|

در پرواز شماره 655 تهران به دوبي چه گذشت؟

مینو بدیعی

12تيرماه سال 1367 انگار، روزي گمنام در دل تاريخ است. روزي داغ، گرم و سوزنده، شاید بي‌حاصل. روزي که در طول سال‌ها و قرن‌ها فراموش مي‌شود؛ نه چگونه ازيادرفتني است. آن روز، مثل هميشه تحريريه روزنامه، سرشار از حرکت، تلاش، پر از زنگ‌هاي تلفن‌‌هاي ثابت، سروصداهاي ماشين‌هاي تحرير قديمي و... پر از گام‌هاي خبرنگاراني بود که مي‌آمدند و مي‌رفتند و مي‌گذشتند. تحريريه هيچ نشاني از تحريريه‌هاي امروز نداشت. همه خبرنگاران پشت دستگاه‌هاي رايانه و سيستم‌هاي خود نشسته باشند و سراسر اينترنت را جست‌وجو کنند تا کلامي خبر و گزارش بيابند. بايد به‌دنبال گزارش و خبر مي‌دويدي، اتاق خبر يا اتاق تلکس کنار تحريريه با هزاران کلمه‌اي که مخابره مي‌کردند، تنها مي‌توانستند براي خبرنگاران و مترجمان سرويس و يا گروه خارجه بيشتر قابل استفاده باشند اما ساير گروه‌ها، سرويس‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي، شهرستان‌ها و گروه گزارش و... عقربه‌هاي ساعت تالار تحريريه لحظه‌به‌لحظه از زمان دريافت خبر مي‌گذشت. تمام خبرها و رويدادهاي روزانه تا نهايت ساعت 11 بايد به دست دبيران گروه‌ها مي‌رسيد که به‌سرعت ويراستاري شده و از آنجا به دست سرويس يا گروه فني و مدير آن رسانده شود تا... .

عقربه‌هاي ساعت تالار اندکي از ساعت 10:45 گذشته بود که ناگاه ولوله‌اي در تحريريه پيچيد. دبيران گروه‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، گزارش و... که در اتاق تيتر بودند، از اين اتاقک شيشه‌اي خارج شدند و...
خبرنگاري که حوزه فرودگاه و ايران‌اير را داشت، با صدايي بلند با تلفن صحبت مي‌کرد: چطور، چطور؟ برخورد موشک با ناو وينسنس که روي درياهاي ايران خليج فارس و درياي عمان حرکت مي‌کرد.
- چي خودتان خبر مي‌دهيد
تعداد زيادي خبرنگار و چند دبير سرويس دور خبرنگار حوزه اجتماعي جمع شده بودند و دبير گروه گزارش که مسئول حوزه اجتماعي نيز بود، پيوسته پرسش‌هايي را مطرح مي‌کرد.
- چي کجا بندرعباس و....؟
شايد در آن سال‌ها و آن روزهايي که جنگ رژيم عراق عليه ايران ادامه داشت، شنيدن اين رويدادهاي سخت و اخبار بمباران و موشک‌باران و... کمي عادي به نظر مي‌رسيد اما اين خبر از جنس ديگري بود، يعني آمريکاي جهانخوار وارد جنگ رودررو با ايران شده است؟ اين را همه در تحريريه از خود مي‌پرسيدند: چرا حمله به هواپيماي مسافربري؟
- شايد فکر کرده نظامي بوده و مطمئن هستيد که مسافربري بوده؟
همکار من که ديگر گوشي را قطع کرده بود و منتظر اعزام به محل سقوط هواپيمای مسافربري بود، داد زد: روابط عمومي ايران‌اير خودش خبر داده و گفته به‌زودي اسامي مسافران کشته‌شده و خدمه پرواز که تعداد آنها بالاي 250 نفر بوده اعلام مي‌کند.
بي‌قراري، نوعي خشم و نفرت، نوعي آزردگي، نوعي بيزاري و نوعي بيم‌و‌اميد در بين همکاران تحريريه بيداد مي‌کرد. هيچ‌کس در جاي خود آرام نبود. نزديک به هشت سال جنگ و دريافت اخبار مختلف از گوشه‌و‌کنار ايران و حتي خود تهران درباره موشک‌باران‌ها و بمباران‌ها و شهادت صدها و هزاران نفر در مناطق جنگي کشور اين‌قدر شوک‌آور و دردآور به نظر نمي‌رسيد. حمله ناوگان دريايي آمريکا در خليج فارس به هواپيماي مسافربري، آيا مي‌توانست چيزي به‌جز اعلام جنگ باشد؟
همکاري در يک گوشه تحريريه با مشت به آرامي به ميز مي‌کوفت، اکيپ خبرنگاران و گزارشگران براي تهيه گزارش و خبر آماده مي‌شدند. دوربين‌هاي عکاسي عکاسان و نوشتن برگه‌هاي مأموريت خبرنگاران و گزارشگران...
واي چگونه مي‌توان طاقت آورد. آيا همه سرنشينان هواپيما کشته شده‌اند. آن همکاري که با تلفن صحبت مي‌کرد، دوباره خبر‌هاي جديدتر را دريافت مي‌کرد و بلند تکرار مي‌کرد: چي خلبان رضاييان از کادرهاي قديمي پرواز ايران‌اير، خب همکاران ما و خودم هم مي‌خواهم بيايم، به کجا بيایيم و...
مثل همه آن روزهاي تيره‌و‌تار جنگ تحميلي عراق عليه ايران، به‌عنوان يک گزارشگر علاقه‌مند بودم که به محل سقوط هواپيما در خليج فارس اعزام شوم که بازهم بحث اينکه منطقه شايد بحراني باشد و جاي شما نيست و اينکه معلوم نيست چه اتفاقي پس از اين بيفتد و اينکه شما بايد در تحريريه باشيد که به کارتان خيلي نياز است، مانع شد و...
تا غروب و نزديک شب که در روزنامه بودم و گزارش‌‌ روز فردا را تهيه مي‌کردم. منتظر خبر بودم که.... فردا ناگاه همه گزارش‌هاي خبري تکان‌دهنده و عکس‌ها و تصاوير جانکاه به تحريريه روزنامه رسيد.
ده‌ها پيکر تكه‌پاره شده در آب، جنازه‌هاي بادکرده، کودکاني که تکه‌اي از بدنشان مانده بود. سردخانه و سوله‌اي که انبوه پيکرهاي پاره پاره را به آنجا منتقل کرده بودند. درياي خروشاني که کودکان و مادرانشان را نه با مهرباني با بيرحمي دربر گرفته بود.
مرتضي کريميان که اين روزها هرجا هست سلامت و موفق باشد، گزارش خبري تکان‌دهنده سقوط هواپيما و غرق‌شدن آن را نوشته بود؛ گزارشي جانکاه و دردآور و باورنکردني از کودکان و مادراني که در آب‌هاي نيلگون خليج فارس سرگردان بودند. اجساد برهنه مردان که فشار آب آنها را تا نزديک ساحل کشيده بود.
در تحريريه بغض روز قبل ترکيده بود و همه مي‌گريستند. نسل ما چه اشک‌هايي را در تحريريه‌ها ريخت و از چه وقايع هولناکي گذشت.
جنگ و بيرحمي محصول جهانخواران است نه مردمي آزاده و غيور که هميشه خواهان آزادي و دموکراسي، صلح و دوستي بوده‌اند... .

