|

تنش در روابط مغرب و عربستان

جواد ابو

خبر فراخواني سفير مغرب در رياض، ترديدها در مورد وجود تنش‌ها در روابط سياسي دو کشور را کم‌رنگ كرد. پيش از اين، عواملي چند، زمينه‌هاي دلخوري رياض از رباط را به‌وجود آورده بود. نقطه عطف بحران، مسئله قطر و انتظار عربستان از همراهي مغرب در دشمني با قطر بود. امري که برخلاف انتظار، پادشاهي مغرب را به اعلام موضع بي‌طرفي و در واقع جانبداري از قطر سوق داد. در ادامه و به فاصله اندکي، سفر منطقه‌اي محمد ششم پادشاه مغرب به قطر بدون اينکه به عربستان سفر کند، نارضايتي ملک سلمان را به همراه داشت.ارسال کمک‌هاي غذايي و عدم تمکين در افشاي اطلاعات حساب سرمايه‌دار سعودي در مغرب، بر دامنه بحران افزود و کار را به جايي رساند که عربستان در جريان موضوع نامزدي مغرب براي جام جهاني 2026، نه تنها جانب اين کشور را نگرفت بلکه با تحريک لابي‌هاي خود به نامزدي مشترک سه کشور آمريکا، کانادا و مکزيک رأي داد. متعاقب آن ملک سلمان در اقدامي ديگر، سفر تابستاني خود به شهر طنجه مغرب را لغو كرد اما موضوع به همين‌جا ختم نشد. وزير خارجه مغرب نسبت به استقبال از بن سلمان در سفر منطقه‌اي او، از عدم آمادگي براي ميزباني از وليعهد سعودي به دليل مساعدنبودن شرايط خبر داد.بديهي است که خشم پنهان بن سلمان از اين موضوع، آن‌هم در شرايطي که بعد از قتل جمال خاشقجي، حمايت تشريفاتي مغرب بيش از هر زماني مورد انتظار عربستان بود، صحنه روابط دوجانبه را با چالش مواجه كرد. بنابراين طولي نکشيد که شبکه العربيه از واژه اشغالي‌بودن صحراي غربي و ضرورت بازگشت آن به جبهه پوليساريو استفاده کرد و با انتشار فيلمي، جدايي منطقه «صحرا» از مغرب را خواستار شد.صحرا، تماميت ارضي و خط قرمز مغرب است و سخت‌ترين مواضع را در قبال هر نيرويي که بخواهد بر جدايي صحرا و عليه حاکميت سرزميني مغرب اقدام کند، اتخاذ مي‌کند. در پاسخ، مغرب سفير خود را از رياض فراخواند و اعلام کرد که از ائتلاف در يمن خارج مي‌شود. نخست‌وزير مغرب اعلام کرد که هرگز در برابر کشوري که به منافع رباط خدشه وارد کند، سکوت نخواهد کرد. البته همه اين رويدادها باعث نشد تا دو کشور به‌طور رسمي پرده از اختلافات خود بردارند.از طرف ديگر، ادامه حضور مغرب در ائتلاف سعودي عليه يمن که بهاي گزافي از سوي رباط محسوب مي‌شود و وجهه آن را نزد افکار عمومي داخلي و منطقه‌اي مخدوش كرده است، علاوه بر آنکه مابازايي از سوي عربستان ندارد، هزينه‌هاي مازادي را بر رباط تحميل مي‌کند که تنها به يک موضوع خاص ختم نمي‌شود و از حضور نظامي در يمن تا فشار براي قطع رابطه با قطر و ايران و اخيرا اجبار براي پيوستن به طرح معامله قرن و ميزباني از نخست‌وزير اسرائيل را دربر مي‌گيرد. بر اين اساس، مغرب در دوراهي ادامه هم‌پيماني با عربستان يا مرزبندي با مواضع منطقه‌اي آن، راه دوم را برگزيده است.با اين حال، نبايد تمامي اين اختلافات به‌وجودآمده بين دو کشور را بزرگ‌تر از قالب واقعي ديد. عربستان و مغرب در طول تاريخ از روابط نزديک دو دربار پادشاهي و پيوندهاي سياسي و روابط خانوادگي برخوردار بوده‌اند. علاوه بر آن، مغرب به دليل نياز به انرژي و حمايت‌هاي اقتصادي، تمايلي به ازدست‌دادن عربستان ندارد. رياض هم برنامه‌اي براي ازدست‌دادن رباط به‌عنوان يکي از کشورهاي عربي و هم‌پيمان ندارد. اما، آنچه اهميت دارد بروز تنش بين اين دو بازيگر است که البته هيچ‌يک از آن دو در اين مرحله از تنش نيز راضي به ‌‌رسميت‌بخشيدن به آن بنابر دلايل مذکور نيستند. ذکر اين نکته ضروري است که عربستان بن‌ سلمان در روابط خارجي قابل پيش‌بيني نيست؛ از حمله به يمن گرفته تا تحريم قطر و رفتار با کانادا. پس همواره بايد انتظار رفتارهاي غير‌قابل‌پيش‌بيني را از وليعهد سعودي داشت.

