|

دانش‌آموزان و موضوع روزنامه‌خوانی

کامل حسینی. معلم

درباره اهمیت مطالعه و نقش کتاب‌خوانی و مطالعه غیردرسی به مناسبت‌های مختلفی، از جمله «هفته کتاب» سخن بسیار گفته شده است؛ از طرفی، همچنان توصیه‌هایی در دیگر موقعیت‌ها درباره نقش سازنده کتاب‌خوانی دانش‌آموز در مدارس در مقالات و سخنرانی‌ها ارائه می‌شوند، اما اصولا مطالعه و کتاب‌خوانی چه فعالیت‌هایی را در خود پوشش می‌دهد و اینکه آیا تنها مصداقش خواندن کتاب‌هاست یا خواندن موارد دیگری مانند مجله‌ها، هفته‌نامه، روزنامه و... را هم دربر می‌گیرد؟ درواقع، فعالیت‌های فراوانی وجود دارند که بخش قابل‌توجهی از مصادیق کتاب‌خوانی هستند؛ یعنی به دلیل شباهتشان با کتاب‌ها باید خواندن آنها نیز توصیه شود، زیرا میان کتاب، مجله و روزنامه در عین ساختار و اهداف متفاوت و مستقل اما شباهت و ارتباط عمیق هم دیده می‌شود.

بنابراین، «مطالعه و کتاب‌خوانی» مفهومی بسیار گسترده است و نشریات مختلفی را شامل می‌شود که همگی تقریبا دارای وجه مشترکی خواهند بود. در اینجا به ذکر یکی از این مصادیق بیشتر اشاره خواهم کرد که برخی از ما به دلایل مختلف خواندنش را فراموش کرده‌ایم؛ یعنی «روزنامه». پدیده‌های فرهنگی و روشنفکری مدرن که همان‌طور که از اسمش پیداست خواندن روزانه آن آرام‌آرام گونه‌ای از هوشیاری و افزایش دانش سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... را برای هر شهروندی به ارمغان می‌آورد که دانش‌آموزان مقاطع دبیرستان جدا از این آمار نخواهند بود. البته نگارنده به دید مطلقی به تمامی روزنامه‌ها در هر شرایط زمانی و مکانی نمی‌نگرد، بلکه در اینجا بیشتر حالت و شرایطی کلی را در نظر گرفته است که بر یک روزنامه قابل اطمینان حاکم است. روزنامه‌ها در حالت کلی به تنهایی حاوی خبرهای پیچیده سیاست، بین‌الملل یا رخدادهای پشت‌پرده، نخواهند بود که درون‌مایه آنها کشمکش جناحی و حزبی باشد، بلکه لابه‌لای صفحات خود، معمولاً یادداشت و مقاله‌هایی با طیف گسترده‌ای از موضوع‌های عمومی و اساسی هم منتشر می‌شوند که برای دانش‌آموزان مقاطع دبیرستان قابل استفاده است، زیرا بیشتر نوشته‌های روزنامه به زبان نسبتا ساده و روشن منتشر می‌شوند. بدیهی است که در این میان، دانش‌آموزانی بیشتر از روزنامه بهره می‌برند که پیش‌زمینه برخی اطلاعات عمومی را نیز در خود داشته باشند؛ اطلاعاتی عمومی که یا از خود کتاب‌های درسی مدارس فراگرفته‌اند یا از طریق کتاب‌های غیردرسی به دست آورده‌اند و در هر دو حالت، این روزنامه است که در این میان می‌تواند روزانه به طور مداوم، اما آهسته‌آهسته نقش مثبتی برای تشکیل تارهای عنکبوت اطلاعاتی را برعهده بگیرد. نکته پایانی اینکه فضای خانوادگی و فرهنگی دانش‌آموز نیز تأثیرگذار است؛ برای مثال روزنامه‌خوانی در میان حتی یکی از اعضای خانواده رایج باشد یا والدینی که هرازچندگاهی می‌توانند مطالب مناسب روزنامه را انتخاب و برای نوجوان خود شرح و تحلیل کنند (صفحه یا ضمیمه‌های ویژه کودکان) و همچنین نمونه‌ای دیگر مراکز آموزشی و فرهنگی هستند که در زمینه فواید روزنامه‌خوانی می‌توانند برای دانش‌آ‌موزان روشنگری کنند.

