وزارت کشور پیشگام در انتشار اطلاعات
نظر به درج گزارش خبری در روزنامه شرق با تیتر «غایبان لیست شفافیت» که مدعی بررسی عملکرد دستگاههای کشور در قبال قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات شده و با توجه به احتمال برداشت سوء از گزارش مذکور، نکات ذیل به اطلاع خوانندگان محترم میرسد.1- خبر منتشرشده در روزنامه شرق بدون هرگونه مذاکره و یا اطلاع قبلی کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بوده است.2- طبق اظهارات کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، وزارت کشور همواره بهعنوان دستگاه پیشگام از بدو عضوی، فعالیت و همکاری لازم را با کمیسیون مربوطه داشته و در چند نوبت پیاپی نیز بهعنوان دستگاه برتر از حیث پاسخگویی مورد تشویق کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات قرار گرفته است.3- شاخص تعداد شکایات یک عدد کمی است که تنها بیانگر کمیت موردنظر میباشد و با توجه به وسعت و گستردگی حیطه فعالیتهای وزارت کشور از جهت موضوعات مربوطه، لذا این مورد شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد این وزارتخانه نمیباشد و تعداد شکایات باید در مقایسه با سایر آیتمها سنجیده شود. کمااینکه شکایات صورتگرفته صرفا به معنی نارضایتی شهروندان از پاسخ دادهشده نمیباشد و در بسیاری از
مواقع به دلایل دیگری از جمله پیگیری پاسخ، عدم اطلاع شهروند از اطلاعات و... میباشد. 4- لذا به نظر میرسد خبرنگار آن روزنامه تحلیل خود از وضعیت دستگاهها و پاسخگویی آنها در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را محدود به برداشت اطلاعات از پرتال خبری این سامانه داشته و فارغ از هرگونه تحلیل کیفی تنها به انعکاس مقادیر عددی و کمی نموده است که موجب بدبینی شهروندان و کاربران این سامانه از عملکرد دستگاه بدون علم بر عملکرد واقعی و کیفی وزارت کشور خواهد شد.5- کمااینکه رضایت کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بهعنوان متولی قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از عملکرد وزارت کشور بهعنوان الگوی سایر دستگاههای عضو همچنان مشهود میباشد.
لطفا در راستای تنویر افکار عمومی و اطلاعرسانی صحیح به مخاطبین نسبت به انتشار این جوابیه با کموکیف مناسب اقدام شود.
پاسخ «شرق»
جوابیه روابط عمومی وزارت کشور از برخی جهات عجیب است. این نکته که ایشان معتقد است خبرنگاران پیش از تهیه گزارش باید با متولی آن سوژه «مذاکره» کنند، نشاندهنده عدم اطلاع کامل ایشان از بایدهای حرفهای خبرنگاران است. خبرنگاران ممکن است برای تهیه گزارش خود از دستگاههای مختلف کشور درخواست اطلاعات کنند؛ اما «مذاکره» و «اطلاع قبلی» جایی در روند تهیه یک گزارش حرفهای ندارد و چهبسا باعث فساد و اختلال در عملکرد حرفهای خبرنگاران شود؛ بهخصوص آنکه کمیسیون مربوطه، خود جزئی از قوه مجریه است و در نهایت نمیتوان به «قضاوت کیفی» آن بهعنوان مرجعی بیطرف درباره خود قوه مجریه اعتماد کامل داشت. بنابراین لاجرم باید به گزارشهای کمی و اعداد و ارقام اعتنا کرد. در همینجاست که نکته دوم جوابیه آشکار میشود. در این جوابیه بهدرستی ذکر شده است که «شاخص تعداد شکایات یک عدد کمی است که... شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد نمیباشد»؛ اما نکته اینجاست که در گزارش «شرق» هیچ سخنی از «شاخص تعداد شکایات» وجود ندارد و آنچه خبرنگار روزنامه «شرق» بررسی کرده است، «شاخص درصد شکایات از پاسخهای ثبتشده» است که از اساس با شاخصی که روابطعمومی وزارت
