|

تله‌کابين «علوم و تحقيقات» و مديريت جديد

نعمت احمدي. استاد دانشگاه

جاده‌هاي کشور بلاخيز است. چندين سال پيش و زماني که سالانه بيش از 37 هزار نفر در جاده‌ها کشته مي‌شدند، مطلبي با اين عنوان نوشتم: «جنگ در جاده‌ها ادامه دارد». برابر آمارهاي موجود، تعداد شهداي جنگ تحميلي کمتر از 300 هزار نفر است که در هشت سال در جبهه و بمباران‌ها به شهادت رسيده‌اند؛ يعني سالي 37هزارو 500 نفر در آن سال‌ها. برابر آماري که از طرق مختلف به دست مي‌آمد، تعداد کشته‌ها در جاده‌ها همين تعداد بود. با برنامه‌ريزي‌هاي بعد از جنگ و سرمايه‌گذاري در جاده‌ها و اتوبان‌ها و نوسازي‌هاي ناوگان حمل‌ونقل، از تعداد کشته‌های جاده‌ها کاسته شد و به زير 20 هزار نفر در سال رسيد؛ عددي که ايران را هنوز هم در رديف کشورهاي پرخطر از نظر حمل‌ونقل شهري و جاده‌اي قرار داده است. ناوگان فرسوده‌اي که با سخت‌گيري بجای راهنمايي و رانندگي و پليس راهور کشور نمي‌تواند در جاده‌هاي بين‌شهري رفت‌وآمد کند از رده خارج نمي‌شوند، بلکه در مسير‌هاي روستايي و جاهايي مانند واحد علوم و تحقيقات به کار گرفته مي‌شوند. پليس در جاده‌هاي روستايي حضور کمتري دارد و برابر قانون، ورود نيروي انتظامي به دانشگاه‌ها امکان‌پذير نيست و نمي‌تواند نسبت به هدايت وسايل نقليه عمومي که در واحد علوم و تحقيقات در تردد هستند، نظارت کند. از طرفي واحد علوم و تحقيقات که يکي از معتبرترين واحدهاي کشور از هر نظر است، در منطقه کوهستاني حصارک ساخته شده و بعضي از واحدها و مکان‌هاي عمومي علوم و تحقيقات مثل هتل در ارتفاعاتي قرار دارند که دسترسي به آنها با توجه به شيب تند منطقه شرايط خود را مي‌طلبد. با روي‌کار‌آمدن دولت احمدي‌نژاد در اداره دانشگاه آزاد تغييراتي بنيادي صورت گرفت و عمده کارهاي عمراني دانشگاه تقريبا تعطيل شد. واحد علوم و تحقيقات نيز که با نقشه خاصي طراحي شد و رفت‌وآمد در آن هم تعريف ويژه خود را داشت به سرنوشت ديگر واحدها دچار شد.

تا اينکه مجددا هيئت امناي دانشگاه توانست به روال سابق برگردد و حميد ميرزاده رياست دانشگاه را برعهده گرفت. سال 92 طرح جايگزيني سيستم جا‌به‌جايي دانشجويان و کارمندان واحد علوم و تحقيقات از اتوبوس به حمل‌و‌نقل کابلي از سوی معاونت عمراني دانشگاه مهندس محسن هاشمي‌رفسنجاني کليد خورد. وي که نزديک به دو دهه مديريت متروی تهران را برعهده داشت، با همان نگاه به رفت‌و‌آمد در واحد علوم و تحقيقات درصدد برآمد که جاده هفت‌کيلومتري واحد علوم تحقيقات را که بيشترين وقت دانشجويان و کارمندان و استادان را مي‌گرفت و مسيري پرخطر و کوهستاني است و در بعضي از ماه‌هاي سال به علت يخبندان امکان تردد در آن تقريبا امکان‌پذير نيست، تبديل به مسيري هزارو 800 متري با چهار ايستگاه در مکان‌هاي دانشجويي کند و سيستم حمل‌و‌نقل ايمن، سريع و متناسب با محيط و جغرافياي واحد علوم و تحقيقات را احداث کند. در ابتدا اين پروژه جداي از بلندپروازي و نوگرايي آن، ظاهري اشرافي داشت اما نگاه بلند و ديد وسيع و آينده‌‌نگر آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني بر همه موانع خط بطلان کشيد.
