|

وزير خارجه جمهوری آذربایجان به تهران آمد

تهران- باکو مسافر قطار رشت

حسين جلالي: امروز وزير خارجه جمهوری آذربایجان با همتاي ايراني خود ديدار مي‌کند. «المار ممدياراف» در حالي صبح امروز با محمدجواد ظريف در ساختمان وزارت امور خارجه ديدار مي‌کند که روز چهارشنبه وزير اقتصاد این کشور با محمود واعظي بعد از افتتاح راه‌آهن قزوين-رشت در گيلان ديدار کرد. رئيس‌دفتر رئيس‌جمهوري در آن ديدار ايران و جمهوري جمهوری آذربایجان را «دو کشور دوست و برادر» توصيف کرد و از «علایق و اشتراکات فراوان بين دو ملت به‌عنوان زمينه مناسب براي تحکيم و تعميق همه‌جانبه سطح روابط» سخن به ميان آورد.
ارمنستان چند روز زودتر
وزير خارجه جمهوری آذربایجان امروز به تهران مي‌آيد در‌حالي‌که هفته گذشته نخست‌وزير کشور همسايه‌اش ارمنستان به تهران سفر کرده بود. دو کشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان پيش از اعلام استقلال تاکنون درگير مناقشه هستند و کانون اين مناقشه منطقه «قره‌باغ» است. همين موضوع بود که باعث شد سفر مقامات جمهوری آذربایجان به ايران تنها چند روز بعد از سفر نخست‌وزير کشور همسايه اما نه‌چندان دوست ارمنستان به ايران موردتوجه قرار گيرد.
انتظار مي‌رفت موضوع «قره‌باغ» در سفر نخست‌وزير ارمنستان به تهران مطرح باشد اما در اخبار منتشر‌شده از ديدار نخست‌وزير ارمنستان با حسن‌روحاني خبري از «قره‌باغ» نيست. البته در ديدار با مقام معظم رهبري اين مناقشه مورداشاره قرار گرفت. مقام معظم رهبري در اين زمينه حل موضوع قره‌باغ را در گرو استمرار مذاکرات ميان مقام‌هاي ارمنستان و جمهوری آذربایجان دانستند و آمادگي جمهوري اسلامي ايران را براي کمک به حل اين مشکل اعلام کردند». نخست‌وزير ارمنستان در باشگاه آرارات تهران با جامعه ارمني پايتخت ديدار کرد. اما پارچه نوشته دردسرسازي در اين باشگاه نصب شده بود با اين نوشته که «قره‌باغ متعلق به ارمنستان است!». اين پلاکارد اعتراض برخي سايت‌ها و نمايندگان مناطق ترک‌نشين کشور را برانگيخت. اين حادثه به‌ويژه در شبکه‌هاي اجتماعي انعکاس وسيعي پيدا کرد. بسياري به اين شعار اعتراض کردند که با سياست رسمي ايران هم‌خواني ندارد. اتفاقي که صداي برخي نماينده‌هاي آذري‌زبان مجلس ايران را نيز درآورد. بهرام قاسمي، سخنگوي وزارت خارجه ايران نيز اين پلاکارد را تأييد نکرد. درباره محورهاي اين سفر و مناسبات جمهوری جمهوری آذربایجان و ارمنستان با ابراهيم رحيم‌پور، معاون سابق وزير خارجه در حوزه آسيا گفت‌وگو کرديم.

