بازخواني سخنان رئيسجمهوري درباره حوادث دي 96
شرق: يک سال از تجمعات اعتراضي دي سال گذشته ايران گذشت. هفتم دي سال گذشته بود که تجمعي در شهر مشهد با عنوان «نه به گراني» و در اعتراض به سياستهاي اقتصادي دولت برگزار شد، ولی کسي فکر نميکرد از فرداي آن روز اين تجمع کمکم فراگير شود و اکثر نقاط کشور را دربر گيرد. اما موضع دولت و بهویژه شخص رئيسجمهور درباره اين اتفاقات چه بود؟ اولين واکنش حسن روحاني به اين اعتراضها، سه روز بعد؛ يعني در دهم ديماه بود. او در جلسه هيئت دولت گفت: «در عين حالي که از نقد استقبال ميکنيم و دستگاههاي مسئول کشور بايد زمينه را براي انتقاد و اعتراض قانوني مردم، حتي راهپيمايي و اجتماع قانونمند آنها فراهم کنند و اين حق مردم است، اما نبايد بگذاريم فضايي ايجاد شود که در آن فضا دوستداران انقلاب و مردم نگراني براي زندگي و امنيتشان ايجاد شود».
روحاني به رئيسجمهور آمريکا هم طعنه زده و گفته بود: «اين آقايي که امروز در آمريکا ميخواهد با مردم ما همدردي کند، يادش رفته چند ماه پيش ملت ايران را تروريست ناميد؛ اين آدمي که سر تا پايش عليه ملت ايران است، حق ندارد براي مردم ايران دلسوزي کند».
معاوناول رئيسجمهوري نیز صريحتر از روحاني سخن گفت؛ اسحاق جهانگيري در هشتم دي سال گذشته گفت: «کارهاي بزرگي در بخش اقتصاد انجام شده است که نشان ميدهد اين بخش روي ريل درست قرار گرفته؛ البته ممکن است برخي کاستيها و افزايش قيمت برخي اقلام وجود داشته باشد. امروز کساني اين مسائل را بهانه کردهاند و باني حوادثي شدهاند که ابعاد و زواياي ديگري دارد و بايد بدانند دود اين حوادث به چشم خود آنها خواهد رفت؛ چراکه وقتي جريان اجتماعي ايجاد شد و به سطح خيابان رسيد، قطعا کساني که آن را شروع کردهاند، کنترلکننده آن نخواهند بود و ديگران سوار بر آن موج خواهند شد».
استقبال دولت از انتقاد
رئيسجمهوري در تمام سخنان خود تلاش داشت انتقاد مردم را به رسميت بشناسد و از آن استقبال کند. روحاني در 18 دي سال گذشته در ديدار وزير و معاونان وزارت امور اقتصادي و دارايي با تأکيد بر اينکه دولت از انتقاد استقبال ميکند و معتقد است که همه بايد نقد بشوند، گفت: «هيچ استثنائي در کشور براي انتقادکردن وجود ندارد و در کشور ما معصوم نداريم؛ ضمن اينکه پيامبر اسلام(ص) هم به مردم اجازه انتقاد ميدادند و بالاتر از مقام پيامبر در تاريخ وجود ندارد».
رئيسجمهور همچنين درباره آن حوادث گفته بود: «بعضيها تصور ميکنند مردم فقط پول و اقتصاد ميخواهند؛ مگر ميشود آزادي و زندگي مردم را با پول خريداري کرد؟ چرا عدهاي آدرس غلط ميدهند و اين توهين به مردم است. مردم مطالباتي دارند که بخشي از آن اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و امنيتي است و بايد همه اين مطالبات مورد توجه قرار بگيرد».
روحاني يک روز بعد از هوشياري نيروهاي امنيتي و اطلاعاتي، نيروي انتظامي، سپاه و بسيج که در مديريت حوادث ديماه سال گذشته در کنار مردم و به خوبي به وظايف خود عمل کرده بودند، تشکر کرد.
