رئيس مجلس جمهوري آذربايجان، روز گذشته ميهمان ايران بود:
برد- برد به نفع تهران- باکو
شرق: روابط تهران- باکو؛ کند و آرام، ولي با شيب ملايمي رو به بالا. ديروز رئيس مجلس جمهوریآذربايجان به ايران آمد و با مقامات بلندپايه کشور ديدار کرد. هرچند رئيسجمهوري به توسعه روابط با اين کشور تأكيد داشت، اما به نظر ميرسد ايران و آذربايجان هنوز تا رسيدن به نقطه عطف دوجانبه فاصله دارند. اينبار «اوکتاي اسداف» به دعوت همتاي خود، علي لاريجاني، در رأس يک هيئت پارلماني به تهران سفر کرد. او بعد از ديدار با رئيس مجلس ايران با رئيسجمهوري ديدار کرد. رئيسجمهوري ايران در ديدار با اسداف با اشاره به روابط دوستانه و برادرانه جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان، بر تلاش در راستاي توسعه، تقويت و تحکيم همهجانبه مناسبات و همکاريهاي تهران- باکو و تسريع در اجراي توافقات دو کشور تأكيد کرد. به گزارش «ايسنا»، حسن روحاني در ديدار با رئيس مجلس جمهوري آذربايجان، با بيان اينکه رؤسايجمهور ايران و جمهوري آذربايجان در پنج سال گذشته، 12 بار با يکديگر ديدار و گفتوگو داشتهاند، گفت: «ثمره تلاشها و ارتباط نزديک مسئولان دو کشور، توسعه روزافزون روابط و همکاريهاي فيمابين بوده است. جمهوري آذربايجان بهخاطر فرهنگ، دين، مذهب و
زبان مشترک، يکي از نزديکترين کشورها به ايران است و از زمان استقلال اين کشور نيز روابط بسيار خوبي ميان ايران و جمهوري آذربايجان برقرار بوده است». رئيسجمهوري با اشاره به ضرورت توسعه روابط و همکاريهاي دو کشور در بخشهاي مختلف از جمله صنعت، داروسازي و علمي و فناوري، افزود: «ايران و جمهوري آذربايجان در زمينه استفاده از منابع انرژي درياي خزر، تصميم مهمي مبنيبر فعاليت مشترک در اين حوزه اتخاذ کردند که اميدوارم با تلاش مسئولان شاهد تسريع در اجراي توافقات فيمابين باشيم، چراکه اين توافق برد - برد و به نفع دو ملت و دو کشور است». نشست پيشين وزراي خارجه ايران و جمهوری آذربايجان و ترکيه در قالب ششمين دور نشستهاي سهجانبه سه کشور بود؛ جايي که آنکارا نقش حلقه وصل تهران و باکو را ايفا ميکرد و گفته ميشود به حفظ سطح کنوني رابطه ايران و
جمهوریآذربايجان تمايل دارد. در اين شرايط، روحاني در ديدار با اسداف همکاريهاي دو کشور در زمينه احداث کريدور شمال- جنوب و تلاشهاي انجامشده براي اتصال راهآهن آستارا- آستارا و رشت به آستارا را گامي مهم در توسعه همکاريهاي ترانزيتي فيمابين دانست و گفت: «با اجراي کامل کريدور شمال- جنوب درياي عمان و اقيانوس هند به جمهوري آذربايجان، روسيه، درياي سياه و اروپاي شرقي و شمالي متصل خواهد شد». رئيسجمهور ادامه داد: «رژيم حقوقي درياي خزر براي همه کشورهاي حاشيه خزر حائز اهميت بوده و تا امروز تصميمات و گامهاي خوبي ميان کشورهاي استفادهکننده از اين دريا به انجام رسيده است». روحاني گفت: «بايد تلاش کنيم تا مسائل منطقهاي با حفظ حقوق ملتها و در چارچوبهاي سياسي و مذاکره حلوفصل شود و در اين راستا جمهوري اسلامي ايران آماده هرگونه کمک در حل مناقشات منطقهاي است». از سوي ديگر «اکتاي اسداف»، رئيس مجلس جمهوري آذربايجان، نيز در اين ديدار با بيان اينکه ايران و جمهوري آذربايجان دو کشور دوست و برادر هستند و ازاينرو همواره روابط خوب و صميمانهاي با هم داشتهاند، گفت: «اهتمام رؤسايجمهور دو کشور نسبت به توسعه مناسبات و