12تيرماه سال 1367 انگار، روزي گمنام در دل تاريخ است. روزي داغ، گرم و سوزنده، شاید بي‌حاصل. روزي که در طول سال‌ها و قرن‌ها فراموش مي‌شود؛ نه چگونه ازيادرفتني است. آن روز، مثل هميشه تحريريه روزنامه، سرشار از حرکت، تلاش، پر از زنگ‌هاي تلفن‌‌هاي ثابت، سروصداهاي ماشين‌هاي تحرير قديمي و... پر از گام‌هاي خبرنگاراني بود که مي‌آمدند و مي‌رفتند و مي‌گذشتند. تحريريه هيچ نشاني از تحريريه‌هاي امروز نداشت. همه خبرنگاران پشت دستگاه‌هاي رايانه و سيستم‌هاي خود نشسته باشند و سراسر اينترنت را جست‌وجو کنند تا کلامي خبر و گزارش بيابند. بايد به‌دنبال گزارش و خبر مي‌دويدي، اتاق خبر يا اتاق تلکس کنار تحريريه با هزاران کلمه‌اي که مخابره مي‌کردند، تنها مي‌توانستند براي خبرنگاران و مترجمان سرويس و يا گروه خارجه بيشتر قابل استفاده باشند اما ساير گروه‌ها، سرويس‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي، شهرستان‌ها و گروه گزارش و... عقربه‌هاي ساعت تالار تحريريه لحظه‌به‌لحظه از زمان دريافت خبر مي‌گذشت. تمام خبرها و رويدادهاي روزانه تا نهايت ساعت 11 بايد به دست دبيران گروه‌ها مي‌رسيد که به‌سرعت ويراستاري شده و از آنجا به دست سرويس يا گروه فني و مدير آن رسانده شود تا... .

