|

اوج خواسته‌هاي عربستان و رژيم صهيونيستي

تريتا پارسي رئيس شوراي ايرانيان آمريکا

اقدام اخير آمريکا عليه سپاه پاسداران ايران که يکي ديگر از تصميمات اشتباه ترامپ بر اثر سياست‌هاي جنگ‌طلبانه پمپئو و بولتون و توصيه‌هاي منفعت‌طلبانه عربستان سعودي و رژيم صهيونيستي است، موجب محصورشدن دولت آينده آمريکا در يک موقعيت دشمني دائمي با ايران شده و راه‌هاي ديپلماتيک را مي‌بندد. اين اقدام بي‌سابقه نگراني‌هايي درباره اين به وجود آورده است که جناح مايک پمپئو و جان بولتون در دولت آمريکا ترامپ ناآگاه را به سمت يک درگيري آشکار با ايران مي‌کشاند اما بزرگ‌ترين خطر اين اقدام بي‌فکرانه تأثيرات کوتاه‌مدت آن نبوده بلکه اين مسئله است که دولت‌هاي بعدي پس از دولت ترامپ را به‌واسطه اين اقدام در يک دشمني ناگزير با ايران قرار خواهد داد. درک پيشينه روابط اين دو کشور تنها به آن دو بستگي نداشته بلکه از ديدگاه بيروني به همان اندازه که به خشم و تعصب تصميم‌گيرندگان واشنگتن و تهران بستگي دارد، به تدابير ساير قدرت‌هاي منطقه نيز بستگي دارد. اسرائيل و عربستان سعودي براي مدتي بيش از دو دهه است که نگران‌اند روابط نزديک ايران و آمريکا به زيان آنها تمام شود و جايگاه مساعدشان در منطقه که هژموني آمريکا برايشان فراهم کرده است، از بين برود. تعداد کمي از تصميم‌هاي آمريکا بوده‌اند که به طور آشکار در راستاي تمايلات رهبران اسرائيل و عربستان سعودي باشند و درعين‌حال به وضوح با تعريف معقول منافع ملي آمريکا در تقابل باشند؛ نمونه‌اي از آن، اقدام بي‌سابقه ترامپ براي تروريستي اعلام‌کردن نيروهاي نظامي رسمي ايران است. مايک پمپئو، وزير امور خارجه مدعي است که اين اقدام فقط اقدامي در ادامه «کمپين فشار حداکثري آمريکا عليه حکومت ايران» است اما خود اين کمپين بر پايه اين فرضيه غلط قرار دارد که تحريم‌ها ايران را مجبور به تسليم‌شدن خواهند کرد؛ جورج دبل‌يو بوش اين رويکرد را در پيش گرفت و شکست خورد. باراک اوباما نيز در نتيجه به کار بستن آن با شکست روبه‌رو شد. در هر دو مورد (تحريم‌ها در دوره جورج دبل‌يو بوش و اوباما) فشار آمريکا با فشار متقابل ايران مواجه شد. ايران در سال ۲۰۰۳ به‌ندرت ۱۵۰ سانتريفيوژ داشت و هيچ ذخيره اورانيوم با غناي پايينی در اختيار نداشت اما در زمان پايان دوره رياست‌جمهوري بوش، ايران هشت هزار سانتريفيوژ و هزارو 500 کيلوگرم اورانيوم با غناي پايين داشت که اين مقدار براي ساخت بمب کافي بود.

در مدت پنج سال رياست‌جمهوري اوباما و شديدکردن تحريم‌ها عليه ايران، اين کشور داراي 22هزار سانتريفيوژ و 10هزار کيلوگرم اورانيوم با غناي پايين بود. اوباما مي‌دانست که فشار حداکثري بر ايران، سرانجام يا به «دستيابي ايران به بمب هسته‌اي» منجر خواهد شد يا اينکه «آمريکا ايران را بمباران خواهد کرد»؛ درهرصورت مسئله به تسليم‌شدن ايران منتهي نخواهد شد.
