|

جناب رئيس‌جمهور! استان خوزستان را دريابيم

احسان هوشمند

خوزستان يکي از استان‌هاي راهبردي کشور است که با مسائل و مشکلات پيچيده و ساختاري بزرگي دست‌و‌پنجه نرم مي‌کند. بارندگي‌هاي چند روز گذشته بخشي از اين مسائل ساختاري را نمايان کرد. با بارش باران شديد و سپس پس‌خوردگي فاضلاب، سيل و فاضلاب و رودخانه يکي شده و سيلاب بزرگي در بخش‌هايي از شهر اهواز و شهر کارون جاري شد و حتي اين سيلاب به درون منازل مردم نفوذ کرده و مشکلات زيادي براي شهروندان شريف خوزستاني ايجاد کرده است. اين وضعيت نشانگر ضعف و مسائل فراوان سيستم فاضلاب شهري است. فاضلاب‌هاي مناطق شهري و روستايي استان خوزستان عموما با وضعيت مشابهي دست‌و‌پنجه نرم مي‌کنند. خوزستان با مسائل پيچيده ديگري نيز دست‌به‌گريبان است که زندگي را به کام هم‌وطنان عزيزمان تلخ کرده است:

1- خوزستان استاني راهبردي است‌. بخش بزرگي از نيازهاي غذايي کشور در استان خوزستان توليد مي‌شود. بخش عمده‌اي از انرژي کشور نيز در استان خوزستان توليد مي‌شود. مهم‌ترين صنايع راهبردي کشور مانند برق، فولاد، کشت و صنعت و نيشکر، سدهاي بزرگ، صنايع پتروشيمي و نفت و... در خوزستان استقرار دارند؛ بنابراین خوزستان سهم بزرگي در توليد ناخالص ملي دارد.
2- بر‌اثر استقرار اين صنايع و مؤسسات اقتصادي در خوزستان بيش از هر جاي ديگري از کشور محيط زيست تخريب شده و اقليم استان دستخوش دست‌درازي مخرب بشر شده است؛ به همين دليل مردم خوزستان با مسائل زيست‌محيطي پيچيده‌اي دست‌به‌گريبان هستند. مسئله ريزگردها و هواي آلوده اين استان موجب شده تا حتي تنفس در روزهاي بسياري در اين استان با سختي امکان‌پذير باشد. بيماران قلبي و کودکان و افراد ميان‌سال و پيران براي تنفس در روزهاي آلوده ‌به ‌ريزگردها، مصائب زيادي را متحمل مي‌شوند. با نخستين بارندگي پاييزي و بارشي که آلوده به ريزگردها و ساير ناپاکي‌ها است، صدها نفر به بيمارستان منتقل مي‌شوند! بارندگي که بيشتر شود معابر شهري سيلابي مي‌شود. سيلاب به درون منازل مردم نفوذ مي‌کند و زندگي عادي شهروندان را دچار اختلال مي‌کند. اگر بارندگي‌ها باز بيشتر شود سيل، زندگي صدها هزار تن را تحت تأثير خود قرار مي‌دهد. اينها نشانه‌اي از تخريب گسترده محيط زيست خوزستان و تغييرات اقليمي اين استان است. محيط زيست خوزستان نيازمند توجه جدي مسئولان کشوري است! سيستم فاضلاب خوزستان نيازمند توجه کشوري است! بايد فوري به فکر ترميم شرايط، به‌ويژه وضعيت محيط زيست در استان خوزستان بود.