حرف بنيان‌گذار دانشگاه اين بود که وقتي قصد ساختن متروی تهران را هم داشتيم اکثريت سرمايه‌گذاري در مترو را برنمي‌تابيدند و آن را اشرافيت حاکم بر نگاه توسعه‌طلبانه من مي‌دانستند. حتي جناح چپ که علي‌القاعده بايد به توسعه شهري ديدي متفاوت مي‌داشت، با احداث مترو مخالف بود. اين طرح هم مشابه متروي تهران است. کار‌گروهي تشکيل شد و با محاسبه هزينه جابه‌جايي دانشجويان با اتوبوس- اعم از هزينه سوخت و اتلاف وقت- آلودگي صوتي و آلودگي هوا و مخاطرات جاده‌اي به اين نتيجه رسيدند که احداث تله‌کابين صرف‌نظر از فوايدي که براي دانشگاه دارد، مهم‌ترين آن رفع خطري است که رفت‌و‌آمد در جاده پرپيچ‌وخم با شيب بالا را برطرف مي‌کند و هواي منطقه کوهستاني حصارک با رفت‌و‌آمد اتوبوس‌هاي خارج از رده در شيب تند آلوده نخواهد شد. مهم‌تر اينکه در روزهاي تعطيل مي‌توان طرح و برنامه‌اي پياده کرد که از مسير تله‌کابين استفاده همگاني شود و کوه‌نوردان و گردشگران حاشيه کوهستان را که مشتاق استفاده از تله‌کابين هستند، با سرويس‌دهي مناسب، جذب کرد که اين امر هزينه احداث تله‌کابين را تأمين مي‌کند. کارشناسان بازگشت سرمايه اوليه را در کمتر سه سال برآورد کردند.
با اين رويکرد، مناقصه‌اي بين‌المللي در سال 1393 برگزار شد و شرکت «دويل ماير»، يکي از معتبرترين سازندگان تله‌کابين در جهان، برنده مناقصه شد. چون نگاه آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني بر سازندگي در داخل کشور بود، تأمين و تجهيز وسايل از طريق مناقصه به شرکت‌هاي داخلي واگذار شد و شرکت «تام ايران‌خودرو» انتخاب و عمليات اجرائي تله‌کابين در سال 94 آغاز شد. طرح نهايي تله‌کابين با ظرفيت 72 کابين هشت‌نفره که امکان جا‌به‌جايي چهار هزار نفر را در هر ساعت به صورت رفت و برگشت امکان‌پذير و کل مسير هزار و 800متري را در 10 دقيقه طي مي‌کرد، شروع به ساخت کرد. تابستان 1395 کل زيرساخت تله‌کابين به پايان رسيد و همه تجهيزات سامانه حمل‌ونقل کابلي يا در داخل ساخته يا از خارج وارد شد و تست اوليه و آزمايشي هم انجام گرفت. از نظر مهندسي بيش از 80 درصد پروژه پيشرفت داشت و اين مي‌رفت در سه، چهار ماه آينده پروژه مورد بهره‌برداري قرار گيرد. دست‌اندرکاران ارديبهشت سال 96 را هم‌زمان با سالروز تأسيس دانشگاه آزاد متناسب براي افتتاح پروژه مي‌دانستند. در حالي که شرکت‌هاي سازنده زمان نزديک‌تري را براي افتتاح پروژه تعيين کرده بودند.
دي‌ماه تلخ سال 95 فرا رسيد و فوت ناباورانه‌ آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني که مردم را در بهت و حيرت فرو برد، اتفاق افتاد. دفتر ايام ورق خورد و مديريت دانشگاه تغيير کرد و با تأسف پروژه‌اي که مي‌توانست تا به امروز بخش مهمي از هزينه اوليه خود را جذب و جلب کرده و علاوه بر تلطيف هوا، باعث زنده‌بودن دانشجوياني شود که امروز همه ايران داغدار آنان هستند متوقف شد. سابقه ندارد در محيط دانشگاه اين تعداد تلفات جاني رخ دهد. مسئولان فعلي دانشگاه بدانند با هاشمي‌زدايي کاري از پيش نمي‌برند و مردم خادمان خود را مي‌شناسند و مي‌ستايند.
اگر در مدتي که مديريت دانشگاه تغيير کرده است، تجهيزات تله‌کابين را که آماده و به دانشگاه حمل شد و در انبار خاک مي‌خورد نصب کرده بودند، امروز عزادار 10 جوان که يکي از آنها دانشجوي سابق نگارنده بود که با اميد به آينده ادامه تحصيلات تکميلي خود را در دانشگاه علوم تحقيقات شروع کرد، نبوديم.

