|

تمرکز دوباره بر قول‌های انتخاباتی

کوروش احمدی- ‌کارشناس روابط بین‌الملل

ترامپ خبر خروج آمریکا از سوریه را در شرایطی اعلام کرد که مطابق شواهد موجود، تقریبا همه مشاورانش یا با آن مخالف‌اند یا حاضر به حمایت از آن نشده‌اند. در یک هفته قبل از این اعلام، مقامات ارشد مرتبط با این موضوع، مانند جیمز جفری، نماینده آمریکا در امور سوریه، مک گرک، نماینده آمریکا در مبارزه با تروریسم و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا همه بر ادامه حضور نیروهای آمریکایی در سوریه تأکید کرده ‌بودند. مطابق شواهد موجود، اعلام این امر از سوی ترامپ، به‌عنوان آخرین قطره، کاسه صبر جیمز متیس ، وزیر دفاع را لبریز و او را که بعد از استعفای جان کلی، «تنها عضو بالغ» تیم امنیتی ترامپ و «تنها جزیره ثبات» در دریای پرتلاطم دولت او می‌نامیدند، ناچار به استعفا کرد. اگرچه در نامه انتشاریافته استعفای متیس ، سخنی از سوریه نرفته است؛ اما انتشار آن یک روز بعد از اعلام خروج از سوریه و نیز مفاد آن که حاوی فهرستی از اختلاف‌نظراتش با ترامپ است، تردیدی درباره علت این استعفا باقی نمی‌گذارد. تصمیم ترامپ برای خروج از سوریه، در شرایطی اتخاذ شد که متحدان آمریکا، اعضای کنگره و اعضای تیم امنیتی ترامپ همگی مخالف آن هستند. بولتون در سپتامبر گذشته گفته بود «مادامی که نیروهای ایران خارج از ایران حضور دارند، نیروهای آمریکا در سوریه باقی خواهند ماند». متیس نیز در آگوست گذشته بدون اشاره به ایران، از «سرکوب داعش»، «تعیین‌تکلیف آینده سوریه» و نیز توانمندکردن متحدان محلی برای دفاع از خود، به‌عنوان علل ضرورت ادامه حضور سخن گفته بود. اظهارات پمپئو نیز همیشه حاکی از اولویت دشمنی او با ایران بوده است. در چنین شرایطی، عجیب نیست تنها مشاوری مثل استیفن میلر که یک دست‌راستی افراطی است، در تلویزیون‌های آمریکا برای حمایت از سیاست جدید ترامپ حاضر شده‌ است. اکنون سؤال این است که با وجود این مخالفت‌ها، چه دلایلی ترامپ را مصمم به خروج از سوریه کرده است و این دلایل چه اثراتی بر سیر امور در دو سال آینده، ازجمله در ارتباط با ایران، خواهد داشت. در این رابطه، نمی‌توان دلیلی جز عزم ترامپ بر تمرکز بیشتر بر اجرای قول‌های انتخاباتی‌اش و از این طریق حفظ و تقویت پایگاه رأی به‌شدت محافظه‌کارش را تصور کرد. همه شواهد حاکی از آن است که ترامپ می‌داند دوستان و متحدان چندانی در محیط بی‌رحم واشنگتن، حتی در بین جمهوری‌خواهان، ندارد؛ به این معنی که اگر پایگاه رأی‌اش در حمایت از او دچار تردید شود، جمهورخواهان کنگره نیز دیگر دلیلی برای حمایت از او نخواهند داشت. بنابراین او به‌جد معتقد است که بقای سیاسی او در دو سال آینده و پیروزی‌اش در انتخابات 2020، تنها مشروط و موکول به حفظ این پایگاه رأی است. در شرایطی که مهم‌ترین قول انتخاباتی او، یعنی ایجاد دیواری در مرز مکزیک به سد کنگره خورده است، احساس می‌کند باید در اجرای دیگر قول‌های انتخاباتی خود، به هر قیمتی، جسارت بیشتری نشان دهد. هم‌زمانی تصمیم او به خروج از سوریه با نزاع او با کنگره بر سر درج ردیفی در بودجه برای ساخت دیوار و افزایش انتقادهای سخنگویان راست افراطی از او به دلیل تعلل در گرفتن بودجه برای دیوار را نباید اتفاقی دانست. او حتی تهدید کرده بودجه را بدون ردیفی برای دیوار نخواهد پذیرفت؛ حتی اگر این امر موجب تعطیلی دولت شود؛ امری که بعید است عملی باشد.