‌ پنجشنبه وزير اقتصاد و شنبه وزير امور خارجه جمهوری جمهوری آذربایجان با واعظي و ظريف ديدار کردند. آيا به‌طور مشخص محورهاي اين ديدارها اعلام شده است؟ و اگر نه، به نظر شما چه موضوعاتي در دستور کار اين ديدارها قرار دارد؟
معمولا هر سفري، مخصوصا از سمت کشورهاي منطقه و همسايه موضوعاتي دارند که هميشه درباره آنها رايزني مي‌کنند. من اين‌طور فکر مي‌کنم که بعد از سفر نخست‌وزير ارمنستان به تهران و مسائلي که بين اين دو کشور وجود دارد در اين سفر بررسي مي‌شود. از مدت‌ها قبل جمهوری جمهوری آذربایجان علاقه خود را براي اتصال به خطوط ريلي ايران همچنين سرمايه‌گذاري در اين زمينه ابراز کرده بود که بعد از افتتاح راه‌آ‌هن قزوين -رشت و در فاز بعدي رشت-‌آستارا مي‌تواند جزء محورهاي گفت‌وگو باشد. مسئله ترانزيت خيلي مهم‌تر از گذشته شده است. امکان انتقال از بنادري چون چابهار به سمت شمال براي کشورهاي اطراف ما، فرصت بسيار خوبي است.حتما مي‌دانيد که هشت کشور در اطراف ما (LandLocked) محاط در خشکي هستند. بنابراین نگاه‌ آنها به موقعيت جغرافيايي کشور ما يک نگاه واقعي است. جمهوری آذربایجان هم مي‌خواهد براي ترانزيت به جاهاي ديگري به‌ویژه اروپاي غربي و تا اندازه‌اي روسيه متصل و بهره‌مند شود. اين بحث اقتصادي ديدارها است. ما هم که در شرايط تحريم به سر مي‌بريم، حتما از همکاري استقبال مي‌کنيم؛ چه ارمنستان باشد، چه جمهوری جمهوری آذربایجان و عراق باشد که آقاي رئيس‌جمهور چند روز ديگر به آن سفر خواهند کرد.
‌ به سفر نخست‌وزير ارمنستان به ايران اشاره کرديد. غالبا ديدارهاي ديپلماتيک از مدت‌ها قبل تعيين مي‌شوند اما آيا نزديکي زمان حضور نخست‌وزير ارمنستان در ايران و سفر مقامات جمهوری آذربایجان دليل خاصي داشته؟
ببينيد افتتاح راه‌آهن قزوين به رشت که ادامه هم خواهد داشت براي جمهوری آذربایجان مهم است. براي همين حضور آنها بعد از افتتاح و حتي هم‌زمان با افتتاح در ايران طبيعي و گوياي يک همکاري ويژه بين ايران و جمهوری آذربایجان است.
نخست‌وزير ارمنستان نيز از وقتي که انتخاب شد،‌ علاقه‌مند به سفر به ايران بود. تاريخ اين سفر به هر حال اين‌طور هماهنگ و تفاهم شد. اينکه آيا دو طرف از اين تاريخ‌ها خبر داشتند يا نه، حتما چيزهايي وجود دارد، ولي به نظر من خودتان را خيلي خسته نکنيد که آيا اين زمان‌بندي دليل خاصي داشته يا نه. از ابتداي استقلال اين دو کشور ما با هر دوي آنها رابطه داشتيم. با اين رابطه هم تلاش کرديم جلوي نزاع را بگيريم و در موضوع قره‌باغ نيز همين‌طور بوديم. بنابراين به نظر من اتفاق ويژه‌اي رخ نداده که بخواهيم خيلي کندوکاو کنيم که علت اين زمان‌بندي چه بود.
‌ شاهد فعاليت آقاي واعظي در موضوعات خارجي مخصوصا در حوزه ترکيه و جمهوری آذربایجان هستيم، کمااينکه وزير اقتصاد جمهوری آذربایجان با آقاي واعظي ديدار کردند، آيا ما شاهد يک تقسيم کار هستيم يا خير؟
از زماني که آقاي واعظي رئيس کميسيون مشترک اقتصادي ايران و جمهوری آذربایجان، همچنين چند کشور مهم ديگر مثل ترکيه و روسيه شدند، طبيعتا رفت‌وآمد داشتند. رابطه ايشان با مقامات جمهوری آذربایجان خيلي نزديک و راه‌گشا بوده است. از اين جهت، اين ديدار چيز جديدي نيست. آقاي واعظي به روابط بين دو کشور، هم مسائل خط آهن و هم مسائل اقتصادي ديگر، مثل نفت، گاز و ساخت دو کارخانه در کشور در جمهوری آذربایجان خيلي کمک کردند. پس اين سابقه وجود داشته، اما با توجه به بحث استعفاي آقاي ظريف براي شما خبرنگارها اين به نکته‌اي تبديل شده که به آن دقت و توجه مي‌کنيد و دنبال اين هستيد که آيا اين اتفاقي است، سابقه داشته يا طراحي‌هاي جديدي است. من نمي‌توانم از طرف آقاي ظريف صحبت کنم ولي شخصا فکر مي‌کنم که آقاي واعظي هم تحرکاتي در عرصه خارجي دارد و عقل حکم مي‌کند که آدم فکر کند که اين فعاليت‌ها در ارتباط با وزارت خارجه است. طرف‌هاي خارجي مربوط به کميسيون‌هاي اقتصادي که سابقه همکاري با آقاي واعظي را هم دارند علاقه‌مند هستند که با ايشان در ارتباط باشند ولي حتما با تأييد و نظر آقاي ظريف تاريخي تعيين شده و به تهران آمده‌اند.