اوباما با درنظرگرفتن اين شرايط مذاکراتي مخفيانه با ايران در عمان انجام داد که در اين مذاکرات رويکردي در پيش گرفته شد که پيش از آن يک انتخاب به حساب نمي‌آمد و آن مصالحه بود؛ اين رويکرد کارساز بود و انعطاف آمريکا منجر به انعطاف متقابل از سوي ايران شد، حسن‌نيت، حسن‌نيت به‌دنبال آورد و احترام موجب گشوده‌شدن مشت‌هاي گره‌شده دو طرف شد اما نرم‌شدن روابط ميان ايران و آمريکا موجب ايجاد وحشتي در رياض و تل‌آويو شد که پيشرفت هسته‌اي ايران نيز آن را به وجود نياورد.
در‌حالي‌که کمپين فشار حداکثري هيچ‌گاه مسئله هسته‌اي را حل نکرد اما هدف واقعي اسرائيل و عربستان سعودي را برآورده مي‌کرد که يا کشيدن آمريکا به سمت جنگ با ايران بود يا به‌دام‌انداختن آمريکا در يک خصومت دائمي با ايران. اين دو رژيم محاسبه کردند که هر دو اين نتايج موجب تغيير در بالانس قدرت منطقه به نفع آنها و کيش‌و‌مات شدن رقيب
جغرافيايي-سياسي آنها يعني ايران در آينده‌اي قابل پيش‌بيني خواهد شد. بالاخره اين برنامه هسته‌اي ايران نبود که موجب ترسشان شده بود بلکه تمايل تهران براي دستيابي به شيوه‌اي مسالمت‌آميز در برابر واشنگتن بود که آنها را وحشت‌زده کرده بود. به همين دليل قراردادن نام سپاه پاسداران ايران در فهرست سازمان‌هاي تروريستي آمريکا اوج خواسته‌هاي آنها را برآورده کرد. اگرچه خطرات کوتاه‌مدت اين تصميم نبايد ناديده گرفته شود. سناتور رند پاول پنجشنبه گذشته نتوانست کاري کند که پمپئو تصديق کند اين اقدام باعث چراغ سبز نشان‌دادن به هدف‌گيري سپاه پاسداران در سوريه نخواهد شد و بنابراين با جديت به او تذکر داد که «ما به شما اجازه نداده‌ايم به جنگ ايران برويد».
خصومت ميان ايران و آمريکا بنيادين است. شبکه‌اي از واقعيت‌هاي سياسي و قانوني آن را حل‌نشدني مي‌کنند. هرگاه واشنگتن و تهران خواسته‌اند بر اختلافات خود غلبه کنند، خود را در حصار برخي اسناد سياسي و قانوني يافته‌اند که اجازه نمي‌دهد از رنج و نارضايتي گذشته رهايي يابند. تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران خشت بزرگ ديگري بر ديواري قرار مي‌دهد که ميان اين دو کشور فاصله انداخته است. اما بر خلاف اقدامات ديگر اين تصميم بر اثر ذهنيتي برگشت‌ناپذير از مرکزيت سياسي کلاني ايجاد شده است که براي لغو‌کردن آن مورد نياز است؛ بدون لغوکردن آن ايجاد راهي ديپلماتيک با ايران دور از ذهن است.
اين اقدام آمريکا براي کاهش مانور دولت‌هاي آينده آمريکا و برداشتن گزينه صلح از روي ميز و وادارکردن رؤساي‌جمهور آينده اين کشور به پذيرش ايده محصورشدن در يک موقعيت دائمي خصومت با ايران طراحي شده است؛ اگرچه دشمني ادامه‌دار با کشوري مهم مانند آن (ايران) به هيچ شکلي در راستاي امنيت ملي آمريکا نيست. در محاسبات اسرائيل و عربستان سعودي، اين به نفع آنهاست و ترامپ هم دوباره به‌جاي توصيه جامعه اطلاعاتي و نظامي کشورش به نصيحت آنها عمل کرد.