همکاريها باعث گسترش روزافزون روابط فيمابين است». او با اشاره به ضرورت تلاش در راستاي توسعه همهجانبه مناسبات و همکاريهاي تهران- باکو، بهويژه در زمينه تجاري و اقتصادي، گفت: «حجم تبادلات تجاري دو کشور در سال 2018، 40 درصد افزايش يافته و با توجه به توانمندي و ظرفيتهاي موجود ميتواند بيش از پيش توسعه پيدا کند». اسداف با اشاره به اينکه احداث کريدور شمال- جنوب با ابتکارعمل رؤسايجمهوري ايران، روسيه و جمهوري آذربايجان در مراحل پاياني قرار دارد، اظهار اميدواري کرد با بهرهبرداري کامل از اين مسير، مناسبات تجاري و اقتصادي ايران و جمهوري آذربايجان بيش از پيش گسترش يابد. رئيس مجلس جمهوري آذربايجان رويکرد جمهوري اسلامي ايران نسبت به مسائل و موضوعات منطقهاي و بينالمللي و دفاع از حق حاکميت و تماميت ارضي کشورهاي همسايه را مورد احترام دانست و گفت: مطمئنا مسائل و مشکلات منطقه تنها به دست کشورهاي منطقه قابل حلوفصل است.
امنيت جمعي کشورهاي منطقه
اکتاي اسداف، رئيس مجلس ملي جمهوري آذربايجان با دبير شوراي عالي امنيت ملي و نماينده مقام معظم رهبري در اين شورا نيز ديدار کرد. علي شمخاني با بيان اينکه مرزهاي دو کشور، مرزهاي صلح و دوستي است، افزود: «ظرفيتهاي فراواني براي افزايش سطح تعاملات تجاري ميان دو کشور وجود دارد که تسريع در فعالسازي آن ميتواند موجب رفاه، ثبات و امنيت دو کشور شود». شمخاني با اشاره به تلاش و برخي اقدامات کشورهاي مخالف روابط دوستانه دو کشور براي ضربهزدن به مناسبات مستحکم تهران و باکو تأكيد کرد: «امنيت کشورهاي منطقه به صورت جمعي و با اتخاذ رويکردهاي مشترک و مذاکره و تعامل نزديک قابل تأمين است. برخي کشورها، امنيت ملي خود را به اراده و تصميم کشورهاي فرامنطقهاي فروختهاند و تصور ميکنند آمريکا ميتواند بقاي آنها را تضمين کند در حالي که تنها راه تداوم حاکميتها تکيه بر ظرفيتهاي ملي و پشتوانههاي مردمي است». شمخاني گفت: «خطر تروريسم و ريشههاي آن از جمله انديشه تکفيري که توسط برخي کشورهاي منطقه ترويج ميشود، تمام منطقه را با بحران مواجه كرده و به مانعي جدي در مسير رشد و پيشرفت کشورهاي اسلامي بدل شده است. تحريمهاي آمريکا فاقد هرگونه
مبناي قانوني است و عملا تبديل به ابزار انتقام شخصي ترامپ از کشورهاي مخالف شده است. بدون ترديد اينگونه اقدامات که بارها با شکست روبهرو شده، فرجامي به جز انزواي آمريکا نخواهد داشت». رئيس مجلس ملي جمهوري آذربايجان نيز در جريان اين ملاقات با اثربخشخواندن گفتوگوهاي صورتگرفته با مقامات ايران گفت: جمهوري آذربايجان مايل به افزايش مبادلات و همکاريهاي همهجانبه ميان دو کشور بوده و در اين مسير از ابتکارات و پيشنهادات ارائهشده استقبال ميکند. او همچنين در ادامه سفر خود در تهران با وزير خارجه ديدار کرد. در اين ديدار دو طرف در مورد روابط دوجانبه و مسائل منطقهاي و بينالمللي رايزني و گفتوگو کردند.
