نتانیاهو مدعی شد رقبای انتخاباتی او از طرف ایران حمایت میشوند
در پی ادعاها مبنی بر هکشدن تلفن همراه رئیس سابق ستادکل ارتش اسرائیل و رقیب انتخاباتی نتانیاهو از سوی ایران، نخستوزیر رژیم اسرائیل مدعی شد که ایران «به طور آشکار» از رقبای انتخاباتی او یعنی بنیگانتس و یائیر لاپید حمایت میکند. به گزارش ایسنا، به نقل از هاآرتص، بنیامین نتانیاهو، روز شنبه در ویدئویی در توییتر خود مدعی شد: «ایران به طور آشکارا از بنیگانتس و یائیر لاپید، اعضای ائتلاف آبی-سفید حمایت میکند. آنها حامی توافق هستهای ایران (برجام) بودند و من مخالف آن». اخیرا میان نتانیاهو و رقبای انتخاباتی او یک کشمکش بر سر هکشدن تلفن همراه بنیگانتس، رئیس سابق ستادکل ارتش رژیم اسرائیل به وجود آمده است. گانتس و همپیمان او لاپید مدعی هستند که نتانیاهو پشت هککردن گوشی بوده است. برخی منابع رسانهای و حتی نهادهای امنیتی این رژیم هم مدعی هستند که این کار از سوی ایران انجام شده است. نتانیاهو در این ویدئو میگوید: «دروغهای لاپید کارساز نخواهد بود. شین بت (آژانس امنیت داخلی اسرائیل) تأیید کرده و همچنین خبرنگاران ارشد میگویند که نخستوزیر اطلاعی از هکشدن گوشی نداشته است. این تلاشی از جانب گانتس و لاپید است تا این واقعیت را که حکومت ایران به طور آشکارا از آنها حمایت میکنند، مخدوش کنند و این در حالی است که آنها از توافق هستهای ایران دفاع میکردند؛ اما نتانیاهو با آن مبارزه کرد». شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل ۲۴ اسفند مدعی شده بود که دستگاههای اطلاعاتی ایران گوشی بنیگانتس را هک کردهاند و نهادهای امنیتی اسرائیل به بنیگانتس دراینباره هشدار دادهاند.
در گفتوگوی «شرق» با عباس پرورده، کارشناس منطقه:
تغییر کابینه در سیاست خارجی اسرائیل تأثیری ندارد
آقای پرورده تغییر جناحبندیهای داخلی رژیم اسرائیل به چه میزانی بر سیاست خارجی آن تأثیر میگذارد؟
این تقریبا مهمترین سؤالی است که در آن دسته از افکار عمومی که اخبار اسرائیل را دنبال میکنند، به وجود میآید. اگر نظر من را بخواهید، جواب بسیار کم و تقریبا هیچ است؛ یعنی اتفاقاتی که در سیاست داخلی این رژیم رخ میدهد و منجر به تغییر در پارلمان و نهایتا در ترکیب کابینه میشود، تقریبا میتوان گفت که در سیاست خارجی این رژیم تأثیر خاصی ندارد.
در سالهای اخیر که اغلب کابینه در دست نتانیاهو بوده، این گفته را میشنویم که در رژیم اسرائیل قدرت در دست جناحهای راست افراطی است و اگر چپها به قدرت برسند، میتوان امیدوار بود که شاهد چرخشی در سیاست خارجی این رژیم باشیم؛ مثل اتفاقاتی که در دوره اسحاق رابین رخ داد. به نظر شما این گمانهها یکسره اشتباه هستند؟
شاید قبلا اینطور بوده باشد. تا دهه 1990، وقتی جناح چپ به قدرت میرسیدند تا حدی در سیاست خارجی اسرائیل نرمش در قبال موضوع فلسطین وجود داشت؛ اما بعد از دهه 90 میلادی به بعد، آن میزان نرمشی هم که در احزاب چپ وجود داشت، از بین رفت. در دو، سه دهه اخیر شاهد این بودیم که فضای سیاسی در اسرائیل به سمت تندروی و افراط حتی در زیرپاگذاشتن قوانین بینالمللی و حقوق فلسطینیان، همینطور گرایش بیشتر به نظامیگری رفته است.
با توجه به گرایش به راست افراطی که در سالهای اخیر به وجود آمده است، به نظر نمیرسد که اگر دولت دیگری هم جایگزین نتانیاهو شود، شاهد تغییر زیادی در سیاست خارجی اسرائیل، ازجمله صلح با فلسطین و همینطور مسائل منطقهای باشیم.