رفت‌وآمدهاي ما با جمهوری آذربایجان در دوره آ قاي روحاني خيلي زياد و نزديک بوده است. به نظر من ديپلماسي ما در رابطه با جمهوری آذربایجان و ارمنستان، خوب بود و آقاي ظريف دقت لازم را در اين زمينه داشته‌اند.
‌ آقاي رحيم‌پور به عنوان سؤال آخر به نظر شما موضوع درياي «خزر» در ديدارها مطرح خواهد شد يا به واسطه توافق‌هايي که صورت گرفته موضوع خزر از حالت دوجانبه خارج شده است؟
موضوع خزر حل نشده است. آن‌طور که بعضي از دوستان در رسانه‌ها مي‌گويند، نيست و اصل داستان يعني تقسيم دريا و منابع آن صورت نگرفته است. بنابراين تازه کار ايران در زمينه جمهوری آذربایجان و ترکمنستان شروع شده است. بعد از کنوانسيوني که امضا کرديم، که هم لازم و هم خوب بود، اين قسمت باقي مانده و در دستور کار است. بعد از آن امضا جلساتي نيز بين ايران و چهار کشور ديگر برگزار شده و در انتهاي آن جلسات مقرر شد که سه کشور مذاکرات دوجانبه خود را با هم داشته باشند؛‌ يعني مذاکرات ما با جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان با ترکمنستان. قاعدتا آن مذاکرات در مرحله‌اي مي‌تواند به مذاکرات سه‌جانبه منتهي شود.

حسين جلالي: امروز وزير خارجه جمهوری آذربایجان با همتاي ايراني خود ديدار مي‌کند. «المار ممدياراف» در حالي صبح امروز با محمدجواد ظريف در ساختمان وزارت امور خارجه ديدار مي‌کند که روز چهارشنبه وزير اقتصاد این کشور با محمود واعظي بعد از افتتاح راه‌آهن قزوين-رشت در گيلان ديدار کرد. رئيس‌دفتر رئيس‌جمهوري در آن ديدار ايران و جمهوري جمهوری آذربایجان را «دو کشور دوست و برادر» توصيف کرد و از «علایق و اشتراکات فراوان بين دو ملت به‌عنوان زمينه مناسب براي تحکيم و تعميق همه‌جانبه سطح روابط» سخن به ميان آورد.
ارمنستان چند روز زودتر
وزير خارجه جمهوری آذربایجان امروز به تهران مي‌آيد در‌حالي‌که هفته گذشته نخست‌وزير کشور همسايه‌اش ارمنستان به تهران سفر کرده بود. دو کشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان پيش از اعلام استقلال تاکنون درگير مناقشه هستند و کانون اين مناقشه منطقه «قره‌باغ» است. همين موضوع بود که باعث شد سفر مقامات جمهوری آذربایجان به ايران تنها چند روز بعد از سفر نخست‌وزير کشور همسايه اما نه‌چندان دوست ارمنستان به ايران موردتوجه قرار گيرد.
