|

روایت دعایی از جمله امام به حاج‌احمدآقا

ممکن است انتقام من را از تو بگیرند

دوستان و نزدیکان بیت امام خاطرات زیادی از سیداحمد خمینی دارند که سیدمحمود دعایی، از یاران دیرین امام و انقلاب و از دوستان نزدیک مرحوم حاج‌احمدآقا خمینی، یکی از آنهاست. او ضمن اشاره به ارتباط صمیمی امام با مرحوم حاج‌احمدآقا، از صداقت، قاطعیت و نقش تعیین‌کننده فرزند حضرت امام در دوره‌های‌‌ مختلف نهضت و انقلاب سخن گفت. به گزارش «جماران»، محمود دعایی درباره ارتباطش با احمد خمینی اظهار کرد: «اولین‌باری که مرحوم حاج‌احمدآقا خمینی را زیارت کردم، در مدرسه آیت‎الله بروجردی در قم بود. در آنجا، جشنی به مناسبت آزادی حضرت امام گرفته بودیم. همان‎طور که می‎دانید، پس از واقعه 15 خرداد، امام را بازداشت کردند و ایشان مدتی در تهران در حصر بودند. پس از چندی، وقتی آزاد شدند، طلاب حوزه علمیه قم و مدارس مختلف تصمیم گرفتند که به این مناسبت جشن مختصری بگیرند. حاج‌احمدآقا را در کنار مرحوم آقای اشراقی دیدم. هر دو از طرف بیت امام آمده بودند تا در جشن مدرسه خان (مدرسه آیت‎الله بروجردی) شرکت کنند. ایشان در آن زمان، محصل دبیرستانی بود. ظاهری آرام و موقر داشت و علاقه‎مندان به امام سعی می‎کردند که رابطه عاطفی و صمیمی با ایشان برقرار کنند. این آغاز آشنایی و درواقع اولین دیدار بنده با مرحوم حاج‌احمدآقا بود».
فعالیت در نجف
او در پاسخ به این پرسش که احمد خمینی در نجف چه فعالیت‌هایی می‌کرد، گفت: «در کنار دوستان مبارز روحانی مقیم نجف، به سازماندهی جدید دست زد؛ همچنین ارتباطات خیلی خوبی را با تشکل‌‌های اسلامی خارج از کشور، عمدتا در اروپا و آمریکا برقرار کرد. اتحادیه انجمن‌‌های اسلامی از آن به‌بعد به‎عنوان تشکل‌های قابل‌اعتماد اسلامی مطمح‌نظر بودند و از حضور حاج‌احمدآقا در عراق شادمان شدند. در ایامی که حاج‌آقا مصطفی در قید حیات بود، حاج‌احمدآقا با هماهنگی برادرش گاهی به لبنان و سوریه سفر می‎کرد. در آن سفرها در کنار برادرش موفق شد برخی کانون‌های تأثیرگذار در خاورمیانه، به‌خصوص لبنان را همراه و همسو با نهضت امام کند. قبل از ورود ایشان، مرکز اسلامی به رهبری امام موسی صدر در لبنان، نوعی فاصله و شاید به تعبیر بعضی‌ها، زاویه‎ای با حرکت و تشکیلات حضرت امام داشت. با ارتباطی که مرحوم حاج‌احمدآقا برقرار کرده و توضیحاتی که شنیده و توضیحاتی که ارائه کرده بود، زمینه تفاهم و نزدیکی تأثیرگذاری میان دو طیف ایجاد شد. طبیعتا مرحوم حاج‌آقا مصطفی هم به نتیجه جدیدی رسید و با مرکز شیعیان در لبنان ارتباط برقرار کرد».
هجرت به پاریس
دعایی درباره هجرت امام و احمد خمینی به پاریس نیز چنین گفت: «برای تصمیم نهایی حضرت امام برای هجرت به پاریس، مشورت‎‌های زیادی صورت گرفت. حضور حاج‌احمدآقا در کنار امام و آمادگی دقیق از فرامین ایشان در امر نهضت، خیلی تأثیرگذار بود. سرانجام آن تصمیم نهایی را که بنا شد امام از نجف به پاریس هجرت کنند، مرحوم حاج‌احمدآقا و حضرت امام گرفتند. البته دوستان پیشنهاد‌های مختلفی داده بودند و پیشنهادها بررسی و تحلیل می‎شد و سرانجام تصمیم نهایی را امام گرفت که در نهایت به هجرت ایشان به پاریس منتهی شد».
