مرگومير در کساني که در کنار جادههاي بسيار پررفتوآمد زندگي ميکنند، بيشتر است، اما بر سر اين مسئله اتفاق نظر وجود ندارد. به نظر او ارتباطدادن آلودگي هوا با وخيمشدن روند بيماري کرونا در بيماران، گمانهزني است. دليلي که ياني براي ضعيفکردن اين فرضيه ميآورد، اين است که فاکتورهايي که روي روند بيماري کوويد۱۹ تأثير ميگذارند، تنها به وضعيت ريه بيمار خلاصه نميشوند. به گفته او، سن بيمار و پيشينه بيماريهاي ديگر، دو مسئلهاي هستند که بيشترين تأثير را در روند بيماري دارند.از سويي ديگر، شيوع کرونا نتايج ديگري را هم رقم زد که سالها بود تعدادي از رهبران جهان، البته با فشار طرفداران محيط زيست، تلاش ميکردند انجام دهند ولي راه به جايي نميبردند. اين مسئله کاهش توليد گازهاي گلخانهاي و آلايندههاي جوي بودند.
بر اساس خبري که بيبيسي منتشر کرده است، نتايج اوليه تحقيقات پژوهشگران آمريکايي نشان ميدهد که امسال (ميلادي) ميزان توليد دياکسيدکربن که باعث گرمشدن کره زمين ميشود، کاهش چشمگيري داشته است، اما بعد از پايان اين همهگيري ميتواند افزايش شديدي پيدا کند. مونواکسيدکربن، گازي که عمدتا خودروها توليد ميکنند نیز در مقايسه با سال گذشته کمتر شده است. همهگيري ويروس کرونا باعث کاهش فعاليتهاي اقتصادي در دنيا شده و گازهايي که در حملونقل و بخش انرژي توليد ميشوند، کاهش زيادي داشته است. به عقيده دانشمندان، در ماه مي امسال توليد دياکسيدکربن به کمترين ميزان خود در 10 سال گذشته، يعني از زمان آغاز بحران جهاني اقتصاد قبلي خواهد رسيد.آمارهاي اوليه در نيويورک نشان ميدهند منع رفتوآمدهاي غيرضروري تأثير زيادي دارد و در مقايسه با سال گذشته، امسال ترافيک ۳۵ درصد کم خواهد شد. محققان دانشگاه کلمبيا گفتهاند دو روز در هفته اخير، مونوکسيدکربن ناشي از خودرو و کاميون ۵۰ درصد کاهش پيدا کرده و دياکسيدکربن نیز پنج تا ۱۰ درصد کم شده است. توليد گاز متان هم کاهش چشمگيري داشته است.پروفسور رويسين کامين از دانشگاه کلمبيا که مسئول
نظارت بر هواي نيويورک است، ميگويد: «در يک سال و نيم گذشته، مونوکسيدکربن در شهر نيويورک بسيار بالا بوده ولي درحالحاضر به کمتر از نصف کاهش پيدا کرده و به تميزترين حدي رسيده که تا به حال در ماه مارس ديدهام».همچنين تحقيقي که براي وبسايت «کربنبريف» انجام شده است، نشان ميدهد در چين در طول دو هفته مصرف انرژي و توليد گازها ۲۵ درصد کم شده که به عقيده محققان، ممکن است امسال منجر به کاهش يکدرصدي کل گازهاي کربني در چين شود.با کاهش بيسابقه پروازها و کارکردن ميليونها نفر از خانه، ميزان توليد گازها در بسياري از کشورها ميتواند کاهش مشابهي داشته باشد. با اينکه کارکردن افراد از خانه ميتواند منجر به افزايش مصرف برق و انرژي براي گرمايش شود، اما توقف رفتوآمد و سير نزولي فعاليتهاي اقتصادي ميتواند تأثير بسزایي بر توليد اين گازها داشته باشد.تاکنون در ايران تحقيق مشخصي در رابطه با ارتباط آلودگي با ميزان مرگومير و همچنين ميزان اثرگذاري آن بر کاهش آلايندگي هوا انجام نشده است. براي اطلاع از چنين آماري ميتوان ميزان مرگوميرهاي مرتبط با کرونا در شهرهايي با هواي آلوده مانند تهران، اصفهان و اهواز را مورد بررسي قرار
داد. در تهران اگرچه از ابتدا تا امروز اعلام شد بيشترين ميزان قربانيان و مبتلايان کرونا ثبت شده است، اما اين آمار بيشتر از آنکه به مسئله آلودگي هوا ارتباط داشته باشد، ميتواند تابعي از جمعيت زياد در پايتخت حدودا 10ميليوني ايران باشد.