انتظار مي‌رفت موضوع «قره‌باغ» در سفر نخست‌وزير ارمنستان به تهران مطرح باشد اما در اخبار منتشر‌شده از ديدار نخست‌وزير ارمنستان با حسن‌روحاني خبري از «قره‌باغ» نيست. البته در ديدار با مقام معظم رهبري اين مناقشه مورداشاره قرار گرفت. مقام معظم رهبري در اين زمينه حل موضوع قره‌باغ را در گرو استمرار مذاکرات ميان مقام‌هاي ارمنستان و جمهوری آذربایجان دانستند و آمادگي جمهوري اسلامي ايران را براي کمک به حل اين مشکل اعلام کردند». نخست‌وزير ارمنستان در باشگاه آرارات تهران با جامعه ارمني پايتخت ديدار کرد. اما پارچه نوشته دردسرسازي در اين باشگاه نصب شده بود با اين نوشته که «قره‌باغ متعلق به ارمنستان است!». اين پلاکارد اعتراض برخي سايت‌ها و نمايندگان مناطق ترک‌نشين کشور را برانگيخت. اين حادثه به‌ويژه در شبکه‌هاي اجتماعي انعکاس وسيعي پيدا کرد. بسياري به اين شعار اعتراض کردند که با سياست رسمي ايران هم‌خواني ندارد. اتفاقي که صداي برخي نماينده‌هاي آذري‌زبان مجلس ايران را نيز درآورد. بهرام قاسمي، سخنگوي وزارت خارجه ايران نيز اين پلاکارد را تأييد نکرد. درباره محورهاي اين سفر و مناسبات جمهوری جمهوری آذربایجان و ارمنستان با ابراهيم رحيم‌پور، معاون سابق وزير خارجه در حوزه آسيا گفت‌وگو کرديم.

‌ پنجشنبه وزير اقتصاد و شنبه وزير امور خارجه جمهوری جمهوری آذربایجان با واعظي و ظريف ديدار کردند. آيا به‌طور مشخص محورهاي اين ديدارها اعلام شده است؟ و اگر نه، به نظر شما چه موضوعاتي در دستور کار اين ديدارها قرار دارد؟
معمولا هر سفري، مخصوصا از سمت کشورهاي منطقه و همسايه موضوعاتي دارند که هميشه درباره آنها رايزني مي‌کنند. من اين‌طور فکر مي‌کنم که بعد از سفر نخست‌وزير ارمنستان به تهران و مسائلي که بين اين دو کشور وجود دارد در اين سفر بررسي مي‌شود. از مدت‌ها قبل جمهوری جمهوری آذربایجان علاقه خود را براي اتصال به خطوط ريلي ايران همچنين سرمايه‌گذاري در اين زمينه ابراز کرده بود که بعد از افتتاح راه‌آ‌هن قزوين -رشت و در فاز بعدي رشت-‌آستارا مي‌تواند جزء محورهاي گفت‌وگو باشد. مسئله ترانزيت خيلي مهم‌تر از گذشته شده است. امکان انتقال از بنادري چون چابهار به سمت شمال براي کشورهاي اطراف ما، فرصت بسيار خوبي است.حتما مي‌دانيد که هشت کشور در اطراف ما (LandLocked) محاط در خشکي هستند. بنابراین نگاه‌ آنها به موقعيت جغرافيايي کشور ما يک نگاه واقعي است. جمهوری آذربایجان هم مي‌خواهد براي ترانزيت به جاهاي ديگري به‌ویژه اروپاي غربي و تا اندازه‌اي روسيه متصل و بهره‌مند شود. اين بحث اقتصادي ديدارها است. ما هم که در شرايط تحريم به سر مي‌بريم، حتما از همکاري استقبال مي‌کنيم؛ چه ارمنستان باشد، چه جمهوری جمهوری آذربایجان و عراق باشد که آقاي رئيس‌جمهور چند روز ديگر به آن سفر خواهند کرد.
‌ به سفر نخست‌وزير ارمنستان به ايران اشاره کرديد. غالبا ديدارهاي ديپلماتيک از مدت‌ها قبل تعيين مي‌شوند اما آيا نزديکي زمان حضور نخست‌وزير ارمنستان در ايران و سفر مقامات جمهوری آذربایجان دليل خاصي داشته؟
ببينيد افتتاح راه‌آهن قزوين به رشت که ادامه هم خواهد داشت براي جمهوری آذربایجان مهم است. براي همين حضور آنها بعد از افتتاح و حتي هم‌زمان با افتتاح در ايران طبيعي و گوياي يک همکاري ويژه بين ايران و جمهوری آذربایجان است.
