|

کم‌توجهی مسوولان به پاتوق مذهبی تهران

محمدحسین نجاتی

تهران در مقایسه با دیگر کلانشهر‌های مطرح دنیا، کمترین برنامه‌ریزی را برای پیاده‌روی دارد. شهر خودرومحوری مثل تهران برخلاف سایر کلانشهر‌های دنیا از وجود فضاهایی که امکان رفت‌وآمد پیاده‌ها را بیشتر از امکان عبور خودروها داشته باشد، محروم است. فضاهایی که علاوه بر بهره‌برداری از اوقات فراغت و ایجاد موقعیت‌های خاطره‌انگیز و همچنین تعلق‌خاطر نسبت به شهر، در جذب گردشگران نیز موثر است. چنانکه شهرهای موفق در گردشگری و به‌خصوص در برنامه‌ریزی فرهنگی برای شهروندان مانند پاریس، رم، ونیز، بارسلون و آمستردام، بیشترین فضای پیاده‌راه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. بر این اساس چندسالی است مسوولان شهری در تهران با درک اهمیت پیاده‌راه‌سازی برای ایجاد محیط‌های شهری مختص پیاده‌روی، یکی از مهم‌ترین مناطق شهری در تهران را نشانه گرفته‌اند. پیاده‌راه شهدا- امام‌حسین(ع) که با طراحی خاص خود محیط امنی برای پیاده‌روی شهروندان است و به گفته مسوولان شهری قرار است این پیاده‌راه، پاتوقی مذهبی و فرهنگی در تهران باشد. انتخابی که با توجه به تراکم بالای جمعیتی در این منطقه و تعدد هیات‌های مذهبی بین میدان امام‌حسین تا میدان‌خراسان، میدان شهدا تا بهارستان، میدان شهدا تا خیابان پیروزی، انتخابی درست و بهنگام بود. بر همین اساس پیاده‌راه امام‌حسین(ع) تا میدان شهدا، یک سالی است که جای خود را در موقعیت شهری پیدا کرده و شهروندان در این منطقه و مناطق مجاور آن، به ندیدن رنگ‌ورویی از خودرو در این منطقه عادت کرده‌اند. اما آنچه بیش از پیش در روزهای عزادارای امام‌حسین(ع) در دهه اول محرم در این پیاده‌راه به چشم می‌آمد، بی‌برنامگی شهرداری تهران و نهاد‌های مذهبی و فرهنگی، برای پاتوق مذهبی شهر است. مشاهدات نگارنده در تمامی روزهای دهه اول محرم، در ساعات اصلی و پرتردد این پیاده‌راه نشان می‌دهد، حضور کم‌وبیش برخی دسته‌های عزاداری، برقراری چند ایستگاه صلواتی، دعوت از چند مداح در ساعات کم تردد این پیاده‌راه و نصب تعدادی پارچه‌های سیاه و بنر‌های مذهبی مجموع برنامه‌های شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی در این پیاده‌راه بود. این تصویر را با تصویر عزاداری‌های پخش‌شده از سوی صداوسیما در شهرهایی مانند، یزد، زنجان و اردبیل مقایسه کنید. مردم در این شهر‌ها با تجمع هیات‌های مذهبی در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی به یک نقطه شهر ‌آمدند و همگان در یک منطقه به شکل باشکوهی عزاداری ‌کردند. برنامه‌ریزی‌ها برای عزاداران حسینی در این شهر به شکلی بود که مخاطبان پشت گیرنده‌های تلویزیونی احساس می‌کردند کل شهر یزد، زنجان یا اردبیل در حال عزاداری هستند. اما آنچه که در میدان امام حسین تهران به چشم می‌آمد خاک‌خوردن پاتوق مذهبی‌ای بود که می‌توانست با برنامه‌ریزی درست و بهنگام فرهنگی، جمعیتی بیش از یزد و زنجان و اردبیل را به سمت خود روانه کند. به‌عنوان مثال و طرح سوال از مسوولان شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی، آیا شهرداری تهران نمی‌تواند، گروه‌های موفق تعزیه‌خوانی در کشور را به پاتوق مذهبی شهر دعوت کند؟ آیا مراسم شیرخوارگان حسینی که با استقبال گروهی از مردم مواجه می‌شود را نمی‌توان در این پاتوق مذهبی برگزار کرد؟ آیا شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی نمی‌توانند در دهه اول محرم هر شب یکی از مداحان مورد علاقه مردم را در این پاتوق دعوت کنند و با برنامه‌ریزی برای ایجاد حمل‌ونقل عمومی برای عزاداران صحنه‌ای تاریخی در این شهر رقم بزنند؟ یا اینکه مسوولان نمی‌توانند، بخشی از هنر‌های عاشورایی را در قالبی نمایشگاهی بزرگ مابین میدان امام‌حسین و میدان‌شهدا برگزار کنند؟ همچنین بخشی زیادی از برنامه‌های فرهنگی که همگی از توان شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی خارج نیست. همچنین دلیل اصلی که روی سخن نگارنده با شهرداری تهران است، این است که شهرداری تهران طی سال‌های اخیر با برگزاری نمایشگاه و فروشگاه‌های عطر سیب و اعطای کمک‌های مادی و معنوی به هیات‌های عزاداری کارنامه موفقی از خود به‌جای گذاشته است و شاید برای مسوولان شهری ما آنقدر سخت نباشد که پاتوق مذهبی تهران را به‌گونه‌ای برای مردم جذاب کنند که هم شهروندان با جاذبه‌های فرهنگی و اجتماعی ماه محرم بیشتر آشنا شوند و هم احساس تعلق به شهر در میان مردم بالا‌تر رود.