اين اقدام (تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران) هرچقدر هم که سياست‌مدارانه باشد، شدت آن از تصميم آمريکا براي مصالحه برد-برد با ايران کمتر است. توافق هسته‌اي ايران يک پيروزي ديپلماتيک بود و کاملا منافع ملي آمريکا را رعايت مي‌کرد اما به طرزي اساسي با استراتژي بزرگ آمريکا و طراحي هژموني آن در خاورميانه در تقابل بود؛ چراکه نشان مي‌داد آمريکا حاضر است با ايران به توافق برسد؛ به‌جاي اينکه به‌دنبال فرمان‌برداري آن و مجازاتش به‌خاطر مقابله با صلح آمريکايي باشد و اولين قدم به سمت از رده خارج‌کردن اين ايده بود که آمريکا بايد تحت هر شرايطي به خاورميانه سلطه داشته باشد.
تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران ايران از طرف ديگر با بلندپروازي‌هاي هژمونيک آمريکا در تقابل نيست و مشکل واقعي اين است. رويکرد پساجنگ نرم آمريکا در برابر خاورميانه خصومت‌هاي دائمي را کنار نمي‌گذارد و پذيراي آنهاست. ممکن است افراطي به نظر بيايد اما برايند منطقي موضعي است که ديکته مي‌کند آمريکا بايد بر منطقه سلطه داشته باشد. خصومت‌ها و جنگ‌هاي بي‌پايان، نقص‌هاي اين استراتژي نيستند بلکه برجسته‌ترين ويژگي آن هستند.
جلوگيري از دشمني پرهزينه با ايران کافي نيست و بلندپروازي‌هاي هژمونيکي که به‌طور گريزناپذيري منجر به جنگ‌ها و دشمني‌هاي دائمي مي‌شوند، بايد جايگزين شوند. ( ايسنا)

اقدام اخير آمريکا عليه سپاه پاسداران ايران که يکي ديگر از تصميمات اشتباه ترامپ بر اثر سياست‌هاي جنگ‌طلبانه پمپئو و بولتون و توصيه‌هاي منفعت‌طلبانه عربستان سعودي و رژيم صهيونيستي است، موجب محصورشدن دولت آينده آمريکا در يک موقعيت دشمني دائمي با ايران شده و راه‌هاي ديپلماتيک را مي‌بندد. اين اقدام بي‌سابقه نگراني‌هايي درباره اين به وجود آورده است که جناح مايک پمپئو و جان بولتون در دولت آمريکا ترامپ ناآگاه را به سمت يک درگيري آشکار با ايران مي‌کشاند اما بزرگ‌ترين خطر اين اقدام بي‌فکرانه تأثيرات کوتاه‌مدت آن نبوده بلکه اين مسئله است که دولت‌هاي بعدي پس از دولت ترامپ را به‌واسطه اين اقدام در يک دشمني ناگزير با ايران قرار خواهد داد. درک پيشينه روابط اين دو کشور تنها به آن دو بستگي نداشته بلکه از ديدگاه بيروني به همان اندازه که به خشم و تعصب تصميم‌گيرندگان واشنگتن و تهران بستگي دارد، به تدابير ساير قدرت‌هاي منطقه نيز بستگي دارد. اسرائيل و عربستان سعودي براي مدتي بيش از دو دهه است که نگران‌اند روابط نزديک ايران و آمريکا به زيان آنها تمام شود و جايگاه مساعدشان در منطقه که هژموني آمريکا برايشان فراهم کرده است، از بين برود. تعداد کمي از تصميم‌هاي آمريکا بوده‌اند که به طور آشکار در راستاي تمايلات رهبران اسرائيل و عربستان سعودي باشند و درعين‌حال به وضوح با تعريف معقول منافع ملي آمريکا در تقابل باشند؛ نمونه‌اي از آن، اقدام بي‌سابقه ترامپ براي تروريستي اعلام‌کردن نيروهاي نظامي