چند روز بعد، حسن روحاني دوباره به اعتراضهای مردم اشاره کرد و درباره کلمهاي که يکي از امامان جمعه تهران درخصوص معترضان به کار برده بود، گفت: «عدهاي در خيابانها به حق يا ناحق اعتراض کردند، اما من خواهش ميکنم به همه مردم احترام بگذاريم و اگر در اين ميان افرادي هم از جايي تحريک شده و با قصد و نيت جاسوسي از اين اعتراضات سوءاستفاده کردند، اجازه دهيم تا در يک دادگاه صالح ثابت شود».
او ادامه داد: «هرکس حرف ميزند يا اعتراضي ميکند، يا خسوخاشاک است يا گاو يا گوساله يا آشغال. اين چه طرز حرفزدن است؟ چرا توهين کرده و بيادبانه با جامعه برخورد ميکنيم؟ عدهاي آمدهاند و اعتراض داشتند و برخي هم از اين اعتراضها سوءاستفاده کردند، اما نبايد همه را به يک چوب برانيم؛ بلکه بايد دقيق سخن بگوييم، بهخصوص در تريبونهاي مقدس دقيقتر حرف بزنيم؛ چراکه ملت ما ملت بزرگي هستند».
جهانگيري نيز در کنگره بزرگداشت آيتالله هاشميرفسنجاني به اين حوادث اشاره کرد و گفت: «در مسائل اخير كشور هم بايد به روش آيتالله هاشميرفسنجاني عمل كنيم؛ با مردم باشيم و اعتراض مردم را به رسميت بشناسيم و براي آن راهحل پيدا كنيم. بايد به خواستههاي مردم توجه كنيم؛ چراكه بسياري از اعتراضات انباشت مطالبات سالهاي گذشته است. بدترين حرف اين است كه گفته شود عربستان در ايران آشوب ايجاد كرده است؛ آنها كوچكتر از آناند كه بتوانند در بخشي از ايران دخالت كنند».
24 بهمن نيز روحاني در نشست مشترک استانداران و وزرا از مديريت وزارت کشور و شوراي امنيت در حوادث دي قدرداني کرد و گفت: «اينکه يک بحران در يک هفته جمع ميشود، اقدامي بسيار بزرگ و ارزنده است که البته در اين زمينه همه دستگاهها به صحنه آمده و بهخوبي و با دقت اين بحران را مديريت کردند».
او ادامه داد: «بايد از همه ظرفيتهاي قانون اساسي در مديريت بهتر امور استفاده کنيم و فصول مختلف قانون اساسي ازجمله فصل سوم قانون اساسي را که مربوط به حقوق ملت است، مورد توجه قرار دهيم».
رئيسجمهوري در حاشيه آخرين جلسه هيئت دولت در سال 96 باز هم بر اينکه دولت اعتراضات مردم را به رسميت شناخته، تأکيد کرد و البته اين را هم گفت که مخاطب اعتراضات مردم، فقط دولت نبوده است. روحاني گفت که مردم بهخوبي ديواري بين اعتراض و اغتشاش به وجود آوردند؛ اما تخريب اموال عمومي، بينظمي و بيقانوني، براي دولت قابلقبول نيست و مردم نيز اين فاصله را در عمل و راهپيماييهاي ميليوني خود نشان دادند.
او همچنين به طعنه گفت: «سخنان مردم فرکانس و مخاطب خاصي که صرفا به سمت قوه مجريه باشد، ندارد و با پارازيت نميتوان سخنان مردم را نشنيده گرفت. همه بايد گوش شنوايي در مقابل مطالبات و انتقادات داشته باشند و امروز ديگر زمان پارازيت نيست و بايد همه فرکانس و صداي مردم را شنيد. مردم اشکالات، انتقادات و پيشنهادهایی دارند و همه بايد به آن توجه و عمل کنند و با عمل به آن ميتوان همبستگي ملي را حفظ و تقويت کرد».