یکی از دلایل این وضعیت، این است که بر کابینهها همیشه فشار زیادی از سوی گروههای تندرو، بهویژه گروههای تندرو مذهبی یهودهای افراطی است. این گروههای فشار بر سیاست داخلی اسرائیل تأثیر زیادی دارند. قرارداد اسلو و ترور اسحاق رابین نمونه بارزی از تأثیر گروههای تندرو یهودی است.
اساسا رژیم اسرائیل چطور کار میکند و در چه سازوکار قدرت در آن تقسیم میشود؟ با توجه به اینکه نظام این کشور پارلمانی است، آیا درحالحاضر حزب اکثریتی در اسرائیل وجود دارد یا اغلب کابینهها از دل ائتلافها به وجود میآیند؟
بهصورت شکلی رژیم اسرائیل یک نظام دموکرات است، منتها دموکراسی آنجا شکلی است. قدرت در این رژیم از طریق انتخابات به دست میآید و کرسیهای پارلمان تقسیم میشود. انتخابات هم بر اساس قانون خودشان برگزار میشود. احزاب هم فعالیت میکنند و در نهایت کابینه از دل پارلمان درمیآید. اما به لحاظ محتوایی، اسرائیل، یک دموکراسی نژادپرستانه دارد؛ یعنی در این دموکراسی تنها حکومت یهودیان تقویت میشود. با وجود اینکه حضور سایر گروههای غیریهودی، از جمله اعراب و مسیحیان هم در انتخابات به رسمیت شناخته شده است، اما رویکردها و گرایشها به سمت بهانزوابردن سایر گروههاست. دلیل این مدعا هم این است که در طول این هفت، هشت دههای که گذشته، شما نمیبینید که گروههای غیریهودی در پستهای حساس و کلیدی مستقر شده باشند، بهخصوص که یهودیهای اسرائیل به آن 20 درصد اعرابی که در سرزمینهای اشغالی زندگی میکنند بهشدت سوءظن دارند و آنها را جاسوس فلسطینیها میدانند.
در اسرائیل تا اواخر دهه 90 میلادی عموما رقابت بین دو حزب دست راست و دست چپ اصلی بود. معمولا این دو حزب با اکثریت آرا کابینه را تشکیل میدادند. بعد از پایان این دهه و از سال 2000 بهبعد دو حزب اصلی سیطره خود را بر فضای سیاسی از دست دادند و احزاب فرعی دیگری با گرایشهای نزدیک به یکی از این دو حزب ظهور کردند. در دو دهه گذشته این احزاب توانستند کرسیهایی هم در پارلمان به دست آورند و توازن حزبی سنتی را در این رژیم بههم زدند. از این مرحله بهبعد این دو حزب مجبور شدند برای تشکیل کابینه با احزاب کوچکتر ائتلاف کنند. اصلا یکی از دلایلی که در آوریل، قرار است انتخابات زودرس برگزار شود دقیقا همین نکته است؛ ائتلافی که نتانیاهو با احزاب کوچکتر تشکیل داده بود، شکسته شده و او دیگر نمیتواند لوایح مورد نیاز خود را از پارلمان عبور دهد. همین نکته باعث شده که دولت در رژیم اسرائیل دستبهدامن انتخابات زودهنگام شود.
دلیل اختلاف بهوجودآمده در ائتلاف حاکم چیست؟
باید بگویم این اختلاف به این خاطر نیست که نتانیاهو فلسطینیان زیادی را میکشد! بلکه عموم مسائلی که باعث اختلاف شده، موضوعات سیاسی و بهخصوص اقتصادی است. رژیم اسرائیل در سالهای اخیر شاهد اعتراضات اقتصادی بوده است، اما سومین دلیلی که ائتلاف را به چالش کشیده، اتهامات فسادی بود که به نتانیاهو و همسر او وارد شد. گروههای مخالف از این فرصت استفاده کردند و توانستند ائتلاف را تحتالشعاع قرار دهند. آقای بنیگانتس که قبلا رئیس ستاد ارتش بود، یکی از مخالفان نتانیاهو است. او یکی از کسانی است که ممکن است به قدرت برسد. در اسرائیل سنتی وجود دارد که نظامیان بعد از بازنشستگی در انتخاباتها شرکت میکنند و عموما هم رأی میآورند.