درباره اهمیت مطالعه و نقش کتاب‌خوانی و مطالعه غیردرسی به مناسبت‌های مختلفی، از جمله «هفته کتاب» سخن بسیار گفته شده است؛ از طرفی، همچنان توصیه‌هایی در دیگر موقعیت‌ها درباره نقش سازنده کتاب‌خوانی دانش‌آموز در مدارس در مقالات و سخنرانی‌ها ارائه می‌شوند، اما اصولا مطالعه و کتاب‌خوانی چه فعالیت‌هایی را در خود پوشش می‌دهد و اینکه آیا تنها مصداقش خواندن کتاب‌هاست یا خواندن موارد دیگری مانند مجله‌ها، هفته‌نامه، روزنامه و... را هم دربر می‌گیرد؟ درواقع، فعالیت‌های فراوانی وجود دارند که بخش قابل‌توجهی از مصادیق کتاب‌خوانی هستند؛ یعنی به دلیل شباهتشان با کتاب‌ها باید خواندن آنها نیز توصیه شود، زیرا میان کتاب، مجله و روزنامه در عین ساختار و اهداف متفاوت و مستقل اما شباهت و ارتباط عمیق هم دیده می‌شود.

بنابراین، «مطالعه و کتاب‌خوانی» مفهومی بسیار گسترده است و نشریات مختلفی را شامل می‌شود که همگی تقریبا دارای وجه مشترکی خواهند بود. در اینجا به ذکر یکی از این مصادیق بیشتر اشاره خواهم کرد که برخی از ما به دلایل مختلف خواندنش را فراموش کرده‌ایم؛ یعنی «روزنامه». پدیده‌های فرهنگی و روشنفکری مدرن که همان‌طور که از اسمش پیداست خواندن روزانه آن آرام‌آرام گونه‌ای از هوشیاری و افزایش دانش سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... را برای هر شهروندی به ارمغان می‌آورد که دانش‌آموزان مقاطع دبیرستان جدا از این آمار نخواهند بود. البته نگارنده به دید مطلقی به تمامی روزنامه‌ها در هر شرایط زمانی و مکانی نمی‌نگرد، بلکه در اینجا بیشتر حالت و شرایطی کلی را در نظر گرفته است که بر یک روزنامه قابل اطمینان حاکم است. روزنامه‌ها در حالت کلی به تنهایی حاوی خبرهای پیچیده سیاست، بین‌الملل یا رخدادهای پشت‌پرده، نخواهند بود که درون‌مایه آنها کشمکش جناحی و حزبی باشد، بلکه لابه‌لای صفحات خود، معمولاً یادداشت و مقاله‌هایی با طیف گسترده‌ای از موضوع‌های عمومی و اساسی هم منتشر می‌شوند که برای دانش‌آموزان مقاطع دبیرستان قابل استفاده است، زیرا بیشتر نوشته‌های روزنامه به زبان نسبتا ساده و روشن منتشر می‌شوند. بدیهی است که در این میان، دانش‌آموزانی بیشتر از روزنامه بهره می‌برند که پیش‌زمینه برخی اطلاعات عمومی را نیز در خود داشته باشند؛ اطلاعاتی عمومی که یا از خود کتاب‌های درسی مدارس فراگرفته‌اند یا از طریق کتاب‌های غیردرسی به دست آورده‌اند و در هر دو حالت، این روزنامه است که در این میان می‌تواند روزانه به طور مداوم، اما آهسته‌آهسته نقش مثبتی برای تشکیل تارهای عنکبوت اطلاعاتی را برعهده بگیرد. نکته پایانی اینکه فضای خانوادگی و فرهنگی دانش‌آموز نیز تأثیرگذار است؛ برای مثال روزنامه‌خوانی در میان حتی یکی از اعضای خانواده رایج باشد یا والدینی که هرازچندگاهی می‌توانند مطالب مناسب روزنامه را انتخاب و برای نوجوان خود شرح و تحلیل کنند (صفحه یا ضمیمه‌های ویژه کودکان) و همچنین نمونه‌ای دیگر مراکز آموزشی و فرهنگی هستند که در زمینه فواید روزنامه‌خوانی می‌توانند برای دانش‌آ‌موزان روشنگری کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.