شرق: کرونا با شيوع در سراسر جهان، بار ديگر و از دو زاويه متفاوت مسئله آلودگي هوا را مورد توجه قرار داد؛ يک موضوع پيوند و ارتباط آلودگي و ميزان مرگوميرها بر اثر اين ويروس بود و ديگري، کاهش بيسابقه آلايندهها در کره زمين به دليل تعطيلي شهرها و اعمال قرنطینه.
بر اساس تحقيقاتي که در دانشگاههاي مختلف دنيا، از چين و پاکستان تا آلمان، ايتاليا و آمريکا انجام شده است، موضوع ارتباط ميان ميزان آلودگي هوا در شهرها و مناطق مختلف و شدت کشندگي ويروس کرونا بررسي شد. تعدادي از پژوهشها نشان از ارتباط مستقيم اين دو دارد و برخي البته چنين ارتباطي را رد ميکنند.چند روز پيش تحليل جديدي در دانشگاه هاروارد بهعنوان نخستين مطالعه کشوري در ايالات متحده انجام شد که نشان ميدهد بين مرگومير ناشي از كوويد19 و ساير بيماريهاي ناشي از قرارگرفتن طولانيمدت در معرض برخي آلايندههاي خاص، نوعي پيوند آماري وجود دارد. اين مقاله البته هنوز به هشت تأييد نهايي نرسيده و براي بازنگري دقيق و انتشار به نشريه
New England Journal of Medicine ارائه شده است.در اين تحقيق، پژوهشگران مدرسه سلامت همگاني T.H.Chan در دانشگاه هاروارد، با تحليل سههزارو 80 ناحيه در ايالات متحده، دريافتند هرچه سطح آلايندههاي خطرناک موجود در هوا يا همان ذرات معروف به PM 2.5، بيشتر باشد، ميزان مرگومير ناشي از اين بيماري نیز بيشتر است.اين مقاله در ادامه ميگويد حتي اگر ميزان در معرض قرارگرفتن آلودگي فقط اندکي افزايش يابد، ميتواند تبعات جدي ناگواري بر نتايج کروناويروس داشته باشد. اين يافته حتي عوامل ديگري نظير ميزان مصرف دخانيات و سهم هر ناحيه از آلودگي را توضيح میدهد. مثلا اگر در 20 سال گذشته مقامات منهتن ميانگين سطح اين مواد خاص را در حد يک واحد يا يک ميکروگرم به ازاي هر مترمکعب کاهش ميدادند، منهتن حالا در اين نقطه از شيوع کوويد19، به احتمال قوي شاهد 248 مورد مرگ کمتر بود.بخش ديگري از اين پژوهش، نشان ميدهد جماعتهاي رنگينپوست بهطرز بيتناسبي تحت تأثير آلودگي هوا قرار ميگيرند و احتمال مواجهه با «فشار آلودگي» در آنها بيشتر است. اين يافتهها بهويژه براي بيمارستانهاي مناطق فقير و رنگينپوست مهم است؛ مناطقي که نسبت به جماعتهاي
ثروتمند و سفيدپوست، معمولا در معرض سطح بالاتري از آلودگي هوا هستند.
