|

گراني بنزين و گسترش شايعات  

خبري كه صبح ديروز و در روز تولد پيامبر اسلام (ص) به مردم داده شد، افزايش قيمت بنزين و سهميه‌بندي آن بود؛ خبري كه بسياري از مردم را شوكه كرد و به رفتارها و نوشتارهاي هيجاني واداشت. به گونه‌اي كه در شبكه‌هاي اجتماعي حجم زیادی از اعتراضات منتشر شد.
از سوي ديگر برخي رسانه‌ها تلاش بسياري كردند تا با دادن اطلاعات درست، فضاي ملتهب را به گونه‌اي مديريت كنند و در تلاش بودند با آموزش شرايط چند روز آينده را اندكي بهتر كنند. مثلا ايسنا در همان اوايل به سراغ چند خبري رفت كه بيش از همه انعكاس پيدا كرده بود؛ مثلا ماجراي آتش‌زدن يك پمپ بنزين كه با گزارش از همان پمپ بنزين اطلاع‌رساني كرد اين مكان سالم است و اتفاقي در آن نيفتاده است.
شفقنا از قول معصومه نصيري به عنوان يك فعال رسانه نوشت: «این چند روز بیشتر حواسمان به شایعات و اخبار جعلی باشد. در پی اعلام قیمت جدید بنزین موجی از شایعات در شبکه‌های اجتماعی با هدف ناآرام‌سازی فضا در حال انتشار است. ویژگی اکثر این شایعات تلفیق عکس‌های اتفاقات پیشین و اکثرا نامربوط و استفاده از هشتگ‌هایی مثل فوری جهت فوریت‌بخشی برای انتشار مطلب یا اعتراض سراسری برای تحریک افکار عمومی است. به مطالبی از این دست با دیده تردید بنگرید. در این مواقع حتما‌ اخبار را از منابع رسمی رسانه‌ای پیگیری کنید. مطالب را بدون بررسی برای سایرین ارسال نکنید. حتما به تکرار و تعدد کلیدواژه‌های خاص در متن‌ها دقت کنید چراکه به کشف چرایی تولید و ارسال پیام راحت‌تر پی خواهید برد».
اما در نهايت به نظر مي‌رسد سخنان روحاني و ديگر مسئولان درباره تبعات مثبت گراني نیز بنزين شنيده مي‌شود. سخناني نظير اين: «رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت و اهمیت اقدام دولت در افزایش نرخ بنزین و کمک به خانوارهای ضعیف و متوسط کشور از محل درآمد حاصل از آن، اظهار کرد: این کار به نفع مردم و اقشار تحت فشار جامعه بوده و می‌تواند در حل مشکلات آنان مفید و مؤثر باشد/ ایسنا».
يا نوبخت كه اعلام كرد: «شرط رئیس‌جمهور برای اجرای طرح حمایت معیشتی و اصلاح قیمت بنزین این بود که حتما همه منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین عینا به مردم بازگردد. اولین مرحله واریز این طرح حمایت معیشتی حداکثر تا 10 روز آینده انجام خواهد شد» يا اين خبر ايسنا به نقل از يك مقام آگاه در وزارت کشور: «طبق بررسی‌های انجام‌شده و اخذ اخبار دقیق از تمام استانداری‌ها، تاکنون موردی مبنی بر بروز آشوب، تجمع، درگیری و آتش‌زدن پمپ بنزین‌ها در هیچ نقطه‌ای از کشور گزارش نشده است. اخبار منتشرشده در فضای مجازی مبنی بر آتش‌زدن جایگاه‌های سوخت در استان‌های اصفهان، آذربایجان شرقی، خوزستان و دیگر مناطق کشور صحت ندارد و این اخبار توسط برخی اکانت‌های خارجی در حال انتشار در تويیتر و فضای مجازی است و انتشار این اخبار با هدف تحریک مردم و به‌آشوب‌کشاندن فضای کشور است».
