|

ضرورت پایان‌دادن به خویشتن‌داری نامحدود

دیاکو حسینی*

اغلب ناظران دو روز گذشته را به بررسی تصمیم ایالات متحده برای قراردادن اسم سپاه پاسداران در لیست تروریستی وزارت امور خارجه آمریکا سپری کردند. آنها غالبا توافق دارند این اقدام و مقابله‌به‌مثل ایران، استعداد مواجهه نظامی را در میان‌مدت افزایش می‌دهد و در سوی دیگر، شانس گشایش دیپلماتیک میان دو کشور را در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به‌شدت می‌کاهد. این مسئله پیامدهای ماندگار دیگری نیز دارد که آثار آن شاید حتی برای رئیس‌جمهور آمریکا هم به خوبی روشن نباشد؛ برای نمونه، فشار بر همسایگان ایران که همکاری‌های هرچند محدود با سپاه پاسداران دارند؛ به‌ویژه افغانستان و عراق احتمالا برای قطع ارتباطات نظامی، سیاسی و اقتصادی با سپاه تحت فشار بیشتری قرار خواهند گرفت. مشارکت آمریکا در حملات نظامی به پایگاه‌های منتسب به سپاه را در سوریه، یمن، لبنان و شاید عراق توجیه و به‌همین‌ترتیب مسئله موشک‌های بالستیک و سایر فعالیت‌های نظامی ایران را وارد مرحله تازه و حادتری می‌کند. حتی ممکن است فشار بر اروپا برای کنارگذاشتن هرگونه اقدامی را که می‌تواند به صورت غیرمستقیم برای سپاه سودمند باشد، افزایش دهد. مهم‌تر از همه اینکه هرگونه راه عادی‌سازی احتمالی میان ایران و آمریکا را در آینده دشوار می‌کند. این اقدام ترامپ، برای ایران چاره‌ای جز تلافی باقی نگذاشت. درحال‌حاضر سؤال این نیست که چگونه باید تصمیم ایالات متحده را به نحو شایسته‌ای تلافی کرد، بلکه به باور نگارنده، پرسش اصلی این است که چگونه آمریکای ترامپ به خود جرئت داد که از این خط قرمز عبور کند؟ ترامپ از زمان به‌قدرت‌رسیدن، تابوهایی را زیرپا گذاشت که پیش از این، حتی تصورش هم دشوار بود؛ چون این تلقی وجود داشت که با شکسته‌شدن آنها، وضعیت از کنترل خارج شده و آمریکا به‌شدت متضرر خواهد شد؛ تابوهایی مانند خروج آمریکا از برجام، اعمال تحریم‌های حداکثری، شایعه دستور ترامپ به ناوهای آمریکایی برای هدف قراردادن قایق‌های ایرانی در خلیج‌فارس، انتقال سفارت به بیت‌المقدس، به‌رسمیت‌شناختن بلندی‌های جولان به‌عنوان سرزمین اسرائیل و در نهایت قراردادن سپاه در لیست گروه‌های تروریستی. دولت ترامپ تا اینجا ثابت کرده که همه این تابوها، صرفا محدودیت‌های ذهنی رؤسای‌جمهور پیشین این کشور بوده است. آمریکا همه این کارها را انجام داد بدون آنکه هیچ اتفاق ناخوشایندی رخ دهد. اگر این تابوها با موفقیت شکسته شدند، چرا دونالد ترامپ نباید تابوهای دیگری را که می‌توانند ایران را ضعیف‌تر کنند، درهم بشکند؟ برای یک لحظه تصور کنید که در گام بعدی، نهاد ریاست‌جمهوری ایران را به بهانه تأمین مالی سپاه به‌عنوان یک نهاد تروریستی به رسمیت بشناسد، یا مواردي از اين دست انجام دهد.

تحریم سپاه پاسداران و قراردادن آن در لیست تروریسم وزارت امور خارجه آمریکا، دنیا را به آخر نخواهد رساند و حتی تأثیرات فوری بر ایران نخواهد داشت، اما آزمونی برای سنجیدن میزان تحمل ایران در پیش‌بردن ایده‌های بسیار خطرناک‌تر است. اکنون زمان آن فرارسیده که با ترسیم خطوط قرمز، پیامدهای زیاده‌روی در پیگیری سیاست‌های ضدایرانی را به آنها یادآوری کنیم. فقط تهدید به لبریزشدن صبر ایران کافی نیست؛ صبر ایران به‌نحوی‌که برای آمریکا محسوس باشد و فرصتی برای ارزیابی پیامدهای وخیم‌تر در اختیار واشنگتن بگذارد، باید در جایی واقعا لبریز شود.
*مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری

اغلب ناظران دو روز گذشته را به بررسی تصمیم ایالات متحده برای قراردادن اسم سپاه پاسداران در لیست تروریستی وزارت امور خارجه آمریکا سپری کردند. آنها غالبا توافق دارند این اقدام و مقابله‌به‌مثل ایران، استعداد مواجهه نظامی را در میان‌مدت افزایش می‌دهد و در سوی دیگر، شانس گشایش دیپلماتیک میان دو کشور را در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به‌شدت می‌کاهد. این مسئله پیامدهای ماندگار دیگری نیز دارد که آثار آن شاید حتی برای رئیس‌جمهور آمریکا هم به خوبی روشن نباشد؛ برای نمونه، فشار بر همسایگان ایران که همکاری‌های هرچند محدود با سپاه پاسداران دارند؛ به‌ویژه افغانستان و عراق احتمالا برای قطع ارتباطات نظامی، سیاسی و اقتصادی با سپاه تحت فشار بیشتری قرار خواهند گرفت. مشارکت آمریکا در حملات نظامی به پایگاه‌های منتسب به سپاه را در سوریه، یمن، لبنان و شاید عراق توجیه و به‌همین‌ترتیب مسئله موشک‌های بالستیک و سایر فعالیت‌های نظامی ایران را وارد مرحله تازه و حادتری می‌کند. حتی ممکن است فشار بر اروپا برای کنارگذاشتن هرگونه اقدامی را که می‌تواند به صورت غیرمستقیم برای سپاه سودمند باشد، افزایش دهد. مهم‌تر از همه اینکه هرگونه راه عادی‌سازی احتمالی میان ایران و آمریکا را در آینده دشوار می‌کند. این اقدام ترامپ، برای ایران چاره‌ای جز تلافی باقی نگذاشت. درحال‌حاضر سؤال این نیست که چگونه باید تصمیم ایالات متحده را به نحو شایسته‌ای تلافی کرد، بلکه به باور نگارنده، پرسش اصلی این است که چگونه آمریکای ترامپ به خود جرئت داد که از این خط قرمز عبور کند؟ ترامپ از زمان به‌قدرت‌رسیدن، تابوهایی را زیرپا گذاشت که پیش از این، حتی تصورش هم دشوار بود؛ چون این تلقی وجود داشت که با شکسته‌شدن آنها، وضعیت از کنترل خارج شده و آمریکا به‌شدت متضرر خواهد شد؛ تابوهایی مانند خروج آمریکا از برجام، اعمال تحریم‌های حداکثری، شایعه دستور ترامپ به ناوهای آمریکایی برای هدف قراردادن قایق‌های ایرانی در خلیج‌فارس، انتقال سفارت به بیت‌المقدس، به‌رسمیت‌شناختن بلندی‌های جولان به‌عنوان سرزمین اسرائیل و در نهایت قراردادن سپاه در لیست گروه‌های تروریستی. دولت ترامپ تا اینجا ثابت کرده که همه این تابوها، صرفا محدودیت‌های ذهنی رؤسای‌جمهور پیشین این کشور بوده است. آمریکا همه این کارها را انجام داد بدون آنکه هیچ اتفاق ناخوشایندی رخ دهد. اگر این تابوها با موفقیت شکسته شدند، چرا دونالد ترامپ نباید تابوهای دیگری را که می‌توانند ایران را ضعیف‌تر کنند، درهم بشکند؟ برای یک لحظه تصور کنید که در گام بعدی، نهاد ریاست‌جمهوری ایران را به بهانه تأمین مالی سپاه به‌عنوان یک نهاد تروریستی به رسمیت بشناسد، یا مواردي از اين دست انجام دهد.

تحریم سپاه پاسداران و قراردادن آن در لیست تروریسم وزارت امور خارجه آمریکا، دنیا را به آخر نخواهد رساند و حتی تأثیرات فوری بر ایران نخواهد داشت، اما آزمونی برای سنجیدن میزان تحمل ایران در پیش‌بردن ایده‌های بسیار خطرناک‌تر است. اکنون زمان آن فرارسیده که با ترسیم خطوط قرمز، پیامدهای زیاده‌روی در پیگیری سیاست‌های ضدایرانی را به آنها یادآوری کنیم. فقط تهدید به لبریزشدن صبر ایران کافی نیست؛ صبر ایران به‌نحوی‌که برای آمریکا محسوس باشد و فرصتی برای ارزیابی پیامدهای وخیم‌تر در اختیار واشنگتن بگذارد، باید در جایی واقعا لبریز شود.
*مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.