مخاصمات مسلحانه و چالشهاي موجود براي اقدام بشردوستانه
مخاصمات مسلحانه و ديگر شرايط خشونتآميز در سال 2018 ميليونها نفر در سراسر جهان، مثلا در جمهوري عربي سوريه، سودان جنوبي، عراق، يمن و در منطقه شمالي آمريکاي مرکزي را تحت تأثير قرار داد. درحاليکه برخي از مخاصمات بهشدت توجه رسانهها را به خود جلب کرد، برخي ديگر تا حد زيادي ناديده گرفته شد. در تمامي چنين درگيريهايي، مردم با مشکلات جانفرسا روبهرو و مجبور شدند تصميمات دشواري بگيرند و در رويارويي با سختترين شرايط توانستند تابآوري و ابتکار بالايي از خود نشان دهند.امروزه محيطهاي عملياتي نشاني از آثار فزاينده و فراگير درگيريها را در خود دارد. مشخصه آن هم بيثباتي و انتقال ناگهاني قدرت است. درحاليکه مناطق درگيري که دسترسي کمي به آنها وجود دارد، کماکان مناطق روستايي هستند، جنگ در مناطق شهري و نيز در قلمرو ديجيتالي نيز زبانه ميکشد و شاهد افزايش ائتلافها و جنگها هستيم. تسليحات متعارف در همهجا هستند و دسترسي بيشتري به سلاحهاي جديدي مانند تسليحات خودکار به وجود آمده است. مهاجرت ناشي از خشونت هم در حال اوجگرفتن است.درگيريهاي طولانيمدت به هنجاري جديد تبدیل شدهاند. اين قبيل مخاصمات شيره جان جوامع مختلف
را ميمکد؛ يعني مانع دسترسي به خدمات ضروري شده، زيرساختها را تخريب يا نابود ميکند و نظامهاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي موجود را تضعيف ميكند. در چنين شرايطي ممکن است براي چندين دهه به اقدامات بشردوستانه نياز باشد. مردمي که در جوامع محلي خسارتديده زندگي ميکنند، نيازها و اولويتهايي فوري و بلندمدت دارند. آنها ميخواهند در امنيت زندگي کنند، کودکان خود را به مدرسه بفرستند و مخارج زندگي خود را تأمين کنند. پيامدهاي بشردوستانه مخاصمات طولانيمدت در جاهايي مانند افغانستان، جمهوري آفريقاي مرکزي، جمهوري دموکراتيک کنگو و يمن مشهود است.درگيريها بيشتر از گذشته در محيطهاي شهري اتفاق ميافتند. در اين شکل از درگيري خساراتي در مقياس بزرگ به زيرساختهاي عمومي وارد ميشود که آثاري بلندمدت روي زندگي خانوادهها و جوامع محلي به جا ميگذارند. زخمهاي عاطفي و رواني ناشي از خشونتها نيز بسيار کمتر به چشم ميآيد.
دلايل اصلي خشونتها هم به شکلي فزاينده همپوشاني دارد. نبود مرزي مشخص بين خشونتهاي سياسي و جنايي نيز مانع اقدامات بشردوستانهاي ميشود که معمولا در جاهايي بايد اجرا شود که وجه مشخصه آنها «تروريسم» و مبارزه با تروريسم است. همه اين عوامل به ايجاد محيط عملياتي پيچيدهاي منجر ميشود که در آن چارچوبهاي قانوني مانند حقوق بينالمللي بشردوستانه و حقوق بشر بينالمللي به چالش کشيده ميشوند؛ بهویژه از سوي کساني که سعي دارند استانداردهاي موجود براي رعايت و اجرای قانون را تنزل دهند. اين به معناي اهميت تمرکز بر حمايت و پيشگيري است؛ ازجمله با اقدام بشردوستانه به منظور تأثيرگذاري بر رفتار افراد.
