|

نشست خبری مرحله اول جایزه شعر شاملو

شاملو را به اعتراض اجتماعی تقلیل ندهیم

شرق: نشست مرحله اول پنجمین دوره جایزه شعر احمد شاملو، با حضور اعضای مؤسسه «الف. بامداد»، شاعران مجموعه‌های برگزیده و داوران این مرحله برگزار شد. به گزارش ستاد خبری جایزه شعر احمد شاملو، در ابتدای این نشست علیرضا آدینه، یکی از داوران مرحله اول، با اشاره به اینکه کار فرهنگی همواره با حاشیه‌هایی همراه است، گفت: معترضان به جایزه‌های ادبی اغلب چند دسته‌اند؛ دسته اول کسانی هستند که کتاب فرستاده‌اند و چون معتقدند کتابشان می‌باید جایزه دریافت می‌کرده، از نتایج ناخشنودند و دسته دوم کسانی هستند که کارشان فقط اعتراض در فضای مجازی است؛ اما در مقابل اینها گروه دیگری هم وجود دارد، کسانی که شعر و ادبیات برایشان دغدغه‌ای جدی است و گاه نقدهایی دارند که می‌شود به آنها پاسخ داد. این شاعر ادامه داد: برخی پرسیده بودند که چطور از یک ناشر چند کتاب به مرحله دوم راه یافته است. واقعیت این است که ما به‌عنوان داور هنگام خواندن 160 کتاب، توجهی به نام‌های ناشران آثار نداریم و تنها دلیل این اتفاق شاید توجه و حساسیت آن ناشر در انتخاب‌هایش بوده است. در این جلسه همچنین فرزاد کریمی، یکی دیگر از داوران مرحله اول، با اشاره به اینکه ادبیات ما ادبیات حمایتی نیست، گفت: در فضای ادبیات انگار هیچ‌کس دیگری را قبول ندارد و افراد تنها در مراسمی حاضر می‌شوند که کتابشان در آن برنده شده باشد. او همچنین با تأکید بر گفته شاملو درباره تعهد در قبال زبان و اینکه شاعر باید درد زبان داشته باشد و زبان و ادبیات خودش را به‌خوبی بشناسد، عنوان کرد: ما باید اول شاعر باشیم، یعنی باید درد و دغدغه زبان داشته باشیم و بعد بیاییم به سازوکار یک جایزه شعر انتقاد کنیم، نه آنکه از شاملو تنها به بُعد اعتراضی او اکتفا کنیم. این شاعر افزود: قطعا به هر جایزه‌ای می‌توان انتقاد کرد، اما اگر قرار است عملمان را با استناد به شاملو و سرلوحه‌قراردادن او توجیه کنیم، بهتر است در وهله نخست، در زمینه زبان و شعر، او را الگو بدانیم و سرلوحه قرار دهیم. متأسفانه در این ۱۶۰ کتابی که برای داوری به دست ما رسید، چیزی که شاملو بر آن تأکید کرده است، یعنی درد زبان و تعهد در قبال ادبیات، بسیار کم حس می‌شد. کریمی گفت: یکی از ضعف‌های عمده شعر امروز ما، شخصی‌شدن و حدیث‌نفس‌شدن آن است. شاعر فقط خودش را می‌بیند و شعرهایش و تجربه‌ای که بیان می‌دارد، قابل تعمیم به دیگری نیست، یعنی مخاطب نمی‌تواند خودش را در شعر او ببیند و لمس کند. او افزود: اما نکته مهم دیگری که باید درباره کتاب‌های سال گذشته بیان کرد، این است که شعر زنان از شعر مردان بسیار قوی‌تر بود. در ادامه جلسه سعدی گل‌بیانی، از داوران مرحله اول پنجمین دوره جایزه شعر شاملو، با اظهار تأسف از این که شعر در ایران در حال انقراض است، گفت: شاعران دارند به فیگورهای موزه‌ای تبدیل می‌شوند و گویی سیاست کلی در چند دهه اخیر بر آن بوده تا بین تربیت عمومی اذهان و شعر مدرن فاصله بیندازد که موفق هم شده است.
