|

متفاوت‌ترین نوروز روزگار ما

احترام برومند

نوروز زیباترین جشن سال نو در سرتاسر کره زمین است. نوروز زیبای ما با تأنی و وقار اول فصل بهار می‌رسد. از یک ماه پیش از نوروز، شهرهای کوچک و بزرگ و روستاهای دور و نزدیک و... با آداب خاصی به استقبال آن می‌رفتند؛ عیدی که با شروع زیباترین فصل سال می‌رسد، با شکفتن شکوفه‌ها و جوانه بوته‌ها و شاخه‌های درختان، یا سبزشدن زمین، بارش زیبای آسمان و زندگی دوباره طبیعت. با رسیدن اسفند ماه، سنت خانه‌تکانی، پاک‌کردن تمامی گوشه‌ و کنار محل زندگی از گرد و غبار و شستن فرش و زیلو و پرده‌ها، پنداری مژده پاک‌شدن کدورت‌ها و گلایه‌ها را از قلب و روح پیر و جوان می‌داد. بعد بزرگ‌ترها به فکر نوکردن سر و لباس کوچک‌ترها می‌افتادند و بچه‌ها که انگار صد سال را به انتظار چنین روزی سپری کرده بودند با ذوق و شوق کنار کت پدر، یا گوشه چادر یا دامن مادر را می‌چسبیدند و بازار رنگارنگ شهر یا روستا را نظاره می‌کردند تا بالاخره صاحب لباس و کفشی که معمولا کمی هم برایشان بزرگ‌تر بود می‌شدند. دوره‌گردها با جاروهای نو و کوزه‌های گلی در کوچه‌ها با خواندن شعرهای عامیانه مردم را به نوکردن با جارو و خاک‌انداز و کوزه‌های آب دعوت می‌کردند. کم‌کم بساط پختن شیرینی به راه می‌افتاد و بوی زنجبیل و دارچین کوچه‌ها را پر می‌کرد، بچه‌ها دوروبر مادر و مادربزرگ می‌لولیدند و گاهی با تکه‌ای شیرینی که شاید سوخته یا وا رفته بود، دل‌خوش می‌شدند و پی بازی می‌رفتند.

نزدیک‌شدن به شب چهارشنبه آخر سال، چه شور و شوقی به جان همه می‌انداخت. بته‌های خشک بیابان‌های کنار کوچه و خیابان فروخته می‌شدند و دخترها و پسرهای جوان، قند در دلشان آب می‌شد که شاید موقع پریدن از روی آتش، چشم در چشم یار شوند یا موقع قاشق‌زنی، دست معشوق به دست‌شان بخورد و سرآخر، هنگامی که در پیچ کوچه فالگوش ایستاده‌اند، کلامی موافق و عاشقانه بشنوند. نزدیک عید بستنی‌فروش‌های دوره‌گرد با آوازی زیبا، دهان همه را آب می‌انداختند (بستنی نوبر بهار بود). بالاخره نصیب هر کس یک بستنی یک‌قرانی می‌شد؛ خوشمزه و با شیر و خامه. چیدن هفت‌سین نه مانند امروز، با رنگ و لعاب و تکلف که با نیت برکت سال آینده و با یاد پروردگار با انداختن مشتی گندم یا ماش و عدس در سینی کوچک مسی به قصد سبزشدن انجام می‌شد. تخم‌مرغ‌های پخته‌شده با پارچه‌های رنگارنگ تکه‌تکه که همیشه مادر در بقچه‌اش داشت، با حوصله پیچیده می‌شدند و در ظرف آبی روی اجاق گذاشته می‌شدند تا رنگارنگ شوند و زینت سفره هفت‌سین. همیشه همسایه‌ای بود که سمنو می‌پخت و اهل محل هر کدام با نیتی برای سلامتی و برکت سر دیگ سمنو می‌رفتند و با قاشق بزرگ داخل دیگ آن را هم می‌زدند و هر خانه کاسه‌ای برای سفره هفت‌سین نصیبش می‌شد. سال‌تحویل انگار واقعه عجیبی بود که همه با هیجان و قلب لرزان منتظرش بودند. دعای مخصوص و توپ تحویل سال و... بوسه بر دستان پدر و خزیدن در آغوش مادر و... گرفتن اسکناس‌های نوی عیدی که وسط صفحه‌های قرآن جا خوش کرده بودند. می‌گفتند یکی از افراد منزل که باایمان و خوش‌قلب و سخاوتمند است باید اولین کسی باشد که در سال نو وارد خانه می‌شود. معمولا این وظیفه بر عهده پدر بود. از روز بعد از عید، عیددیدنی، دیدار با پسرعموها و دخترخاله‌ها و پسردایی‌ها و عیدی‌گرفتن از بزرگ‌ترها به راه بود. از مسافرت جدی خبری نبود. اگر هم کسی عزم سفر می‌کرد معمولا مقصد شیراز، اصفهان، آبادان، اهواز و خرمشهر بود. حالا کم‌کم به روزهای کم‌هیجان تعطیلات می‌رسیدند و چشم امیدشان به سیزده‌‌بدر بود. می‌گفتند «سیزده» نحس است و اولین روز سیزده اولین ماه سال را باید بیرون خانه به در کرد. اما این در واقع بهانه‌ای بود برای دورهم‌بودن اقوام و کودکان و نوجوانان و دیدار در شروع سال نو با طبیعت. در این روز سبزه‌ها را که نماد خیر و برکت بود به آب روان که مظهر پاکی است، می‌سپردند و دخترهای دم بخت سبزه‌های نورسته را با بخت و بالین گره می‌زدند. نحوست سیزده را فراموش کنیم. سیزده فروردین، سیزدهمین روز سال نو، اوج شکوفایی درخت‌ها و زندگی دوباره دشت و دمن، بهانه خوبی است برای ادای احترام ما به آنچه طبیعت سخاوتمند در معرض دیدگان و جسم و روحمان قرار می‌دهد. طبیعت با زیبایی شگفت‌انگیزش ما را به سمت خود دعوت می‌کند. اما سالی که شروع کردیم هیچ شباهتی به سال‌های دیگری که تاکنون زندگی کرده‌ایم، ندارد. از روزهای قبل از شروع سال نو تا امروز هیچ کاری به روال هر سال نبوده است. امسال را متفاوت سپری و آغاز کرده‌ایم. نوروز آخرین سال قرن را حتی یکم فروردین را در خانه با اعضای خانواده بودیم و قوت قلب کودکان و نوجوانان. عده‌ای کنار همسر و فرزندشان و منی که به تنهایی این روزها را می‌گذرانم، همه ما شاکر و سپاسگزار هستیم که بار دیگر هنرمندی و چیره‌دستی طبیعت را در این بهار متفاوت دیدیم و می‌بینیم. در خانه ماندیم و می‌مانیم و قدر طبیعت و زمین و آسمان را بیشتر می‌دانیم.

