بازخوانی اساطیر جهان و داستانهای کوتاه اروپایی
شرق: «بازخوانی اساطیر جهان» مجموعه کتابهایی است که نشر کتاب پاگرد اقدام به انتشار آنها کرده است. این مجموعه به آثاری از ادبیات مدرن و پستمدرن اختصاص دارد که در آنها اساطیر به دنیای امروز احضار شده و دستمایه نگارش داستانی امروزی قرار گرفتهاند. «بابا یاگا تخم گذاشت» نوشته دوبراوکا اوگرشیج، نویسنده اهل یوگسلاوی، از جمله آثاری است که در این مجموعه ترجمه و منتشر شده است. این رمان با ترجمه طهورا آیتی در نشر کتاب پاگرد به چاپ رسیده است. دوبراوکا اوگرشیج در رمان «بابا یاگا تخم گذاشت» یک افسانه اسلاوی را دستمایه روایت داستانی زندگی چهار زن در دوران معاصر قرار داده است و از این طریق افسانهای کهن را به بستری برای طرح موضوعاتی نظیر زنانگی، کهنسالی، هویت و عشق در قالب یک رمان بدل کرده است. چهار زنی که زندگیشان در این رمان روایت میشود اهل اروپای شرقیاند. یکی از شخصیتهای رمان نویسندهای است که برای برآوردن آخرین آرزوی مادر محتضرش به بلغارستان سفر میکند، دیگری پیرزنی است که هر روز با آرزوی مرگ از خواب برمیخیزد، شخصیت دیگر داستان پرستاری است که از عشق مأیوس شده و دیگری بیوهای است که استعداد نهانی نویسندگی دارد.
آنچه میخوانید سطرهایی است از این رمان: «پوپا از لندن برگشت و تحصیلات پزشکی را ادامه داد. او سخت کار میکرد و خودش را با کار داوطلبانهی همزمان در بیمارستانهای زاگرب و مراکز پزشکی خارج از شهر خسته میکرد. مدرکش را گرفت و بعد 1948 و روزهای سیاه و هولناک کمینفرم از راه رسید. در 1950 پوپا سر از گولی اوتوک، یا سن گرگور، زندانی برای زنان زندانی سیاسی درآورد. پوپا مثل زندانیان دیگر، اگر جان به در میبردند، هرگز نفهمید چرا او را به زندان فرستادهاند یا چه کسی او را لو داده. وقتی آزاد شد، معلوم شد ممنوعالخروج است و این برای او فقط یک معنا داشت - دیگر نمیتوانست آسیا را ببیند. پوپا در 1955 دوباره ازدواج کرد، با همکار دکترش و در 1957 دخترش زورانا را به دنیا آورد. کوکلا با خودش فکر کرد، خدای من، فقط باید زاویهی دیدت یک خرده تغییر کند تا چیزهایی که همیشه فکر میکردی درست است ناگهان متفاوت و بیگانه شود. همکار دکتر برادر کوکلا، کوستا، بود. کوکلا همان وقت با پوپا آشنا شده بود. طی سالیان، به هم نزدیک شده بودند، اما پوپا به طرز قابلتوجهی هرگز به گولی اوتوک، یا آرون یا آسیا، اشاره نکرده بود. حقیقت داشت که همهی زندانیان
اسبق گولی اوتوک در یک چیز اشتراک داشتند: آنان کلامی دربارهی آن به زبان نمیآوردند. وقتی از زندان بیرون آمدند، اکیدا از صحبت کردن دربارهی تجربهشان با هرکس منع شدند و گولی اوتوک هم رویهمرفته موضوعی بهشدت ممنوعه بود، تا زمانی که، اواسط دههی هفتاد تابویش شکسته شد. اما زمان، عادت زندانیان به سخن نگفتن را مستحکم کرده بود. چون آنجا، در گولی اوتوک، هر حرفی، حتا معمولیترین آن به گوش نگهبانان زندان میرسید و زندانی باید تقاصش را پس میداد. بله، روزهای سیاهی بود. مردم بیهیچ دلیلی به زندان میافتادند و اتهام فلجکنندهی خیانت به وطن و حمایت از استالین به آنان تحمیل میشد...».
