انتخابات شورای شهر مسکو، پاشنهآشيل دولت روسيه
شهر در دست پوتين
تابستان امسال هم قاعدتا نباید اتفاق خاصی در مسکو رخ میداد و تا جایی که به سیاست مربوط میشد، یک فصل کسلکننده دیگر در انتظار پایتختنشینان بود. با اینکه انتخابات شورای شهر مسکو قرار است هشتم سپتامبر برگزار شود، این رأیگیری و این شورا آنقدر اهمیت و نفوذ ندارد که بتواند جنجالی بیافریند. از سال 2010 تاکنون، قدرت مطلق در مسکو، پایتخت روسیه، در دست «سرگئی سوبیانین»، یکی از متحدان نزدیک ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور اقتدارگرای روسیه قرار دارد.
استراتژی دفتر سوبیانین این است که انتخابات پیشرو را به انتخاباتی غیرسیاسی تبدیل کند. حزب حاکم «روسیه متحد» که قدرت را در این کشور در دست دارد و از سال 2007 تاکنون از اکثریت در دومای روسیه برخوردار است، دیگر محبوبیت چندانی نزد افکار عمومی ندارد و بر همین اساس، نامزدهای حمایتشده از سوی حکومت روسیه، بهعنوان نامزدهای مستقل در انتخابات شرکت کردهاند. مباحث انتخاباتی نیز بیشتر بر مسائل محلی متمرکز است؛ امکانات عمومی، حملونقل و ایمنی؛ اما این مسائل در دوران مدیریت سوبیانین بهطرز درخور توجهی بهبود یافتهاند و به نظر میرسد متمرکزشدن بر این موضوعات، با هدف بیتوجهی به مسائل اصلی انجام میشود. حضور چهرههای حمایتشده از سوی حکومت روسیه در قالب نامزدهای مستقل، به آن معنی است که این نامزدها باید برای جلب حمایت از حضور خود در انتخابات پیشرو، به جمعآوری امضا بپردازند و چنین شرایطی آنها را با نامزدهای مخالف دولت روسیه در یک قایق قرار میدهد.
از این مرحله است که دیگر تابستان مسکو مانند تابستانهای گذشته کسلکننده نیست. 67 نامزد مستقل که اکثریت آنها در جبهه مخالفان دولت روسیه قرار دارند، به دلیل بروز بینظمیهایی در جمعآوری امضا، نتوانستند روند رسمیشدن نامزدی خود را در انتخابات تکمیل کنند. بروز این بینظمیها و مشکلات، با توجه به قوانین و فیلترهای انتخاباتی بسیار سخت و پیچیده که با هدف حذف نامزدهای نامطلوب طراحی شدهاند، اصلا عجیب نیست و در این میان نامزدهای مورد حمایت حکومت با کمترین آسیب روبهرو میشوند؛ چراکه روند ثبتنام آنها بهطور خودکار و با توجه به وابستگیهای آنها به احزاب رسمی طی میشود. رهبران اپوزیسیون برای حل این موانع که کاملا آگاهانه از سوی حکومت روسیه ایجاد شده است، خواستار آن شدند که صلاحیت تمام نامزدها بدون نیاز به انجام این روند، تأیید شود؛ اما همانطور که انتظار میرفت، مقامهای مسئول با این درخواست مخالفت کردند. در پی این مخالفت، رهبران اپوزیسیون از هواداران خود خواستند برای بیان اعتراض خود به خیابانها بیایند.
واکنش مقامهای روس
دولتمردان روسیه در سالهای اخیر تلاش کردهاند اعتماد عمومی به سیستم انتخاباتی این کشور را افزایش دهند. بااینحال، کنترل و نظارت محتاطانه خود را در این روند حفظ کردند و در شرایطی کنترلشده، شرایط پیروزی برای برخی نامزدهای مخالف دولت را فراهم کردند تا از شدت اعتراضها علیه دولت کم کنند؛ اما این نامزدهای پیروز هم نمیتوانند کار چندانی از پیش ببرند. مقامهای روسی با رویکردی کاملا وسواسگونه در برابر هر اقدامی که بتواند منجر به انقلابهای میدانی (انقلابهایی مشابه انقلاب اخیر مصر که معترضان با کنترل یک میدان اصلی و تحصن در آن، خواستههای خود را مطالبه میکنند) در روسیه شود، ایستادگی میکنند. بر همین اساس، هرگونه تجمع و اعتراض بدون مجوزی، با سرعت و قاطعیت نیروهای نظامی و امنیتی روسیه سرکوب میشود.