روحاني: تاريخ تغيير فضاي کشور، دي 96 است
سال 96 که به پايان رسيد، رئيسجمهوري در پيام نوروزي خود باز هم بر حق اعتراض و انتقاد مردم تأکيد کرد و گفت: «مردم ما وقتي ديدند در خيابان اغتشاشاتي وجود دارد و ممکن است امنيت جامعهشان به خطر بيفتد، به صحنه آمدند و با صداي رسا اعلام کردند که انتقاد و اعتراض حق مردم است؛ اما ملت فهيم ايران، بيقانوني و خشونت را تحمل نخواهد کرد».
اما سال 97 با خروج آمريکا از برجام، بالارفتن قيمت دلار و بعد از آن التهابات اقتصادي آغاز شد. دولت نيز در اين ميان دست به ترکيب تيم اقتصادي خود زد و برخي از وزراي خود را هم در استيضاح مجلس از دست داد. سال به نيمه رسيده بود و ديگر کسي يادي از اتفاقات ديماه 96 نميکرد تا اينکه تعدادي از نمايندگان مجلس، حسن روحاني را براي پاسخگويي به بهارستان فراخواندند. رئيسجمهور در اين روز به حوادث ديماه سال گذشته اشاره کرد و با طرح اين سؤال که چه شد کشوري که در يک مسير کاملا آرامي حرکت ميکرد، يکمرتبه فضايش تغيير کرد؟ گفت: «تاريخ اين تغيير پنجم ديماه سال 96 است. هرکس تاريخ ديگري بدهد به اعتقاد من آدرس غلط به مردم داده است. پنجم ديماه سال 96 بود که مردم ناگهان ديدند در خيابانها عدهاي شعار ميدهند و شعارها کمکم به شعارهاي هنجارشکنانه و غیرقابلقبول براي همه مردم تبديل شد و مردم را دچار حيرت کرد».
او ادامه داد: «حادثه ديماه، آقاي ترامپ را به طمع انداخت که در اواخر ديماه اعلام کند من در برجام نميمانم؛ مگر آنکه اروپا و ديگران با من درباره منطقه و مسئله موشک همراه شوند و اگر همراه نشوند يکجانبه از آن خارج ميشوم و بعد از اين تهديد بود که مردم، با آن ناآرامي داخل و با تهديدات بيرون، دچار نگراني شدند».
روحاني هفته پيش نيز فرصت را غنيمت شمرد تا در مجلس يک بار ديگر حوادث ديماه سال گذشته را با اقدامات ترامپ گره بزند. او در جلسه تقديم بودجه سال 98 به مجلس گفت: «در ابتدا و انتهاي ديماه سال گذشته با مشکلاتي مواجه شديم و همان حوادث اوايل ديماه باعث شد تا آمريکاييها با برداشت غلط و تصور ناروا، اواخر ديماه موضعگيري جديدي را عليه جمهورياسلامي ايران و توافق هستهاي اعلام کنند و بعد هم در هر مقطعي، قدمي، فريادي، صحبتي و تحريکي داشتند تا به خيال خام خودشان به اهداف موردنظرشان دست پيدا کنند».
روحاني همچنين گفت: «هدف اصلي آمريکا از اين توطئهها و تحريمها و فشارها که مستقيما بر ملت بزرگ ايران، مردم منطقه و بر شرکتهاي تجاري و اقتصادي جهان بوده و برخلاف همه مقررات بينالمللي است، بهزانو درآوردن نظام پرقدرت جمهوري اسلامي ايران است».
حرفهاي روحاني تأکيدي بر مواضع معاون اولش بود که در 19 بهمن سال گذشته گفته بود: «آمريکاييها به ناآراميهاي اخير در ايران دل بسته بودند و احساس کردند به چالشي جدي براي ايران تبديل شده است».
حرفهاي رئيسجمهوري و معاون اول او بيراه نيست. کارشناسان و مقامات آمريکايي بارها اعلام کردهاند که از نارضايتيهاي داخلي ايران استقبال ميکنند و بهدنبال فروپاشي نظام هستند. سال گذشته روحاني به کارشناسان و جامعهشناسان توصيه کرد که اين مسائل را تحليل کنند، شايد همين بتواند ديد بهتري نسبت به آن حوادث به همه ما بدهد.
