تروریست استرالیایی چگونه به آنچه میخواست رسید
رسانههای جهان، ابزار مهاجم «کرایستچرچ»
مهاجم استرالیایی با انتشار ویدئوی عملیات کشتار در مسجدی در کرایستچرچ نیوزیلند در همه آن دقایق و ساعات ابتدایی، بیش از هر چیز یک هدف مشخص را دنبال میکرد؛ تأثیرگذاری بر ذهن بینندگان از طریق اینترنت. در دورانی که رسانهها و شبکههای اجتماعی تأثیرگذارتر از رسانههای سنتیتر عمل میکنند، فرد مهاجم خواست تا از طریق صفحه فیسبوک خود عملیات کشتار حدود 50 نفر را بهطور زنده در معرض دید میلیونها بیننده در سراسر جهان قرار دهد.
حتی انتخاب نیوزیلند، کشوری نسبتا دورافتاده و بیحاشیه بهعنوان محل انجام عملیات نیز ظاهرا با این هدف صورت گرفت تا اینگونه وجه تاریک دنیای دیجیتال را در سراسر جهان به نمایش بگذارد. با وجود ابزاری مانند اینترنت و شبکههای اجتماعی، دیگر جایی روی کره زمین وجود ندارد که از خطر نژادپرستان سفیدپوست و هواداران افراطی آنها در امان باشد.
این اولین نمونه انتشار رسانهای زنده عملیاتی تروریستی از سوی یک فرد با نزدیک به 50 کشته بهشمار میآید و فرد مهاجم از این طریق نهتنها بیثباتی و نبود امنیت در جهان را در برابر مخاطبان میلیونی خود به نمایش گذاشت بلکه این نکته را نیز به افراطگرایان دیگر یادآور شد که با استفاده از امکانات شبکههای اجتماعی اثرگذاری بیشتری بر افکار عمومی داشته باشند. به همین دلایل است که میتوان نتیجه گرفت هدف مهاجم 28ساله استرالیایی از پخش آنلاین عملیات تروریستی خود، دیدهشدن و تسخیر اذهان مردم عادی بود.
استفاده تروریست عملیات در کرایستچرچ از شبکههای اجتماعی برای انتشار عملیات تروریستی خود پرسشهایی جدی درباره نقش رسانهها و نیز چگونگی موضعگیری رسانهها در قبال انتشار آنلاین عملیات تروریستی در اینترنت را مطرح کرده است. رابرت اوانز، روزنامهنگار و محققی که درباره فعالیت گروههای شبهنظامی و تروریستی تحقیق میکند، میگوید: «رسانهها برای گروههایی مانند القاعده و طالبان ابزاری بسیار مفید و کاربردی محسوب میشود. این نقش مفید برای جنبشها و جریانهایی بدون رهبر مانند تروریست مهاجم در نیوزیلند پررنگتر میشود؛ چراکه این جریانهای انفرادی با استفاده از شبکههای اجتماعی میتوانند به چنان اثرگذاریای دست پیدا کنند که مقابله با آن برای حکومتها چالشی بسیار دشوار خواهد بود».
یکی از مهمترین استراتژیهای ضارب در ویدئوی 17دقیقهای خود که بهصورت زنده و با استفاده از دوربین روی کلاهخود نظامیاش بهصورت زنده در صفحه فیسبوکش پخش میشد، انتشار لحظهبهلحظه و کامل عملیات بود. این ویدئو از زمانی که فرد مهاجم با سوباروی خود به محل عملیات رسید تا ورود به مسجد و تیرباران حاضران را شامل میشود. افرادی که او را در فیسبوک دنبال میکردند، با آگاهی از افکار و دیدگاههای او میدانستند که انجام چنین عملیاتی از سوی «برنتون ترنت» استرالیایی اصلا دور از ذهن نبود. او بارها پیشازاین با تبلیغ دیدگاههای افراطگرایانه خود هشدار داده بود که قصد چنین عملیاتی را دارد. فرد ضارب با انتشار مانیفستی 74صفحهای قبل از آغاز عملیات تروریستی خود هدف از چنین اقدامی را شرح داد. تمام این جزئیات در ساعات ابتدایی عملیات از سوی رسانههای بینالمللی بهطور گسترده منتشر شد و خواسته یا ناخواسته هدف ترنت را عملی کردند و ویدئوی عملیات کشتار 49 نفر حداقل تا چهار ساعت پس از عملیات در تمام شبکههای اینترنتی قابل رؤیت بود.