بااینحال، اعتراضها در مسکو تاکنون مسالمتآمیز بوده و معترضان صرفا به اشغال فضاهای عمومی اکتفا کردهاند و هنوز هیچ اقدامی برای مسدودکردن جریان ترافیک، آسیبزدن به خودروها و فروشگاهها و تصرف ساختمانهای دولتی مانند آنچه در ماههای اخیر از سوی جلیقهزردها در پاریس و در هفتههای اخیر در هنگکنگ شاهد بودیم، انجام ندادهاند.
واکنش خشونتآمیز و افراطی روزهای اخیر نیروهای امنیتی روسیه به اعتراضهای مخالفان دولت در مسکو، با هدف ترساندن مردم از پیوستن به معترضان صورت گرفته است؛ اما مقامهای روسی این نکته را در نظر نگرفتهاند که جریانهای افراطی میان اپوزیسیون، قادر به ایجاد تجمع گستردهای نیستند و در نهایت میتوانند چند هزار نفر را در مسکو و سنپترزبورگ به خیابان بکشانند. تنها نکتهای که مرکز توجه مقامهای امنیتی روسیه قرار داشت، این بود که مانع از پیوستن مردم به این معترضان شوند و این تاکتیک آنها نیز با موفقیت اجرا شد.
افکار عمومی
در سالهای اخیر و در پی کاهش میزان دستمزد واقعی در روسیه و شرایط نامساعد مالی دولت، حمایت عمومی از دولت روسیه کاهش یافته است. این شرایط فرصت مساعدی برای جریانهای رادیکال در اپوزیسیون روسیه ایجاد میکند تا با نفوذ در میان مردم معترض، دولت روسیه را در موقعیتی دشوار و بحرانی قرار دهند؛ اما هنوز شرایط از کنترل حکومت روسیه خارج نشده است. بخشی از مانعی که بر سر راه نقشآفرینی پررنگتر اپوزیسیون روسیه وجود دارد، ناتوانی این جریان در تعامل با نگرانیهای عمده مردم روسیه است. پایینبودن استانداردهای زندگی و نیز انجام اصلاحات مربوط به مستمریبگیران و بازنشستگان که با اعتراض روبهرو شده است، کمتر در مرکز توجه مخالفان حکومت روسیه قرار دارد. اپوزیسیون روسیه بهجای توجه به این موارد، تمام تمرکز خود را بر پوتین گذاشته و خواستار روسیه بدون پوتین است؛ درحالیکه پوتین در شرایط فعلی همچنان نزد افکار عمومی روسیه محبوبیتی نسبی دارد.
از طرف دیگر، تمرکز اپوزیسیون روسیه بر حضور حتی بدون مجوز در خیابانها، نشاندهنده این است که این جریان کمترین امیدی برای مشارکت در انتخابات روسیه با توجه به قوانین و محدودیتهای حکومت این کشور ندارد. آنها قصد دارند با برپایی اعتراضهای گسترده، پایتخت روسیه را در آستانه انتخابات شورای شهر به بیثباتی و ناآرامی بکشانند تا شاید از این طریق، صدای خود را به گوش افکار عمومی روسیه برسانند. بااینحال، نظرسنجیها نشان میدهد مردم مسکو واکنش امیدوارکنندهای به این اعتراضها ندارند؛ فقط حدود یکسوم شهروندان مسکو از این اعتراضها حمایت میکنند و دیگر سؤالشوندگان یا با این اقدام اپوزیسیون مخالفاند یا به آن بیتفاوت هستند.