نقش احمد خمینی در بیت امام
او درباره نقش احمد خمینی در بیت امام اظهار کرد: «حاج‌احمدآقا نزدیک‌ترین فرد به امام بود و در علاقه وی به حضرت امام و دلسوزی نسبت به ایشان، سرآمد همه بستگان و یاران حضرت امام بود. امام به ایشان اعتماد داشت و او را در مراحل مختلف آزموده بود و خود حاج‌احمدآقا به دلیل رشد طبیعی و سالمی که در تمام دوران زندگی‌اش داشت، به نتیجه‎ای منطقی و قطعی رسیده بود که امام، ارجمندترین و والاترین الگویی است که می‌تواند بعد از ائمه معصومین داشته باشد. این اعتقاد جدی حاج‌احمدآقا بود که مرید پدر باشد و ایشان را درک کند. در مسیر آموزش دروس حوزوی، عرفان و مسائل اخلاقی که مورد توجه حضرت امام بود، به‌شدت روی حاج‌احمدآقا تأثیر می‌گذاشت. ازاین‌رو، دانش‌آموخته بااستعداد و موفق در زمینه مسائل علوم اسلامی و عرفانی و اخلاقی بود که در کنار یکی از وارسته‌ترین شخصیت‌های ارجمند و صاحب نبوغ در همه مسائل قرار گرفت. از سوی دیگر، به دلیل توفیقاتی که حاج‌احمدآقا داشت، در بستری پاک ساخته شده بود و بعد از آن نیز در کوران حوادث انقلاب، به‌اصطلاح آبدیده شده و به‌عنوان یک رازدار در کنار پدر بود. یادگار ایشان، حاج‌سیدحسن‌آقا، تعبیر زیبایی در هنگام درگذشت ایشان عنوان کرد. ایشان گفت که امروز جعبه سیاه انقلاب را به خاک می‌سپاریم؛ یعنی تنها کانونی که تمامی اطلاعات ریز و دقیق جریان نهضت امام و شکوفایی انقلاب و چگونگی به‌ثمر‌رساندن آن را در سینه داشت، مرحوم حاج‌احمدآقا بود. اگر امام اراده کرده بود که در مسیر رهبری، فراجناحی باشد و به هیچ تشکل و گروهی وابستگی نداشته باشد، دقیقا مشابه همین نقش و رسالت را حاج‌احمدآقا برعهده داشت. هم خودش خوب درک کرده بود و هم امام او را آزموده بود که عنصر قابل‌اعتماد و توانایی در دامان خودش دارد که می‌تواند به او در امور نهضت تکیه کند. در نامه‌هایی که امام گاه‌به‌گاه برای فرزند خودش می‎نوشت، این قضیه روشن می‎شود که ایشان پیش‌بینی‌هایی کرده بود. امام خطاب به حاج‌احمدآقا فرمود که بعد از من، ممکن است انتقام مرا از تو بگیرند و بدخواهان به تو نسبت‌هایی بدهند. همه این مسائل نشان‌دهنده آن است که حاج‌احمدآقا در کنار امام، عنصری لایق و شایسته بود و در تمام مراحل حیات پدر، هم در اوج موفقیت‌ها و هم در مراحل پایان عمر که شمع فروزان زندگی حضرت امام رو به افول بود، این عنصر در کنار امام شیدا و همراه ایشان بود. وقتی حضرت امام در بستر بیماری قرار می‎گیرد، به امید آنکه درمان و جراحی‌ای که صورت می‌گیرد، به بهبودی ایشان منجر خواهد شد، هم امام و هم حاج‌احمدآقا رضایت می‌دهند تا مراحل درمان طی شود. پزشکان نیز تلاش می‌کنند تا عمل مربوطه را با دقت کامل انجام دهند. آن لحظاتی که از ادامه حیات حضرت امام ناامید شدند و باید برای لحظات پایانی آماده می‌شدند، لحظات تعیین‌کنند‌ه‌ای بود؛ لحظاتی بود که باید دقیق‌ترین نصایح و وصایا را شنید. حاج‌احمدآقا در ایفای این نقش که زمینه‌های انجام هرچه شکوهمندتر و دقیق‌تر دقایق پایانی عمر حضرت امام را فراهم کند، از هیچ کوششی فروگذار نکرد».