هرچند مسئولان سعي كردند با انتشار اخبار اميدبخش فضا را مديريت كنند مانند اينكه قرار است قيمت‌هاي دو تاكسي اينترنتي افزايش پيدا نكند يا قرار است قيمت بليت هواپيما افزايش پيدا نكند يا اينكه مردم می‌توانند از طریق ابزارهای نظارتی از جمله سامانه رصد آنلاین قیمت کالاهای اساسی، شماره تلفن ۱۲۴ سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و نیز سایت www.۱۲۴.ir گران‌فروشی‌ها را گزارش و شکایت خود را ثبت کنند.
در عوض عكس‌هايي نظير رفتار متفاوت چيني‌ها مبني بر پارك اتومبيل‌ها در وسط خيابان در اتفاقي مشابه به شدت بازتاب داشت. يا ويدئوي سخنان زنگنه وزير نفت بازتاب گسترده‌اي داشت. خبرنگار پرسيده بود تا چه میزان افزایش قیمت [سوخت] به نظر شمامنطقی است؟ و زنگنه جواب داده بود تا وقتی که مردم تحمل کنند و خنده‌اي كرده بود. اين خنده بسياري را عصباني كرده بود. سؤال‌هايي نيز مطرح شد كه به نظر مي‌رسد بايد براي آنها جواب‌هايي از طرف مسئولان داده شود؛ مثلا اينكه نوشته شد: «همه چیز افزایش ۳۰۰درصدی قیمت بنزین عجیب بود اما عجیب‌ترینش این است که دولت می‌گوید؛ «تمام پول» عایدی از محل افزایش را در قالب یارانه جدید به مردم برمی‌گردانیم! آيا اين امكان‌پذير است؟» يا ديگري كه نوشت:
«هدیه دولت در شب میلاد پیامبر، گرانی و سهمیه‌بندی بنزین بود. آيا اگر مطلبی در نقد اين اتفاق بنویسیم به تشویش اذهان عمومی متهم و محکوم نمی‌شویم؟ و آیا افزایش روز به روز قیمت‌ها، تشويش اذهان عمومي نيست».

خبري كه صبح ديروز و در روز تولد پيامبر اسلام (ص) به مردم داده شد، افزايش قيمت بنزين و سهميه‌بندي آن بود؛ خبري كه بسياري از مردم را شوكه كرد و به رفتارها و نوشتارهاي هيجاني واداشت. به گونه‌اي كه در شبكه‌هاي اجتماعي حجم زیادی از اعتراضات منتشر شد.
از سوي ديگر برخي رسانه‌ها تلاش بسياري كردند تا با دادن اطلاعات درست، فضاي ملتهب را به گونه‌اي مديريت كنند و در تلاش بودند با آموزش شرايط چند روز آينده را اندكي بهتر كنند. مثلا ايسنا در همان اوايل به سراغ چند خبري رفت كه بيش از همه انعكاس پيدا كرده بود؛ مثلا ماجراي آتش‌زدن يك پمپ بنزين كه با گزارش از همان پمپ بنزين اطلاع‌رساني كرد اين مكان سالم است و اتفاقي در آن نيفتاده است.
شفقنا از قول معصومه نصيري به عنوان يك فعال رسانه نوشت: «این چند روز بیشتر حواسمان به شایعات و اخبار جعلی باشد. در پی اعلام قیمت جدید بنزین موجی از شایعات در شبکه‌های اجتماعی با هدف ناآرام‌سازی فضا در حال انتشار است. ویژگی اکثر این شایعات تلفیق عکس‌های اتفاقات پیشین و اکثرا نامربوط و استفاده از هشتگ‌هایی مثل فوری جهت فوریت‌بخشی برای انتشار مطلب یا اعتراض سراسری برای تحریک افکار عمومی است. به مطالبی از این دست با دیده تردید بنگرید. در این مواقع حتما‌ اخبار را از منابع رسمی رسانه‌ای پیگیری کنید. مطالب را بدون بررسی برای سایرین ارسال نکنید. حتما به تکرار و تعدد کلیدواژه‌های خاص در متن‌ها دقت کنید چراکه به کشف چرایی تولید و ارسال پیام راحت‌تر پی خواهید برد».