تهران در مقایسه با دیگر کلانشهر‌های مطرح دنیا، کمترین برنامه‌ریزی را برای پیاده‌روی دارد. شهر خودرومحوری مثل تهران برخلاف سایر کلانشهر‌های دنیا از وجود فضاهایی که امکان رفت‌وآمد پیاده‌ها را بیشتر از امکان عبور خودروها داشته باشد، محروم است. فضاهایی که علاوه بر بهره‌برداری از اوقات فراغت و ایجاد موقعیت‌های خاطره‌انگیز و همچنین تعلق‌خاطر نسبت به شهر، در جذب گردشگران نیز موثر است. چنانکه شهرهای موفق در گردشگری و به‌خصوص در برنامه‌ریزی فرهنگی برای شهروندان مانند پاریس، رم، ونیز، بارسلون و آمستردام، بیشترین فضای پیاده‌راه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. بر این اساس چندسالی است مسوولان شهری در تهران با درک اهمیت پیاده‌راه‌سازی برای ایجاد محیط‌های شهری مختص پیاده‌روی، یکی از مهم‌ترین مناطق شهری در تهران را نشانه گرفته‌اند. پیاده‌راه شهدا- امام‌حسین(ع) که با طراحی خاص خود محیط امنی برای پیاده‌روی شهروندان است و به گفته مسوولان شهری قرار است این پیاده‌راه، پاتوقی مذهبی و فرهنگی در تهران باشد. انتخابی که با توجه به تراکم بالای جمعیتی در این منطقه و تعدد هیات‌های مذهبی بین میدان امام‌حسین تا میدان‌خراسان، میدان شهدا تا بهارستان، میدان شهدا تا خیابان پیروزی، انتخابی درست و بهنگام بود. بر همین اساس پیاده‌راه امام‌حسین(ع) تا میدان شهدا، یک سالی است که جای خود را در موقعیت شهری پیدا کرده و شهروندان در این منطقه و مناطق مجاور آن، به ندیدن رنگ‌ورویی از خودرو در این منطقه عادت کرده‌اند. اما آنچه بیش از پیش در روزهای عزادارای امام‌حسین(ع) در دهه اول محرم در این پیاده‌راه به چشم می‌آمد، بی‌برنامگی شهرداری تهران و نهاد‌های مذهبی و فرهنگی، برای پاتوق مذهبی شهر است. مشاهدات نگارنده در تمامی روزهای دهه اول محرم، در ساعات اصلی و پرتردد این پیاده‌راه نشان می‌دهد، حضور کم‌وبیش برخی دسته‌های عزاداری، برقراری چند ایستگاه صلواتی، دعوت از چند مداح در ساعات کم تردد این پیاده‌راه و نصب تعدادی پارچه‌های سیاه و بنر‌های مذهبی مجموع برنامه‌های شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی در این پیاده‌راه بود. این تصویر را با تصویر عزاداری‌های پخش‌شده از سوی صداوسیما در شهرهایی مانند، یزد، زنجان و اردبیل مقایسه کنید. مردم در این شهر‌ها با تجمع هیات‌های مذهبی در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی به یک نقطه شهر ‌آمدند و همگان در یک منطقه به شکل باشکوهی عزاداری ‌کردند. برنامه‌ریزی‌ها برای عزاداران حسینی در این شهر به شکلی بود که مخاطبان پشت گیرنده‌های تلویزیونی احساس می‌کردند کل شهر یزد، زنجان یا اردبیل در حال عزاداری هستند. اما آنچه که در میدان امام حسین تهران به چشم می‌آمد خاک‌خوردن پاتوق مذهبی‌ای بود که می‌توانست با برنامه‌ریزی درست و بهنگام فرهنگی، جمعیتی بیش از یزد و زنجان و اردبیل را به سمت خود روانه کند. به‌عنوان مثال و طرح سوال از مسوولان شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی، آیا شهرداری تهران نمی‌تواند، گروه‌های موفق تعزیه‌خوانی در کشور را به پاتوق مذهبی شهر دعوت کند؟ آیا مراسم شیرخوارگان حسینی که با استقبال گروهی از مردم مواجه می‌شود را نمی‌توان در این پاتوق مذهبی برگزار کرد؟ آیا شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی نمی‌توانند در دهه اول محرم هر شب یکی از مداحان مورد علاقه مردم را در این پاتوق دعوت کنند و با برنامه‌ریزی برای ایجاد حمل‌ونقل عمومی برای عزاداران صحنه‌ای تاریخی در این شهر رقم بزنند؟ یا اینکه مسوولان نمی‌توانند، بخشی از هنر‌های عاشورایی را در قالبی نمایشگاهی بزرگ مابین میدان امام‌حسین و میدان‌شهدا برگزار کنند؟ همچنین بخشی زیادی از برنامه‌های فرهنگی که همگی از توان شهرداری تهران و سایر نهاد‌های مذهبی خارج نیست. همچنین دلیل اصلی که روی سخن نگارنده با شهرداری تهران است، این است که شهرداری تهران طی سال‌های اخیر با برگزاری نمایشگاه و فروشگاه‌های عطر سیب و اعطای کمک‌های مادی و معنوی به هیات‌های عزاداری کارنامه موفقی از خود به‌جای گذاشته است و شاید برای مسوولان شهری ما آنقدر سخت نباشد که پاتوق مذهبی تهران را به‌گونه‌ای برای مردم جذاب کنند که هم شهروندان با جاذبه‌های فرهنگی و اجتماعی ماه محرم بیشتر آشنا شوند و هم احساس تعلق به شهر در میان مردم بالا‌تر رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.