مجموعه داستان «فرشتگانی در سوی درون»، ترجمه عبدالرضا سالاربهزادی، از دیگر آثار داستانی است که در نشر کتاب پاگرد منتشر شده است. این مجموعه منتخبی از بهترین داستانهای کوتاه اروپایی 2013 است. چنانکه در توضیح ترجمه فارسی این کتاب آمده، داستانهای این مجموعه برگرفته از جُنگی است که از سال 2010 منتشر میشود و هرساله ترجمه انگلیسی بهترین داستانهایی را که در همان سال در کشورهای مختلف اروپایی به چاپ رسیده منتشر میکند. دبیر مجموعه سال 2013 الکساندر هِمون، نویسنده بوسنیاییالاصل آمریکایی است که چندین جایزه ادبی آمریکا، ازجمله جایزه انجمن قلم و جایزه مطبوعات ملی را برده است. در این توضیح درباره جنگ سال 2013 که داستانهای کتاب «فرشتگانی در سوی درون» از آن انتخاب شدهاند آمده است که این جنگ «عموما از سوی منتقدان به عنوان یکی از بهترین جنگهای این سری ارزیابی شده است». مجموعه داستان «فرشتگانی در سوی درون» شامل شش داستان است. «رومیزی نادا» نوشته میرانا لیکار باژلی، «فرشتگانی در سوی درون» دولسه ماریا کاردوسو، «موسیقی در بُن استخوان» نوشته توماس مکسیمون، «سیماب در دماسنج» نوشته الوی تیزون، «هجرت» نوشته ری فرنچ و
«سیمای یک مادر در قابی آمریکایی» نوشته میکلوش واژدا داستانهایی هستند که در این مجموعه آمدهاند. در پایان کتاب نیز نویسندگان هر یک از داستانها معرفی شدهاند. آنچه میخوانید قسمتی است از داستان «سیمای یک مادر در قابی آمریکایی» از این مجموعه: «در آشپزخانه ایستاده است، نه آشپزخانهی خودمان، نه آن آشپزخانهی قدیمی، و نه هیچکدام از آشپزخانههای قدیمیمان، بلکه در آشپزخانهی خودش، آشپزخانهای ناآشنا، نه مال من، و آشپزی میکند، چیزی را هم میزند. برای من غذا درست میکند. و این چیز تازهی دیگری است، چیزی غریب و نامأنوس. ولی او آنجا ایستاده است، هر چیزی را که من بخواهم تکرار میکند، در هر جایی، هر چیزی که من بیشتر از همه بخواهم، در همان لحظه که میخواهم. من هنوز اینجایم: او نیست. و چیزهایی هست که من میخواهم. ولی، حتی اگر آن چیزها را نخواهم، او به آمدن و رفتن ادامه میدهد، این کار و آن کار را میکند، وارد ذهن من میشود، صدایم میزند، حرف میزند، گوش میکند، زمانی با شادی، زمانی با درد، درحالیکه به من فکر میکند و من را نگاه میکند، به من زنگ میزند، از من سوال میکند، برای من مینویسد انگار که زنده است. من
سیریناپذیرم: به همهی آن چیزهایی علاقهمندم که من نباشد و ربطی به من نداشته باشد، هر چیزی که خصوصی است، امور قبل از من و بعد از من، به هستی او متمایز از هستی من، و سعی میکنم تا قطعات این پازل را با هم جفتوجور کنم، ولی این روزها هر کار که او میکند، همیشه، بدون استثنا، برای من است، به خاطر من است، به من است، با من، یا از طرف من - یا، البته، برای من - و من نمیتوانم کاری در این باره بکنم. در این لحظه از او میخواهم که همانجا، در همان آشپزخانه، بایستد و هر چیزی را که هم میزند هم بزند. بگذار یکی از همان غذاهایی را بپزد که در خارج یاد گرفته است، بگذار سُس کَبِر درست کند با آن استیکی که جلزولزکنان بریان میشود. ولی من بیشتر وقتها او را به تکرارِ کارهای دیگر هم وامیدارم...».