عقربه‌هاي ساعت تالار اندکي از ساعت 10:45 گذشته بود که ناگاه ولوله‌اي در تحريريه پيچيد. دبيران گروه‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، گزارش و... که در اتاق تيتر بودند، از اين اتاقک شيشه‌اي خارج شدند و...
خبرنگاري که حوزه فرودگاه و ايران‌اير را داشت، با صدايي بلند با تلفن صحبت مي‌کرد: چطور، چطور؟ برخورد موشک با ناو وينسنس که روي درياهاي ايران خليج فارس و درياي عمان حرکت مي‌کرد.
- چي خودتان خبر مي‌دهيد
تعداد زيادي خبرنگار و چند دبير سرويس دور خبرنگار حوزه اجتماعي جمع شده بودند و دبير گروه گزارش که مسئول حوزه اجتماعي نيز بود، پيوسته پرسش‌هايي را مطرح مي‌کرد.
- چي کجا بندرعباس و....؟
شايد در آن سال‌ها و آن روزهايي که جنگ رژيم عراق عليه ايران ادامه داشت، شنيدن اين رويدادهاي سخت و اخبار بمباران و موشک‌باران و... کمي عادي به نظر مي‌رسيد اما اين خبر از جنس ديگري بود، يعني آمريکاي جهانخوار وارد جنگ رودررو با ايران شده است؟ اين را همه در تحريريه از خود مي‌پرسيدند: چرا حمله به هواپيماي مسافربري؟
- شايد فکر کرده نظامي بوده و مطمئن هستيد که مسافربري بوده؟
همکار من که ديگر گوشي را قطع کرده بود و منتظر اعزام به محل سقوط هواپيمای مسافربري بود، داد زد: روابط عمومي ايران‌اير خودش خبر داده و گفته به‌زودي اسامي مسافران کشته‌شده و خدمه پرواز که تعداد آنها بالاي 250 نفر بوده اعلام مي‌کند.
بي‌قراري، نوعي خشم و نفرت، نوعي آزردگي، نوعي بيزاري و نوعي بيم‌و‌اميد در بين همکاران تحريريه بيداد مي‌کرد. هيچ‌کس در جاي خود آرام نبود. نزديک به هشت سال جنگ و دريافت اخبار مختلف از گوشه‌و‌کنار ايران و حتي خود تهران درباره موشک‌باران‌ها و بمباران‌ها و شهادت صدها و هزاران نفر در مناطق جنگي کشور اين‌قدر شوک‌آور و دردآور به نظر نمي‌رسيد. حمله ناوگان دريايي آمريکا در خليج فارس به هواپيماي مسافربري، آيا مي‌توانست چيزي به‌جز اعلام جنگ باشد؟
همکاري در يک گوشه تحريريه با مشت به آرامي به ميز مي‌کوفت، اکيپ خبرنگاران و گزارشگران براي تهيه گزارش و خبر آماده مي‌شدند. دوربين‌هاي عکاسي عکاسان و نوشتن برگه‌هاي مأموريت خبرنگاران و گزارشگران...
واي چگونه مي‌توان طاقت آورد. آيا همه سرنشينان هواپيما کشته شده‌اند. آن همکاري که با تلفن صحبت مي‌کرد، دوباره خبر‌هاي جديدتر را دريافت مي‌کرد و بلند تکرار مي‌کرد: چي خلبان رضاييان از کادرهاي قديمي پرواز ايران‌اير، خب همکاران ما و خودم هم مي‌خواهم بيايم، به کجا بيایيم و...
مثل همه آن روزهاي تيره‌و‌تار جنگ تحميلي عراق عليه ايران، به‌عنوان يک گزارشگر علاقه‌مند بودم که به محل سقوط هواپيما در خليج فارس اعزام شوم که بازهم بحث اينکه منطقه شايد بحراني باشد و جاي شما نيست و اينکه معلوم نيست چه اتفاقي پس از اين بيفتد و اينکه شما بايد در تحريريه باشيد که به کارتان خيلي نياز است، مانع شد و...
تا غروب و نزديک شب که در روزنامه بودم و گزارش‌‌ روز فردا را تهيه مي‌کردم. منتظر خبر بودم که.... فردا ناگاه همه گزارش‌هاي خبري تکان‌دهنده و عکس‌ها و تصاوير جانکاه به تحريريه روزنامه رسيد.
ده‌ها پيکر تكه‌پاره شده در آب، جنازه‌هاي بادکرده، کودکاني که تکه‌اي از بدنشان مانده بود. سردخانه و سوله‌اي که انبوه پيکرهاي پاره پاره را به آنجا منتقل کرده بودند. درياي خروشاني که کودکان و مادرانشان را نه با مهرباني با بيرحمي دربر گرفته بود.
مرتضي کريميان که اين روزها هرجا هست سلامت و موفق باشد، گزارش خبري تکان‌دهنده سقوط هواپيما و غرق‌شدن آن را نوشته بود؛ گزارشي جانکاه و دردآور و باورنکردني از کودکان و مادراني که در آب‌هاي نيلگون خليج فارس سرگردان بودند. اجساد برهنه مردان که فشار آب آنها را تا نزديک ساحل کشيده بود.
در تحريريه بغض روز قبل ترکيده بود و همه مي‌گريستند. نسل ما چه اشک‌هايي را در تحريريه‌ها ريخت و از چه وقايع هولناکي گذشت.
جنگ و بيرحمي محصول جهانخواران است نه مردمي آزاده و غيور که هميشه خواهان آزادي و دموکراسي، صلح و دوستي بوده‌اند... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.