3- استقرار صنايعي مثل صنايع نفتي، کشت و صنعت و ساير صنايع و نيز بروز جنگ تحميلي و همچنين توسعه ناموزون استان موجب شد تا صدها هزار نفر از شهروندان خوزستاني از خانه و کاشانه خود رانده شوند. گروه زيادي از اين شهروندان چاره‌اي جز استقرار در حاشيه شهرهايي مانند اهواز و ماهشهر و آبادان و دزفول را نداشتند؛ بدين ترتيب زندگي در مساکن غير‌رسمي گسترش زيادي يافت. آمارهاي موجود مي‌گويد بعد از مشهد‌، اهواز دومين شهر با جمعيت بزرگ و چند‌صد‌هزار نفري حاشيه‌نشين است. شکل‌گيري حاشيه‌هايي مانند شلنگ‌آباد و ملاشيه و کوت عبدالله و منطقه مندلي و شهرک رزمندگان و منبع آب در اهواز يا شهرک چمران و طالقاني و گاما در ماهشهر پيامد توسعه ناموزون خوزستان است. صدها هزار نفر در حاشيه‌هاي استان خوزستان زندگي مي‌کنند. بي‌آنکه نظام ديوانسالاري بزرگِ کشور توانسته باشد براي رفع اين معضل و مشکل تدبيري کارشناسي بينديشد! فقر و کمبود تأسيسات شهري و رفاهي و خدماتي در اين مناطق هراس‌انگيز است! زحمات زيادي در حد امکانات استان کشيده شده اما شکاف‌ها بزرگ و عميق است و ترميم آن نيازمند توجه جدي دولتمردان در سطح ملي است. بخش بزرگي از شهروندان خوزستاني با مصائب بزرگي ناشي از توسعه ناموزون استان دست‌و‌پنجه نرم مي‌کنند.
4- پنج رودخانه کشور از‌جمله رودخانه‌هاي بزرگي مانند کارون و کرخه و دز در استان خوزستان جاري‌اند. يعني استان خوزستان‌، استان نسبتا پر‌آبي است اما از حدود چهار هزار روستاي داراي سکنه استان خوزستان حدود هزار روستا تأسيسات پايدار لوله‌کشي آب ندارند و آب از طريق تانکر به اين روستاهاي بي‌بهره از تأسيسات لوله‌کشي آب منتقل مي‌شود. اين شرايط زيبنده شهروندان شريف خوزستاني نيست.
5- در سده گذشته توسعه خوزستان همواره دغدغه بسياري از مسئولان طراز اول کشوري بوده است. شرکت توسعه و عمران خوزستان از ميان همين نگراني‌ها سد دز را طراحي و اجرايي کرد. بعد‌ها نيز اين توجه استمرار داشته اما نتوانسته به توسعه‌اي پايدار و موزون منجر شود. شاخص‌هاي توسعه در برخي از مناطق استان خوزستان نااميد‌کننده و سخت هشدار‌دهنده است. بخش‌هاي غربي استان مانند ايذه و مسجد‌سليمان با بحران‌هاي بزرگ ناشي از کم‌توجهي يا توسعه ناموزون روبه‌رو هستند. بخش‌هايی ديگر از خوزستان مانند هويزه و بستان و سوسنگرد و شادگان با مسائل مشابهي روبه‌رو هستند.
اگر در دوراني استان خوزستان به يکي از استان‌های مهاجر‌پذير کشوري مبدل شده بود، امروزه استان خوزستان به استاني مهاجر‌فرست تبديل شده است! اين وضعيت نشانه‌اي از سختي و پيچيدگي‌هاي زندگي در اين استان راهبردي کشور است.
6- استمرار شرايط نگران‌کننده توسعه‌اي در استان خوزستان نافي حقوق شهروندي هم‌‌وطنان عزيزمان در استان خوزستان است. تاب‌آوري اجتماعي تحت تأثير شرايط بغرنج امروز خوزستان قرار گرفته است. سرمايه اجتماعي سخت مستهلک شده و استمرار اين شرايط مخل امنيت ملي و امنيت پايدار کشوري است. خروج از اين شرايط نيازمند ارتقاي نظام حکمراني در استان خوزستان است. پيش‌شرط ارتقای نظام حکمراني در استان خوزستان تدوين برنامه‌اي جامع و چند‌وجهي براي توسعه موزون و پايدار استان خوزستان است. مقدمه اين برنامه نيز جلب مشارکت گسترده جوامع محلي به عنوان پيشران‌هاي توسعه است. جناب آقاي دکتر روحاني! استان خوزستان اين روزها حال و روز خوشي ندارد. استان خوزستان بيش از هر زمان ديگري نيازمند توجه و تدبيري جدي است. استان خوزستان را دريابيم و بيش از گذشته به فکر آن باشيم.