پس از رحلت امام
دعایی در نهایت از دیدگاه‌‌های احمد خمینی پس از رحلت امام گفت: «بعد از رحلت حضرت امام، آنچه برای حاج‌احمدآقا اهمیت داشت، میراث گران‌سنگ امام مسئله ولایت امر یا ولایت‌ فقیه بود. وقتی که خبرگان رهبری، تصمیم بحق خود را گرفتند و رهبری انقلاب را تعیین کردند، حاج‌احمدآقا هم، به همان نسبتی که به پدر خودش در امر ولایت ایمان داشت، به رهبری جدید نیز وفادار شد و زیباترین حمایت‌ها را از رهبری جدید کرد. این زیباترین نقشی بود که حاج‌احمدآقا در مسیر هدف واقعی پدرش ایفا کرد که همان تداوم آرمان پدر و امر ولایت فقیه و رهبری این نهضت بود که به دست فقیهی عادل، توانا و مقتدر افتاد. بعد از آن بود که رسالت تربیت فرزندانش را مدنظر قرار داد. هر سه فرزندش را در مسیر روحانیت قرار داد. به سیدحسن امید وافری داشت. وی راه پدرش را به نحو احسن ادامه داد. درواقع یادگار ارجمندش، شایسته نام پدرش است. وقتی که ایشان از دنیا رفت، یاران امام و مردم حقش را به خوبی ادا کردند. جمعیت باشکوهی در مراسم تشییع‌جنازه ایشان شرکت کردند. امیدواریم همین حق‌شناسی، باعث شود که یادگار او را نیز گرامی بدارند و بپذیرند که یادگار ایشان نیز میراث‎دار همان اخلاق، عرفان، معرفت و کمال خاندان خمینی است».

دوستان و نزدیکان بیت امام خاطرات زیادی از سیداحمد خمینی دارند که سیدمحمود دعایی، از یاران دیرین امام و انقلاب و از دوستان نزدیک مرحوم حاج‌احمدآقا خمینی، یکی از آنهاست. او ضمن اشاره به ارتباط صمیمی امام با مرحوم حاج‌احمدآقا، از صداقت، قاطعیت و نقش تعیین‌کننده فرزند حضرت امام در دوره‌های‌‌ مختلف نهضت و انقلاب سخن گفت. به گزارش «جماران»، محمود دعایی درباره ارتباطش با احمد خمینی اظهار کرد: «اولین‌باری که مرحوم حاج‌احمدآقا خمینی را زیارت کردم، در مدرسه آیت‎الله بروجردی در قم بود. در آنجا، جشنی به مناسبت آزادی حضرت امام گرفته بودیم. همان‎طور که می‎دانید، پس از واقعه 15 خرداد، امام را بازداشت کردند و ایشان مدتی در تهران در حصر بودند. پس از چندی، وقتی آزاد شدند، طلاب حوزه علمیه قم و مدارس مختلف تصمیم گرفتند که به این مناسبت جشن مختصری بگیرند. حاج‌احمدآقا را در کنار مرحوم آقای اشراقی دیدم. هر دو از طرف بیت امام آمده بودند تا در جشن مدرسه خان (مدرسه آیت‎الله بروجردی) شرکت کنند. ایشان در آن زمان، محصل دبیرستانی بود. ظاهری آرام و موقر داشت و علاقه‎مندان به امام سعی می‎کردند که رابطه عاطفی و صمیمی با ایشان برقرار کنند. این آغاز آشنایی و درواقع اولین دیدار بنده با مرحوم حاج‌احمدآقا بود».
