|

پیروز ایزدی، كارشناس مسائل اروپا، در گفت‌وگو با «شرق»:

جانسون و هانت سرنوشتي مانند ترزا مي دارند

عبدالرحمن فتح‌الهی: پس از استعفای ترزا می، نخست‌وزير بريتانيا، جانشين او قرار است در تاریخ ۲۴ جولای سال جاری میلادی زمام امور این کشور را به دست گیرد. در مجموع ۱۰ کاندیدا برای سمت رهبری حزب و نخست‌وزیری بريتانيا وارد عرصه رقابت شده بودند و در نهایت، رقابت اصلی به بوریس جانسون، وزیر خارجه سابق و دیگری جرمی هانت، وزیر خارجه کنونی اين كشور، ختم شد. اما در واقع تفاوت این دو نامزد نهایی سکان‌داری انگلستان در چیست؟ حضور هر کدام از این گزینه‌ها چه آینده‌ای را برای انگلستان و کل بریتانیا رقم خواهد زد؟ روی کارآمدن وزیر خارجه سابق یا فعلی انگلستان چه تأثیری بر روند برگزیت خواهد داشت؟ «شرق» پاسخ به این سؤالات را در گفت‌وگویی با پیروز ایزدی، کارشناس و پژوهشگر مسائل اروپا، در پی گرفته است که در ادامه می‌خوانید:
‌با توجه به نامزدي بوریس جانسون و جرمی هانت از یک حزب و گرایشات نسبتا یکسانی كه به برگزیت دارند، اساسا تفاوت نگاه دو رقیب کسب کرسی نخست‌وزیر در چیست؟ روی کارآمدن هر یک از این دو نفر چه آینده‌ای را برای بریتانیا رقم می‌زند؟
تفاوت جانسون و هانت در رویکرد تعاملی آنها با خروج انگلستان از اتحادیه اروپاست. در این‌باره وزیر خارجه فعلی انگلستان دیدگاه‌هایی مشابه با خانم ترزا می دارد و معتقد است نباید لندن بدون توافق از اتحادیه اروپا جدا شود چراکه در شرایط حساس کنونی سیاسی و به‌ویژه اقتصادی، خروج بدون توافق با اتحادیه اروپا لطمات سخت و گاه جبران‌ناپذیری به ساختار اقتصادی و تجاری بريتانيا وارد می‌‌کند. پس باید برای کاهش تبعات آن توافق مناسبی با اتحاديه اروپا قبل از خروج نهایی و عملیاتی‌شدن برگزیت صورت گیرد. اما در آن سو بوریس جانسون که به‌شدت به حزب حاکمیت بریتانیا متعهد است، رویکردی متفاوت دارد. او معتقد است در هر صورت لندن باید از اتحادیه اروپا جدا شود؛ چه با توافق و چه بی‌توافق چراکه انگلستان از درون دارای ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی است.
از این‌رو حتی با خروج بدون توافق از اتحادیه اروپا، نه تنها لطمه‌ای به ساختار اقتصادی انگلستان وارد نمی‌شود، بلکه پتانسیل‌های بالقوه اقتصادی در این کشور بالفعل خواهد شد. اتفاقا همین تفاوت نگاه او با خانم ترزا می بود که سبب جدایی جانسون از کابینه خانم می شد. پس با توجه به این نکته و تفاوت نگاه، اگر جانسون روی کار آید، احتمالا شرایط انگلستان برای خروج از اتحادیه اروپا آهنگ تندتری خواهد گرفت. اما اگر جرمی هانت انتخاب شود، شرایط برای عملیاتی‌شدن برگزیت مانند خانم می با اماواگرهایی جدی همراه خواهد بود.