فرزاد رمضانيبونش، کارشناس مسائل منطقه:
روند عادي رابطه دو کشور
آيا سفر رئيس مجلس جمهوري آذربايجان به ايران و نشستهاي دوجانبه با مقامات را ميتوان در راستاي پيشرفت روابط تعريف کرد؟
اين سفر در روند عادي روابط دو کشور تعريف ميشود و نميتوان آن را اتفاقي تازه و نقطهعطفي در روابط ديپلماتيک دو کشور دانست.
آقاي روحاني در اين نشست بر توسعه روابط و همکاريهاي اقتصادي تأكيد داشتند. اما با توجه به نکته شما شاهد پيشرفتي نيستيم؟
روندي عادي طي ميشود. اين در سطح پارلماني است و آقاي اسداف در رأس يک هيئت پارلماني به تهران سفر کرده است. به طور کلي روابط ايران و جمهوری آذربايجان در مسيري است که چالشهايي در آن وجود دارد. بنابراين روابط در سطح خاصي مانده و پيشرفت چنداني نميکند و از سوي ديگر دچار تنش و درگيري هم نميشود.
ميتوان گفت که رابطه تهران-باکو در بنبست گير کرده؟
نميتوان از واژه بنبست استفاده کرد. چون روابط حداقلي يا حداکثري نيست، ميتوان آن را در چارچوب همسايگي تعريف کرد.
چه دلايلي مسبب اين وضعيت هستند؟
دلايل اقتصادي، سياسي، فرهنگي و مذهبي وجود دارد. به طور مثال در زمينه اقتصادي دو کشور مکمل نيستند. ايران و جمهوري آذربايجان نتوانستند واردات و صادرات را با هم انطباق دهند. يا در زمينه سياسي پيشينه دو کشور و نوع نگاه رهبران جمهوری آذربايجان به گسترش روابط با ترکيه در قبال ايران چندان مثبت نيست. روابط ايران و ارمنستان و موضوع قرهباغ و در زمينه فرهنگي حتي بحث و اختلاف بر سر عملکرد شبکههايي مثل سحر جمهوری آذربايجان وجود دارد. نوع روابط جمهوري آذربايجان با ناتو، اسرائيل و آمريکا هم با ايران همسو نيست.
شرق: روابط تهران- باکو؛ کند و آرام، ولي با شيب ملايمي رو به بالا. ديروز رئيس مجلس جمهوریآذربايجان به ايران آمد و با مقامات بلندپايه کشور ديدار کرد. هرچند رئيسجمهوري به توسعه روابط با اين کشور تأكيد داشت، اما به نظر ميرسد ايران و آذربايجان هنوز تا رسيدن به نقطه عطف دوجانبه فاصله دارند. اينبار «اوکتاي اسداف» به دعوت همتاي خود، علي لاريجاني، در رأس يک هيئت پارلماني به تهران سفر کرد. او بعد از ديدار با رئيس مجلس ايران با رئيسجمهوري ديدار کرد. رئيسجمهوري ايران در ديدار با اسداف با اشاره به روابط دوستانه و برادرانه جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان، بر تلاش در راستاي توسعه، تقويت و تحکيم همهجانبه مناسبات و همکاريهاي تهران- باکو و تسريع در اجراي توافقات دو کشور تأكيد کرد. به گزارش «ايسنا»، حسن روحاني در ديدار با رئيس مجلس جمهوري آذربايجان، با بيان اينکه رؤسايجمهور ايران و جمهوري آذربايجان در پنج سال گذشته، 12 بار با يکديگر ديدار و گفتوگو داشتهاند، گفت: «ثمره تلاشها و ارتباط نزديک مسئولان دو کشور، توسعه روزافزون روابط و همکاريهاي فيمابين بوده است. جمهوري آذربايجان بهخاطر فرهنگ، دين، مذهب و