آقای پرورده، گوشی همین بنیگانتس که شما به او اشاره کردید چند روز پیش هک شد. عدهای این را کار ایران دانستند و عدهای هم گفتند که این اقدام از سوی نتانیاهو رخ داده است. از سوی دیگر یکشنبه همین هفته هم نتانیاهو دو رقیب خود را به حمایتشدن از سوی ایران متهم کرد. آیا این امکان وجود دارد که انتخابات آوریل رژیم اسرائیل به خشونت یا درگیری کشیده شود؟ آیا این رژیم تجربه انتخاباتهای مشکلساز را دارد؟
سؤال شما دو بخش است؛ بخش اول به اخباری برمیگردد که در ایران مثلا گفته میشود گوشی بنیگانتس هک شده و اگر او به نخستوزیری برسد، اطلاعات او در اختیار ایران است. این بحثهای امنیتی است و اصولا اگر تحلیلگرها وارد این موضوعات نشوند بهتر است و اصلا معلوم نیست این اخبار چقدر درست یا غلط است. این اخبار گاهی برای تسویهحسابهای داخلی اسرائیل است.
بخش دوم سؤال چطور؟
بیشترین چیزی که در اسرائیل احتمال خشونت اجتماعی را به وجود میآورد، آن دسته مهاجرهای یهودی هستند که از کشورهای فقیر به آنجا مهاجرت کردهاند. نهتنها در انتخابات، بلکه در مسائل اقتصادی و بحرانهای دیگر بیشترین احتمال خشونت از جانب این دسته است که از کشورهای آفریقایی مانند اتیوپی و لیبی به سرزمینهای اشغالی رفتهاند.
البته یک گروه آشوبطلب نیز وجود دارد؛ شهرکنشینها. عموما در شهرهای بزرگ سرزمینهای اشغالی گروههایی ساکن هستند که از بیش از دو، سه دهه گذشته به آنجا رفتهاند. شهرکنشینها اما در شهرهای بزرگ نیستند، بلکه در شهرکهایی ساکنند که اسرائیل از سرزمینهای فلسطین و سوریه سرقت کرده است. اینها گروههای افراطی هستند که اغلب در دو دهه اخیر مهاجرت کردهاند؛ بسیار آشوبطلب هستند و انگیزههای جنایت و آدمکشی دارند. گاهبهگاه به مزارع فلسطینیها حمله میکنند و واقعا روحیات جنایتکارانهای دارند که متمایل به گروههای راست افراطی هستند.
در پی ادعاها مبنی بر هکشدن تلفن همراه رئیس سابق ستادکل ارتش اسرائیل و رقیب انتخاباتی نتانیاهو از سوی ایران، نخستوزیر رژیم اسرائیل مدعی شد که ایران «به طور آشکار» از رقبای انتخاباتی او یعنی بنیگانتس و یائیر لاپید حمایت میکند. به گزارش ایسنا، به نقل از هاآرتص، بنیامین نتانیاهو، روز شنبه در ویدئویی در توییتر خود مدعی شد: «ایران به طور آشکارا از بنیگانتس و یائیر لاپید، اعضای ائتلاف آبی-سفید حمایت میکند. آنها حامی توافق هستهای ایران (برجام) بودند و من مخالف آن». اخیرا میان نتانیاهو و رقبای انتخاباتی او یک کشمکش بر سر هکشدن تلفن همراه بنیگانتس، رئیس سابق ستادکل ارتش رژیم اسرائیل به وجود آمده است. گانتس و همپیمان او لاپید مدعی هستند که نتانیاهو پشت هککردن گوشی بوده است. برخی منابع رسانهای و حتی نهادهای امنیتی این رژیم هم مدعی هستند که این کار از سوی ایران انجام شده است. نتانیاهو در این ویدئو میگوید: «دروغهای لاپید کارساز نخواهد بود. شین بت (آژانس امنیت داخلی اسرائیل) تأیید کرده و همچنین خبرنگاران ارشد میگویند که نخستوزیر اطلاعی از هکشدن گوشی نداشته است. این تلاشی از جانب گانتس و لاپید است تا این واقعیت را که حکومت ایران به طور آشکارا از آنها حمایت میکنند، مخدوش کنند و این در حالی است که آنها از توافق هستهای ایران دفاع میکردند؛ اما نتانیاهو با آن مبارزه کرد». شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل ۲۴ اسفند مدعی شده بود که دستگاههای اطلاعاتی ایران گوشی بنیگانتس را هک کردهاند و نهادهای امنیتی اسرائیل به بنیگانتس دراینباره هشدار دادهاند.
