|

در ششمين سفر نخست‌وزير پاکستان به عربستان سعودي انجام شد

ادامه تلاش اسلام‌آباد براي وساطت بين تهران و رياض

شرق: نخست‌وزير پاکستان همچنان به دنبال ميانجي‌گري بين ايران و عربستان است. عمران‌خان که هنوز دومين سال نخست‌وزيري خود را به پايان نرسانده‌، براي ششمين‌بار در زمان نخست‌وزيري و دو ماه پس از سفر قبلي خود به رياض رفته و خبرها حاکي است، گفت‌وگوي اصلي او با وليعهد سعودي و حاکم دوفاکتوي عربستان درباره تنش‌ها در منطقه و تلاش براي حل مسالمت‌آميز آنها بوده‌ است. دفتر نخست‌وزيري پاکستان بيانيه‌اي درباره ديدار عمران‌خان با محمد بن‌سلمان منتشر کرد: «عمران‌خان درخصوص خاورميانه به تبيين چشم‌انداز پاکستان پرداخت و بر ضرورت حل مسالمت‌آميز مسائل تأکيد کرد». به گزارش ايرنا، در اين بيانيه آمده است: «مناقشه‌ها و اختلافات بايد با روش‌هاي ديپلماتيک حل شود و براي اين مهم پاکستان به تلاش‌هاي خود براي تسهيل اقدامات خنثي‌سازي تنش‌ها و حفظ صلح که به نفع منطقه و جهان است، ادامه مي‌دهد». ايرنا نيز به نقل از منابع آگاه پاکستاني گزارش مي‌دهد، هدف از اين سفر، پيشبرد مأموريت ميانجي‌گري در منطقه و ادامه تلاش‌هاي اسلام‌آباد براي کمک به بهبود روابط تهران‌ - رياض است.
پيش از اين، محمد فيصل، سخنگوي وزارت خارجه پاکستان، در يک کنفرانس مطبوعاتي اعلام کرده بود که نخست‌وزير اين کشور به منظور مذاکره با سران سعودي در چارچوب تلاش براي کاهش تنش بين رياض و تهران، به عربستان سفر مي‌کند. به گزارش ايلنا، فيصل تأکيد کرد که اين سفر عمران‌خان، چهارمين سفر وي به عربستان از ماه مي ‌۲۰۱۹ است و اين امر نشان‌دهنده روابط متمايز اسلام‌آباد و رياض است. وي در اظهارنظر نسبت به نقش ميانجي پاکستان بين عربستان و ايران در چارچوب اين سفر گفت: «به تلاش‌هاي خالصانه خود در اين زمينه ادامه مي‌دهيم». رسانه‌هاي پاکستان در ادامه افزودند که اين ديدار پس از مذاکرات مقدماتي که اخيرا توسط ديگر مسئولان پاکستاني، از جمله وزير امور خارجه و مدير سازمان اطلاعات در عربستان انجام شده، صورت مي‌گيرد. روزنامه پاکستان امروز دراين‌باره نوشت: «موج ديدارهاي سران نظامي و غيرنظامي پاکستان از عربستان و ايران در هفته‌هاي اخير به موفقيت خاصي در مانورهاي ديپلماتيک که اسلام‌آباد آغاز کرده، منجر شده است».
تعاملات ديپلماتيک عمران‌خان با تهران
عمران‌خان دومين سفر خود به تهران را نيز اواخر مهرماه سال جاري، پيش از سفر به رياض انجام داد که تصوير ميانجي‌گري او بين دو پايتخت غرب آسيا شفاف‌تر شود. او در اين سفر با آيت‌الله خامنه‌اي، رهبر انقلاب اسلامي ايران، هم ديدار و گفت‌وگو کرد. در اين ديدار که با حضور حسن روحاني، رئيس‌جمهور ايران انجام شده ‌بود، او ايران و پاکستان را دو کشور برادر خواند و گفت: «همکاري‌هاي تهران و اسلام‌آباد بايد گسترش يابد و ما براي روابط با ايران حساب ويژه باز کرده‌ايم، چراکه ايران را يک شريک مهم، به‌خصوص در حوزه تجاري تلقي مي‌کنيم».