فعالیت در نجف
او در پاسخ به این پرسش که احمد خمینی در نجف چه فعالیت‌هایی می‌کرد، گفت: «در کنار دوستان مبارز روحانی مقیم نجف، به سازماندهی جدید دست زد؛ همچنین ارتباطات خیلی خوبی را با تشکل‌‌های اسلامی خارج از کشور، عمدتا در اروپا و آمریکا برقرار کرد. اتحادیه انجمن‌‌های اسلامی از آن به‌بعد به‎عنوان تشکل‌های قابل‌اعتماد اسلامی مطمح‌نظر بودند و از حضور حاج‌احمدآقا در عراق شادمان شدند. در ایامی که حاج‌آقا مصطفی در قید حیات بود، حاج‌احمدآقا با هماهنگی برادرش گاهی به لبنان و سوریه سفر می‎کرد. در آن سفرها در کنار برادرش موفق شد برخی کانون‌های تأثیرگذار در خاورمیانه، به‌خصوص لبنان را همراه و همسو با نهضت امام کند. قبل از ورود ایشان، مرکز اسلامی به رهبری امام موسی صدر در لبنان، نوعی فاصله و شاید به تعبیر بعضی‌ها، زاویه‎ای با حرکت و تشکیلات حضرت امام داشت. با ارتباطی که مرحوم حاج‌احمدآقا برقرار کرده و توضیحاتی که شنیده و توضیحاتی که ارائه کرده بود، زمینه تفاهم و نزدیکی تأثیرگذاری میان دو طیف ایجاد شد. طبیعتا مرحوم حاج‌آقا مصطفی هم به نتیجه جدیدی رسید و با مرکز شیعیان در لبنان ارتباط برقرار کرد».
هجرت به پاریس
دعایی درباره هجرت امام و احمد خمینی به پاریس نیز چنین گفت: «برای تصمیم نهایی حضرت امام برای هجرت به پاریس، مشورت‎‌های زیادی صورت گرفت. حضور حاج‌احمدآقا در کنار امام و آمادگی دقیق از فرامین ایشان در امر نهضت، خیلی تأثیرگذار بود. سرانجام آن تصمیم نهایی را که بنا شد امام از نجف به پاریس هجرت کنند، مرحوم حاج‌احمدآقا و حضرت امام گرفتند. البته دوستان پیشنهاد‌های مختلفی داده بودند و پیشنهادها بررسی و تحلیل می‎شد و سرانجام تصمیم نهایی را امام گرفت که در نهایت به هجرت ایشان به پاریس منتهی شد».
نقش احمد خمینی در بیت امام
او درباره نقش احمد خمینی در بیت امام اظهار کرد: «حاج‌احمدآقا نزدیک‌ترین فرد به امام بود و در علاقه وی به حضرت امام و دلسوزی نسبت به ایشان، سرآمد همه بستگان و یاران حضرت امام بود. امام به ایشان اعتماد داشت و او را در مراحل مختلف آزموده بود و خود حاج‌احمدآقا به دلیل رشد طبیعی و سالمی که در تمام دوران زندگی‌اش داشت، به نتیجه‎ای منطقی و قطعی رسیده بود که امام، ارجمندترین و والاترین الگویی است که می‌تواند بعد از ائمه معصومین داشته باشد. این اعتقاد جدی حاج‌احمدآقا بود که مرید پدر باشد و ایشان را درک کند. در مسیر آموزش دروس حوزوی، عرفان و مسائل اخلاقی که مورد توجه حضرت امام بود، به‌شدت روی حاج‌احمدآقا تأثیر می‌گذاشت. ازاین‌رو، دانش‌آموخته بااستعداد و موفق در زمینه مسائل علوم اسلامی و عرفانی و اخلاقی بود که در کنار یکی از وارسته‌ترین شخصیت‌های ارجمند و صاحب نبوغ در همه مسائل قرار گرفت. از سوی دیگر، به دلیل توفیقاتی که حاج‌احمدآقا داشت، در بستری پاک ساخته شده بود و بعد از آن نیز در کوران حوادث انقلاب، به‌اصطلاح آبدیده شده و به‌عنوان یک رازدار در کنار پدر بود. یادگار ایشان، حاج‌سیدحسن‌آقا، تعبیر زیبایی در هنگام درگذشت ایشان عنوان کرد. ایشان گفت که امروز جعبه سیاه انقلاب را