در گفتوگوی «شرق» با عباس پرورده، کارشناس منطقه:
تغییر کابینه در سیاست خارجی اسرائیل تأثیری ندارد
آقای پرورده تغییر جناحبندیهای داخلی رژیم اسرائیل به چه میزانی بر سیاست خارجی آن تأثیر میگذارد؟
این تقریبا مهمترین سؤالی است که در آن دسته از افکار عمومی که اخبار اسرائیل را دنبال میکنند، به وجود میآید. اگر نظر من را بخواهید، جواب بسیار کم و تقریبا هیچ است؛ یعنی اتفاقاتی که در سیاست داخلی این رژیم رخ میدهد و منجر به تغییر در پارلمان و نهایتا در ترکیب کابینه میشود، تقریبا میتوان گفت که در سیاست خارجی این رژیم تأثیر خاصی ندارد.
در سالهای اخیر که اغلب کابینه در دست نتانیاهو بوده، این گفته را میشنویم که در رژیم اسرائیل قدرت در دست جناحهای راست افراطی است و اگر چپها به قدرت برسند، میتوان امیدوار بود که شاهد چرخشی در سیاست خارجی این رژیم باشیم؛ مثل اتفاقاتی که در دوره اسحاق رابین رخ داد. به نظر شما این گمانهها یکسره اشتباه هستند؟
شاید قبلا اینطور بوده باشد. تا دهه 1990، وقتی جناح چپ به قدرت میرسیدند تا حدی در سیاست خارجی اسرائیل نرمش در قبال موضوع فلسطین وجود داشت؛ اما بعد از دهه 90 میلادی به بعد، آن میزان نرمشی هم که در احزاب چپ وجود داشت، از بین رفت. در دو، سه دهه اخیر شاهد این بودیم که فضای سیاسی در اسرائیل به سمت تندروی و افراط حتی در زیرپاگذاشتن قوانین بینالمللی و حقوق فلسطینیان، همینطور گرایش بیشتر به نظامیگری رفته است.
با توجه به گرایش به راست افراطی که در سالهای اخیر به وجود آمده است، به نظر نمیرسد که اگر دولت دیگری هم جایگزین نتانیاهو شود، شاهد تغییر زیادی در سیاست خارجی اسرائیل، ازجمله صلح با فلسطین و همینطور مسائل منطقهای باشیم.
یکی از دلایل این وضعیت، این است که بر کابینهها همیشه فشار زیادی از سوی گروههای تندرو، بهویژه گروههای تندرو مذهبی یهودهای افراطی است. این گروههای فشار بر سیاست داخلی اسرائیل تأثیر زیادی دارند. قرارداد اسلو و ترور اسحاق رابین نمونه بارزی از تأثیر گروههای تندرو یهودی است.
اساسا رژیم اسرائیل چطور کار میکند و در چه سازوکار قدرت در آن تقسیم میشود؟ با توجه به اینکه نظام این کشور پارلمانی است، آیا درحالحاضر حزب اکثریتی در اسرائیل وجود دارد یا اغلب کابینهها از دل ائتلافها به وجود میآیند؟
بهصورت شکلی رژیم اسرائیل یک نظام دموکرات است، منتها دموکراسی آنجا شکلی است. قدرت در این رژیم از طریق انتخابات به دست میآید و کرسیهای پارلمان تقسیم میشود. انتخابات هم بر اساس قانون خودشان برگزار میشود. احزاب هم فعالیت میکنند و در نهایت کابینه از دل پارلمان درمیآید. اما به لحاظ محتوایی، اسرائیل، یک دموکراسی نژادپرستانه دارد؛ یعنی در این دموکراسی تنها حکومت یهودیان تقویت میشود. با وجود اینکه حضور سایر گروههای غیریهودی، از جمله اعراب و مسیحیان هم در انتخابات به رسمیت شناخته شده است، اما رویکردها و گرایشها به سمت بهانزوابردن سایر گروههاست. دلیل این مدعا هم این است که در طول این هفت، هشت دههای که گذشته، شما نمیبینید که گروههای غیریهودی در پستهای حساس و کلیدی مستقر شده باشند، بهخصوص که یهودیهای اسرائیل به آن 20 درصد اعرابی که در سرزمینهای اشغالی زندگی میکنند بهشدت سوءظن دارند و آنها را جاسوس فلسطینیها میدانند.