کشور آن را کافی نمیداند، متفاوت است. اتفاقا شاخص درصد شکایات از پاسخهای ثبتشده میتواند عیار خوبی برای مقایسه عملکرد دستگاههای گوناگون کشور باشد و صرف «پیگیری پاسخ و عدم اطلاع شهروندان از اطلاعات» نمیتواند توجیهکننده شکایات از پاسخهای وزارت کشور باشد؛ زیرا اگر شهروندان را بیاطلاع یا پیگیر بدانیم، هیچ تحقیق علمیای وجود ندارد که نشان داده باشد شهروندان ایرانی نسبت به عملکرد وزارت کشور بیاطلاعتر یا پیگیرتر از عملکرد دیگر دستگاهها باشند! به همین دلیل مطابق گزارش منتشرشده از سوی سامانه شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات، وزارت کشور با ثبت 86 شکایت از 347 پاسخ ارائهشده به شهروندان، یعنی با 25 درصد شکایت نسبت به کل پاسخهای ارائهشده، در کنار وزارت بهداشت، استانداریهای گلستان، هرمزگان، کرمان و اصفهان، شرکت مدیریت منابع آب ایران، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، شرکت ملی گاز و شهرداری رشت، یکی از 10 دستگاههایی بوده است که بیشترین شکایت را برای پاسخهایش دریافت کرده است. از سوی دیگر، طبق اطلاعات منتشرشده از سوی سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، از میان 136 شهروندی
که در این سامانه به سؤالی درباره کیفیت پاسخ وزارت کشور جواب دادهاند، فقط 34 درصد از پاسخ دریافتشده اعلام رضایت کردهاند و 21 درصد پاسخ را کافی ندانسته و 44 درصد نیز پاسخ ارائهشده را بیارتباط با سؤال خود اعلام کردهاند. بهاینترتیب وزارت کشور در میان 10 دستگاه با «بالاترین درصد ارائه پاسخهای بیارتباط با سؤال» از نظر شهروندان پرسشگر در این سامانه نیز قرار دارد. البته نفس حضور وزارت کشور در این سامانه، شایسته تشکر است و همانطور که از تیتر این گزارش نیز پیداست، انتقاد اصلی خبرنگار در این گزارش متوجه دستگاههایی است که به سامانه یادشده نپیوستهاند.
نظر به درج گزارش خبری در روزنامه شرق با تیتر «غایبان لیست شفافیت» که مدعی بررسی عملکرد دستگاههای کشور در قبال قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات شده و با توجه به احتمال برداشت سوء از گزارش مذکور، نکات ذیل به اطلاع خوانندگان محترم میرسد.1- خبر منتشرشده در روزنامه شرق بدون هرگونه مذاکره و یا اطلاع قبلی کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بوده است.2- طبق اظهارات کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، وزارت کشور همواره بهعنوان دستگاه پیشگام از بدو عضوی، فعالیت و همکاری لازم را با کمیسیون مربوطه داشته و در چند نوبت پیاپی نیز بهعنوان دستگاه برتر از حیث پاسخگویی مورد تشویق کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات قرار گرفته است.3- شاخص تعداد شکایات یک عدد کمی است که تنها بیانگر کمیت موردنظر میباشد و با توجه به وسعت و گستردگی حیطه فعالیتهای وزارت کشور از جهت موضوعات مربوطه، لذا این مورد شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد این وزارتخانه نمیباشد و تعداد شکایات باید در مقایسه با سایر آیتمها سنجیده شود. کمااینکه شکایات صورتگرفته صرفا به معنی نارضایتی شهروندان از پاسخ دادهشده نمیباشد و در بسیاری از
مواقع به دلایل دیگری از جمله پیگیری پاسخ، عدم اطلاع شهروند از اطلاعات و... میباشد. 4- لذا به نظر میرسد خبرنگار آن روزنامه تحلیل خود از وضعیت دستگاهها و پاسخگویی آنها در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را محدود به برداشت اطلاعات از پرتال خبری این سامانه داشته و فارغ از هرگونه تحلیل کیفی تنها به انعکاس مقادیر عددی و کمی نموده است که موجب بدبینی شهروندان و کاربران این سامانه از عملکرد دستگاه بدون علم بر عملکرد واقعی و کیفی وزارت کشور خواهد شد.5- کمااینکه رضایت کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بهعنوان متولی قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از عملکرد وزارت کشور بهعنوان الگوی سایر دستگاههای عضو همچنان مشهود میباشد.