‌ترزا می به واسطه بن‌بست سیاسی ناشی از حصول يك برنامه در مجلس عوام و حتی در میان هم‌حزبی‌های خود برای خروج با توافق از اتحادیه اروپا، به سمت استعفا و تقریبا مرگ سیاسی كشيده شد؛ شرایطی که کماکان و حتی با قوت بیشتری در فضای سیاسی انگلستان حاکم است. پس آیا می‌توان سرنوشت خانم می را برای نخست‌وزیر آتی، چه جانسون و چه هانت متصور بود؟ اگر چه میان نمايندگان اين حزب و اعضای کابینه کنونی، گرایش به وزیر خارجه سابق انگلستان بیشتر است.
بله، اکنون کفه پیروزی برای بوریس جانسون سنگین‌تر است. اما هنوز نمی‌توان به صورت قطعی او را سکان‌دار بعدی انگلستان دانست. درباره تکرار سناریوی تلخ خانم می من هم معتقدم امکان آن برای هر دو نامزد کرسی نخست‌وزیری وجود دارد. البته سایه این سرنوشت تلخ برای جرمی هانت قدری پررنگ‌تر است. چون او هم به دنبال حصول یک توافق برای خروج از اتحادیه اروپاست.
نکته مهم‌تر به تبعات بسیار جدی برگزیت از زمان برگزاری آن تا به امروز باز می‌گردد؛ تبعاتی که همه ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی، نه‌فقط انگلستان که کل بریتانیا را تحت‌الشعاع قرار داده است. اکنون تشتت آرا هم در میان حزب محافظه‌کار جدی است و هم در میان حزب کارگر و دامنه آن به اقشار مختلف جامعه رسیده است. اکنون بخشی از مردم به‌جد خواهان برگزاری مجدد همه‌پرسی خروج از اتحادیه اروپا هستند. در این مدت راهپیمایی‌های میلیونی در لندن برای خارج‌نشدن از اتحادیه اروپا کم نبوده است. اما از آن سو کسی مانند جانسون به هر قیمتی، حتی بدون حصول توافق به دنبال خروج از اتحادیه اروپاست. بنابراین هر شخصی، چه هانت و چه جانسون که به نخست‌وزیری برسند، شرایط بسیار سخت و پیچیده‌ای را پیشِ‌رو خواهند داشت. چون از طرف همه جناح‌ها، همه اقشار مختلف و حتی رسانه‌ها فشارهای سنگینی بر نخست‌وزير آينده وجود خواهد داشت.
دونالد ترامپ نیز چه پیش از سفر خود به انگلستان و چه بعد از آن، حمایتی جدی از بوریس جانسون داشته است. اما در این مدت جرمی هانت نیز سعی کرده است با همراهی‌های جدی از سیاست‌های کاخ سفید قدری از توجه واشنگتن را به خود جلب کند که به نظر می‌رسد سخنان هانت درباره احتمال خروج لندن از برجام و نیز توقیف نفت‌کش «گریس 1» هم در این راستاست. با توجه به این نکته اکنون ترامپ در دوگانگی «هانت-جانسون» چه رویکردی را در پیش خواهد گرفت؟
از همان ابتدای شکل‌گیری مسئله برگزیت تا به امروز حمایت‌های جدی ترامپ از جریان نزدیک به نایجل فاراژ و بوریس جانسون بوده چراکه ترامپ به‌شدت خواهان فروپاشی اتحادیه اروپاست. در این راستا هم حمایت‌هایی جدی از مارین لوپن در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه داشت. ترامپ هم در سفر خود به بريتانيا و هم در شرايطي که به تعیین نخست‌وزیری انگلستان نزدیک می‌شویم، باز به نفع جانسون اقدام مي‌كند. البته در این میان، چنان‌که اشاره کردید، به نظر می‌رسد جرمی هانت نیز به دنبال جلب نظر کاخ سفید در حمایت از خود است. چون به هر حال، در صورت خروج انگلستان از اتحادیه اروپا، نیاز لندن به واشنگتن بیش‌ازپیش خواهد شد. اما در این فاصله فعلا بریتانیا به دنبال موازنه‌ای میان مواضع قاره سبز با دونالد ترامپ است.‌نکته مهم دیگر این است احتمالا انگلستان علاوه بر ایالات متحده در آینده به دنبال گسترش مناسبات خود با بازیگران آسیای جنوب شرقی و کشورها عربی حاشیه خلیج‌فارس است چون به هر حال، لندن باید گزینه‌های آلترناتیو دیگری برای جایگزینی اتحادیه اروپا داشته باشد. از این‌رو بوریس جانسون و جرمی هانت علاوه بر آمریکا نیم‌نگاهی به خاورمیانه و خاور دور هم دارند.