اما در نهايت به نظر مي‌رسد سخنان روحاني و ديگر مسئولان درباره تبعات مثبت گراني نیز بنزين شنيده مي‌شود. سخناني نظير اين: «رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت و اهمیت اقدام دولت در افزایش نرخ بنزین و کمک به خانوارهای ضعیف و متوسط کشور از محل درآمد حاصل از آن، اظهار کرد: این کار به نفع مردم و اقشار تحت فشار جامعه بوده و می‌تواند در حل مشکلات آنان مفید و مؤثر باشد/ ایسنا».
يا نوبخت كه اعلام كرد: «شرط رئیس‌جمهور برای اجرای طرح حمایت معیشتی و اصلاح قیمت بنزین این بود که حتما همه منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین عینا به مردم بازگردد. اولین مرحله واریز این طرح حمایت معیشتی حداکثر تا 10 روز آینده انجام خواهد شد» يا اين خبر ايسنا به نقل از يك مقام آگاه در وزارت کشور: «طبق بررسی‌های انجام‌شده و اخذ اخبار دقیق از تمام استانداری‌ها، تاکنون موردی مبنی بر بروز آشوب، تجمع، درگیری و آتش‌زدن پمپ بنزین‌ها در هیچ نقطه‌ای از کشور گزارش نشده است. اخبار منتشرشده در فضای مجازی مبنی بر آتش‌زدن جایگاه‌های سوخت در استان‌های اصفهان، آذربایجان شرقی، خوزستان و دیگر مناطق کشور صحت ندارد و این اخبار توسط برخی اکانت‌های خارجی در حال انتشار در تويیتر و فضای مجازی است و انتشار این اخبار با هدف تحریک مردم و به‌آشوب‌کشاندن فضای کشور است».
هرچند مسئولان سعي كردند با انتشار اخبار اميدبخش فضا را مديريت كنند مانند اينكه قرار است قيمت‌هاي دو تاكسي اينترنتي افزايش پيدا نكند يا قرار است قيمت بليت هواپيما افزايش پيدا نكند يا اينكه مردم می‌توانند از طریق ابزارهای نظارتی از جمله سامانه رصد آنلاین قیمت کالاهای اساسی، شماره تلفن ۱۲۴ سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و نیز سایت www.۱۲۴.ir گران‌فروشی‌ها را گزارش و شکایت خود را ثبت کنند.
در عوض عكس‌هايي نظير رفتار متفاوت چيني‌ها مبني بر پارك اتومبيل‌ها در وسط خيابان در اتفاقي مشابه به شدت بازتاب داشت. يا ويدئوي سخنان زنگنه وزير نفت بازتاب گسترده‌اي داشت. خبرنگار پرسيده بود تا چه میزان افزایش قیمت [سوخت] به نظر شمامنطقی است؟ و زنگنه جواب داده بود تا وقتی که مردم تحمل کنند و خنده‌اي كرده بود. اين خنده بسياري را عصباني كرده بود. سؤال‌هايي نيز مطرح شد كه به نظر مي‌رسد بايد براي آنها جواب‌هايي از طرف مسئولان داده شود؛ مثلا اينكه نوشته شد: «همه چیز افزایش ۳۰۰درصدی قیمت بنزین عجیب بود اما عجیب‌ترینش این است که دولت می‌گوید؛ «تمام پول» عایدی از محل افزایش را در قالب یارانه جدید به مردم برمی‌گردانیم! آيا اين امكان‌پذير است؟» يا ديگري كه نوشت:
«هدیه دولت در شب میلاد پیامبر، گرانی و سهمیه‌بندی بنزین بود. آيا اگر مطلبی در نقد اين اتفاق بنویسیم به تشویش اذهان عمومی متهم و محکوم نمی‌شویم؟ و آیا افزایش روز به روز قیمت‌ها، تشويش اذهان عمومي نيست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.