خبر فراخواني سفير مغرب در رياض، ترديدها در مورد وجود تنش‌ها در روابط سياسي دو کشور را کم‌رنگ كرد. پيش از اين، عواملي چند، زمينه‌هاي دلخوري رياض از رباط را به‌وجود آورده بود. نقطه عطف بحران، مسئله قطر و انتظار عربستان از همراهي مغرب در دشمني با قطر بود. امري که برخلاف انتظار، پادشاهي مغرب را به اعلام موضع بي‌طرفي و در واقع جانبداري از قطر سوق داد. در ادامه و به فاصله اندکي، سفر منطقه‌اي محمد ششم پادشاه مغرب به قطر بدون اينکه به عربستان سفر کند، نارضايتي ملک سلمان را به همراه داشت.ارسال کمک‌هاي غذايي و عدم تمکين در افشاي اطلاعات حساب سرمايه‌دار سعودي در مغرب، بر دامنه بحران افزود و کار را به جايي رساند که عربستان در جريان موضوع نامزدي مغرب براي جام جهاني 2026، نه تنها جانب اين کشور را نگرفت بلکه با تحريک لابي‌هاي خود به نامزدي مشترک سه کشور آمريکا، کانادا و مکزيک رأي داد. متعاقب آن ملک سلمان در اقدامي ديگر، سفر تابستاني خود به شهر طنجه مغرب را لغو كرد اما موضوع به همين‌جا ختم نشد. وزير خارجه مغرب نسبت به استقبال از بن سلمان در سفر منطقه‌اي او، از عدم آمادگي براي ميزباني از وليعهد سعودي به دليل مساعدنبودن شرايط خبر داد.بديهي است که خشم پنهان بن سلمان از اين موضوع، آن‌هم در شرايطي که بعد از قتل جمال خاشقجي، حمايت تشريفاتي مغرب بيش از هر زماني مورد انتظار عربستان بود، صحنه روابط دوجانبه را با چالش مواجه كرد. بنابراين طولي نکشيد که شبکه العربيه از واژه اشغالي‌بودن صحراي غربي و ضرورت بازگشت آن به جبهه پوليساريو استفاده کرد و با انتشار فيلمي، جدايي منطقه «صحرا» از مغرب را خواستار شد.صحرا، تماميت ارضي و خط قرمز مغرب است و سخت‌ترين مواضع را در قبال هر نيرويي که بخواهد بر جدايي صحرا و عليه حاکميت سرزميني مغرب اقدام کند، اتخاذ مي‌کند. در پاسخ، مغرب سفير خود را از رياض فراخواند و اعلام کرد که از ائتلاف در يمن خارج مي‌شود. نخست‌وزير مغرب اعلام کرد که هرگز در برابر کشوري که به منافع رباط خدشه وارد کند، سکوت نخواهد کرد. البته همه اين رويدادها باعث نشد تا دو کشور به‌طور رسمي پرده از اختلافات خود بردارند.از طرف ديگر، ادامه حضور مغرب در ائتلاف سعودي عليه يمن که بهاي گزافي از سوي رباط محسوب مي‌شود و وجهه آن را نزد افکار عمومي داخلي و منطقه‌اي مخدوش كرده است، علاوه بر آنکه مابازايي از سوي عربستان ندارد، هزينه‌هاي مازادي را بر رباط تحميل مي‌کند که تنها به يک موضوع خاص ختم نمي‌شود و از حضور نظامي در يمن تا فشار براي قطع رابطه با قطر و ايران و اخيرا اجبار براي پيوستن به طرح معامله قرن و ميزباني از نخست‌وزير اسرائيل را دربر مي‌گيرد. بر اين اساس، مغرب در دوراهي ادامه هم‌پيماني با عربستان يا مرزبندي با مواضع منطقه‌اي آن، راه دوم را برگزيده است.با اين حال، نبايد تمامي اين اختلافات به‌وجودآمده بين دو کشور را بزرگ‌تر از قالب واقعي ديد. عربستان و مغرب در طول تاريخ از روابط نزديک دو دربار پادشاهي و پيوندهاي سياسي و روابط خانوادگي برخوردار بوده‌اند. علاوه بر آن، مغرب به دليل نياز به انرژي و حمايت‌هاي اقتصادي، تمايلي به ازدست‌دادن عربستان ندارد. رياض هم برنامه‌اي براي ازدست‌دادن رباط به‌عنوان يکي از کشورهاي عربي و هم‌پيمان ندارد. اما، آنچه اهميت دارد بروز تنش بين اين دو بازيگر است که البته هيچ‌يک از آن دو در اين مرحله از تنش نيز راضي به ‌‌رسميت‌بخشيدن به آن بنابر دلايل مذکور نيستند. ذکر اين نکته ضروري است که عربستان بن‌ سلمان در روابط خارجي قابل پيش‌بيني نيست؛ از حمله به يمن گرفته تا تحريم قطر و رفتار با کانادا. پس همواره بايد انتظار رفتارهاي غير‌قابل‌پيش‌بيني را از وليعهد سعودي داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.