‌اما چالش جرمی هانت و به‌ویژه بوریس جانسون با اسکاتلند، ایرلند شمالی و ولز چه خواهد بود؟
نظرسنجی‌هایی انجام شده است که نشان می‌دهد جدایی از اتحادیه اروپا تمایل مردم ایرلند شمالی و اسکاتلند را برای جدایی از بريتانيا افزایش می‌دهد. یقینا این چالش برای بوریس جانسون بیشتر خواهد بود. چون او به هر قیمتی به دنبال جدایی حتی جدایی بدون توافق از اتحادیه اروپاست؛ حتی اگر در نهایت ساز جدایی اسکاتلند و ایرلند شمالی هم کوک شود. بنابراین اگر شرایط اسکاتلند و ایرلند شمالی در نظر گرفته نشود، امکان جدایی آنان در دولت جانسون بیشتر است تا در صورت نخست‌وزیری جرمی هانت.‌پیرو این نکته، به‌تازگی جانسون به‌صراحت اعلام کرده است موضوع حساس کنترل در مرزهای بین ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند در توافق برگزیت نادیده گرفته شود. چون او معتقد است این مسئله می‌تواند در نهایت در چارچوب مذاکرات درباره یک توافق تجارت آزاد حل شود. در صورتی که همین مسئله یکی از مهم‌ترین انتقادات به توافق برگزیت پیشنهادی ترزا می درباره مسئله مرز میان جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی بود. حال باید منتظر ماند که شرایط بریتانیا بعد از تعیین تکلیف نخست‌وزیر چه خواهد بود.

عبدالرحمن فتح‌الهی: پس از استعفای ترزا می، نخست‌وزير بريتانيا، جانشين او قرار است در تاریخ ۲۴ جولای سال جاری میلادی زمام امور این کشور را به دست گیرد. در مجموع ۱۰ کاندیدا برای سمت رهبری حزب و نخست‌وزیری بريتانيا وارد عرصه رقابت شده بودند و در نهایت، رقابت اصلی به بوریس جانسون، وزیر خارجه سابق و دیگری جرمی هانت، وزیر خارجه کنونی اين كشور، ختم شد. اما در واقع تفاوت این دو نامزد نهایی سکان‌داری انگلستان در چیست؟ حضور هر کدام از این گزینه‌ها چه آینده‌ای را برای انگلستان و کل بریتانیا رقم خواهد زد؟ روی کارآمدن وزیر خارجه سابق یا فعلی انگلستان چه تأثیری بر روند برگزیت خواهد داشت؟ «شرق» پاسخ به این سؤالات را در گفت‌وگویی با پیروز ایزدی، کارشناس و پژوهشگر مسائل اروپا، در پی گرفته است که در ادامه می‌خوانید:
‌با توجه به نامزدي بوریس جانسون و جرمی هانت از یک حزب و گرایشات نسبتا یکسانی كه به برگزیت دارند، اساسا تفاوت نگاه دو رقیب کسب کرسی نخست‌وزیر در چیست؟ روی کارآمدن هر یک از این دو نفر چه آینده‌ای را برای بریتانیا رقم می‌زند؟
تفاوت جانسون و هانت در رویکرد تعاملی آنها با خروج انگلستان از اتحادیه اروپاست. در این‌باره وزیر خارجه فعلی انگلستان دیدگاه‌هایی مشابه با خانم ترزا می دارد و معتقد است نباید لندن بدون توافق از اتحادیه اروپا جدا شود چراکه در شرایط حساس کنونی سیاسی و به‌ویژه اقتصادی، خروج بدون توافق با اتحادیه اروپا لطمات سخت و گاه جبران‌ناپذیری به ساختار اقتصادی و تجاری بريتانيا وارد می‌‌کند. پس باید برای کاهش تبعات آن توافق مناسبی با اتحاديه اروپا قبل از خروج نهایی و عملیاتی‌شدن برگزیت صورت گیرد. اما در آن سو بوریس جانسون که به‌شدت به حزب حاکمیت بریتانیا متعهد است، رویکردی متفاوت دارد. او معتقد است در هر صورت لندن باید از اتحادیه اروپا جدا شود؛ چه با توافق و چه بی‌توافق چراکه انگلستان از درون دارای ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی است.