عمران‌خان اولين سفر خود به ايران را نيز که از اولين سفرهاي خارجي‌اش بود، ارديبهشت امسال انجام داد. او اوايل آذر در گردهمايي سفراي پاکستان در کشورهاي آفريقايي، تحکيم روابط پاکستان با ايران را مهم‌ترين دستاورد سياست خارجي دولت اسلام‌آباد خوانده بود. او گفته بود: «پاکستان همواره از روابط خوبي با عربستان برخوردار بوده و هم‌زمان گسترش مناسبات با ايران نيز بيانگر موفقيت بزرگ ديپلماسي اسلام‌آباد است». نخست‌وزير پاکستان در ديدار جداگانه‌اي که با رئيس‌جمهور ايران داشت، درباره اختلافات منطقه‌اي گفته ‌بود: «پاکستان معتقد است مي‌توان از طريق گفت‌وگو و مذاکره اختلافات را حل‌وفصل کرد. هرگونه تنش در منطقه و ميان همسايگان به نفع کشورهاي ثالث و خارج از منطقه است و اسلام‌آباد علاقه‌مند است در جهت گفت‌وگو، کاهش‌ها و تأمين ثبات و امنيت منطقه، از جمله ميان عربستان و ايران ايفاي نقش کند». عمران‌خان افزود: «آتش‌بس در يمن مي‌تواند آغازي بر فرايند صلح و تنش‌زدايي در منطقه و گفت‌وگوهاي دوجانبه و چندجانبه شود».
ديدارهاي ميانجي‌گرانه عمران‌خان به رابطه ايران و عربستان منحصر نيست. او در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل که اواخر شهريور و اوايل مهر برگزار شد، در ديدارهايي با مقامات ايران و آمريکا تلاش کرد در کاهش تنش بين تهران و واشنگتن نيز نقش‌آفريني کند.
سفر هم‌زمان فرمانده ارتش پاکستان به ابوظبي
از طرف ديگر و هم‌زمان با سفر نخست‌وزير به عربستان سعودي، فرمانده ارتش پاکستان راهي امارات متحده عربي شده ‌است. ژنرال قمر جاويد باجوا، در سفر به ابوظبي با محمد بن‌زايد آل‌نهيان، وليعهد و قائم‌مقام فرمانده کل نيروهاي مسلح امارات متحده عربي، ديدار و گفت‌وگو کرد. روابط عمومي ارتش پاکستان اعلام کرد: ژنرال باجوا روز شنبه در جريان سفر رسمي به امارات، درباره تحولات امنيتی منطقه‌اي با محمد بن‌زايد ديدار و گفت‌وگو کرده است. فرمانده ارتش پاکستان علاوه بر مسائل منطقه‌اي، درباره موضوعات مورد علاقه دو کشور، گسترش همکاري‌ها و مناسبات دفاعي نیز بحث و تبادل نظر کرد. به گزارش ايرنا، وليعهد امارات ۱۶ دي سال گذشته سفر يک‌روزه‌اي را به اسلام‌آباد پايتخت پاکستان انجام داده بود.
ژنرال باجوا ماه گذشته نيز به ايران سفر کرده بود. او در اين سفر با رئيس‌جمهور، محمدجواد ظريف، وزير خارجه، علي شمخاني، دبير شوراي عالي اشمنيت ملي، سردار حسين سلامي، فرمانده کل سپاه پاسداران و سرلشکر موسوي، فرمانده کل ارتش جمهوري اسلامي ايران، ديدار و گفت‌وگو کرد.
نارضايتي رياض از حضور عمران‌خان در کوالالامپور
يک دليل ديگر سفر عمران‌خان به رياض، به ماجراي نشستي برمي‌گردد که به دعوت ماهاتير محمد، از پنجشنبه ۲۷ تا شنبه ۲۹ آذر برگزار مي‌شود. نخست‌وزير کهن‌سال مالزي، آخر اين هفته نشست سران اجلاس کوالالامپور را ميزباني مي‌کند که بناست با حضور کشورهاي اسلامي از قبيل ايران، پاکستان، قطر، ترکيه، عمان و اندونزي برگزار شود؛ اما عربستان سعودي در ميان دعوت‌شدگان به اين نشست نيست. ماهاتير محمد اين نشست را اولين قدم به سوي پيداکردن راه‌حل مشکلات دنياي اسلام خوانده و خواستار حمايت جهاني از اين تلاش شده ‌است.
داتو مرزوقي بن‌حاجي يحيي، معاون وزير امور خارجه مالزي، مأمور دعوت رهبران به اين نشست بوده و در سفر به اسلام‌آباد، عمران‌خان را دعوت کرده است. او ۲۶ آبان امسال به‌عنوان فرستاده ويژه ماهاتير محمد با سفر به تهران ضمن ديدار با ظريف، دعوت‌نامه رسمي نخست‌وزير مالزي براي دعوت از رئيس‌جمهوری ايران به اين نشست را تقديم وي کرد.