با اینکه انتشار ویدئوی زنده از چنین عملیاتی از سوی یک نفر تاکنون سابقه نداشته اما شبهنظامیان داعش در سالهای اخیر از امکان انتشار ویدئوی زنده در فیسبوک استفاده کرده بودند که یکی از مهمترین آنها انتشار تصویر زنده از اعترافات اجباری یک نظامی فرانسوی و سپس قتل او در سال 2016 بود. برنتون ترنت، مرد 28ساله استرالیایی، بهعنوان مظنون اصلی حمله به دو مسجد در شهر کرایستچرچ که از سوی پلیس نیوزیلند دستگیر شده، برای نخستین بار به دادگاه برده و در حضور قاضی تفهیم اتهام شده است. این دادگاه به دلایل امنیتی غیرعلنی برگزار شد. ترنت با لباس زندان و دستبند در جایگاه متهم قرار گرفت و در جریان تفهیم اتهام کوتاه، دستش را به نشانه «قدرت سفیدپوستها» بالا برد. او از حامیان برتری نژاد سفیدپوست است و از دیدگاههای دونالد ترامپ و هیتلر حمایت میکند. دو نفر دیگر هم به همراه برنتون ترنت بازداشت شدهاند که هویت آنها هنوز معلوم نشده اما پلیس میگوید هیچکدام از آنها سابقه کیفری و قضائی نداشتهاند. برنتون ترنت قرار است برای بار دوم روز پنجم آوریل (20 روز دیگر) به دادگاه برده شود. او بدون حق سپردن ضمانت در بازداشت باقی خواهد ماند.
این حمله که 49 کشته و 48 مجروح برجا گذاشته، دقیقا کمی بعد از نماز ظهر جمعه آغاز شد و آنطور که مهاجم اعلام کرد حدود دو سال بهدنبال برنامهریزی برای چنین حملهای بوده است. بااینحال برنتون ترنت در چند ماه گذشته این دو مسجد در شهر کرایستچرچ را بهعنوان هدف خود انتخاب کرده است. جسیندا آردرن، نخستوزیر نیوزیلند گفته بود که مهاجم دارای پنج سلاح بوده و بهطور قانونی مجوز حمل آنها را داشته است.
مهاجم استرالیایی با انتشار ویدئوی عملیات کشتار در مسجدی در کرایستچرچ نیوزیلند در همه آن دقایق و ساعات ابتدایی، بیش از هر چیز یک هدف مشخص را دنبال میکرد؛ تأثیرگذاری بر ذهن بینندگان از طریق اینترنت. در دورانی که رسانهها و شبکههای اجتماعی تأثیرگذارتر از رسانههای سنتیتر عمل میکنند، فرد مهاجم خواست تا از طریق صفحه فیسبوک خود عملیات کشتار حدود 50 نفر را بهطور زنده در معرض دید میلیونها بیننده در سراسر جهان قرار دهد.
حتی انتخاب نیوزیلند، کشوری نسبتا دورافتاده و بیحاشیه بهعنوان محل انجام عملیات نیز ظاهرا با این هدف صورت گرفت تا اینگونه وجه تاریک دنیای دیجیتال را در سراسر جهان به نمایش بگذارد. با وجود ابزاری مانند اینترنت و شبکههای اجتماعی، دیگر جایی روی کره زمین وجود ندارد که از خطر نژادپرستان سفیدپوست و هواداران افراطی آنها در امان باشد.
این اولین نمونه انتشار رسانهای زنده عملیاتی تروریستی از سوی یک فرد با نزدیک به 50 کشته بهشمار میآید و فرد مهاجم از این طریق نهتنها بیثباتی و نبود امنیت در جهان را در برابر مخاطبان میلیونی خود به نمایش گذاشت بلکه این نکته را نیز به افراطگرایان دیگر یادآور شد که با استفاده از امکانات شبکههای اجتماعی اثرگذاری بیشتری بر افکار عمومی داشته باشند. به همین دلایل است که میتوان نتیجه گرفت هدف مهاجم 28ساله استرالیایی از پخش آنلاین عملیات تروریستی خود، دیدهشدن و تسخیر اذهان مردم عادی بود.