در جریان مبارزات انتخاباتی 2016، ترامپ متعهد شده بود نیروهای آمریکا را از جنگ‌ها در خارج بیرون بکشد و آنان را درگیر جنگ با دشمنان دیگر کشورها نکند. تقریبا هم‌زمان با اعلام خروج از سوریه، اعلام شد هفت هزار از 14 هزار نیروی آمریکایی از افغانستان نیز خارج خواهند شد. گزارش‌هایی که از جلسات کاخ سفید در دو هفته گذشته به رسانه‌ها درز کرده، حاکی از آن است که اعضای دولت، به‌ویژه جیمز متیس ، با توجه به ملاحظات و نگرانی‌های ترامپ در سیاست داخلی، به او پیشنهاد کرده بودند در آستانه انتخابات 2020 اقدام به خروج از سوریه کند و متیس پذیرفته بود تا آن زمان نیز گزینه‌هایی برای کاهش حضور نظامی در سوریه ارائه کند؛ اما ترامپ ظاهرا این پیشنهاد‌های بینابینی را نیز کافی ندانسته است. برخی تهدیدات اخیر علیه ترامپ نیز در این موارد مزید بر علت بوده است. در این رابطه می‌توان به کاهشی‌شدن ارزش برخی بورس‌های آمریکا که ترامپ همیشه به افزایشی‌بودن آنها می‌بالید، محکومیت ژنرال فلین، مشاور امنیت ملی اسبق و مایکل کوهن، وکیل پیشین او، در ارتباط با تحقیقات درباره نقش روسیه در انتخابات آمریکا و نزدیک‌شدن این تحقیقات به خود او اشاره کرد. بنابراین اگرچه خروج آمریکا از سوریه می‌تواند نویدبخش تحولی مثبت در سوریه و کل منطقه باشد، هم‌زمان باید نگران تمرکز بیشتر ترامپ بر قول‌های انتخاباتی‌اش، ازجمله فشار بر ایران برای «انعقاد توافقی بهتر به‌جای برجام» و احتمال گماردن کسانی مانند بولتون و پمپئو در رأس وزارت دفاع و کارکنان کاخ سفید نیز بود. ضمن اینکه نباید از یاد برد با استعفای متیس ، آخرین مقام عمل‌گرا و مخالف خروج آمریکا از برجام نیز از تیم ترامپ حذف شده است.

ترامپ خبر خروج آمریکا از سوریه را در شرایطی اعلام کرد که مطابق شواهد موجود، تقریبا همه مشاورانش یا با آن مخالف‌اند یا حاضر به حمایت از آن نشده‌اند. در یک هفته قبل از این اعلام، مقامات ارشد مرتبط با این موضوع، مانند جیمز جفری، نماینده آمریکا در امور سوریه، مک گرک، نماینده آمریکا در مبارزه با تروریسم و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا همه بر ادامه حضور نیروهای آمریکایی در سوریه تأکید کرده ‌بودند. مطابق شواهد موجود، اعلام این امر از سوی ترامپ، به‌عنوان آخرین قطره، کاسه صبر جیمز متیس ، وزیر دفاع را لبریز و او را که بعد از استعفای جان کلی، «تنها عضو بالغ» تیم امنیتی ترامپ و «تنها جزیره ثبات» در دریای پرتلاطم دولت او می‌نامیدند، ناچار به استعفا کرد. اگرچه در نامه انتشاریافته استعفای متیس ، سخنی از سوریه نرفته است؛ اما انتشار آن یک روز بعد از اعلام خروج از سوریه و نیز مفاد آن که حاوی فهرستی از اختلاف‌نظراتش با ترامپ است، تردیدی درباره علت این استعفا باقی نمی‌گذارد. تصمیم ترامپ برای خروج از سوریه، در شرایطی اتخاذ شد که متحدان آمریکا، اعضای کنگره و اعضای تیم امنیتی ترامپ همگی مخالف آن هستند. بولتون در سپتامبر گذشته گفته بود «مادامی که نیروهای ایران خارج از ایران حضور دارند، نیروهای آمریکا در سوریه باقی خواهند ماند». متیس نیز در آگوست گذشته بدون اشاره به ایران، از «سرکوب داعش»، «تعیین‌تکلیف آینده سوریه» و نیز توانمندکردن متحدان محلی برای دفاع از خود، به‌عنوان علل ضرورت ادامه حضور سخن گفته بود. اظهارات پمپئو نیز همیشه حاکی از اولویت دشمنی او با ایران بوده است. در چنین شرایطی، عجیب نیست تنها مشاوری مثل استیفن میلر که یک دست‌راستی افراطی است، در تلویزیون‌های آمریکا برای حمایت از سیاست جدید ترامپ حاضر شده‌ است. اکنون سؤال این است که با وجود این مخالفت‌ها، چه دلایلی ترامپ را مصمم به خروج از سوریه کرده است و این دلایل چه اثراتی بر سیر امور در دو سال آینده، ازجمله در ارتباط با ایران، خواهد داشت. در این رابطه، نمی‌توان دلیلی جز عزم ترامپ بر تمرکز بیشتر بر اجرای قول‌های انتخاباتی‌اش و از این طریق حفظ و تقویت پایگاه رأی به‌شدت محافظه‌کارش را تصور کرد. همه شواهد حاکی از آن است که ترامپ می‌داند دوستان و متحدان چندانی در محیط بی‌رحم واشنگتن، حتی در بین جمهوری‌خواهان، ندارد؛ به این معنی که اگر پایگاه رأی‌اش در حمایت از او دچار تردید شود، جمهورخواهان کنگره نیز دیگر دلیلی برای حمایت از او نخواهند داشت. بنابراین او به‌جد معتقد است که بقای سیاسی او در دو سال آینده و پیروزی‌اش در انتخابات 2020، تنها مشروط و موکول به حفظ این پایگاه رأی است. در شرایطی که مهم‌ترین قول انتخاباتی او، یعنی ایجاد دیواری در مرز مکزیک به سد کنگره خورده است، احساس می‌کند باید در اجرای دیگر قول‌های انتخاباتی خود، به هر قیمتی، جسارت بیشتری نشان دهد. هم‌زمانی تصمیم او به خروج از سوریه با نزاع او با کنگره بر سر درج ردیفی در بودجه برای ساخت دیوار و افزایش انتقادهای سخنگویان راست افراطی از او به دلیل تعلل در گرفتن بودجه برای دیوار را نباید اتفاقی دانست. او حتی تهدید کرده بودجه را بدون ردیفی برای دیوار نخواهد پذیرفت؛ حتی اگر این امر موجب تعطیلی دولت شود؛ امری که بعید است عملی باشد.