این شاعر افزود: درحال‌حاضر ‌کتاب‌فروشی‌ها اصلا از مراکز پخش کتاب، شعر قبول نمی‌کنند، از طرفی انتخاب‌های ناشران هم انتخاب‌های درستی نیست. به اینها باید وضعیت فضای مجازی و نبود مجلات جدی نقد را هم اضافه کرد. به همین دلایل درک عمومی با حقیقت شعر امروز فاصله زیادی پیدا کرده است. گل‌بیانی همچنین تأکید کرد در فضای دل‌مرده امروز جایزه شاملو یک امکان است، امکانی که باعث می‌شود هر سال چند شاعر دل‌گرم شوند تا بیشتر بخوانند و بیشتر بنویسند. این شاعر همچنین اشاره‌ای هم به حواشی اخیر این جایزه کرد و گفت: مسلم است که جایزه شاملو قصد ممیزی یا حذف‌کردن برخی شاعران را ندارد و با این روال هم موافق و هم‌دل نیست، ولی باید در دل این شرایط به‌عنوان یک نهاد کار کرد و جایزه شاملو نهادی است که حالا دیگر کارنامه‌ای قابل دفاع دارد؛ این نهاد ناچار است برای بقا ضوابطی داشته باشد. ضمن اینکه من با شاعرانی که نمی‌توانند کتاب‌هایشان را منتشر کنند نیز احساس هم‌دلی می‌کنم. در ادامه این مراسم، شاعرانی که کتاب‌هایشان به مرحله دوم پنجمین دوره جایزه شعر شاملو راه یافته است، اشعاری از کتابشان را برای حاضران خواندند. بخش دیگری از جلسه نیز به پرسش و پاسخ درباره‌ سازوکار جایزه و معیارهای واجد‌شرایط‌بودن آثار راه‌یافته به این رقابت ادبی اختصاص یافت. گفتنی است هیئت داوران مرحله اول در روز یکم مهر، در بیانیه‌ای اسامی پنج اثر منتخب این هیئت را برای حضور در مرحله دوم جایزه‌ شعر شاملو اعلام کرد. این پنج عنوان از میان ۱۵۸ اثر برگزیده شده‌اند، آثاری که از سوی شاعر یا ناشر اثر برای دبیرخانه ارسال شده و همگی چاپ اول سال ۱۳۹۷ خورشیدی و واجد شرایط شرکت در این رقابت ادبی بوده‌اند. این ۱۵۸ اثر در بیش از سه ماه بر مبنای معیارهایی معین از سوی داوران بررسی شده‌اند که به این معیارها در بیانیه‌ هیئت داوران اشاره شده است. در بیانیه عنوان شده بود که امسال نزدیک به ۲۰۰ عنوان اثر برای شرکت در جایزه شاملو ارسال شده که از آن میان تعدادی، شعر نو یا چاپ اول سال ۱۳۹۷ نبوده‌اند؛ بنابراین واجد شرایط شرکت در این رقابت ادبی نیستند. دفتر شعر برگزیده سال ۱۳۹۷ در مراسم اختتامیه این رقابت ادبی در ۲۱ آذر و در مراسم نودوچهارمین سالروز تولد احمد شاملو اعلام خواهد شد.
شرق: نشست مرحله اول پنجمین دوره جایزه شعر احمد شاملو، با حضور اعضای مؤسسه «الف. بامداد»، شاعران مجموعه‌های برگزیده و داوران این مرحله برگزار شد. به گزارش ستاد خبری جایزه شعر احمد شاملو، در ابتدای این نشست علیرضا آدینه، یکی از داوران مرحله اول، با اشاره به اینکه کار فرهنگی همواره با حاشیه‌هایی همراه است، گفت: معترضان به جایزه‌های ادبی اغلب چند دسته‌اند؛ دسته اول کسانی هستند که کتاب فرستاده‌اند و چون معتقدند کتابشان می‌باید جایزه دریافت می‌کرده، از نتایج ناخشنودند و دسته دوم کسانی هستند که کارشان فقط اعتراض در فضای مجازی است؛ اما در مقابل اینها گروه دیگری هم وجود دارد، کسانی که شعر و ادبیات برایشان دغدغه‌ای جدی است و گاه نقدهایی دارند که می‌شود به آنها پاسخ داد. این شاعر ادامه داد: برخی پرسیده بودند که چطور از یک ناشر چند کتاب به مرحله دوم راه یافته است. واقعیت این است که ما به‌عنوان داور هنگام خواندن 160 کتاب، توجهی به نام‌های ناشران آثار نداریم و تنها دلیل این اتفاق شاید توجه و حساسیت آن ناشر در انتخاب‌هایش بوده است. در این جلسه همچنین فرزاد کریمی، یکی دیگر از داوران مرحله اول، با اشاره به اینکه ادبیات ما ادبیات حمایتی نیست، گفت: در فضای ادبیات انگار هیچ‌کس دیگری را قبول ندارد و افراد تنها در مراسمی حاضر می‌شوند که کتابشان در آن برنده شده باشد. او همچنین با تأکید بر گفته شاملو درباره تعهد در قبال زبان و اینکه شاعر باید درد زبان داشته باشد و زبان