شرق: «بازخوانی اساطیر جهان» مجموعه کتابهایی است که نشر کتاب پاگرد اقدام به انتشار آنها کرده است. این مجموعه به آثاری از ادبیات مدرن و پستمدرن اختصاص دارد که در آنها اساطیر به دنیای امروز احضار شده و دستمایه نگارش داستانی امروزی قرار گرفتهاند. «بابا یاگا تخم گذاشت» نوشته دوبراوکا اوگرشیج، نویسنده اهل یوگسلاوی، از جمله آثاری است که در این مجموعه ترجمه و منتشر شده است. این رمان با ترجمه طهورا آیتی در نشر کتاب پاگرد به چاپ رسیده است. دوبراوکا اوگرشیج در رمان «بابا یاگا تخم گذاشت» یک افسانه اسلاوی را دستمایه روایت داستانی زندگی چهار زن در دوران معاصر قرار داده است و از این طریق افسانهای کهن را به بستری برای طرح موضوعاتی نظیر زنانگی، کهنسالی، هویت و عشق در قالب یک رمان بدل کرده است. چهار زنی که زندگیشان در این رمان روایت میشود اهل اروپای شرقیاند. یکی از شخصیتهای رمان نویسندهای است که برای برآوردن آخرین آرزوی مادر محتضرش به بلغارستان سفر میکند، دیگری پیرزنی است که هر روز با آرزوی مرگ از خواب برمیخیزد، شخصیت دیگر داستان پرستاری است که از عشق مأیوس شده و دیگری بیوهای است که استعداد نهانی نویسندگی دارد.
آنچه میخوانید سطرهایی است از این رمان: «پوپا از لندن برگشت و تحصیلات پزشکی را ادامه داد. او سخت کار میکرد و خودش را با کار داوطلبانهی همزمان در بیمارستانهای زاگرب و مراکز پزشکی خارج از شهر خسته میکرد. مدرکش را گرفت و بعد 1948 و روزهای سیاه و هولناک کمینفرم از راه رسید. در 1950 پوپا سر از گولی اوتوک، یا سن گرگور، زندانی برای زنان زندانی سیاسی درآورد. پوپا مثل زندانیان دیگر، اگر جان به در میبردند، هرگز نفهمید چرا او را به زندان فرستادهاند یا چه کسی او را لو داده. وقتی آزاد شد، معلوم شد ممنوعالخروج است و این برای او فقط یک معنا داشت - دیگر نمیتوانست آسیا را ببیند. پوپا در 1955 دوباره ازدواج کرد، با همکار دکترش و در 1957 دخترش زورانا را به دنیا آورد. کوکلا با خودش فکر کرد، خدای من، فقط باید زاویهی دیدت یک خرده تغییر کند تا چیزهایی که همیشه فکر میکردی درست است ناگهان متفاوت و بیگانه شود. همکار دکتر برادر کوکلا، کوستا، بود. کوکلا همان وقت با پوپا آشنا شده بود. طی سالیان، به هم نزدیک شده بودند، اما پوپا به طرز قابلتوجهی هرگز به گولی اوتوک، یا آرون یا آسیا، اشاره نکرده بود. حقیقت داشت که همهی زندانیان
اسبق گولی اوتوک در یک چیز اشتراک داشتند: آنان کلامی دربارهی آن به زبان نمیآوردند. وقتی از زندان بیرون آمدند، اکیدا از صحبت کردن دربارهی تجربهشان با هرکس منع شدند و گولی اوتوک هم رویهمرفته موضوعی بهشدت ممنوعه بود، تا زمانی که، اواسط دههی هفتاد تابویش شکسته شد. اما زمان، عادت زندانیان به سخن نگفتن را مستحکم کرده بود. چون آنجا، در گولی اوتوک، هر حرفی، حتا معمولیترین آن به گوش نگهبانان زندان میرسید و زندانی باید تقاصش را پس میداد. بله، روزهای سیاهی بود. مردم بیهیچ دلیلی به زندان میافتادند و اتهام فلجکنندهی خیانت به وطن و حمایت از استالین به آنان تحمیل میشد...».