جاده‌هاي کشور بلاخيز است. چندين سال پيش و زماني که سالانه بيش از 37 هزار نفر در جاده‌ها کشته مي‌شدند، مطلبي با اين عنوان نوشتم: «جنگ در جاده‌ها ادامه دارد». برابر آمارهاي موجود، تعداد شهداي جنگ تحميلي کمتر از 300 هزار نفر است که در هشت سال در جبهه و بمباران‌ها به شهادت رسيده‌اند؛ يعني سالي 37هزارو 500 نفر در آن سال‌ها. برابر آماري که از طرق مختلف به دست مي‌آمد، تعداد کشته‌ها در جاده‌ها همين تعداد بود. با برنامه‌ريزي‌هاي بعد از جنگ و سرمايه‌گذاري در جاده‌ها و اتوبان‌ها و نوسازي‌هاي ناوگان حمل‌ونقل، از تعداد کشته‌های جاده‌ها کاسته شد و به زير 20 هزار نفر در سال رسيد؛ عددي که ايران را هنوز هم در رديف کشورهاي پرخطر از نظر حمل‌ونقل شهري و جاده‌اي قرار داده است. ناوگان فرسوده‌اي که با سخت‌گيري بجای راهنمايي و رانندگي و پليس راهور کشور نمي‌تواند در جاده‌هاي بين‌شهري رفت‌وآمد کند از رده خارج نمي‌شوند، بلکه در مسير‌هاي روستايي و جاهايي مانند واحد علوم و تحقيقات به کار گرفته مي‌شوند. پليس در جاده‌هاي روستايي حضور کمتري دارد و برابر قانون، ورود نيروي انتظامي به دانشگاه‌ها امکان‌پذير نيست و نمي‌تواند نسبت به هدايت وسايل نقليه عمومي که در واحد علوم و تحقيقات در تردد هستند، نظارت کند. از طرفي واحد علوم و تحقيقات که يکي از معتبرترين واحدهاي کشور از هر نظر است، در منطقه کوهستاني حصارک ساخته شده و بعضي از واحدها و مکان‌هاي عمومي علوم و تحقيقات مثل هتل در ارتفاعاتي قرار دارند که دسترسي به آنها با توجه به شيب تند منطقه شرايط خود را مي‌طلبد. با روي‌کار‌آمدن دولت احمدي‌نژاد در اداره دانشگاه آزاد تغييراتي بنيادي صورت گرفت و عمده کارهاي عمراني دانشگاه تقريبا تعطيل شد. واحد علوم و تحقيقات نيز که با نقشه خاصي طراحي شد و رفت‌وآمد در آن هم تعريف ويژه خود را داشت به سرنوشت ديگر واحدها دچار شد.

تا اينکه مجددا هيئت امناي دانشگاه توانست به روال سابق برگردد و حميد ميرزاده رياست دانشگاه را برعهده گرفت. سال 92 طرح جايگزيني سيستم جا‌به‌جايي دانشجويان و کارمندان واحد علوم و تحقيقات از اتوبوس به حمل‌و‌نقل کابلي از سوی معاونت عمراني دانشگاه مهندس محسن هاشمي‌رفسنجاني کليد خورد. وي که نزديک به دو دهه مديريت متروی تهران را برعهده داشت، با همان نگاه به رفت‌و‌آمد در واحد علوم و تحقيقات درصدد برآمد که جاده هفت‌کيلومتري واحد علوم تحقيقات را که بيشترين وقت دانشجويان و کارمندان و استادان را مي‌گرفت و مسيري پرخطر و کوهستاني است و در بعضي از ماه‌هاي سال به علت يخبندان امکان تردد در آن تقريبا امکان‌پذير نيست، تبديل به مسيري هزارو 800 متري با چهار ايستگاه در مکان‌هاي دانشجويي کند و سيستم حمل‌و‌نقل ايمن، سريع و متناسب با محيط و جغرافياي واحد علوم و تحقيقات را احداث کند. در ابتدا اين پروژه جداي از بلندپروازي و نوگرايي آن، ظاهري اشرافي داشت اما نگاه بلند و ديد وسيع و آينده‌‌نگر آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني بر همه موانع خط بطلان کشيد.