نوروز زیباترین جشن سال نو در سرتاسر کره زمین است. نوروز زیبای ما با تأنی و وقار اول فصل بهار می‌رسد. از یک ماه پیش از نوروز، شهرهای کوچک و بزرگ و روستاهای دور و نزدیک و... با آداب خاصی به استقبال آن می‌رفتند؛ عیدی که با شروع زیباترین فصل سال می‌رسد، با شکفتن شکوفه‌ها و جوانه بوته‌ها و شاخه‌های درختان، یا سبزشدن زمین، بارش زیبای آسمان و زندگی دوباره طبیعت. با رسیدن اسفند ماه، سنت خانه‌تکانی، پاک‌کردن تمامی گوشه‌ و کنار محل زندگی از گرد و غبار و شستن فرش و زیلو و پرده‌ها، پنداری مژده پاک‌شدن کدورت‌ها و گلایه‌ها را از قلب و روح پیر و جوان می‌داد. بعد بزرگ‌ترها به فکر نوکردن سر و لباس کوچک‌ترها می‌افتادند و بچه‌ها که انگار صد سال را به انتظار چنین روزی سپری کرده بودند با ذوق و شوق کنار کت پدر، یا گوشه چادر یا دامن مادر را می‌چسبیدند و بازار رنگارنگ شهر یا روستا را نظاره می‌کردند تا بالاخره صاحب لباس و کفشی که معمولا کمی هم برایشان بزرگ‌تر بود می‌شدند. دوره‌گردها با جاروهای نو و کوزه‌های گلی در کوچه‌ها با خواندن شعرهای عامیانه مردم را به نوکردن با جارو و خاک‌انداز و کوزه‌های آب دعوت می‌کردند. کم‌کم بساط پختن شیرینی به راه می‌افتاد و بوی زنجبیل و دارچین کوچه‌ها را پر می‌کرد، بچه‌ها دوروبر مادر و مادربزرگ می‌لولیدند و گاهی با تکه‌ای شیرینی که شاید سوخته یا وا رفته بود، دل‌خوش می‌شدند و پی بازی می‌رفتند.