زبان مشترک، يکي از نزديکترين کشورها به ايران است و از زمان استقلال اين کشور نيز روابط بسيار خوبي ميان ايران و جمهوري آذربايجان برقرار بوده است». رئيسجمهوري با اشاره به ضرورت توسعه روابط و همکاريهاي دو کشور در بخشهاي مختلف از جمله صنعت، داروسازي و علمي و فناوري، افزود: «ايران و جمهوري آذربايجان در زمينه استفاده از منابع انرژي درياي خزر، تصميم مهمي مبنيبر فعاليت مشترک در اين حوزه اتخاذ کردند که اميدوارم با تلاش مسئولان شاهد تسريع در اجراي توافقات فيمابين باشيم، چراکه اين توافق برد - برد و به نفع دو ملت و دو کشور است». نشست پيشين وزراي خارجه ايران و جمهوری آذربايجان و ترکيه در قالب ششمين دور نشستهاي سهجانبه سه کشور بود؛ جايي که آنکارا نقش حلقه وصل تهران و باکو را ايفا ميکرد و گفته ميشود به حفظ سطح کنوني رابطه ايران و
جمهوریآذربايجان تمايل دارد. در اين شرايط، روحاني در ديدار با اسداف همکاريهاي دو کشور در زمينه احداث کريدور شمال- جنوب و تلاشهاي انجامشده براي اتصال راهآهن آستارا- آستارا و رشت به آستارا را گامي مهم در توسعه همکاريهاي ترانزيتي فيمابين دانست و گفت: «با اجراي کامل کريدور شمال- جنوب درياي عمان و اقيانوس هند به جمهوري آذربايجان، روسيه، درياي سياه و اروپاي شرقي و شمالي متصل خواهد شد». رئيسجمهور ادامه داد: «رژيم حقوقي درياي خزر براي همه کشورهاي حاشيه خزر حائز اهميت بوده و تا امروز تصميمات و گامهاي خوبي ميان کشورهاي استفادهکننده از اين دريا به انجام رسيده است». روحاني گفت: «بايد تلاش کنيم تا مسائل منطقهاي با حفظ حقوق ملتها و در چارچوبهاي سياسي و مذاکره حلوفصل شود و در اين راستا جمهوري اسلامي ايران آماده هرگونه کمک در حل مناقشات منطقهاي است». از سوي ديگر «اکتاي اسداف»، رئيس مجلس جمهوري آذربايجان، نيز در اين ديدار با بيان اينکه ايران و جمهوري آذربايجان دو کشور دوست و برادر هستند و ازاينرو همواره روابط خوب و صميمانهاي با هم داشتهاند، گفت: «اهتمام رؤسايجمهور دو کشور نسبت به توسعه مناسبات و
همکاريها باعث گسترش روزافزون روابط فيمابين است». او با اشاره به ضرورت تلاش در راستاي توسعه همهجانبه مناسبات و همکاريهاي تهران- باکو، بهويژه در زمينه تجاري و اقتصادي، گفت: «حجم تبادلات تجاري دو کشور در سال 2018، 40 درصد افزايش يافته و با توجه به توانمندي و ظرفيتهاي موجود ميتواند بيش از پيش توسعه پيدا کند». اسداف با اشاره به اينکه احداث کريدور شمال- جنوب با ابتکارعمل رؤسايجمهوري ايران، روسيه و جمهوري آذربايجان در مراحل پاياني قرار دارد، اظهار اميدواري کرد با بهرهبرداري کامل از اين مسير، مناسبات تجاري و اقتصادي ايران و جمهوري آذربايجان بيش از پيش گسترش يابد. رئيس مجلس جمهوري آذربايجان رويکرد جمهوري اسلامي ايران نسبت به مسائل و موضوعات منطقهاي و بينالمللي و دفاع از حق حاکميت و تماميت ارضي کشورهاي همسايه را مورد احترام دانست و گفت: مطمئنا مسائل و مشکلات منطقه تنها به دست کشورهاي منطقه قابل حلوفصل است.