استفاده تروریست عملیات در کرایستچرچ از شبکههای اجتماعی برای انتشار عملیات تروریستی خود پرسشهایی جدی درباره نقش رسانهها و نیز چگونگی موضعگیری رسانهها در قبال انتشار آنلاین عملیات تروریستی در اینترنت را مطرح کرده است. رابرت اوانز، روزنامهنگار و محققی که درباره فعالیت گروههای شبهنظامی و تروریستی تحقیق میکند، میگوید: «رسانهها برای گروههایی مانند القاعده و طالبان ابزاری بسیار مفید و کاربردی محسوب میشود. این نقش مفید برای جنبشها و جریانهایی بدون رهبر مانند تروریست مهاجم در نیوزیلند پررنگتر میشود؛ چراکه این جریانهای انفرادی با استفاده از شبکههای اجتماعی میتوانند به چنان اثرگذاریای دست پیدا کنند که مقابله با آن برای حکومتها چالشی بسیار دشوار خواهد بود».
یکی از مهمترین استراتژیهای ضارب در ویدئوی 17دقیقهای خود که بهصورت زنده و با استفاده از دوربین روی کلاهخود نظامیاش بهصورت زنده در صفحه فیسبوکش پخش میشد، انتشار لحظهبهلحظه و کامل عملیات بود. این ویدئو از زمانی که فرد مهاجم با سوباروی خود به محل عملیات رسید تا ورود به مسجد و تیرباران حاضران را شامل میشود. افرادی که او را در فیسبوک دنبال میکردند، با آگاهی از افکار و دیدگاههای او میدانستند که انجام چنین عملیاتی از سوی «برنتون ترنت» استرالیایی اصلا دور از ذهن نبود. او بارها پیشازاین با تبلیغ دیدگاههای افراطگرایانه خود هشدار داده بود که قصد چنین عملیاتی را دارد. فرد ضارب با انتشار مانیفستی 74صفحهای قبل از آغاز عملیات تروریستی خود هدف از چنین اقدامی را شرح داد. تمام این جزئیات در ساعات ابتدایی عملیات از سوی رسانههای بینالمللی بهطور گسترده منتشر شد و خواسته یا ناخواسته هدف ترنت را عملی کردند و ویدئوی عملیات کشتار 49 نفر حداقل تا چهار ساعت پس از عملیات در تمام شبکههای اینترنتی قابل رؤیت بود.
با اینکه انتشار ویدئوی زنده از چنین عملیاتی از سوی یک نفر تاکنون سابقه نداشته اما شبهنظامیان داعش در سالهای اخیر از امکان انتشار ویدئوی زنده در فیسبوک استفاده کرده بودند که یکی از مهمترین آنها انتشار تصویر زنده از اعترافات اجباری یک نظامی فرانسوی و سپس قتل او در سال 2016 بود. برنتون ترنت، مرد 28ساله استرالیایی، بهعنوان مظنون اصلی حمله به دو مسجد در شهر کرایستچرچ که از سوی پلیس نیوزیلند دستگیر شده، برای نخستین بار به دادگاه برده و در حضور قاضی تفهیم اتهام شده است. این دادگاه به دلایل امنیتی غیرعلنی برگزار شد. ترنت با لباس زندان و دستبند در جایگاه متهم قرار گرفت و در جریان تفهیم اتهام کوتاه، دستش را به نشانه «قدرت سفیدپوستها» بالا برد. او از حامیان برتری نژاد سفیدپوست است و از دیدگاههای دونالد ترامپ و هیتلر حمایت میکند. دو نفر دیگر هم به همراه برنتون ترنت بازداشت شدهاند که هویت آنها هنوز معلوم نشده اما پلیس میگوید هیچکدام از آنها سابقه کیفری و قضائی نداشتهاند. برنتون ترنت قرار است برای بار دوم روز پنجم آوریل (20 روز دیگر) به دادگاه برده شود. او بدون حق سپردن ضمانت در بازداشت باقی خواهد ماند.
این حمله که 49 کشته و 48 مجروح برجا گذاشته، دقیقا کمی بعد از نماز ظهر جمعه آغاز شد و آنطور که مهاجم اعلام کرد حدود دو سال بهدنبال برنامهریزی برای چنین حملهای بوده است. بااینحال برنتون ترنت در چند ماه گذشته این دو مسجد در شهر کرایستچرچ را بهعنوان هدف خود انتخاب کرده است. جسیندا آردرن، نخستوزیر نیوزیلند گفته بود که مهاجم دارای پنج سلاح بوده و بهطور قانونی مجوز حمل آنها را داشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.