تغييرات اقليمي نيز بر زندگي مردم سراسر جهان اثر گذاشته و کماکان خواهد گذاشت. اين امر ميتواند موجب تشديد تنشهاي اجتماعي شده و خطرات و نقصانهاي اقتصادي و زيستمحيطي را افزايش دهد. در خيلي جاها مانند منطقه ساحل آفريقا، پيوند بين درگيري و تغييرات اقليمي به آسيبپذيري بيشتر منجر شده است. درگيريهاي داخلي هم الگوهاي پيچيدهاي از مهاجرت و آوارگي را رقم زده و منجر به بيثباتي منطقه شدهاند. برای مثال، شرايط در مالي، ميانمار و سوريه همچنان بر کشورهاي همسايه آنها اثر ميگذارد. ميليونها نفر نيز در سراسر جهان و بيشتر در داخل کشور خود، به دليل درگيري و ديگر شرايط آواره ميشوند.
ميليونها نفر هم به کشورهاي توسعهيافته يا داراي درآمدي متوسط پناه ميبرند. براي پاسخگويي به نيازهاي خاص مهاجران در طول مسيرهاي عبوري، کميته بينالمللي صليب سرخ با جمعيتهاي ملي در طول مرزها همکاري ميکند تا دسترسي مهاجران به خدمات مراقبتهاي درماني و بازپيوند خانواده تضمين شود. در 2018 آژانسهاي بشردوستانه بايد به ضرورتهاي کوتاهمدت ناشي از خشونتهاي ناگهاني پاسخ ميگفتند و در همان حال نيازهاي بلندمدت را ارزيابي و برآورده ميکردند. اين امر برای مثال، به معناي بهسازي سيستمهاي آبرساني و ديگر زيرساختهاي شهري، ايجاد دسترسي به خدماتي مانند درمان و آموزش، استفاده از نقل و انتقالات مالي براي کمک به مردم براي برآوردهکردن نيازهاي اساسي خود و کمک به مردم براي شروع کسبوکارهاي کوچک و در نتيجه بهبود وضعيت اقتصادي آنان بود. در ميان تحولات پيچيدهاي که در مخاصمات به وجود آمده و فقدان طولانيمدت امنيت، اتخاذ رويکردي مردممحور به منظور افزايش ميزان تابآوري و بهبود وضع معيشت مردم عاملي کليدي به حساب ميآيد.
مخاصمات مسلحانه و ديگر شرايط خشونتآميز در سال 2018 ميليونها نفر در سراسر جهان، مثلا در جمهوري عربي سوريه، سودان جنوبي، عراق، يمن و در منطقه شمالي آمريکاي مرکزي را تحت تأثير قرار داد. درحاليکه برخي از مخاصمات بهشدت توجه رسانهها را به خود جلب کرد، برخي ديگر تا حد زيادي ناديده گرفته شد. در تمامي چنين درگيريهايي، مردم با مشکلات جانفرسا روبهرو و مجبور شدند تصميمات دشواري بگيرند و در رويارويي با سختترين شرايط توانستند تابآوري و ابتکار بالايي از خود نشان دهند.امروزه محيطهاي عملياتي نشاني از آثار فزاينده و فراگير درگيريها را در خود دارد. مشخصه آن هم بيثباتي و انتقال ناگهاني قدرت است. درحاليکه مناطق درگيري که دسترسي کمي به آنها وجود دارد، کماکان مناطق روستايي هستند، جنگ در مناطق شهري و نيز در قلمرو ديجيتالي نيز زبانه ميکشد و شاهد افزايش ائتلافها و جنگها هستيم. تسليحات متعارف در همهجا هستند و دسترسي بيشتري به سلاحهاي جديدي مانند تسليحات خودکار به وجود آمده است. مهاجرت ناشي از خشونت هم در حال اوجگرفتن است.درگيريهاي طولانيمدت به هنجاري جديد تبدیل شدهاند. اين قبيل مخاصمات شيره جان جوامع مختلف
را ميمکد؛ يعني مانع دسترسي به خدمات ضروري شده، زيرساختها را تخريب يا نابود ميکند و نظامهاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي موجود را تضعيف ميكند. در چنين شرايطي ممکن است براي چندين دهه به اقدامات بشردوستانه نياز باشد. مردمي که در جوامع محلي خسارتديده زندگي ميکنند، نيازها و اولويتهايي فوري و بلندمدت دارند. آنها ميخواهند در امنيت زندگي کنند، کودکان خود را به مدرسه بفرستند و مخارج زندگي خود را تأمين کنند. پيامدهاي بشردوستانه مخاصمات طولانيمدت در جاهايي مانند افغانستان، جمهوري آفريقاي مرکزي، جمهوري دموکراتيک کنگو و يمن مشهود است.درگيريها بيشتر از گذشته در محيطهاي شهري اتفاق ميافتند. در اين شکل از درگيري خساراتي در مقياس بزرگ به زيرساختهاي عمومي وارد ميشود که آثاري بلندمدت روي زندگي خانوادهها و جوامع محلي به جا ميگذارند. زخمهاي عاطفي و رواني ناشي از خشونتها نيز بسيار کمتر به چشم ميآيد.