شرق: يک سال از تجمعات اعتراضي دي سال گذشته ايران گذشت. هفتم دي سال گذشته بود که تجمعي در شهر مشهد با عنوان «نه به گراني» و در اعتراض به سياستهاي اقتصادي دولت برگزار شد، ولی کسي فکر نميکرد از فرداي آن روز اين تجمع کمکم فراگير شود و اکثر نقاط کشور را دربر گيرد. اما موضع دولت و بهویژه شخص رئيسجمهور درباره اين اتفاقات چه بود؟ اولين واکنش حسن روحاني به اين اعتراضها، سه روز بعد؛ يعني در دهم ديماه بود. او در جلسه هيئت دولت گفت: «در عين حالي که از نقد استقبال ميکنيم و دستگاههاي مسئول کشور بايد زمينه را براي انتقاد و اعتراض قانوني مردم، حتي راهپيمايي و اجتماع قانونمند آنها فراهم کنند و اين حق مردم است، اما نبايد بگذاريم فضايي ايجاد شود که در آن فضا دوستداران انقلاب و مردم نگراني براي زندگي و امنيتشان ايجاد شود».
روحاني به رئيسجمهور آمريکا هم طعنه زده و گفته بود: «اين آقايي که امروز در آمريکا ميخواهد با مردم ما همدردي کند، يادش رفته چند ماه پيش ملت ايران را تروريست ناميد؛ اين آدمي که سر تا پايش عليه ملت ايران است، حق ندارد براي مردم ايران دلسوزي کند».
معاوناول رئيسجمهوري نیز صريحتر از روحاني سخن گفت؛ اسحاق جهانگيري در هشتم دي سال گذشته گفت: «کارهاي بزرگي در بخش اقتصاد انجام شده است که نشان ميدهد اين بخش روي ريل درست قرار گرفته؛ البته ممکن است برخي کاستيها و افزايش قيمت برخي اقلام وجود داشته باشد. امروز کساني اين مسائل را بهانه کردهاند و باني حوادثي شدهاند که ابعاد و زواياي ديگري دارد و بايد بدانند دود اين حوادث به چشم خود آنها خواهد رفت؛ چراکه وقتي جريان اجتماعي ايجاد شد و به سطح خيابان رسيد، قطعا کساني که آن را شروع کردهاند، کنترلکننده آن نخواهند بود و ديگران سوار بر آن موج خواهند شد».
استقبال دولت از انتقاد
رئيسجمهوري در تمام سخنان خود تلاش داشت انتقاد مردم را به رسميت بشناسد و از آن استقبال کند. روحاني در 18 دي سال گذشته در ديدار وزير و معاونان وزارت امور اقتصادي و دارايي با تأکيد بر اينکه دولت از انتقاد استقبال ميکند و معتقد است که همه بايد نقد بشوند، گفت: «هيچ استثنائي در کشور براي انتقادکردن وجود ندارد و در کشور ما معصوم نداريم؛ ضمن اينکه پيامبر اسلام(ص) هم به مردم اجازه انتقاد ميدادند و بالاتر از مقام پيامبر در تاريخ وجود ندارد».
رئيسجمهور همچنين درباره آن حوادث گفته بود: «بعضيها تصور ميکنند مردم فقط پول و اقتصاد ميخواهند؛ مگر ميشود آزادي و زندگي مردم را با پول خريداري کرد؟ چرا عدهاي آدرس غلط ميدهند و اين توهين به مردم است. مردم مطالباتي دارند که بخشي از آن اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و امنيتي است و بايد همه اين مطالبات مورد توجه قرار بگيرد».
روحاني يک روز بعد از هوشياري نيروهاي امنيتي و اطلاعاتي، نيروي انتظامي، سپاه و بسيج که در مديريت حوادث ديماه سال گذشته در کنار مردم و به خوبي به وظايف خود عمل کرده بودند، تشکر کرد.
