ارتباط هویت مجازی و ارتکاب جرم
فرزاد شاهحیدری. کارشناس فناوری اطلاعات مرکز اطلاعرسانی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ
تاریخچه ارتباطات انسانی نشان میدهد ابزار اولیه ارتباط ما، استفاده از زبان بدن و ارتباط غیرکلامی بود که در طول زمان متحول شد و به صورت امروزی درآمد. پیشرفت تمدن باعث تغییراتی در ارتباطات شد؛ از جمله این تغییرات، تعدد نقشها بود. انسانها در زندگی خود نقشهای متفاوتی مانند فرزند، همسر، والد، کارمند، مدیر و... را تجربه میکنند و حتی ممکن است چند نقش را به صورت همزمان ایفا کنند.
این تغییرات، ارتباطات ساده ما را به معادلات پیچیدهای تبدیل کرده است. پیشرفت فناوری، ارتباطات را از این هم پیچیدهتر کرده است. افراد علاوه بر فضای حقیقی، نقشهایی را در فضای مجازی نیز ایفا میکنند. به دلیل ویژگیهای خاص فضای مجازی، نقشهای مجازی افراد میتواند همسو یا مخالف نقشهای حقیقی آنها باشد.
با پیدایش فضای مجازی، هویت تعریفی تازه پیدا کرده است. هویتی که تا پیش از این از سوی نقشها و رفتارها تعریف میشد، امروزه در فضای مجازی تغییر ماهیت داده و در برخی مواقع دچار تغییراتی شده است.
در فضای مجازی، انسانها میتوانند بهراحتی با یکدیگر ارتباط برقرار و معامله کنند یا گروههای مختلفی را بسازند. هویت کنونی افراد، متغیری است که در چنین فضایی شکل میگیرد، فرد را از چارچوب معین و انعطافناپذیری که در فضای حقیقی دارد، جدا میکند. چنین فضایی که فرد را از قیدوبندها رها میکند، میتواند هویت فرد را تحتالشعاع خود قرار دهد.
یكی از دلایل فراوانی وقوع جرم در حاشیه شهرها، مهاجرنشینی و ناشناختهبودن افراد یك محله برای یکدیگر است. به تجربه ثابت شده كه اگر افراد یك محله یکدیگر را بشناسند، كمتر مرتكب جرائم مختلف میشوند.
فضای مجازی، فضایی است كه اهالی آن در عین ارتباطهای گاه مستمر، یکدیگر را نمیشناسند و هر روز و هر لحظه میتوانند با هویتی جدید، وارد این فضا شوند و ارتباطات جدید برقرار کنند.
بنابراین فضای مجازی خود به خود به فضایی مخاطرهانگیز تبدیل میشود و افراد با این تصور كه ناشناخته هستند، جرئت و جسارت پیدا كرده و دست به جرم و جنایت میزنند.
فضای مجازی با ارائه محیط بدون كنترل و گسترده به كاربران امكان برقراری روابط مختلفی را میدهد و زمینه شكلگیری روابط جدیدی را بین آنها فراهم میکند. این روابط كه بدون محدودیتهای فضای حقیقی در بین افراد ایجاد میشود، سبب شكلگیری دیدگاههای خاص میشود.
فرایند تشکیل روابط بدون محدودیت با سایر افراد، زمینههای ایجاد روابط تعریفنشده گسترده و چالشبرانگیز بین افراد، چه در فضای مجازی و چه به صورت بازخورد آن در فضای حقیقی را به وجود میآورد و آسیبهای متعدد جسمی و روانی به فرد و در سطح بالاتر به جامعه و امنیت اجتماعی وارد میکند.
افراد نباید هویت مجازی خود را از هویت حقیقی خود جدا بدانند و باید با این باور که رفتارهای مجازی، بازخوردهای حقیقی برای افراد در پی خواهند داشت، رفتار مجازی خود را مطابق شخصیت و رفتار حقیقی خود شکل دهند تا علاوه بر جلوگیری از اثرات منفی هویتهای مجازی افسارگسیخته، به فرهنگسازی و سالمسازی فضای مجازی کمک کرده باشند. این امر فقط با توجه بیشتر به آموزشهای همگانی و تجدیدنظر در سیاستهای آموزشی مهارتهای استفاده از این فضا در جامعه محقق خواهد شد.