از این‌رو حتی با خروج بدون توافق از اتحادیه اروپا، نه تنها لطمه‌ای به ساختار اقتصادی انگلستان وارد نمی‌شود، بلکه پتانسیل‌های بالقوه اقتصادی در این کشور بالفعل خواهد شد. اتفاقا همین تفاوت نگاه او با خانم ترزا می بود که سبب جدایی جانسون از کابینه خانم می شد. پس با توجه به این نکته و تفاوت نگاه، اگر جانسون روی کار آید، احتمالا شرایط انگلستان برای خروج از اتحادیه اروپا آهنگ تندتری خواهد گرفت. اما اگر جرمی هانت انتخاب شود، شرایط برای عملیاتی‌شدن برگزیت مانند خانم می با اماواگرهایی جدی همراه خواهد بود.
‌ترزا می به واسطه بن‌بست سیاسی ناشی از حصول يك برنامه در مجلس عوام و حتی در میان هم‌حزبی‌های خود برای خروج با توافق از اتحادیه اروپا، به سمت استعفا و تقریبا مرگ سیاسی كشيده شد؛ شرایطی که کماکان و حتی با قوت بیشتری در فضای سیاسی انگلستان حاکم است. پس آیا می‌توان سرنوشت خانم می را برای نخست‌وزیر آتی، چه جانسون و چه هانت متصور بود؟ اگر چه میان نمايندگان اين حزب و اعضای کابینه کنونی، گرایش به وزیر خارجه سابق انگلستان بیشتر است.
بله، اکنون کفه پیروزی برای بوریس جانسون سنگین‌تر است. اما هنوز نمی‌توان به صورت قطعی او را سکان‌دار بعدی انگلستان دانست. درباره تکرار سناریوی تلخ خانم می من هم معتقدم امکان آن برای هر دو نامزد کرسی نخست‌وزیری وجود دارد. البته سایه این سرنوشت تلخ برای جرمی هانت قدری پررنگ‌تر است. چون او هم به دنبال حصول یک توافق برای خروج از اتحادیه اروپاست.
نکته مهم‌تر به تبعات بسیار جدی برگزیت از زمان برگزاری آن تا به امروز باز می‌گردد؛ تبعاتی که همه ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی، نه‌فقط انگلستان که کل بریتانیا را تحت‌الشعاع قرار داده است. اکنون تشتت آرا هم در میان حزب محافظه‌کار جدی است و هم در میان حزب کارگر و دامنه آن به اقشار مختلف جامعه رسیده است. اکنون بخشی از مردم به‌جد خواهان برگزاری مجدد همه‌پرسی خروج از اتحادیه اروپا هستند. در این مدت راهپیمایی‌های میلیونی در لندن برای خارج‌نشدن از اتحادیه اروپا کم نبوده است. اما از آن سو کسی مانند جانسون به هر قیمتی، حتی بدون حصول توافق به دنبال خروج از اتحادیه اروپاست. بنابراین هر شخصی، چه هانت و چه جانسون که به نخست‌وزیری برسند، شرایط بسیار سخت و پیچیده‌ای را پیشِ‌رو خواهند داشت. چون از طرف همه جناح‌ها، همه اقشار مختلف و حتی رسانه‌ها فشارهای سنگینی بر نخست‌وزير آينده وجود خواهد داشت.