رسمي ايران است. مايک پمپئو، وزير امور خارجه مدعي است که اين اقدام فقط اقدامي در ادامه «کمپين فشار حداکثري آمريکا عليه حکومت ايران» است اما خود اين کمپين بر پايه اين فرضيه غلط قرار دارد که تحريم‌ها ايران را مجبور به تسليم‌شدن خواهند کرد؛ جورج دبل‌يو بوش اين رويکرد را در پيش گرفت و شکست خورد. باراک اوباما نيز در نتيجه به کار بستن آن با شکست روبه‌رو شد. در هر دو مورد (تحريم‌ها در دوره جورج دبل‌يو بوش و اوباما) فشار آمريکا با فشار متقابل ايران مواجه شد. ايران در سال ۲۰۰۳ به‌ندرت ۱۵۰ سانتريفيوژ داشت و هيچ ذخيره اورانيوم با غناي پايينی در اختيار نداشت اما در زمان پايان دوره رياست‌جمهوري بوش، ايران هشت هزار سانتريفيوژ و هزارو 500 کيلوگرم اورانيوم با غناي پايين داشت که اين مقدار براي ساخت بمب کافي بود.

در مدت پنج سال رياست‌جمهوري اوباما و شديدکردن تحريم‌ها عليه ايران، اين کشور داراي 22هزار سانتريفيوژ و 10هزار کيلوگرم اورانيوم با غناي پايين بود. اوباما مي‌دانست که فشار حداکثري بر ايران، سرانجام يا به «دستيابي ايران به بمب هسته‌اي» منجر خواهد شد يا اينکه «آمريکا ايران را بمباران خواهد کرد»؛ درهرصورت مسئله به تسليم‌شدن ايران منتهي نخواهد شد.
اوباما با درنظرگرفتن اين شرايط مذاکراتي مخفيانه با ايران در عمان انجام داد که در اين مذاکرات رويکردي در پيش گرفته شد که پيش از آن يک انتخاب به حساب نمي‌آمد و آن مصالحه بود؛ اين رويکرد کارساز بود و انعطاف آمريکا منجر به انعطاف متقابل از سوي ايران شد، حسن‌نيت، حسن‌نيت به‌دنبال آورد و احترام موجب گشوده‌شدن مشت‌هاي گره‌شده دو طرف شد اما نرم‌شدن روابط ميان ايران و آمريکا موجب ايجاد وحشتي در رياض و تل‌آويو شد که پيشرفت هسته‌اي ايران نيز آن را به وجود نياورد.
در‌حالي‌که کمپين فشار حداکثري هيچ‌گاه مسئله هسته‌اي را حل نکرد اما هدف واقعي اسرائيل و عربستان سعودي را برآورده مي‌کرد که يا کشيدن آمريکا به سمت جنگ با ايران بود يا به‌دام‌انداختن آمريکا در يک خصومت دائمي با ايران. اين دو رژيم محاسبه کردند که هر دو اين نتايج موجب تغيير در بالانس قدرت منطقه به نفع آنها و کيش‌و‌مات شدن رقيب
جغرافيايي-سياسي آنها يعني ايران در آينده‌اي قابل پيش‌بيني خواهد شد. بالاخره اين برنامه هسته‌اي ايران نبود که موجب ترسشان شده بود بلکه تمايل تهران براي دستيابي به شيوه‌اي مسالمت‌آميز در برابر واشنگتن بود که آنها را وحشت‌زده کرده بود. به همين دليل قراردادن نام سپاه پاسداران ايران در فهرست سازمان‌هاي تروريستي آمريکا اوج خواسته‌هاي آنها را برآورده کرد. اگرچه خطرات کوتاه‌مدت اين تصميم نبايد ناديده گرفته شود. سناتور رند پاول پنجشنبه گذشته نتوانست کاري کند که پمپئو تصديق کند اين اقدام باعث چراغ سبز نشان‌دادن به هدف‌گيري سپاه پاسداران در سوريه نخواهد شد و بنابراين با جديت به او تذکر داد که «ما به شما اجازه نداده‌ايم به جنگ ايران برويد».