تاریخچه ارتباطات انسانی نشان میدهد ابزار اولیه ارتباط ما، استفاده از زبان بدن و ارتباط غیرکلامی بود که در طول زمان متحول شد و به صورت امروزی درآمد. پیشرفت تمدن باعث تغییراتی در ارتباطات شد؛ از جمله این تغییرات، تعدد نقشها بود. انسانها در زندگی خود نقشهای متفاوتی مانند فرزند، همسر، والد، کارمند، مدیر و... را تجربه میکنند و حتی ممکن است چند نقش را به صورت همزمان ایفا کنند.
این تغییرات، ارتباطات ساده ما را به معادلات پیچیدهای تبدیل کرده است. پیشرفت فناوری، ارتباطات را از این هم پیچیدهتر کرده است. افراد علاوه بر فضای حقیقی، نقشهایی را در فضای مجازی نیز ایفا میکنند. به دلیل ویژگیهای خاص فضای مجازی، نقشهای مجازی افراد میتواند همسو یا مخالف نقشهای حقیقی آنها باشد.
با پیدایش فضای مجازی، هویت تعریفی تازه پیدا کرده است. هویتی که تا پیش از این از سوی نقشها و رفتارها تعریف میشد، امروزه در فضای مجازی تغییر ماهیت داده و در برخی مواقع دچار تغییراتی شده است.
در فضای مجازی، انسانها میتوانند بهراحتی با یکدیگر ارتباط برقرار و معامله کنند یا گروههای مختلفی را بسازند. هویت کنونی افراد، متغیری است که در چنین فضایی شکل میگیرد، فرد را از چارچوب معین و انعطافناپذیری که در فضای حقیقی دارد، جدا میکند. چنین فضایی که فرد را از قیدوبندها رها میکند، میتواند هویت فرد را تحتالشعاع خود قرار دهد.
یكی از دلایل فراوانی وقوع جرم در حاشیه شهرها، مهاجرنشینی و ناشناختهبودن افراد یك محله برای یکدیگر است. به تجربه ثابت شده كه اگر افراد یك محله یکدیگر را بشناسند، كمتر مرتكب جرائم مختلف میشوند.
فضای مجازی، فضایی است كه اهالی آن در عین ارتباطهای گاه مستمر، یکدیگر را نمیشناسند و هر روز و هر لحظه میتوانند با هویتی جدید، وارد این فضا شوند و ارتباطات جدید برقرار کنند.
بنابراین فضای مجازی خود به خود به فضایی مخاطرهانگیز تبدیل میشود و افراد با این تصور كه ناشناخته هستند، جرئت و جسارت پیدا كرده و دست به جرم و جنایت میزنند.
فضای مجازی با ارائه محیط بدون كنترل و گسترده به كاربران امكان برقراری روابط مختلفی را میدهد و زمینه شكلگیری روابط جدیدی را بین آنها فراهم میکند. این روابط كه بدون محدودیتهای فضای حقیقی در بین افراد ایجاد میشود، سبب شكلگیری دیدگاههای خاص میشود.
فرایند تشکیل روابط بدون محدودیت با سایر افراد، زمینههای ایجاد روابط تعریفنشده گسترده و چالشبرانگیز بین افراد، چه در فضای مجازی و چه به صورت بازخورد آن در فضای حقیقی را به وجود میآورد و آسیبهای متعدد جسمی و روانی به فرد و در سطح بالاتر به جامعه و امنیت اجتماعی وارد میکند.
افراد نباید هویت مجازی خود را از هویت حقیقی خود جدا بدانند و باید با این باور که رفتارهای مجازی، بازخوردهای حقیقی برای افراد در پی خواهند داشت، رفتار مجازی خود را مطابق شخصیت و رفتار حقیقی خود شکل دهند تا علاوه بر جلوگیری از اثرات منفی هویتهای مجازی افسارگسیخته، به فرهنگسازی و سالمسازی فضای مجازی کمک کرده باشند. این امر فقط با توجه بیشتر به آموزشهای همگانی و تجدیدنظر در سیاستهای آموزشی مهارتهای استفاده از این فضا در جامعه محقق خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.