امنيت جمعي کشورهاي منطقه
اکتاي اسداف، رئيس مجلس ملي جمهوري آذربايجان با دبير شوراي عالي امنيت ملي و نماينده مقام معظم رهبري در اين شورا نيز ديدار کرد. علي شمخاني با بيان اينکه مرزهاي دو کشور، مرزهاي صلح و دوستي است، افزود: «ظرفيتهاي فراواني براي افزايش سطح تعاملات تجاري ميان دو کشور وجود دارد که تسريع در فعالسازي آن ميتواند موجب رفاه، ثبات و امنيت دو کشور شود». شمخاني با اشاره به تلاش و برخي اقدامات کشورهاي مخالف روابط دوستانه دو کشور براي ضربهزدن به مناسبات مستحکم تهران و باکو تأكيد کرد: «امنيت کشورهاي منطقه به صورت جمعي و با اتخاذ رويکردهاي مشترک و مذاکره و تعامل نزديک قابل تأمين است. برخي کشورها، امنيت ملي خود را به اراده و تصميم کشورهاي فرامنطقهاي فروختهاند و تصور ميکنند آمريکا ميتواند بقاي آنها را تضمين کند در حالي که تنها راه تداوم حاکميتها تکيه بر ظرفيتهاي ملي و پشتوانههاي مردمي است». شمخاني گفت: «خطر تروريسم و ريشههاي آن از جمله انديشه تکفيري که توسط برخي کشورهاي منطقه ترويج ميشود، تمام منطقه را با بحران مواجه كرده و به مانعي جدي در مسير رشد و پيشرفت کشورهاي اسلامي بدل شده است. تحريمهاي آمريکا فاقد هرگونه
مبناي قانوني است و عملا تبديل به ابزار انتقام شخصي ترامپ از کشورهاي مخالف شده است. بدون ترديد اينگونه اقدامات که بارها با شکست روبهرو شده، فرجامي به جز انزواي آمريکا نخواهد داشت». رئيس مجلس ملي جمهوري آذربايجان نيز در جريان اين ملاقات با اثربخشخواندن گفتوگوهاي صورتگرفته با مقامات ايران گفت: جمهوري آذربايجان مايل به افزايش مبادلات و همکاريهاي همهجانبه ميان دو کشور بوده و در اين مسير از ابتکارات و پيشنهادات ارائهشده استقبال ميکند. او همچنين در ادامه سفر خود در تهران با وزير خارجه ديدار کرد. در اين ديدار دو طرف در مورد روابط دوجانبه و مسائل منطقهاي و بينالمللي رايزني و گفتوگو کردند.
فرزاد رمضانيبونش، کارشناس مسائل منطقه:
روند عادي رابطه دو کشور
آيا سفر رئيس مجلس جمهوري آذربايجان به ايران و نشستهاي دوجانبه با مقامات را ميتوان در راستاي پيشرفت روابط تعريف کرد؟
اين سفر در روند عادي روابط دو کشور تعريف ميشود و نميتوان آن را اتفاقي تازه و نقطهعطفي در روابط ديپلماتيک دو کشور دانست.
آقاي روحاني در اين نشست بر توسعه روابط و همکاريهاي اقتصادي تأكيد داشتند. اما با توجه به نکته شما شاهد پيشرفتي نيستيم؟
روندي عادي طي ميشود. اين در سطح پارلماني است و آقاي اسداف در رأس يک هيئت پارلماني به تهران سفر کرده است. به طور کلي روابط ايران و جمهوری آذربايجان در مسيري است که چالشهايي در آن وجود دارد. بنابراين روابط در سطح خاصي مانده و پيشرفت چنداني نميکند و از سوي ديگر دچار تنش و درگيري هم نميشود.
ميتوان گفت که رابطه تهران-باکو در بنبست گير کرده؟
نميتوان از واژه بنبست استفاده کرد. چون روابط حداقلي يا حداکثري نيست، ميتوان آن را در چارچوب همسايگي تعريف کرد.
چه دلايلي مسبب اين وضعيت هستند؟
دلايل اقتصادي، سياسي، فرهنگي و مذهبي وجود دارد. به طور مثال در زمينه اقتصادي دو کشور مکمل نيستند. ايران و جمهوري آذربايجان نتوانستند واردات و صادرات را با هم انطباق دهند. يا در زمينه سياسي پيشينه دو کشور و نوع نگاه رهبران جمهوری آذربايجان به گسترش روابط با ترکيه در قبال ايران چندان مثبت نيست. روابط ايران و ارمنستان و موضوع قرهباغ و در زمينه فرهنگي حتي بحث و اختلاف بر سر عملکرد شبکههايي مثل سحر جمهوری آذربايجان وجود دارد. نوع روابط جمهوري آذربايجان با ناتو، اسرائيل و آمريکا هم با ايران همسو نيست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.