تابستان امسال هم قاعدتا نباید اتفاق خاصی در مسکو رخ میداد و تا جایی که به سیاست مربوط میشد، یک فصل کسلکننده دیگر در انتظار پایتختنشینان بود. با اینکه انتخابات شورای شهر مسکو قرار است هشتم سپتامبر برگزار شود، این رأیگیری و این شورا آنقدر اهمیت و نفوذ ندارد که بتواند جنجالی بیافریند. از سال 2010 تاکنون، قدرت مطلق در مسکو، پایتخت روسیه، در دست «سرگئی سوبیانین»، یکی از متحدان نزدیک ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور اقتدارگرای روسیه قرار دارد.
استراتژی دفتر سوبیانین این است که انتخابات پیشرو را به انتخاباتی غیرسیاسی تبدیل کند. حزب حاکم «روسیه متحد» که قدرت را در این کشور در دست دارد و از سال 2007 تاکنون از اکثریت در دومای روسیه برخوردار است، دیگر محبوبیت چندانی نزد افکار عمومی ندارد و بر همین اساس، نامزدهای حمایتشده از سوی حکومت روسیه، بهعنوان نامزدهای مستقل در انتخابات شرکت کردهاند. مباحث انتخاباتی نیز بیشتر بر مسائل محلی متمرکز است؛ امکانات عمومی، حملونقل و ایمنی؛ اما این مسائل در دوران مدیریت سوبیانین بهطرز درخور توجهی بهبود یافتهاند و به نظر میرسد متمرکزشدن بر این موضوعات، با هدف بیتوجهی به مسائل اصلی انجام میشود. حضور چهرههای حمایتشده از سوی حکومت روسیه در قالب نامزدهای مستقل، به آن معنی است که این نامزدها باید برای جلب حمایت از حضور خود در انتخابات پیشرو، به جمعآوری امضا بپردازند و چنین شرایطی آنها را با نامزدهای مخالف دولت روسیه در یک قایق قرار میدهد.
از این مرحله است که دیگر تابستان مسکو مانند تابستانهای گذشته کسلکننده نیست. 67 نامزد مستقل که اکثریت آنها در جبهه مخالفان دولت روسیه قرار دارند، به دلیل بروز بینظمیهایی در جمعآوری امضا، نتوانستند روند رسمیشدن نامزدی خود را در انتخابات تکمیل کنند. بروز این بینظمیها و مشکلات، با توجه به قوانین و فیلترهای انتخاباتی بسیار سخت و پیچیده که با هدف حذف نامزدهای نامطلوب طراحی شدهاند، اصلا عجیب نیست و در این میان نامزدهای مورد حمایت حکومت با کمترین آسیب روبهرو میشوند؛ چراکه روند ثبتنام آنها بهطور خودکار و با توجه به وابستگیهای آنها به احزاب رسمی طی میشود. رهبران اپوزیسیون برای حل این موانع که کاملا آگاهانه از سوی حکومت روسیه ایجاد شده است، خواستار آن شدند که صلاحیت تمام نامزدها بدون نیاز به انجام این روند، تأیید شود؛ اما همانطور که انتظار میرفت، مقامهای مسئول با این درخواست مخالفت کردند. در پی این مخالفت، رهبران اپوزیسیون از هواداران خود خواستند برای بیان اعتراض خود به خیابانها بیایند.
واکنش مقامهای روس
دولتمردان روسیه در سالهای اخیر تلاش کردهاند اعتماد عمومی به سیستم انتخاباتی این کشور را افزایش دهند. بااینحال، کنترل و نظارت محتاطانه خود را در این روند حفظ کردند و در شرایطی کنترلشده، شرایط پیروزی برای برخی نامزدهای مخالف دولت را فراهم کردند تا از شدت اعتراضها علیه دولت کم کنند؛ اما این نامزدهای پیروز هم نمیتوانند کار چندانی از پیش ببرند. مقامهای روسی با رویکردی کاملا وسواسگونه در برابر هر اقدامی که بتواند منجر به انقلابهای میدانی (انقلابهایی مشابه انقلاب اخیر مصر که معترضان با کنترل یک میدان اصلی و تحصن در آن، خواستههای خود را مطالبه میکنند) در روسیه شود، ایستادگی میکنند. بر همین اساس، هرگونه تجمع و اعتراض بدون مجوزی، با سرعت و قاطعیت نیروهای نظامی و امنیتی روسیه سرکوب میشود.