نزدیک‌شدن به شب چهارشنبه آخر سال، چه شور و شوقی به جان همه می‌انداخت. بته‌های خشک بیابان‌های کنار کوچه و خیابان فروخته می‌شدند و دخترها و پسرهای جوان، قند در دلشان آب می‌شد که شاید موقع پریدن از روی آتش، چشم در چشم یار شوند یا موقع قاشق‌زنی، دست معشوق به دست‌شان بخورد و سرآخر، هنگامی که در پیچ کوچه فالگوش ایستاده‌اند، کلامی موافق و عاشقانه بشنوند. نزدیک عید بستنی‌فروش‌های دوره‌گرد با آوازی زیبا، دهان همه را آب می‌انداختند (بستنی نوبر بهار بود). بالاخره نصیب هر کس یک بستنی یک‌قرانی می‌شد؛ خوشمزه و با شیر و خامه. چیدن هفت‌سین نه مانند امروز، با رنگ و لعاب و تکلف که با نیت برکت سال آینده و با یاد پروردگار با انداختن مشتی گندم یا ماش و عدس در سینی کوچک مسی به قصد سبزشدن انجام می‌شد. تخم‌مرغ‌های پخته‌شده با پارچه‌های رنگارنگ تکه‌تکه که همیشه مادر در بقچه‌اش داشت، با حوصله پیچیده می‌شدند و در ظرف آبی روی اجاق گذاشته می‌شدند تا رنگارنگ شوند و زینت سفره هفت‌سین. همیشه همسایه‌ای بود که سمنو می‌پخت و اهل محل هر کدام با نیتی برای سلامتی و برکت سر دیگ سمنو می‌رفتند و با قاشق بزرگ داخل دیگ آن را هم می‌زدند و هر خانه کاسه‌ای برای سفره هفت‌سین نصیبش می‌شد. سال‌تحویل انگار واقعه عجیبی بود که همه با هیجان و قلب لرزان منتظرش بودند. دعای مخصوص و توپ تحویل سال و... بوسه بر دستان پدر و خزیدن در آغوش مادر و... گرفتن اسکناس‌های نوی عیدی که وسط صفحه‌های قرآن جا خوش کرده بودند. می‌گفتند یکی از افراد منزل که باایمان و خوش‌قلب و سخاوتمند است باید اولین کسی باشد که در سال نو وارد خانه می‌شود. معمولا این وظیفه بر عهده پدر بود. از روز بعد از عید، عیددیدنی، دیدار با پسرعموها و دخترخاله‌ها و پسردایی‌ها و عیدی‌گرفتن از بزرگ‌ترها به راه بود. از مسافرت جدی خبری نبود. اگر هم کسی عزم سفر می‌کرد معمولا مقصد شیراز، اصفهان، آبادان، اهواز و خرمشهر بود. حالا کم‌کم به روزهای کم‌هیجان تعطیلات می‌رسیدند و چشم امیدشان به سیزده‌‌بدر بود. می‌گفتند «سیزده» نحس است و اولین روز سیزده اولین ماه سال را باید بیرون خانه به در کرد. اما این در واقع بهانه‌ای بود برای دورهم‌بودن اقوام و کودکان و نوجوانان و دیدار در شروع سال نو با طبیعت. در این روز سبزه‌ها را که نماد خیر و برکت بود به آب روان که مظهر پاکی است، می‌سپردند و دخترهای دم بخت سبزه‌های نورسته را با بخت و بالین گره می‌زدند. نحوست سیزده را فراموش کنیم. سیزده فروردین، سیزدهمین روز سال نو، اوج شکوفایی درخت‌ها و زندگی دوباره دشت و دمن، بهانه خوبی است برای ادای احترام ما به آنچه طبیعت سخاوتمند در معرض دیدگان و جسم و روحمان قرار می‌دهد. طبیعت با زیبایی شگفت‌انگیزش ما را به سمت خود دعوت می‌کند. اما سالی که شروع کردیم هیچ شباهتی به سال‌های دیگری که تاکنون زندگی کرده‌ایم، ندارد. از روزهای قبل از شروع سال نو تا امروز هیچ کاری به روال هر سال نبوده است. امسال را متفاوت سپری و آغاز کرده‌ایم. نوروز آخرین سال قرن را حتی یکم فروردین را در خانه با اعضای خانواده بودیم و قوت قلب کودکان و نوجوانان. عده‌ای کنار همسر و فرزندشان و منی که به تنهایی این روزها را می‌گذرانم، همه ما شاکر و سپاسگزار هستیم که بار دیگر هنرمندی و چیره‌دستی طبیعت را در این بهار متفاوت دیدیم و می‌بینیم. در خانه ماندیم و می‌مانیم و قدر طبیعت و زمین و آسمان را بیشتر می‌دانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.