|

استانی‌شدن انتخابات واقعا به ملی‌شدن نمایندگان کمک می‌کند؟

نیکنام ببری . روزنامه‌نگار

این‌روزها بازار موافقت یا مخالفت با استانی‌شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی داغ است و هر گروهی از ظن خود به تحلیل پیامدهای مثبت و منفی این طرح بر کارکرد مجلس می‌پردازد. شاید یکی از جنبه‌های مهم حمایتی این طرح از سوی موافقان همان بحث ملی‌شدن انتخاب نمایندگان و توجه به مسئله مهم قانون‌گذاری و نظارتی است. در برابر، مخالفان این دیدگاه معتقدند که استانی‌شدن انتخابات باعث بی‌توجهی به قشرهای حاشیه‌نشین جامعه و از همه مهم‌تر ازبین‌رفتن جنبه رقابتی کاندیداها برای ورود به مجلس می‌شود. فردی که اولین بار برای رسیدن به صندلی‌های بهارستان تلاش می‌کند، به خاطر اینکه باید اکثریت را در مرکز استان‌ها به دست آورد، با مسیر سخت‌تری برای ورود به مجلس مواجه می‌شود. در برابر، نمایندگان مشهور و افراد سرشناس شانس پیروزی مضاعفی پیدا می‌کنند. در این قصار در تلاشیم استدلال موافقان طرح استانی‌شدن را شرح و بیان کنیم و این نکته که آیا واقعا طرح استانی‌شدن باعث ارتقای وزن و اثرگذاری مجلس در امور تقنینی و نظارتی می‌شود یا اینکه طرح استانی‌شدن صرفا به افزایش فاصله و شکاف میان عامه مردم با منتخبان مجلس خواهد انجامید. برای پاسخ به این امر باید این نکته را مطرح کرد که تجربه دموکراسی و توسعه سیاسی گویای این امر است که شکل و مدل سیاسی حکومت‌ها در تعیین میزان پیشرفت و حتی پسرفت ارزش‌های دموکراسی نقش تعیین‌کننده ندارد. این فرهنگ سیاسی، باور و ارزش‌های حاکم بر جامعه و نظام سیاسی است که مسیر حرکت سیاسی یک دولت و میزان پاسخ‌گویی آنها را در برابر خواسته‌های مردم رقم می‌زند. برای مثال مدل سیاسی حکومتی در عراق بسیار شبیه به مدل سیاسی حکومتی در انگلیس است. هر دو کشور از دموکراسی پارلمانی تبعیت می‌کنند. اما واقعا عراق امروز با برگزیدن این مدل سیاسی چه میزان رشد و توسعه در نهادهای مدنی حتی در قیاس با دوران صدام داشته است. آیا سیستم سیاسی در عراق را می‌توان حداقل در میان دموکراسی‌های روبه‌توسعه قرار داد. بنیاد دفاع از دموکراسی در آمریکا با شاخص‌سازی‌های مختلف عدد يك تا هفت را برای دموکراسی قرار داده بود که در این سنجش عراق رتبه ششم را کسب کرده بود. یعنی تقریبا هیچ پیشرفت محتوایی در حوزه دموکراسی در 15 سال اخیر نداشته است. این موارد گویای این است که شکل و شمایل سیاسی دولت‌ها تأثیر آن‌چنانی بر کیفیت حکومت‌داری و اصل شفافیت و پاسخ‌گویی در برابر مردم ندارد. طرحی که این روزها در مجلس در دست بررسی است، ناظر بر همین امر است. اگر استدلال بر این است که با طرح استانی‌شدن انتخابات، دغدغه‌های مردمی کمتر متوجه نمایندگان می‌شود و منتخبان مجلس از دیدارهای مردمی و شنیدن رنج و مشکلات آنها در امان خواهند ماند؛ باید این را از حامیان این طرح پرسید که در فردای استانی‌شدن انتخابات آلام مردم به سمت چه مرجعی خواهد رفت و نکته مهم‌تر مگر در همین مجلس چه تعداد از نمایندگان درگیری نزدیک با مردم دارند. امروزه نمایندگان کلان‌شهرهایی مانند تهران، مشهد و اصفهان از مراجعات مردمی بسیار کمتری برخوردارند. آیا این نمایندگان واقعا توانسته‌اند در امور تقنینی و نظارتی مجلس موفق عمل کنند. کسی در کشور منکر توجهات و دغدغه خاطر نمایندگان به امور زیربنایی و کلان کشور نیست اما راه‌حل در قطع ارتباط با مردم نیست. مسئله مهم دیگر اینکه چه‌بسا حامیان این طرح نه دغدغه مسائل ملی بلکه دل‌نگراني از موقعیت خودشان در مجلس آتی را دارند. ضروری است که در کشور به جای پرداختن به امور سطحی و طرح‌های شکلی به محتوا و درد اصلی جامعه توجه شود. باید در نظر داشت که در کشور خیلی از طرح‌های اولویت‌دار همچون اجرای واقعی اصل 44 و شفافیت آراي نمایندگان وجود دارد که اهمیت و ضرورت توجه بسیار بیشتری از طرح استانی‌شدن انتخابات دارد که بی‌شک حل این موارد بخش بزرگی از چالش‌های کشور را حل می‌کند.