خصومت ميان ايران و آمريکا بنيادين است. شبکه‌اي از واقعيت‌هاي سياسي و قانوني آن را حل‌نشدني مي‌کنند. هرگاه واشنگتن و تهران خواسته‌اند بر اختلافات خود غلبه کنند، خود را در حصار برخي اسناد سياسي و قانوني يافته‌اند که اجازه نمي‌دهد از رنج و نارضايتي گذشته رهايي يابند. تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران خشت بزرگ ديگري بر ديواري قرار مي‌دهد که ميان اين دو کشور فاصله انداخته است. اما بر خلاف اقدامات ديگر اين تصميم بر اثر ذهنيتي برگشت‌ناپذير از مرکزيت سياسي کلاني ايجاد شده است که براي لغو‌کردن آن مورد نياز است؛ بدون لغوکردن آن ايجاد راهي ديپلماتيک با ايران دور از ذهن است.
اين اقدام آمريکا براي کاهش مانور دولت‌هاي آينده آمريکا و برداشتن گزينه صلح از روي ميز و وادارکردن رؤساي‌جمهور آينده اين کشور به پذيرش ايده محصورشدن در يک موقعيت دائمي خصومت با ايران طراحي شده است؛ اگرچه دشمني ادامه‌دار با کشوري مهم مانند آن (ايران) به هيچ شکلي در راستاي امنيت ملي آمريکا نيست. در محاسبات اسرائيل و عربستان سعودي، اين به نفع آنهاست و ترامپ هم دوباره به‌جاي توصيه جامعه اطلاعاتي و نظامي کشورش به نصيحت آنها عمل کرد.
اين اقدام (تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران) هرچقدر هم که سياست‌مدارانه باشد، شدت آن از تصميم آمريکا براي مصالحه برد-برد با ايران کمتر است. توافق هسته‌اي ايران يک پيروزي ديپلماتيک بود و کاملا منافع ملي آمريکا را رعايت مي‌کرد اما به طرزي اساسي با استراتژي بزرگ آمريکا و طراحي هژموني آن در خاورميانه در تقابل بود؛ چراکه نشان مي‌داد آمريکا حاضر است با ايران به توافق برسد؛ به‌جاي اينکه به‌دنبال فرمان‌برداري آن و مجازاتش به‌خاطر مقابله با صلح آمريکايي باشد و اولين قدم به سمت از رده خارج‌کردن اين ايده بود که آمريکا بايد تحت هر شرايطي به خاورميانه سلطه داشته باشد.
تروريستي اعلام‌کردن سپاه پاسداران ايران از طرف ديگر با بلندپروازي‌هاي هژمونيک آمريکا در تقابل نيست و مشکل واقعي اين است. رويکرد پساجنگ نرم آمريکا در برابر خاورميانه خصومت‌هاي دائمي را کنار نمي‌گذارد و پذيراي آنهاست. ممکن است افراطي به نظر بيايد اما برايند منطقي موضعي است که ديکته مي‌کند آمريکا بايد بر منطقه سلطه داشته باشد. خصومت‌ها و جنگ‌هاي بي‌پايان، نقص‌هاي اين استراتژي نيستند بلکه برجسته‌ترين ويژگي آن هستند.
جلوگيري از دشمني پرهزينه با ايران کافي نيست و بلندپروازي‌هاي هژمونيکي که به‌طور گريزناپذيري منجر به جنگ‌ها و دشمني‌هاي دائمي مي‌شوند، بايد جايگزين شوند. ( ايسنا)

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.