برگزاري چنين نشستي بدون حضور عربستان و استقبال دعوت‌شدگان از آن، باعث شده است از ديدگاه تحليلگران و بازيگران صحنه سياسي، از‌جمله ظاهرا مقامات رياض، اين نشست جايگزين پيشنهادي مالزي براي سازمان همکاري‌هاي اسلامي باشد که با محوريت رياض فعاليت مي‌کند. بسياري از کشورهاي اسلامي در دوران صدارت محمد بن‌سلمان، بابت اقداماتي از قبيل جنگ يمن و قتل جمال خاشقجي، از رياض ناراضي‌اند.
عمران‌خان از رهبراني بوده که از پيشنهاد مالزي استقبال کرده‌اند. وزير خارجه پاکستان چهاردهم آذر امسال با اشاره به سفر اخير خود به قطر براي شرکت در نشست مقدماتي اجلاس سران کوالالامپور گفت: «پاکستان با مشارکت جمهوري اسلامي ايران، مالزي، ترکيه و قطر در اجلاس آتي کوالالامپور نقشه راه «چشم‌انداز شرق آسيا» را تدوين خواهد کرد». دو هفته پيش دفتر نخست‌وزيري پاکستان اعلام کرد: «عمران خان ضمن قدرداني از دعوت نخست‌وزير مالزي، مشتاقانه در انتظار شرکت در اجلاس سران کوالالامپور است». اواخر آبان سال گذشته نخست‌وزير پاکستان براي سفر رسمي دو‌روزه‌ای به کوالالامپور رفت و در پاسخ به اين سفر، «ماهاتير محمد»، نخست‌وزير مالزي نيز اول فروردين امسال سفری رسمي به پاکستان انجام داد.
گزارش‌ها حاکي از آن است که سعودي‌ها به‌ویژه از همراهي و استقبال عمران‌خان از اين نشست ناراضي هستند و اين نارضايتی به گوش اسلام‌آباد هم رسيده‌ است. سفر عمران‌‌خان به عربستان سعودي، سفري براي رفع‌ورجوع‌کردن اين نارضايتي بوده‌ است. رسانه‌هاي پاکستاني مي‌نويسند عمران‌خان در اين سفر تلاش کرده سعودي‌ها را قانع کند بهبود و افزايش تعاملات دولت پاکستان با ديگر دولت‌های اسلامي، باعث تضعيف روابط بين دو کشور نخواهد شد.

شرق: نخست‌وزير پاکستان همچنان به دنبال ميانجي‌گري بين ايران و عربستان است. عمران‌خان که هنوز دومين سال نخست‌وزيري خود را به پايان نرسانده‌، براي ششمين‌بار در زمان نخست‌وزيري و دو ماه پس از سفر قبلي خود به رياض رفته و خبرها حاکي است، گفت‌وگوي اصلي او با وليعهد سعودي و حاکم دوفاکتوي عربستان درباره تنش‌ها در منطقه و تلاش براي حل مسالمت‌آميز آنها بوده‌ است. دفتر نخست‌وزيري پاکستان بيانيه‌اي درباره ديدار عمران‌خان با محمد بن‌سلمان منتشر کرد: «عمران‌خان درخصوص خاورميانه به تبيين چشم‌انداز پاکستان پرداخت و بر ضرورت حل مسالمت‌آميز مسائل تأکيد کرد». به گزارش ايرنا، در اين بيانيه آمده است: «مناقشه‌ها و اختلافات بايد با روش‌هاي ديپلماتيک حل شود و براي اين مهم پاکستان به تلاش‌هاي خود براي تسهيل اقدامات خنثي‌سازي تنش‌ها و حفظ صلح که به نفع منطقه و جهان است، ادامه مي‌دهد». ايرنا نيز به نقل از منابع آگاه پاکستاني گزارش مي‌دهد، هدف از اين سفر، پيشبرد مأموريت ميانجي‌گري در منطقه و ادامه تلاش‌هاي اسلام‌آباد براي کمک به بهبود روابط تهران‌ - رياض است.