خوزستان يکي از استان‌هاي راهبردي کشور است که با مسائل و مشکلات پيچيده و ساختاري بزرگي دست‌و‌پنجه نرم مي‌کند. بارندگي‌هاي چند روز گذشته بخشي از اين مسائل ساختاري را نمايان کرد. با بارش باران شديد و سپس پس‌خوردگي فاضلاب، سيل و فاضلاب و رودخانه يکي شده و سيلاب بزرگي در بخش‌هايي از شهر اهواز و شهر کارون جاري شد و حتي اين سيلاب به درون منازل مردم نفوذ کرده و مشکلات زيادي براي شهروندان شريف خوزستاني ايجاد کرده است. اين وضعيت نشانگر ضعف و مسائل فراوان سيستم فاضلاب شهري است. فاضلاب‌هاي مناطق شهري و روستايي استان خوزستان عموما با وضعيت مشابهي دست‌و‌پنجه نرم مي‌کنند. خوزستان با مسائل پيچيده ديگري نيز دست‌به‌گريبان است که زندگي را به کام هم‌وطنان عزيزمان تلخ کرده است:

1- خوزستان استاني راهبردي است‌. بخش بزرگي از نيازهاي غذايي کشور در استان خوزستان توليد مي‌شود. بخش عمده‌اي از انرژي کشور نيز در استان خوزستان توليد مي‌شود. مهم‌ترين صنايع راهبردي کشور مانند برق، فولاد، کشت و صنعت و نيشکر، سدهاي بزرگ، صنايع پتروشيمي و نفت و... در خوزستان استقرار دارند؛ بنابراین خوزستان سهم بزرگي در توليد ناخالص ملي دارد.
2- بر‌اثر استقرار اين صنايع و مؤسسات اقتصادي در خوزستان بيش از هر جاي ديگري از کشور محيط زيست تخريب شده و اقليم استان دستخوش دست‌درازي مخرب بشر شده است؛ به همين دليل مردم خوزستان با مسائل زيست‌محيطي پيچيده‌اي دست‌به‌گريبان هستند. مسئله ريزگردها و هواي آلوده اين استان موجب شده تا حتي تنفس در روزهاي بسياري در اين استان با سختي امکان‌پذير باشد. بيماران قلبي و کودکان و افراد ميان‌سال و پيران براي تنفس در روزهاي آلوده ‌به ‌ريزگردها، مصائب زيادي را متحمل مي‌شوند. با نخستين بارندگي پاييزي و بارشي که آلوده به ريزگردها و ساير ناپاکي‌ها است، صدها نفر به بيمارستان منتقل مي‌شوند! بارندگي که بيشتر شود معابر شهري سيلابي مي‌شود. سيلاب به درون منازل مردم نفوذ مي‌کند و زندگي عادي شهروندان را دچار اختلال مي‌کند. اگر بارندگي‌ها باز بيشتر شود سيل، زندگي صدها هزار تن را تحت تأثير خود قرار مي‌دهد. اينها نشانه‌اي از تخريب گسترده محيط زيست خوزستان و تغييرات اقليمي اين استان است. محيط زيست خوزستان نيازمند توجه جدي مسئولان کشوري است! سيستم فاضلاب خوزستان نيازمند توجه کشوري است! بايد فوري به فکر ترميم شرايط، به‌ويژه وضعيت محيط زيست در استان خوزستان بود.