درحاليکه فاصلهگيري اجتماعي از اين حيث مؤثر بوده است و در سراسر جهان به کاهش آلودگي شهرهاي بزرگ منجر ميشود، احتمالا پس از برداشتهشدن محدوديتها و شروع دوباره فعاليتهاي اقتصادي، کيفيت هوا باز هم کاهش مييابد؛ مگر اينکه قدمهاي ديگر برداشته شود. هفته گذشته دولت ترامپ اعلام کرد قصد دارد همچنان از مقررات دوره اوباما درباره کاهش انتشار آلودگي خودروها بکاهد.پروفسور فرانچسکا دومينيچي که اين تحقيق دانشگاه هاروارد زير نظر او در حال انجام است، دراينباره ميگويد: کروناويروس موجب ميشود تصميمات کنوني براي کاهشدادن مقررات و برگرداندن محيط زيست به وضع قبلي، حتي «نابخردانهتر و غيرمسئولانهتر» از هميشه باشد. او ميگويد: «ما نميتوانيم به گذشته برگرديم و هوا را تميز کنيم، ولي از اين پس ميتوانيم هدفگذاري کنيم و مطمئن شويم در آن نواحي که آلودگي هوا بالاست، اقدامات زيستمحيطي جديدي در پيش ميگيريم تا اين بيماري موجب مرگ اين همه آدم نشود».همچنين بر اساس گزارشي که دويچهوله منتشر کرده است، تحقيقاتي که در دانشگاه مارتينلوتر شهر هاله - ويتنبرگ آلمان صورت گرفته، نشان ميدهد در مناطقي که ميزان آلودگي هوا دائما بالاست،
شمار کساني که پس از ابتلا به کرونا بر اثر اين بيماري درگذشتهاند، در مقايسه با ديگر مناطق بيشتر است.يارون آوگه، محققي که در آلمان روي اين مسئله کار ميکند، براي تحقيقاتش دادههاي ماهوارهاي درباره آلودگي هوا در زمين، دادههاي هواشناسي مربوط به جريانهاي هوايي و اطلاعات مربوط به آمار مرگومير را که با بيماري جديد در ارتباط هستند، از کشورهاي ايتاليا، فرانسه، اسپانيا و آلمان تجزيهوتحليل کرده است. نتيجه نشان ميدهد که بيش از همه در مناطقي که بهشدت به «نيتروژن دياکسيد» آلودهاند و در جاهايي که به دليل شرايط محيطي، گردش هوا بهسختي امکانپذير است، انسانها پس از مبتلاشدن به ويروس جديد کرونا جان سپردهاند.اين محقق با تکيه بر دادههاي مناطقي مانند شمال ايتاليا، مادريد در اسپانيا يا ووهان در چين ميگويد: «همه اين مناطق در محاصره کوهها هستند؛ اين مسئله اين موضوع را محتملتر ميکند که هوا در اين مناطق ساکن است و ميزان آلايندهها بالاتر».در بخش ديگري از گزارش دويچهوله آمده است: برتهولد ياني، مدير پيشين انجمن پولمونولوژي آلمان، ميگويد چنين موضوعي ثابت نشده است. به گفته او آلودگي شديد هوا الزاما دليل شدت
بيماري و بروز بيشتر عفونت نيست. ياني معتقد است هرچند ارتباط ميان مرگومير و آلودگي هوا انکارنشدنی است و براي مثال نرخ مرگومير در کساني که در کنار جادههاي بسيار پررفتوآمد زندگي ميکنند، بيشتر است، اما بر سر اين مسئله اتفاق نظر وجود ندارد. به نظر او ارتباطدادن آلودگي هوا با وخيمشدن روند بيماري کرونا در بيماران، گمانهزني است. دليلي که ياني براي ضعيفکردن اين فرضيه ميآورد، اين است که فاکتورهايي که روي روند بيماري کوويد۱۹ تأثير ميگذارند، تنها به وضعيت ريه بيمار خلاصه نميشوند. به گفته او، سن بيمار و پيشينه بيماريهاي ديگر، دو مسئلهاي هستند که بيشترين تأثير را در روند بيماري دارند.از سويي ديگر، شيوع کرونا نتايج ديگري را هم رقم زد که سالها بود تعدادي از رهبران جهان، البته با فشار طرفداران محيط زيست، تلاش ميکردند انجام دهند ولي راه به جايي نميبردند. اين مسئله کاهش توليد گازهاي گلخانهاي و آلايندههاي جوي بودند.