پيش از اين، محمد فيصل، سخنگوي وزارت خارجه پاکستان، در يک کنفرانس مطبوعاتي اعلام کرده بود که نخست‌وزير اين کشور به منظور مذاکره با سران سعودي در چارچوب تلاش براي کاهش تنش بين رياض و تهران، به عربستان سفر مي‌کند. به گزارش ايلنا، فيصل تأکيد کرد که اين سفر عمران‌خان، چهارمين سفر وي به عربستان از ماه مي ‌۲۰۱۹ است و اين امر نشان‌دهنده روابط متمايز اسلام‌آباد و رياض است. وي در اظهارنظر نسبت به نقش ميانجي پاکستان بين عربستان و ايران در چارچوب اين سفر گفت: «به تلاش‌هاي خالصانه خود در اين زمينه ادامه مي‌دهيم». رسانه‌هاي پاکستان در ادامه افزودند که اين ديدار پس از مذاکرات مقدماتي که اخيرا توسط ديگر مسئولان پاکستاني، از جمله وزير امور خارجه و مدير سازمان اطلاعات در عربستان انجام شده، صورت مي‌گيرد. روزنامه پاکستان امروز دراين‌باره نوشت: «موج ديدارهاي سران نظامي و غيرنظامي پاکستان از عربستان و ايران در هفته‌هاي اخير به موفقيت خاصي در مانورهاي ديپلماتيک که اسلام‌آباد آغاز کرده، منجر شده است».
تعاملات ديپلماتيک عمران‌خان با تهران
عمران‌خان دومين سفر خود به تهران را نيز اواخر مهرماه سال جاري، پيش از سفر به رياض انجام داد که تصوير ميانجي‌گري او بين دو پايتخت غرب آسيا شفاف‌تر شود. او در اين سفر با آيت‌الله خامنه‌اي، رهبر انقلاب اسلامي ايران، هم ديدار و گفت‌وگو کرد. در اين ديدار که با حضور حسن روحاني، رئيس‌جمهور ايران انجام شده ‌بود، او ايران و پاکستان را دو کشور برادر خواند و گفت: «همکاري‌هاي تهران و اسلام‌آباد بايد گسترش يابد و ما براي روابط با ايران حساب ويژه باز کرده‌ايم، چراکه ايران را يک شريک مهم، به‌خصوص در حوزه تجاري تلقي مي‌کنيم».
عمران‌خان اولين سفر خود به ايران را نيز که از اولين سفرهاي خارجي‌اش بود، ارديبهشت امسال انجام داد. او اوايل آذر در گردهمايي سفراي پاکستان در کشورهاي آفريقايي، تحکيم روابط پاکستان با ايران را مهم‌ترين دستاورد سياست خارجي دولت اسلام‌آباد خوانده بود. او گفته بود: «پاکستان همواره از روابط خوبي با عربستان برخوردار بوده و هم‌زمان گسترش مناسبات با ايران نيز بيانگر موفقيت بزرگ ديپلماسي اسلام‌آباد است». نخست‌وزير پاکستان در ديدار جداگانه‌اي که با رئيس‌جمهور ايران داشت، درباره اختلافات منطقه‌اي گفته ‌بود: «پاکستان معتقد است مي‌توان از طريق گفت‌وگو و مذاکره اختلافات را حل‌وفصل کرد. هرگونه تنش در منطقه و ميان همسايگان به نفع کشورهاي ثالث و خارج از منطقه است و اسلام‌آباد علاقه‌مند است در جهت گفت‌وگو، کاهش‌ها و تأمين ثبات و امنيت منطقه، از جمله ميان عربستان و ايران ايفاي نقش کند». عمران‌خان افزود: «آتش‌بس در يمن مي‌تواند آغازي بر فرايند صلح و تنش‌زدايي در منطقه و گفت‌وگوهاي دوجانبه و چندجانبه شود».
ديدارهاي ميانجي‌گرانه عمران‌خان به رابطه ايران و عربستان منحصر نيست. او در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل که اواخر شهريور و اوايل مهر برگزار شد، در ديدارهايي با مقامات ايران و آمريکا تلاش کرد در کاهش تنش بين تهران و واشنگتن نيز نقش‌آفريني کند.
سفر هم‌زمان فرمانده ارتش پاکستان به ابوظبي
از طرف ديگر و هم‌زمان با سفر نخست‌وزير به عربستان سعودي، فرمانده ارتش پاکستان راهي امارات متحده عربي شده ‌است. ژنرال قمر جاويد باجوا، در سفر به ابوظبي با محمد بن‌زايد آل‌نهيان، وليعهد و قائم‌مقام فرمانده کل نيروهاي مسلح امارات متحده عربي، ديدار و گفت‌وگو کرد. روابط عمومي ارتش پاکستان اعلام کرد: ژنرال باجوا روز شنبه در جريان سفر رسمي به امارات، درباره تحولات امنيتی منطقه‌اي با محمد بن‌زايد ديدار و گفت‌وگو کرده است. فرمانده ارتش پاکستان علاوه بر مسائل منطقه‌اي، درباره موضوعات مورد علاقه دو کشور، گسترش همکاري‌ها و مناسبات دفاعي نیز بحث و تبادل نظر کرد. به گزارش ايرنا، وليعهد امارات ۱۶ دي سال گذشته سفر يک‌روزه‌اي را به اسلام‌آباد پايتخت پاکستان انجام داده بود.