چند روز بعد، حسن روحاني دوباره به اعتراضهای مردم اشاره کرد و درباره کلمهاي که يکي از امامان جمعه تهران درخصوص معترضان به کار برده بود، گفت: «عدهاي در خيابانها به حق يا ناحق اعتراض کردند، اما من خواهش ميکنم به همه مردم احترام بگذاريم و اگر در اين ميان افرادي هم از جايي تحريک شده و با قصد و نيت جاسوسي از اين اعتراضات سوءاستفاده کردند، اجازه دهيم تا در يک دادگاه صالح ثابت شود».
او ادامه داد: «هرکس حرف ميزند يا اعتراضي ميکند، يا خسوخاشاک است يا گاو يا گوساله يا آشغال. اين چه طرز حرفزدن است؟ چرا توهين کرده و بيادبانه با جامعه برخورد ميکنيم؟ عدهاي آمدهاند و اعتراض داشتند و برخي هم از اين اعتراضها سوءاستفاده کردند، اما نبايد همه را به يک چوب برانيم؛ بلکه بايد دقيق سخن بگوييم، بهخصوص در تريبونهاي مقدس دقيقتر حرف بزنيم؛ چراکه ملت ما ملت بزرگي هستند».
جهانگيري نيز در کنگره بزرگداشت آيتالله هاشميرفسنجاني به اين حوادث اشاره کرد و گفت: «در مسائل اخير كشور هم بايد به روش آيتالله هاشميرفسنجاني عمل كنيم؛ با مردم باشيم و اعتراض مردم را به رسميت بشناسيم و براي آن راهحل پيدا كنيم. بايد به خواستههاي مردم توجه كنيم؛ چراكه بسياري از اعتراضات انباشت مطالبات سالهاي گذشته است. بدترين حرف اين است كه گفته شود عربستان در ايران آشوب ايجاد كرده است؛ آنها كوچكتر از آناند كه بتوانند در بخشي از ايران دخالت كنند».
24 بهمن نيز روحاني در نشست مشترک استانداران و وزرا از مديريت وزارت کشور و شوراي امنيت در حوادث دي قدرداني کرد و گفت: «اينکه يک بحران در يک هفته جمع ميشود، اقدامي بسيار بزرگ و ارزنده است که البته در اين زمينه همه دستگاهها به صحنه آمده و بهخوبي و با دقت اين بحران را مديريت کردند».
او ادامه داد: «بايد از همه ظرفيتهاي قانون اساسي در مديريت بهتر امور استفاده کنيم و فصول مختلف قانون اساسي ازجمله فصل سوم قانون اساسي را که مربوط به حقوق ملت است، مورد توجه قرار دهيم».
رئيسجمهوري در حاشيه آخرين جلسه هيئت دولت در سال 96 باز هم بر اينکه دولت اعتراضات مردم را به رسميت شناخته، تأکيد کرد و البته اين را هم گفت که مخاطب اعتراضات مردم، فقط دولت نبوده است. روحاني گفت که مردم بهخوبي ديواري بين اعتراض و اغتشاش به وجود آوردند؛ اما تخريب اموال عمومي، بينظمي و بيقانوني، براي دولت قابلقبول نيست و مردم نيز اين فاصله را در عمل و راهپيماييهاي ميليوني خود نشان دادند.
او همچنين به طعنه گفت: «سخنان مردم فرکانس و مخاطب خاصي که صرفا به سمت قوه مجريه باشد، ندارد و با پارازيت نميتوان سخنان مردم را نشنيده گرفت. همه بايد گوش شنوايي در مقابل مطالبات و انتقادات داشته باشند و امروز ديگر زمان پارازيت نيست و بايد همه فرکانس و صداي مردم را شنيد. مردم اشکالات، انتقادات و پيشنهادهایی دارند و همه بايد به آن توجه و عمل کنند و با عمل به آن ميتوان همبستگي ملي را حفظ و تقويت کرد».