در جریان مبارزات انتخاباتی 2016، ترامپ متعهد شده بود نیروهای آمریکا را از جنگ‌ها در خارج بیرون بکشد و آنان را درگیر جنگ با دشمنان دیگر کشورها نکند. تقریبا هم‌زمان با اعلام خروج از سوریه، اعلام شد هفت هزار از 14 هزار نیروی آمریکایی از افغانستان نیز خارج خواهند شد. گزارش‌هایی که از جلسات کاخ سفید در دو هفته گذشته به رسانه‌ها درز کرده، حاکی از آن است که اعضای دولت، به‌ویژه جیمز متیس ، با توجه به ملاحظات و نگرانی‌های ترامپ در سیاست داخلی، به او پیشنهاد کرده بودند در آستانه انتخابات 2020 اقدام به خروج از سوریه کند و متیس پذیرفته بود تا آن زمان نیز گزینه‌هایی برای کاهش حضور نظامی در سوریه ارائه کند؛ اما ترامپ ظاهرا این پیشنهاد‌های بینابینی را نیز کافی ندانسته است. برخی تهدیدات اخیر علیه ترامپ نیز در این موارد مزید بر علت بوده است. در این رابطه می‌توان به کاهشی‌شدن ارزش برخی بورس‌های آمریکا که ترامپ همیشه به افزایشی‌بودن آنها می‌بالید، محکومیت ژنرال فلین، مشاور امنیت ملی اسبق و مایکل کوهن، وکیل پیشین او، در ارتباط با تحقیقات درباره نقش روسیه در انتخابات آمریکا و نزدیک‌شدن این تحقیقات به خود او اشاره کرد. بنابراین اگرچه خروج آمریکا از سوریه می‌تواند نویدبخش تحولی مثبت در سوریه و کل منطقه باشد، هم‌زمان باید نگران تمرکز بیشتر ترامپ بر قول‌های انتخاباتی‌اش، ازجمله فشار بر ایران برای «انعقاد توافقی بهتر به‌جای برجام» و احتمال گماردن کسانی مانند بولتون و پمپئو در رأس وزارت دفاع و کارکنان کاخ سفید نیز بود. ضمن اینکه نباید از یاد برد با استعفای متیس ، آخرین مقام عمل‌گرا و مخالف خروج آمریکا از برجام نیز از تیم ترامپ حذف شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.