مجموعه داستان «فرشتگانی در سوی درون»، ترجمه عبدالرضا سالاربهزادی، از دیگر آثار داستانی است که در نشر کتاب پاگرد منتشر شده است. این مجموعه منتخبی از بهترین داستانهای کوتاه اروپایی 2013 است. چنانکه در توضیح ترجمه فارسی این کتاب آمده، داستانهای این مجموعه برگرفته از جُنگی است که از سال 2010 منتشر میشود و هرساله ترجمه انگلیسی بهترین داستانهایی را که در همان سال در کشورهای مختلف اروپایی به چاپ رسیده منتشر میکند. دبیر مجموعه سال 2013 الکساندر هِمون، نویسنده بوسنیاییالاصل آمریکایی است که چندین جایزه ادبی آمریکا، ازجمله جایزه انجمن قلم و جایزه مطبوعات ملی را برده است. در این توضیح درباره جنگ سال 2013 که داستانهای کتاب «فرشتگانی در سوی درون» از آن انتخاب شدهاند آمده است که این جنگ «عموما از سوی منتقدان به عنوان یکی از بهترین جنگهای این سری ارزیابی شده است». مجموعه داستان «فرشتگانی در سوی درون» شامل شش داستان است. «رومیزی نادا» نوشته میرانا لیکار باژلی، «فرشتگانی در سوی درون» دولسه ماریا کاردوسو، «موسیقی در بُن استخوان» نوشته توماس مکسیمون، «سیماب در دماسنج» نوشته الوی تیزون، «هجرت» نوشته ری فرنچ و
«سیمای یک مادر در قابی آمریکایی» نوشته میکلوش واژدا داستانهایی هستند که در این مجموعه آمدهاند. در پایان کتاب نیز نویسندگان هر یک از داستانها معرفی شدهاند. آنچه میخوانید قسمتی است از داستان «سیمای یک مادر در قابی آمریکایی» از این مجموعه: «در آشپزخانه ایستاده است، نه آشپزخانهی خودمان، نه آن آشپزخانهی قدیمی، و نه هیچکدام از آشپزخانههای قدیمیمان، بلکه در آشپزخانهی خودش، آشپزخانهای ناآشنا، نه مال من، و آشپزی میکند، چیزی را هم میزند. برای من غذا درست میکند. و این چیز تازهی دیگری است، چیزی غریب و نامأنوس. ولی او آنجا ایستاده است، هر چیزی را که من بخواهم تکرار میکند، در هر جایی، هر چیزی که من بیشتر از همه بخواهم، در همان لحظه که میخواهم. من هنوز اینجایم: او نیست. و چیزهایی هست که من میخواهم. ولی، حتی اگر آن چیزها را نخواهم، او به آمدن و رفتن ادامه میدهد، این کار و آن کار را میکند، وارد ذهن من میشود، صدایم میزند، حرف میزند، گوش میکند، زمانی با شادی، زمانی با درد، درحالیکه به من فکر میکند و من را نگاه میکند، به من زنگ میزند، از من سوال میکند، برای من مینویسد انگار که زنده است. من
سیریناپذیرم: به همهی آن چیزهایی علاقهمندم که من نباشد و ربطی به من نداشته باشد، هر چیزی که خصوصی است، امور قبل از من و بعد از من، به هستی او متمایز از هستی من، و سعی میکنم تا قطعات این پازل را با هم جفتوجور کنم، ولی این روزها هر کار که او میکند، همیشه، بدون استثنا، برای من است، به خاطر من است، به من است، با من، یا از طرف من - یا، البته، برای من - و من نمیتوانم کاری در این باره بکنم. در این لحظه از او میخواهم که همانجا، در همان آشپزخانه، بایستد و هر چیزی را که هم میزند هم بزند. بگذار یکی از همان غذاهایی را بپزد که در خارج یاد گرفته است، بگذار سُس کَبِر درست کند با آن استیکی که جلزولزکنان بریان میشود. ولی من بیشتر وقتها او را به تکرارِ کارهای دیگر هم وامیدارم...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.