روحاني: تاريخ تغيير فضاي کشور، دي 96 است
سال 96 که به پايان رسيد، رئيسجمهوري در پيام نوروزي خود باز هم بر حق اعتراض و انتقاد مردم تأکيد کرد و گفت: «مردم ما وقتي ديدند در خيابان اغتشاشاتي وجود دارد و ممکن است امنيت جامعهشان به خطر بيفتد، به صحنه آمدند و با صداي رسا اعلام کردند که انتقاد و اعتراض حق مردم است؛ اما ملت فهيم ايران، بيقانوني و خشونت را تحمل نخواهد کرد».
اما سال 97 با خروج آمريکا از برجام، بالارفتن قيمت دلار و بعد از آن التهابات اقتصادي آغاز شد. دولت نيز در اين ميان دست به ترکيب تيم اقتصادي خود زد و برخي از وزراي خود را هم در استيضاح مجلس از دست داد. سال به نيمه رسيده بود و ديگر کسي يادي از اتفاقات ديماه 96 نميکرد تا اينکه تعدادي از نمايندگان مجلس، حسن روحاني را براي پاسخگويي به بهارستان فراخواندند. رئيسجمهور در اين روز به حوادث ديماه سال گذشته اشاره کرد و با طرح اين سؤال که چه شد کشوري که در يک مسير کاملا آرامي حرکت ميکرد، يکمرتبه فضايش تغيير کرد؟ گفت: «تاريخ اين تغيير پنجم ديماه سال 96 است. هرکس تاريخ ديگري بدهد به اعتقاد من آدرس غلط به مردم داده است. پنجم ديماه سال 96 بود که مردم ناگهان ديدند در خيابانها عدهاي شعار ميدهند و شعارها کمکم به شعارهاي هنجارشکنانه و غیرقابلقبول براي همه مردم تبديل شد و مردم را دچار حيرت کرد».
او ادامه داد: «حادثه ديماه، آقاي ترامپ را به طمع انداخت که در اواخر ديماه اعلام کند من در برجام نميمانم؛ مگر آنکه اروپا و ديگران با من درباره منطقه و مسئله موشک همراه شوند و اگر همراه نشوند يکجانبه از آن خارج ميشوم و بعد از اين تهديد بود که مردم، با آن ناآرامي داخل و با تهديدات بيرون، دچار نگراني شدند».
روحاني هفته پيش نيز فرصت را غنيمت شمرد تا در مجلس يک بار ديگر حوادث ديماه سال گذشته را با اقدامات ترامپ گره بزند. او در جلسه تقديم بودجه سال 98 به مجلس گفت: «در ابتدا و انتهاي ديماه سال گذشته با مشکلاتي مواجه شديم و همان حوادث اوايل ديماه باعث شد تا آمريکاييها با برداشت غلط و تصور ناروا، اواخر ديماه موضعگيري جديدي را عليه جمهورياسلامي ايران و توافق هستهاي اعلام کنند و بعد هم در هر مقطعي، قدمي، فريادي، صحبتي و تحريکي داشتند تا به خيال خام خودشان به اهداف موردنظرشان دست پيدا کنند».
روحاني همچنين گفت: «هدف اصلي آمريکا از اين توطئهها و تحريمها و فشارها که مستقيما بر ملت بزرگ ايران، مردم منطقه و بر شرکتهاي تجاري و اقتصادي جهان بوده و برخلاف همه مقررات بينالمللي است، بهزانو درآوردن نظام پرقدرت جمهوري اسلامي ايران است».
حرفهاي روحاني تأکيدي بر مواضع معاون اولش بود که در 19 بهمن سال گذشته گفته بود: «آمريکاييها به ناآراميهاي اخير در ايران دل بسته بودند و احساس کردند به چالشي جدي براي ايران تبديل شده است».
حرفهاي رئيسجمهوري و معاون اول او بيراه نيست. کارشناسان و مقامات آمريکايي بارها اعلام کردهاند که از نارضايتيهاي داخلي ايران استقبال ميکنند و بهدنبال فروپاشي نظام هستند. سال گذشته روحاني به کارشناسان و جامعهشناسان توصيه کرد که اين مسائل را تحليل کنند، شايد همين بتواند ديد بهتري نسبت به آن حوادث به همه ما بدهد.