ژنرال باجوا ماه گذشته نيز به ايران سفر کرده بود. او در اين سفر با رئيس‌جمهور، محمدجواد ظريف، وزير خارجه، علي شمخاني، دبير شوراي عالي اشمنيت ملي، سردار حسين سلامي، فرمانده کل سپاه پاسداران و سرلشکر موسوي، فرمانده کل ارتش جمهوري اسلامي ايران، ديدار و گفت‌وگو کرد.
نارضايتي رياض از حضور عمران‌خان در کوالالامپور
يک دليل ديگر سفر عمران‌خان به رياض، به ماجراي نشستي برمي‌گردد که به دعوت ماهاتير محمد، از پنجشنبه ۲۷ تا شنبه ۲۹ آذر برگزار مي‌شود. نخست‌وزير کهن‌سال مالزي، آخر اين هفته نشست سران اجلاس کوالالامپور را ميزباني مي‌کند که بناست با حضور کشورهاي اسلامي از قبيل ايران، پاکستان، قطر، ترکيه، عمان و اندونزي برگزار شود؛ اما عربستان سعودي در ميان دعوت‌شدگان به اين نشست نيست. ماهاتير محمد اين نشست را اولين قدم به سوي پيداکردن راه‌حل مشکلات دنياي اسلام خوانده و خواستار حمايت جهاني از اين تلاش شده ‌است.
داتو مرزوقي بن‌حاجي يحيي، معاون وزير امور خارجه مالزي، مأمور دعوت رهبران به اين نشست بوده و در سفر به اسلام‌آباد، عمران‌خان را دعوت کرده است. او ۲۶ آبان امسال به‌عنوان فرستاده ويژه ماهاتير محمد با سفر به تهران ضمن ديدار با ظريف، دعوت‌نامه رسمي نخست‌وزير مالزي براي دعوت از رئيس‌جمهوری ايران به اين نشست را تقديم وي کرد.
برگزاري چنين نشستي بدون حضور عربستان و استقبال دعوت‌شدگان از آن، باعث شده است از ديدگاه تحليلگران و بازيگران صحنه سياسي، از‌جمله ظاهرا مقامات رياض، اين نشست جايگزين پيشنهادي مالزي براي سازمان همکاري‌هاي اسلامي باشد که با محوريت رياض فعاليت مي‌کند. بسياري از کشورهاي اسلامي در دوران صدارت محمد بن‌سلمان، بابت اقداماتي از قبيل جنگ يمن و قتل جمال خاشقجي، از رياض ناراضي‌اند.
عمران‌خان از رهبراني بوده که از پيشنهاد مالزي استقبال کرده‌اند. وزير خارجه پاکستان چهاردهم آذر امسال با اشاره به سفر اخير خود به قطر براي شرکت در نشست مقدماتي اجلاس سران کوالالامپور گفت: «پاکستان با مشارکت جمهوري اسلامي ايران، مالزي، ترکيه و قطر در اجلاس آتي کوالالامپور نقشه راه «چشم‌انداز شرق آسيا» را تدوين خواهد کرد». دو هفته پيش دفتر نخست‌وزيري پاکستان اعلام کرد: «عمران خان ضمن قدرداني از دعوت نخست‌وزير مالزي، مشتاقانه در انتظار شرکت در اجلاس سران کوالالامپور است». اواخر آبان سال گذشته نخست‌وزير پاکستان براي سفر رسمي دو‌روزه‌ای به کوالالامپور رفت و در پاسخ به اين سفر، «ماهاتير محمد»، نخست‌وزير مالزي نيز اول فروردين امسال سفری رسمي به پاکستان انجام داد.
گزارش‌ها حاکي از آن است که سعودي‌ها به‌ویژه از همراهي و استقبال عمران‌خان از اين نشست ناراضي هستند و اين نارضايتی به گوش اسلام‌آباد هم رسيده‌ است. سفر عمران‌‌خان به عربستان سعودي، سفري براي رفع‌ورجوع‌کردن اين نارضايتي بوده‌ است. رسانه‌هاي پاکستاني مي‌نويسند عمران‌خان در اين سفر تلاش کرده سعودي‌ها را قانع کند بهبود و افزايش تعاملات دولت پاکستان با ديگر دولت‌های اسلامي، باعث تضعيف روابط بين دو کشور نخواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.