در اسرائیل تا اواخر دهه 90 میلادی عموما رقابت بین دو حزب دست راست و دست چپ اصلی بود. معمولا این دو حزب با اکثریت آرا کابینه را تشکیل میدادند. بعد از پایان این دهه و از سال 2000 بهبعد دو حزب اصلی سیطره خود را بر فضای سیاسی از دست دادند و احزاب فرعی دیگری با گرایشهای نزدیک به یکی از این دو حزب ظهور کردند. در دو دهه گذشته این احزاب توانستند کرسیهایی هم در پارلمان به دست آورند و توازن حزبی سنتی را در این رژیم بههم زدند. از این مرحله بهبعد این دو حزب مجبور شدند برای تشکیل کابینه با احزاب کوچکتر ائتلاف کنند. اصلا یکی از دلایلی که در آوریل، قرار است انتخابات زودرس برگزار شود دقیقا همین نکته است؛ ائتلافی که نتانیاهو با احزاب کوچکتر تشکیل داده بود، شکسته شده و او دیگر نمیتواند لوایح مورد نیاز خود را از پارلمان عبور دهد. همین نکته باعث شده که دولت در رژیم اسرائیل دستبهدامن انتخابات زودهنگام شود.
دلیل اختلاف بهوجودآمده در ائتلاف حاکم چیست؟
باید بگویم این اختلاف به این خاطر نیست که نتانیاهو فلسطینیان زیادی را میکشد! بلکه عموم مسائلی که باعث اختلاف شده، موضوعات سیاسی و بهخصوص اقتصادی است. رژیم اسرائیل در سالهای اخیر شاهد اعتراضات اقتصادی بوده است، اما سومین دلیلی که ائتلاف را به چالش کشیده، اتهامات فسادی بود که به نتانیاهو و همسر او وارد شد. گروههای مخالف از این فرصت استفاده کردند و توانستند ائتلاف را تحتالشعاع قرار دهند. آقای بنیگانتس که قبلا رئیس ستاد ارتش بود، یکی از مخالفان نتانیاهو است. او یکی از کسانی است که ممکن است به قدرت برسد. در اسرائیل سنتی وجود دارد که نظامیان بعد از بازنشستگی در انتخاباتها شرکت میکنند و عموما هم رأی میآورند.
آقای پرورده، گوشی همین بنیگانتس که شما به او اشاره کردید چند روز پیش هک شد. عدهای این را کار ایران دانستند و عدهای هم گفتند که این اقدام از سوی نتانیاهو رخ داده است. از سوی دیگر یکشنبه همین هفته هم نتانیاهو دو رقیب خود را به حمایتشدن از سوی ایران متهم کرد. آیا این امکان وجود دارد که انتخابات آوریل رژیم اسرائیل به خشونت یا درگیری کشیده شود؟ آیا این رژیم تجربه انتخاباتهای مشکلساز را دارد؟
سؤال شما دو بخش است؛ بخش اول به اخباری برمیگردد که در ایران مثلا گفته میشود گوشی بنیگانتس هک شده و اگر او به نخستوزیری برسد، اطلاعات او در اختیار ایران است. این بحثهای امنیتی است و اصولا اگر تحلیلگرها وارد این موضوعات نشوند بهتر است و اصلا معلوم نیست این اخبار چقدر درست یا غلط است. این اخبار گاهی برای تسویهحسابهای داخلی اسرائیل است.
بخش دوم سؤال چطور؟
بیشترین چیزی که در اسرائیل احتمال خشونت اجتماعی را به وجود میآورد، آن دسته مهاجرهای یهودی هستند که از کشورهای فقیر به آنجا مهاجرت کردهاند. نهتنها در انتخابات، بلکه در مسائل اقتصادی و بحرانهای دیگر بیشترین احتمال خشونت از جانب این دسته است که از کشورهای آفریقایی مانند اتیوپی و لیبی به سرزمینهای اشغالی رفتهاند.
البته یک گروه آشوبطلب نیز وجود دارد؛ شهرکنشینها. عموما در شهرهای بزرگ سرزمینهای اشغالی گروههایی ساکن هستند که از بیش از دو، سه دهه گذشته به آنجا رفتهاند. شهرکنشینها اما در شهرهای بزرگ نیستند، بلکه در شهرکهایی ساکنند که اسرائیل از سرزمینهای فلسطین و سوریه سرقت کرده است. اینها گروههای افراطی هستند که اغلب در دو دهه اخیر مهاجرت کردهاند؛ بسیار آشوبطلب هستند و انگیزههای جنایت و آدمکشی دارند. گاهبهگاه به مزارع فلسطینیها حمله میکنند و واقعا روحیات جنایتکارانهای دارند که متمایل به گروههای راست افراطی هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.