حرف بنيان‌گذار دانشگاه اين بود که وقتي قصد ساختن متروی تهران را هم داشتيم اکثريت سرمايه‌گذاري در مترو را برنمي‌تابيدند و آن را اشرافيت حاکم بر نگاه توسعه‌طلبانه من مي‌دانستند. حتي جناح چپ که علي‌القاعده بايد به توسعه شهري ديدي متفاوت مي‌داشت، با احداث مترو مخالف بود. اين طرح هم مشابه متروي تهران است. کار‌گروهي تشکيل شد و با محاسبه هزينه جابه‌جايي دانشجويان با اتوبوس- اعم از هزينه سوخت و اتلاف وقت- آلودگي صوتي و آلودگي هوا و مخاطرات جاده‌اي به اين نتيجه رسيدند که احداث تله‌کابين صرف‌نظر از فوايدي که براي دانشگاه دارد، مهم‌ترين آن رفع خطري است که رفت‌و‌آمد در جاده پرپيچ‌وخم با شيب بالا را برطرف مي‌کند و هواي منطقه کوهستاني حصارک با رفت‌و‌آمد اتوبوس‌هاي خارج از رده در شيب تند آلوده نخواهد شد. مهم‌تر اينکه در روزهاي تعطيل مي‌توان طرح و برنامه‌اي پياده کرد که از مسير تله‌کابين استفاده همگاني شود و کوه‌نوردان و گردشگران حاشيه کوهستان را که مشتاق استفاده از تله‌کابين هستند، با سرويس‌دهي مناسب، جذب کرد که اين امر هزينه احداث تله‌کابين را تأمين مي‌کند. کارشناسان بازگشت سرمايه اوليه را در کمتر سه سال برآورد کردند.
با اين رويکرد، مناقصه‌اي بين‌المللي در سال 1393 برگزار شد و شرکت «دويل ماير»، يکي از معتبرترين سازندگان تله‌کابين در جهان، برنده مناقصه شد. چون نگاه آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني بر سازندگي در داخل کشور بود، تأمين و تجهيز وسايل از طريق مناقصه به شرکت‌هاي داخلي واگذار شد و شرکت «تام ايران‌خودرو» انتخاب و عمليات اجرائي تله‌کابين در سال 94 آغاز شد. طرح نهايي تله‌کابين با ظرفيت 72 کابين هشت‌نفره که امکان جا‌به‌جايي چهار هزار نفر را در هر ساعت به صورت رفت و برگشت امکان‌پذير و کل مسير هزار و 800متري را در 10 دقيقه طي مي‌کرد، شروع به ساخت کرد. تابستان 1395 کل زيرساخت تله‌کابين به پايان رسيد و همه تجهيزات سامانه حمل‌ونقل کابلي يا در داخل ساخته يا از خارج وارد شد و تست اوليه و آزمايشي هم انجام گرفت. از نظر مهندسي بيش از 80 درصد پروژه پيشرفت داشت و اين مي‌رفت در سه، چهار ماه آينده پروژه مورد بهره‌برداري قرار گيرد. دست‌اندرکاران ارديبهشت سال 96 را هم‌زمان با سالروز تأسيس دانشگاه آزاد متناسب براي افتتاح پروژه مي‌دانستند. در حالي که شرکت‌هاي سازنده زمان نزديک‌تري را براي افتتاح پروژه تعيين کرده بودند.
دي‌ماه تلخ سال 95 فرا رسيد و فوت ناباورانه‌ آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني که مردم را در بهت و حيرت فرو برد، اتفاق افتاد. دفتر ايام ورق خورد و مديريت دانشگاه تغيير کرد و با تأسف پروژه‌اي که مي‌توانست تا به امروز بخش مهمي از هزينه اوليه خود را جذب و جلب کرده و علاوه بر تلطيف هوا، باعث زنده‌بودن دانشجوياني شود که امروز همه ايران داغدار آنان هستند متوقف شد. سابقه ندارد در محيط دانشگاه اين تعداد تلفات جاني رخ دهد. مسئولان فعلي دانشگاه بدانند با هاشمي‌زدايي کاري از پيش نمي‌برند و مردم خادمان خود را مي‌شناسند و مي‌ستايند.
اگر در مدتي که مديريت دانشگاه تغيير کرده است، تجهيزات تله‌کابين را که آماده و به دانشگاه حمل شد و در انبار خاک مي‌خورد نصب کرده بودند، امروز عزادار 10 جوان که يکي از آنها دانشجوي سابق نگارنده بود که با اميد به آينده ادامه تحصيلات تکميلي خود را در دانشگاه علوم تحقيقات شروع کرد، نبوديم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.