بااینحال، اعتراضها در مسکو تاکنون مسالمتآمیز بوده و معترضان صرفا به اشغال فضاهای عمومی اکتفا کردهاند و هنوز هیچ اقدامی برای مسدودکردن جریان ترافیک، آسیبزدن به خودروها و فروشگاهها و تصرف ساختمانهای دولتی مانند آنچه در ماههای اخیر از سوی جلیقهزردها در پاریس و در هفتههای اخیر در هنگکنگ شاهد بودیم، انجام ندادهاند.
واکنش خشونتآمیز و افراطی روزهای اخیر نیروهای امنیتی روسیه به اعتراضهای مخالفان دولت در مسکو، با هدف ترساندن مردم از پیوستن به معترضان صورت گرفته است؛ اما مقامهای روسی این نکته را در نظر نگرفتهاند که جریانهای افراطی میان اپوزیسیون، قادر به ایجاد تجمع گستردهای نیستند و در نهایت میتوانند چند هزار نفر را در مسکو و سنپترزبورگ به خیابان بکشانند. تنها نکتهای که مرکز توجه مقامهای امنیتی روسیه قرار داشت، این بود که مانع از پیوستن مردم به این معترضان شوند و این تاکتیک آنها نیز با موفقیت اجرا شد.
افکار عمومی
در سالهای اخیر و در پی کاهش میزان دستمزد واقعی در روسیه و شرایط نامساعد مالی دولت، حمایت عمومی از دولت روسیه کاهش یافته است. این شرایط فرصت مساعدی برای جریانهای رادیکال در اپوزیسیون روسیه ایجاد میکند تا با نفوذ در میان مردم معترض، دولت روسیه را در موقعیتی دشوار و بحرانی قرار دهند؛ اما هنوز شرایط از کنترل حکومت روسیه خارج نشده است. بخشی از مانعی که بر سر راه نقشآفرینی پررنگتر اپوزیسیون روسیه وجود دارد، ناتوانی این جریان در تعامل با نگرانیهای عمده مردم روسیه است. پایینبودن استانداردهای زندگی و نیز انجام اصلاحات مربوط به مستمریبگیران و بازنشستگان که با اعتراض روبهرو شده است، کمتر در مرکز توجه مخالفان حکومت روسیه قرار دارد. اپوزیسیون روسیه بهجای توجه به این موارد، تمام تمرکز خود را بر پوتین گذاشته و خواستار روسیه بدون پوتین است؛ درحالیکه پوتین در شرایط فعلی همچنان نزد افکار عمومی روسیه محبوبیتی نسبی دارد.
از طرف دیگر، تمرکز اپوزیسیون روسیه بر حضور حتی بدون مجوز در خیابانها، نشاندهنده این است که این جریان کمترین امیدی برای مشارکت در انتخابات روسیه با توجه به قوانین و محدودیتهای حکومت این کشور ندارد. آنها قصد دارند با برپایی اعتراضهای گسترده، پایتخت روسیه را در آستانه انتخابات شورای شهر به بیثباتی و ناآرامی بکشانند تا شاید از این طریق، صدای خود را به گوش افکار عمومی روسیه برسانند. بااینحال، نظرسنجیها نشان میدهد مردم مسکو واکنش امیدوارکنندهای به این اعتراضها ندارند؛ فقط حدود یکسوم شهروندان مسکو از این اعتراضها حمایت میکنند و دیگر سؤالشوندگان یا با این اقدام اپوزیسیون مخالفاند یا به آن بیتفاوت هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.