و ادبیات خودش را به‌خوبی بشناسد، عنوان کرد: ما باید اول شاعر باشیم، یعنی باید درد و دغدغه زبان داشته باشیم و بعد بیاییم به سازوکار یک جایزه شعر انتقاد کنیم، نه آنکه از شاملو تنها به بُعد اعتراضی او اکتفا کنیم. این شاعر افزود: قطعا به هر جایزه‌ای می‌توان انتقاد کرد، اما اگر قرار است عملمان را با استناد به شاملو و سرلوحه‌قراردادن او توجیه کنیم، بهتر است در وهله نخست، در زمینه زبان و شعر، او را الگو بدانیم و سرلوحه قرار دهیم. متأسفانه در این ۱۶۰ کتابی که برای داوری به دست ما رسید، چیزی که شاملو بر آن تأکید کرده است، یعنی درد زبان و تعهد در قبال ادبیات، بسیار کم حس می‌شد. کریمی گفت: یکی از ضعف‌های عمده شعر امروز ما، شخصی‌شدن و حدیث‌نفس‌شدن آن است. شاعر فقط خودش را می‌بیند و شعرهایش و تجربه‌ای که بیان می‌دارد، قابل تعمیم به دیگری نیست، یعنی مخاطب نمی‌تواند خودش را در شعر او ببیند و لمس کند. او افزود: اما نکته مهم دیگری که باید درباره کتاب‌های سال گذشته بیان کرد، این است که شعر زنان از شعر مردان بسیار قوی‌تر بود. در ادامه جلسه سعدی گل‌بیانی، از داوران مرحله اول پنجمین دوره جایزه شعر شاملو، با اظهار تأسف از این که شعر در ایران در حال انقراض است، گفت: شاعران دارند به فیگورهای موزه‌ای تبدیل می‌شوند و گویی سیاست کلی در چند دهه اخیر بر آن بوده تا بین تربیت عمومی اذهان و شعر مدرن فاصله بیندازد که موفق هم شده است.
این شاعر افزود: درحال‌حاضر ‌کتاب‌فروشی‌ها اصلا از مراکز پخش کتاب، شعر قبول نمی‌کنند، از طرفی انتخاب‌های ناشران هم انتخاب‌های درستی نیست. به اینها باید وضعیت فضای مجازی و نبود مجلات جدی نقد را هم اضافه کرد. به همین دلایل درک عمومی با حقیقت شعر امروز فاصله زیادی پیدا کرده است. گل‌بیانی همچنین تأکید کرد در فضای دل‌مرده امروز جایزه شاملو یک امکان است، امکانی که باعث می‌شود هر سال چند شاعر دل‌گرم شوند تا بیشتر بخوانند و بیشتر بنویسند. این شاعر همچنین اشاره‌ای هم به حواشی اخیر این جایزه کرد و گفت: مسلم است که جایزه شاملو قصد ممیزی یا حذف‌کردن برخی شاعران را ندارد و با این روال هم موافق و هم‌دل نیست، ولی باید در دل این شرایط به‌عنوان یک نهاد کار کرد و جایزه شاملو نهادی است که حالا دیگر کارنامه‌ای قابل دفاع دارد؛ این نهاد ناچار است برای بقا ضوابطی داشته باشد. ضمن اینکه من با شاعرانی که نمی‌توانند کتاب‌هایشان را منتشر کنند نیز احساس هم‌دلی می‌کنم. در ادامه این مراسم، شاعرانی که کتاب‌هایشان به مرحله دوم پنجمین دوره جایزه شعر شاملو راه یافته است، اشعاری از کتابشان را برای حاضران خواندند. بخش دیگری از جلسه نیز به پرسش و پاسخ درباره‌ سازوکار جایزه و معیارهای واجد‌شرایط‌بودن آثار راه‌یافته به این رقابت ادبی اختصاص یافت. گفتنی است هیئت داوران مرحله اول در روز یکم مهر، در بیانیه‌ای اسامی پنج اثر منتخب این هیئت را برای حضور در مرحله دوم جایزه‌ شعر شاملو اعلام کرد. این پنج عنوان از میان ۱۵۸ اثر برگزیده شده‌اند، آثاری که از سوی شاعر یا ناشر اثر برای دبیرخانه ارسال شده و همگی چاپ اول سال ۱۳۹۷ خورشیدی و واجد شرایط شرکت در این رقابت ادبی بوده‌اند. این ۱۵۸ اثر در بیش از سه ماه بر مبنای معیارهایی معین از سوی داوران بررسی شده‌اند که به این معیارها در بیانیه‌ هیئت داوران اشاره شده است. در بیانیه عنوان شده بود که امسال نزدیک به ۲۰۰ عنوان اثر برای شرکت در جایزه شاملو ارسال شده که از آن میان تعدادی، شعر نو یا چاپ اول سال ۱۳۹۷ نبوده‌اند؛ بنابراین واجد شرایط شرکت در این رقابت ادبی نیستند. دفتر شعر برگزیده سال ۱۳۹۷ در مراسم اختتامیه این رقابت ادبی در ۲۱ آذر و در مراسم نودوچهارمین سالروز تولد احمد شاملو اعلام خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.