به خاک می‌سپاریم؛ یعنی تنها کانونی که تمامی اطلاعات ریز و دقیق جریان نهضت امام و شکوفایی انقلاب و چگونگی به‌ثمر‌رساندن آن را در سینه داشت، مرحوم حاج‌احمدآقا بود. اگر امام اراده کرده بود که در مسیر رهبری، فراجناحی باشد و به هیچ تشکل و گروهی وابستگی نداشته باشد، دقیقا مشابه همین نقش و رسالت را حاج‌احمدآقا برعهده داشت. هم خودش خوب درک کرده بود و هم امام او را آزموده بود که عنصر قابل‌اعتماد و توانایی در دامان خودش دارد که می‌تواند به او در امور نهضت تکیه کند. در نامه‌هایی که امام گاه‌به‌گاه برای فرزند خودش می‎نوشت، این قضیه روشن می‎شود که ایشان پیش‌بینی‌هایی کرده بود. امام خطاب به حاج‌احمدآقا فرمود که بعد از من، ممکن است انتقام مرا از تو بگیرند و بدخواهان به تو نسبت‌هایی بدهند. همه این مسائل نشان‌دهنده آن است که حاج‌احمدآقا در کنار امام، عنصری لایق و شایسته بود و در تمام مراحل حیات پدر، هم در اوج موفقیت‌ها و هم در مراحل پایان عمر که شمع فروزان زندگی حضرت امام رو به افول بود، این عنصر در کنار امام شیدا و همراه ایشان بود. وقتی حضرت امام در بستر بیماری قرار می‎گیرد، به امید آنکه درمان و جراحی‌ای که صورت می‌گیرد، به بهبودی ایشان منجر خواهد شد، هم امام و هم حاج‌احمدآقا رضایت می‌دهند تا مراحل درمان طی شود. پزشکان نیز تلاش می‌کنند تا عمل مربوطه را با دقت کامل انجام دهند. آن لحظاتی که از ادامه حیات حضرت امام ناامید شدند و باید برای لحظات پایانی آماده می‌شدند، لحظات تعیین‌کنند‌ه‌ای بود؛ لحظاتی بود که باید دقیق‌ترین نصایح و وصایا را شنید. حاج‌احمدآقا در ایفای این نقش که زمینه‌های انجام هرچه شکوهمندتر و دقیق‌تر دقایق پایانی عمر حضرت امام را فراهم کند، از هیچ کوششی فروگذار نکرد».
پس از رحلت امام
دعایی در نهایت از دیدگاه‌‌های احمد خمینی پس از رحلت امام گفت: «بعد از رحلت حضرت امام، آنچه برای حاج‌احمدآقا اهمیت داشت، میراث گران‌سنگ امام مسئله ولایت امر یا ولایت‌ فقیه بود. وقتی که خبرگان رهبری، تصمیم بحق خود را گرفتند و رهبری انقلاب را تعیین کردند، حاج‌احمدآقا هم، به همان نسبتی که به پدر خودش در امر ولایت ایمان داشت، به رهبری جدید نیز وفادار شد و زیباترین حمایت‌ها را از رهبری جدید کرد. این زیباترین نقشی بود که حاج‌احمدآقا در مسیر هدف واقعی پدرش ایفا کرد که همان تداوم آرمان پدر و امر ولایت فقیه و رهبری این نهضت بود که به دست فقیهی عادل، توانا و مقتدر افتاد. بعد از آن بود که رسالت تربیت فرزندانش را مدنظر قرار داد. هر سه فرزندش را در مسیر روحانیت قرار داد. به سیدحسن امید وافری داشت. وی راه پدرش را به نحو احسن ادامه داد. درواقع یادگار ارجمندش، شایسته نام پدرش است. وقتی که ایشان از دنیا رفت، یاران امام و مردم حقش را به خوبی ادا کردند. جمعیت باشکوهی در مراسم تشییع‌جنازه ایشان شرکت کردند. امیدواریم همین حق‌شناسی، باعث شود که یادگار او را نیز گرامی بدارند و بپذیرند که یادگار ایشان نیز میراث‎دار همان اخلاق، عرفان، معرفت و کمال خاندان خمینی است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.