این‌روزها بازار موافقت یا مخالفت با استانی‌شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی داغ است و هر گروهی از ظن خود به تحلیل پیامدهای مثبت و منفی این طرح بر کارکرد مجلس می‌پردازد. شاید یکی از جنبه‌های مهم حمایتی این طرح از سوی موافقان همان بحث ملی‌شدن انتخاب نمایندگان و توجه به مسئله مهم قانون‌گذاری و نظارتی است. در برابر، مخالفان این دیدگاه معتقدند که استانی‌شدن انتخابات باعث بی‌توجهی به قشرهای حاشیه‌نشین جامعه و از همه مهم‌تر ازبین‌رفتن جنبه رقابتی کاندیداها برای ورود به مجلس می‌شود. فردی که اولین بار برای رسیدن به صندلی‌های بهارستان تلاش می‌کند، به خاطر اینکه باید اکثریت را در مرکز استان‌ها به دست آورد، با مسیر سخت‌تری برای ورود به مجلس مواجه می‌شود. در برابر، نمایندگان مشهور و افراد سرشناس شانس پیروزی مضاعفی پیدا می‌کنند. در این قصار در تلاشیم استدلال موافقان طرح استانی‌شدن را شرح و بیان کنیم و این نکته که آیا واقعا طرح استانی‌شدن باعث ارتقای وزن و اثرگذاری مجلس در امور تقنینی و نظارتی می‌شود یا اینکه طرح استانی‌شدن صرفا به افزایش فاصله و شکاف میان عامه مردم با منتخبان مجلس خواهد انجامید. برای پاسخ به این امر باید این نکته را مطرح کرد که تجربه دموکراسی و توسعه سیاسی گویای این امر است که شکل و مدل سیاسی حکومت‌ها در تعیین میزان پیشرفت و حتی پسرفت ارزش‌های دموکراسی نقش تعیین‌کننده ندارد. این فرهنگ سیاسی، باور و ارزش‌های حاکم بر جامعه و نظام سیاسی است که مسیر حرکت سیاسی یک دولت و میزان پاسخ‌گویی آنها را در برابر خواسته‌های مردم رقم می‌زند. برای مثال مدل سیاسی حکومتی در عراق بسیار شبیه به مدل سیاسی حکومتی در انگلیس است. هر دو کشور از دموکراسی پارلمانی تبعیت می‌کنند. اما واقعا عراق امروز با برگزیدن این مدل سیاسی چه میزان رشد و توسعه در نهادهای مدنی حتی در قیاس با دوران صدام داشته است. آیا سیستم سیاسی در عراق را می‌توان حداقل در میان دموکراسی‌های روبه‌توسعه قرار داد. بنیاد دفاع از دموکراسی در آمریکا با شاخص‌سازی‌های مختلف عدد يك تا هفت را برای دموکراسی قرار داده بود که در این سنجش عراق رتبه ششم را کسب کرده بود. یعنی تقریبا هیچ پیشرفت محتوایی در حوزه دموکراسی در 15 سال اخیر نداشته است. این موارد گویای این است که شکل و شمایل سیاسی دولت‌ها تأثیر آن‌چنانی بر کیفیت حکومت‌داری و اصل شفافیت و پاسخ‌گویی در برابر مردم ندارد. طرحی که این روزها در مجلس در دست بررسی است، ناظر بر همین امر است. اگر استدلال بر این است که با طرح استانی‌شدن انتخابات، دغدغه‌های مردمی کمتر متوجه نمایندگان می‌شود و منتخبان مجلس از دیدارهای مردمی و شنیدن رنج و مشکلات آنها در امان خواهند ماند؛ باید این را از حامیان این طرح پرسید که در فردای استانی‌شدن انتخابات آلام مردم به سمت چه مرجعی خواهد رفت و نکته مهم‌تر مگر در همین مجلس چه تعداد از نمایندگان درگیری نزدیک با مردم دارند. امروزه نمایندگان کلان‌شهرهایی مانند تهران، مشهد و اصفهان از مراجعات مردمی بسیار کمتری برخوردارند. آیا این نمایندگان واقعا توانسته‌اند در امور تقنینی و نظارتی مجلس موفق عمل کنند. کسی در کشور منکر توجهات و دغدغه خاطر نمایندگان به امور زیربنایی و کلان کشور نیست اما راه‌حل در قطع ارتباط با مردم نیست. مسئله مهم دیگر اینکه چه‌بسا حامیان این طرح نه دغدغه مسائل ملی بلکه دل‌نگراني از موقعیت خودشان در مجلس آتی را دارند. ضروری است که در کشور به جای پرداختن به امور سطحی و طرح‌های شکلی به محتوا و درد اصلی جامعه توجه شود. باید در نظر داشت که در کشور خیلی از طرح‌های اولویت‌دار همچون اجرای واقعی اصل 44 و شفافیت آراي نمایندگان وجود دارد که اهمیت و ضرورت توجه بسیار بیشتری از طرح استانی‌شدن انتخابات دارد که بی‌شک حل این موارد بخش بزرگی از چالش‌های کشور را حل می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.