لطفا در راستای تنویر افکار عمومی و اطلاعرسانی صحیح به مخاطبین نسبت به انتشار این جوابیه با کموکیف مناسب اقدام شود.
پاسخ «شرق»
جوابیه روابط عمومی وزارت کشور از برخی جهات عجیب است. این نکته که ایشان معتقد است خبرنگاران پیش از تهیه گزارش باید با متولی آن سوژه «مذاکره» کنند، نشاندهنده عدم اطلاع کامل ایشان از بایدهای حرفهای خبرنگاران است. خبرنگاران ممکن است برای تهیه گزارش خود از دستگاههای مختلف کشور درخواست اطلاعات کنند؛ اما «مذاکره» و «اطلاع قبلی» جایی در روند تهیه یک گزارش حرفهای ندارد و چهبسا باعث فساد و اختلال در عملکرد حرفهای خبرنگاران شود؛ بهخصوص آنکه کمیسیون مربوطه، خود جزئی از قوه مجریه است و در نهایت نمیتوان به «قضاوت کیفی» آن بهعنوان مرجعی بیطرف درباره خود قوه مجریه اعتماد کامل داشت. بنابراین لاجرم باید به گزارشهای کمی و اعداد و ارقام اعتنا کرد. در همینجاست که نکته دوم جوابیه آشکار میشود. در این جوابیه بهدرستی ذکر شده است که «شاخص تعداد شکایات یک عدد کمی است که... شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد نمیباشد»؛ اما نکته اینجاست که در گزارش «شرق» هیچ سخنی از «شاخص تعداد شکایات» وجود ندارد و آنچه خبرنگار روزنامه «شرق» بررسی کرده است، «شاخص درصد شکایات از پاسخهای ثبتشده» است که از اساس با شاخصی که روابطعمومی وزارت
کشور آن را کافی نمیداند، متفاوت است. اتفاقا شاخص درصد شکایات از پاسخهای ثبتشده میتواند عیار خوبی برای مقایسه عملکرد دستگاههای گوناگون کشور باشد و صرف «پیگیری پاسخ و عدم اطلاع شهروندان از اطلاعات» نمیتواند توجیهکننده شکایات از پاسخهای وزارت کشور باشد؛ زیرا اگر شهروندان را بیاطلاع یا پیگیر بدانیم، هیچ تحقیق علمیای وجود ندارد که نشان داده باشد شهروندان ایرانی نسبت به عملکرد وزارت کشور بیاطلاعتر یا پیگیرتر از عملکرد دیگر دستگاهها باشند! به همین دلیل مطابق گزارش منتشرشده از سوی سامانه شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات، وزارت کشور با ثبت 86 شکایت از 347 پاسخ ارائهشده به شهروندان، یعنی با 25 درصد شکایت نسبت به کل پاسخهای ارائهشده، در کنار وزارت بهداشت، استانداریهای گلستان، هرمزگان، کرمان و اصفهان، شرکت مدیریت منابع آب ایران، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، شرکت ملی گاز و شهرداری رشت، یکی از 10 دستگاههایی بوده است که بیشترین شکایت را برای پاسخهایش دریافت کرده است. از سوی دیگر، طبق اطلاعات منتشرشده از سوی سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، از میان 136 شهروندی
که در این سامانه به سؤالی درباره کیفیت پاسخ وزارت کشور جواب دادهاند، فقط 34 درصد از پاسخ دریافتشده اعلام رضایت کردهاند و 21 درصد پاسخ را کافی ندانسته و 44 درصد نیز پاسخ ارائهشده را بیارتباط با سؤال خود اعلام کردهاند. بهاینترتیب وزارت کشور در میان 10 دستگاه با «بالاترین درصد ارائه پاسخهای بیارتباط با سؤال» از نظر شهروندان پرسشگر در این سامانه نیز قرار دارد. البته نفس حضور وزارت کشور در این سامانه، شایسته تشکر است و همانطور که از تیتر این گزارش نیز پیداست، انتقاد اصلی خبرنگار در این گزارش متوجه دستگاههایی است که به سامانه یادشده نپیوستهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.