دونالد ترامپ نیز چه پیش از سفر خود به انگلستان و چه بعد از آن، حمایتی جدی از بوریس جانسون داشته است. اما در این مدت جرمی هانت نیز سعی کرده است با همراهی‌های جدی از سیاست‌های کاخ سفید قدری از توجه واشنگتن را به خود جلب کند که به نظر می‌رسد سخنان هانت درباره احتمال خروج لندن از برجام و نیز توقیف نفت‌کش «گریس 1» هم در این راستاست. با توجه به این نکته اکنون ترامپ در دوگانگی «هانت-جانسون» چه رویکردی را در پیش خواهد گرفت؟
از همان ابتدای شکل‌گیری مسئله برگزیت تا به امروز حمایت‌های جدی ترامپ از جریان نزدیک به نایجل فاراژ و بوریس جانسون بوده چراکه ترامپ به‌شدت خواهان فروپاشی اتحادیه اروپاست. در این راستا هم حمایت‌هایی جدی از مارین لوپن در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه داشت. ترامپ هم در سفر خود به بريتانيا و هم در شرايطي که به تعیین نخست‌وزیری انگلستان نزدیک می‌شویم، باز به نفع جانسون اقدام مي‌كند. البته در این میان، چنان‌که اشاره کردید، به نظر می‌رسد جرمی هانت نیز به دنبال جلب نظر کاخ سفید در حمایت از خود است. چون به هر حال، در صورت خروج انگلستان از اتحادیه اروپا، نیاز لندن به واشنگتن بیش‌ازپیش خواهد شد. اما در این فاصله فعلا بریتانیا به دنبال موازنه‌ای میان مواضع قاره سبز با دونالد ترامپ است.‌نکته مهم دیگر این است احتمالا انگلستان علاوه بر ایالات متحده در آینده به دنبال گسترش مناسبات خود با بازیگران آسیای جنوب شرقی و کشورها عربی حاشیه خلیج‌فارس است چون به هر حال، لندن باید گزینه‌های آلترناتیو دیگری برای جایگزینی اتحادیه اروپا داشته باشد. از این‌رو بوریس جانسون و جرمی هانت علاوه بر آمریکا نیم‌نگاهی به خاورمیانه و خاور دور هم دارند.
‌اما چالش جرمی هانت و به‌ویژه بوریس جانسون با اسکاتلند، ایرلند شمالی و ولز چه خواهد بود؟
نظرسنجی‌هایی انجام شده است که نشان می‌دهد جدایی از اتحادیه اروپا تمایل مردم ایرلند شمالی و اسکاتلند را برای جدایی از بريتانيا افزایش می‌دهد. یقینا این چالش برای بوریس جانسون بیشتر خواهد بود. چون او به هر قیمتی به دنبال جدایی حتی جدایی بدون توافق از اتحادیه اروپاست؛ حتی اگر در نهایت ساز جدایی اسکاتلند و ایرلند شمالی هم کوک شود. بنابراین اگر شرایط اسکاتلند و ایرلند شمالی در نظر گرفته نشود، امکان جدایی آنان در دولت جانسون بیشتر است تا در صورت نخست‌وزیری جرمی هانت.‌پیرو این نکته، به‌تازگی جانسون به‌صراحت اعلام کرده است موضوع حساس کنترل در مرزهای بین ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند در توافق برگزیت نادیده گرفته شود. چون او معتقد است این مسئله می‌تواند در نهایت در چارچوب مذاکرات درباره یک توافق تجارت آزاد حل شود. در صورتی که همین مسئله یکی از مهم‌ترین انتقادات به توافق برگزیت پیشنهادی ترزا می درباره مسئله مرز میان جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی بود. حال باید منتظر ماند که شرایط بریتانیا بعد از تعیین تکلیف نخست‌وزیر چه خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.