3- استقرار صنايعي مثل صنايع نفتي، کشت و صنعت و ساير صنايع و نيز بروز جنگ تحميلي و همچنين توسعه ناموزون استان موجب شد تا صدها هزار نفر از شهروندان خوزستاني از خانه و کاشانه خود رانده شوند. گروه زيادي از اين شهروندان چاره‌اي جز استقرار در حاشيه شهرهايي مانند اهواز و ماهشهر و آبادان و دزفول را نداشتند؛ بدين ترتيب زندگي در مساکن غير‌رسمي گسترش زيادي يافت. آمارهاي موجود مي‌گويد بعد از مشهد‌، اهواز دومين شهر با جمعيت بزرگ و چند‌صد‌هزار نفري حاشيه‌نشين است. شکل‌گيري حاشيه‌هايي مانند شلنگ‌آباد و ملاشيه و کوت عبدالله و منطقه مندلي و شهرک رزمندگان و منبع آب در اهواز يا شهرک چمران و طالقاني و گاما در ماهشهر پيامد توسعه ناموزون خوزستان است. صدها هزار نفر در حاشيه‌هاي استان خوزستان زندگي مي‌کنند. بي‌آنکه نظام ديوانسالاري بزرگِ کشور توانسته باشد براي رفع اين معضل و مشکل تدبيري کارشناسي بينديشد! فقر و کمبود تأسيسات شهري و رفاهي و خدماتي در اين مناطق هراس‌انگيز است! زحمات زيادي در حد امکانات استان کشيده شده اما شکاف‌ها بزرگ و عميق است و ترميم آن نيازمند توجه جدي دولتمردان در سطح ملي است. بخش بزرگي از شهروندان خوزستاني با مصائب بزرگي ناشي از توسعه ناموزون استان دست‌و‌پنجه نرم مي‌کنند.
4- پنج رودخانه کشور از‌جمله رودخانه‌هاي بزرگي مانند کارون و کرخه و دز در استان خوزستان جاري‌اند. يعني استان خوزستان‌، استان نسبتا پر‌آبي است اما از حدود چهار هزار روستاي داراي سکنه استان خوزستان حدود هزار روستا تأسيسات پايدار لوله‌کشي آب ندارند و آب از طريق تانکر به اين روستاهاي بي‌بهره از تأسيسات لوله‌کشي آب منتقل مي‌شود. اين شرايط زيبنده شهروندان شريف خوزستاني نيست.
5- در سده گذشته توسعه خوزستان همواره دغدغه بسياري از مسئولان طراز اول کشوري بوده است. شرکت توسعه و عمران خوزستان از ميان همين نگراني‌ها سد دز را طراحي و اجرايي کرد. بعد‌ها نيز اين توجه استمرار داشته اما نتوانسته به توسعه‌اي پايدار و موزون منجر شود. شاخص‌هاي توسعه در برخي از مناطق استان خوزستان نااميد‌کننده و سخت هشدار‌دهنده است. بخش‌هاي غربي استان مانند ايذه و مسجد‌سليمان با بحران‌هاي بزرگ ناشي از کم‌توجهي يا توسعه ناموزون روبه‌رو هستند. بخش‌هايی ديگر از خوزستان مانند هويزه و بستان و سوسنگرد و شادگان با مسائل مشابهي روبه‌رو هستند.
اگر در دوراني استان خوزستان به يکي از استان‌های مهاجر‌پذير کشوري مبدل شده بود، امروزه استان خوزستان به استاني مهاجر‌فرست تبديل شده است! اين وضعيت نشانه‌اي از سختي و پيچيدگي‌هاي زندگي در اين استان راهبردي کشور است.
6- استمرار شرايط نگران‌کننده توسعه‌اي در استان خوزستان نافي حقوق شهروندي هم‌‌وطنان عزيزمان در استان خوزستان است. تاب‌آوري اجتماعي تحت تأثير شرايط بغرنج امروز خوزستان قرار گرفته است. سرمايه اجتماعي سخت مستهلک شده و استمرار اين شرايط مخل امنيت ملي و امنيت پايدار کشوري است. خروج از اين شرايط نيازمند ارتقاي نظام حکمراني در استان خوزستان است. پيش‌شرط ارتقای نظام حکمراني در استان خوزستان تدوين برنامه‌اي جامع و چند‌وجهي براي توسعه موزون و پايدار استان خوزستان است. مقدمه اين برنامه نيز جلب مشارکت گسترده جوامع محلي به عنوان پيشران‌هاي توسعه است. جناب آقاي دکتر روحاني! استان خوزستان اين روزها حال و روز خوشي ندارد. استان خوزستان بيش از هر زمان ديگري نيازمند توجه و تدبيري جدي است. استان خوزستان را دريابيم و بيش از گذشته به فکر آن باشيم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.