بر اساس خبري که بيبيسي منتشر کرده است، نتايج اوليه تحقيقات پژوهشگران آمريکايي نشان ميدهد که امسال (ميلادي) ميزان توليد دياکسيدکربن که باعث گرمشدن کره زمين ميشود، کاهش چشمگيري داشته است، اما بعد از پايان اين همهگيري ميتواند افزايش شديدي پيدا کند. مونواکسيدکربن، گازي که عمدتا خودروها توليد ميکنند نیز در مقايسه با سال گذشته کمتر شده است. همهگيري ويروس کرونا باعث کاهش فعاليتهاي اقتصادي در دنيا شده و گازهايي که در حملونقل و بخش انرژي توليد ميشوند، کاهش زيادي داشته است. به عقيده دانشمندان، در ماه مي امسال توليد دياکسيدکربن به کمترين ميزان خود در 10 سال گذشته، يعني از زمان آغاز بحران جهاني اقتصاد قبلي خواهد رسيد.آمارهاي اوليه در نيويورک نشان ميدهند منع رفتوآمدهاي غيرضروري تأثير زيادي دارد و در مقايسه با سال گذشته، امسال ترافيک ۳۵ درصد کم خواهد شد. محققان دانشگاه کلمبيا گفتهاند دو روز در هفته اخير، مونوکسيدکربن ناشي از خودرو و کاميون ۵۰ درصد کاهش پيدا کرده و دياکسيدکربن نیز پنج تا ۱۰ درصد کم شده است. توليد گاز متان هم کاهش چشمگيري داشته است.پروفسور رويسين کامين از دانشگاه کلمبيا که مسئول
نظارت بر هواي نيويورک است، ميگويد: «در يک سال و نيم گذشته، مونوکسيدکربن در شهر نيويورک بسيار بالا بوده ولي درحالحاضر به کمتر از نصف کاهش پيدا کرده و به تميزترين حدي رسيده که تا به حال در ماه مارس ديدهام».همچنين تحقيقي که براي وبسايت «کربنبريف» انجام شده است، نشان ميدهد در چين در طول دو هفته مصرف انرژي و توليد گازها ۲۵ درصد کم شده که به عقيده محققان، ممکن است امسال منجر به کاهش يکدرصدي کل گازهاي کربني در چين شود.با کاهش بيسابقه پروازها و کارکردن ميليونها نفر از خانه، ميزان توليد گازها در بسياري از کشورها ميتواند کاهش مشابهي داشته باشد. با اينکه کارکردن افراد از خانه ميتواند منجر به افزايش مصرف برق و انرژي براي گرمايش شود، اما توقف رفتوآمد و سير نزولي فعاليتهاي اقتصادي ميتواند تأثير بسزایي بر توليد اين گازها داشته باشد.تاکنون در ايران تحقيق مشخصي در رابطه با ارتباط آلودگي با ميزان مرگومير و همچنين ميزان اثرگذاري آن بر کاهش آلايندگي هوا انجام نشده است. براي اطلاع از چنين آماري ميتوان ميزان مرگوميرهاي مرتبط با کرونا در شهرهايي با هواي آلوده مانند تهران، اصفهان و اهواز را مورد بررسي قرار
داد. در تهران اگرچه از ابتدا تا امروز اعلام شد بيشترين ميزان قربانيان و مبتلايان کرونا ثبت شده است، اما اين آمار بيشتر از آنکه به مسئله آلودگي هوا ارتباط داشته باشد، ميتواند تابعي از جمعيت زياد در پايتخت حدودا 10ميليوني ايران باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.