دلايل اصلي خشونتها هم به شکلي فزاينده همپوشاني دارد. نبود مرزي مشخص بين خشونتهاي سياسي و جنايي نيز مانع اقدامات بشردوستانهاي ميشود که معمولا در جاهايي بايد اجرا شود که وجه مشخصه آنها «تروريسم» و مبارزه با تروريسم است. همه اين عوامل به ايجاد محيط عملياتي پيچيدهاي منجر ميشود که در آن چارچوبهاي قانوني مانند حقوق بينالمللي بشردوستانه و حقوق بشر بينالمللي به چالش کشيده ميشوند؛ بهویژه از سوي کساني که سعي دارند استانداردهاي موجود براي رعايت و اجرای قانون را تنزل دهند. اين به معناي اهميت تمرکز بر حمايت و پيشگيري است؛ ازجمله با اقدام بشردوستانه به منظور تأثيرگذاري بر رفتار افراد.
تغييرات اقليمي نيز بر زندگي مردم سراسر جهان اثر گذاشته و کماکان خواهد گذاشت. اين امر ميتواند موجب تشديد تنشهاي اجتماعي شده و خطرات و نقصانهاي اقتصادي و زيستمحيطي را افزايش دهد. در خيلي جاها مانند منطقه ساحل آفريقا، پيوند بين درگيري و تغييرات اقليمي به آسيبپذيري بيشتر منجر شده است. درگيريهاي داخلي هم الگوهاي پيچيدهاي از مهاجرت و آوارگي را رقم زده و منجر به بيثباتي منطقه شدهاند. برای مثال، شرايط در مالي، ميانمار و سوريه همچنان بر کشورهاي همسايه آنها اثر ميگذارد. ميليونها نفر نيز در سراسر جهان و بيشتر در داخل کشور خود، به دليل درگيري و ديگر شرايط آواره ميشوند.
ميليونها نفر هم به کشورهاي توسعهيافته يا داراي درآمدي متوسط پناه ميبرند. براي پاسخگويي به نيازهاي خاص مهاجران در طول مسيرهاي عبوري، کميته بينالمللي صليب سرخ با جمعيتهاي ملي در طول مرزها همکاري ميکند تا دسترسي مهاجران به خدمات مراقبتهاي درماني و بازپيوند خانواده تضمين شود. در 2018 آژانسهاي بشردوستانه بايد به ضرورتهاي کوتاهمدت ناشي از خشونتهاي ناگهاني پاسخ ميگفتند و در همان حال نيازهاي بلندمدت را ارزيابي و برآورده ميکردند. اين امر برای مثال، به معناي بهسازي سيستمهاي آبرساني و ديگر زيرساختهاي شهري، ايجاد دسترسي به خدماتي مانند درمان و آموزش، استفاده از نقل و انتقالات مالي براي کمک به مردم براي برآوردهکردن نيازهاي اساسي خود و کمک به مردم براي شروع کسبوکارهاي کوچک و در نتيجه بهبود وضعيت اقتصادي آنان بود. در ميان تحولات پيچيدهاي که در مخاصمات به وجود آمده و فقدان طولانيمدت امنيت، اتخاذ رويکردي مردممحور به منظور افزايش ميزان تابآوري و بهبود وضع معيشت مردم عاملي کليدي به حساب ميآيد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.