نخست‌وزير ارمنستان نيز از وقتي که انتخاب شد،‌ علاقه‌مند به سفر به ايران بود. تاريخ اين سفر به هر حال اين‌طور هماهنگ و تفاهم شد. اينکه آيا دو طرف از اين تاريخ‌ها خبر داشتند يا نه، حتما چيزهايي وجود دارد، ولي به نظر من خودتان را خيلي خسته نکنيد که آيا اين زمان‌بندي دليل خاصي داشته يا نه. از ابتداي استقلال اين دو کشور ما با هر دوي آنها رابطه داشتيم. با اين رابطه هم تلاش کرديم جلوي نزاع را بگيريم و در موضوع قره‌باغ نيز همين‌طور بوديم. بنابراين به نظر من اتفاق ويژه‌اي رخ نداده که بخواهيم خيلي کندوکاو کنيم که علت اين زمان‌بندي چه بود.
‌ شاهد فعاليت آقاي واعظي در موضوعات خارجي مخصوصا در حوزه ترکيه و جمهوری آذربایجان هستيم، کمااينکه وزير اقتصاد جمهوری آذربایجان با آقاي واعظي ديدار کردند، آيا ما شاهد يک تقسيم کار هستيم يا خير؟
از زماني که آقاي واعظي رئيس کميسيون مشترک اقتصادي ايران و جمهوری آذربایجان، همچنين چند کشور مهم ديگر مثل ترکيه و روسيه شدند، طبيعتا رفت‌وآمد داشتند. رابطه ايشان با مقامات جمهوری آذربایجان خيلي نزديک و راه‌گشا بوده است. از اين جهت، اين ديدار چيز جديدي نيست. آقاي واعظي به روابط بين دو کشور، هم مسائل خط آهن و هم مسائل اقتصادي ديگر، مثل نفت، گاز و ساخت دو کارخانه در کشور در جمهوری آذربایجان خيلي کمک کردند. پس اين سابقه وجود داشته، اما با توجه به بحث استعفاي آقاي ظريف براي شما خبرنگارها اين به نکته‌اي تبديل شده که به آن دقت و توجه مي‌کنيد و دنبال اين هستيد که آيا اين اتفاقي است، سابقه داشته يا طراحي‌هاي جديدي است. من نمي‌توانم از طرف آقاي ظريف صحبت کنم ولي شخصا فکر مي‌کنم که آقاي واعظي هم تحرکاتي در عرصه خارجي دارد و عقل حکم مي‌کند که آدم فکر کند که اين فعاليت‌ها در ارتباط با وزارت خارجه است. طرف‌هاي خارجي مربوط به کميسيون‌هاي اقتصادي که سابقه همکاري با آقاي واعظي را هم دارند علاقه‌مند هستند که با ايشان در ارتباط باشند ولي حتما با تأييد و نظر آقاي ظريف تاريخي تعيين شده و به تهران آمده‌اند.
رفت‌وآمدهاي ما با جمهوری آذربایجان در دوره آ قاي روحاني خيلي زياد و نزديک بوده است. به نظر من ديپلماسي ما در رابطه با جمهوری آذربایجان و ارمنستان، خوب بود و آقاي ظريف دقت لازم را در اين زمينه داشته‌اند.
‌ آقاي رحيم‌پور به عنوان سؤال آخر به نظر شما موضوع درياي «خزر» در ديدارها مطرح خواهد شد يا به واسطه توافق‌هايي که صورت گرفته موضوع خزر از حالت دوجانبه خارج شده است؟
موضوع خزر حل نشده است. آن‌طور که بعضي از دوستان در رسانه‌ها مي‌گويند، نيست و اصل داستان يعني تقسيم دريا و منابع آن صورت نگرفته است. بنابراين تازه کار ايران در زمينه جمهوری آذربایجان و ترکمنستان شروع شده است. بعد از کنوانسيوني که امضا کرديم، که هم لازم و هم خوب بود، اين قسمت باقي مانده و در دستور کار است. بعد از آن امضا جلساتي نيز بين ايران و چهار کشور ديگر برگزار شده و در انتهاي آن جلسات مقرر شد که سه کشور مذاکرات دوجانبه خود را با هم داشته باشند؛‌ يعني مذاکرات ما با جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان با ترکمنستان. قاعدتا آن مذاکرات در مرحله‌اي مي‌تواند به مذاکرات سه‌جانبه منتهي شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.