نگاهی دوباره به انجمنهای علمی معلمان
علی بهشتینیا. معلم
انجمن علمی و آموزشی معلمان در تاریخ 20 آذر 1375 در راستای اجرای راهکار 8/6 سند تحول بنیادین با هدف تقویت شایستگیهای حرفهای مدیران و معلمان و فراهمآوردن مشارکت فعال آنها، به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید؛ ازجمله اهداف تشکیل انجمنهای علمی و آموزشی معلمان میتوان به حضور مؤثر معلمان در امور آموزشی و پژوهشی، توسعه مشارکت عمومی معلمان در تولید و انتشار علم و فناوری، تقویت توان علمی معلمان و مشارکت معلمان در اجرائیکردن زیر سندهای تحول بنیادین اشاره کرد. با گذشت بیش از دو دهه از زمان تصویب انجمنهای علمی و مرور تاریخ و تعداد انجمنهای فعال، میتوان دریافت رشد سمنهای علمی معلمان بسیار آرام بوده و نمیتوان به انجمنها نمره قبولی بالایی داد. در نگاه نخست، ریشه کمتحرکی و تمایلنداشتن به مشارکت در سمنها را میتوان در فضای عمومی حاکم بر کشور و باورنداشتن به انجمنها یافت. در این میان، انجمن علمی معلمان نیز از این قاعده مستثنا نبوده و ریشه این حرکت آرام در انجمنهای علمی را میتوان در عدم اطلاعرسانی کافی در زمینه انجمنها، نابسامانی امور انجمنهای علمی در ادارات آموزشوپرورش و مقاومت در برابر واسپاری و برونسپاری امور اجرائی آموزشوپرورش به انجمنهای علمی و آموزشی، جستوجو کرد. همچنین میتوان عدم اطلاع معلمان از فلسفه وجودی و ظرفیتهای انجمن، نداشتن انگیزه کافی برای فعالیت در انجمنها و سمنها به دلیل مشکلات معیشتی و واهمه از بوروکراسی پیچیده اداری در مسیر راهاندازی و فعالیت انجمنها را عمدهترین دلایل توسعهنیافتگی انجمنهای علمی و آموزشی معلمان دانست. با توجه به افزایش وظایف آموزشوپرورش در سالهای گذشته، توسعه انجمنها و سمنها یک ضرورت اجتنابناپذیر است. همچنین به استناد آییننامه اجرائی ماده (22) قانون مدیریت خدمات کشوری و ضرورت واسپاری امور تصدیگرانه و اجرائی به بخش غیردولتی و تصریح سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، مبنی بر حمایتهای هدفمند مادی و معنوی از انجمنهای علمی، معلمان میتوانند با تشکیل انجمنهای علمی بخشی از امور اجرائی آموزشوپرورش را برعهده بگیرند. بر این اساس، آموزشوپرورش مکلف است فضای فیزیکی و لوازم و تجهیزات اداری، امکان بهرهگیری از امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی، کتابخانهها و پایگاههای اطلاعاتی آموزشوپرورش را فراهم کرده و زمینههای لازم برای برگزاری همایش و نشستهای علمی، سخنرانی، میزگرد و برپایی کارگاههای علمی و آموزشی انجمنها را فراهم کند. انجمنهای علمی و آموزشی معلمان میتوانند ضمن استفاده از حمایت و تسهیلات مورد اشاره، در نظارت و کاربست پروژههای تحقیقاتی استان سهمی داشته و در فرایند جذب و پذیرش منابع انسانی مشارکت کنند. همچنین انجمنها میتوانند در اجرا و ارزشیابی دورههای آموزشی (ضمن خدمت) کوتاهمدت، نظارت بر کیفیت تحصیل دانشجو و معلمان و ایجاد موزه و نمایشگاه علم و فناوری از ظرفیتهای ایجادشده برای انجمنها، بهرهبرداری کنند.
انجمن علمی و آموزشی معلمان در تاریخ 20 آذر 1375 در راستای اجرای راهکار 8/6 سند تحول بنیادین با هدف تقویت شایستگیهای حرفهای مدیران و معلمان و فراهمآوردن مشارکت فعال آنها، به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید؛ ازجمله اهداف تشکیل انجمنهای علمی و آموزشی معلمان میتوان به حضور مؤثر معلمان در امور آموزشی و پژوهشی، توسعه مشارکت عمومی معلمان در تولید و انتشار علم و فناوری، تقویت توان علمی معلمان و مشارکت معلمان در اجرائیکردن زیر سندهای تحول بنیادین اشاره کرد. با گذشت بیش از دو دهه از زمان تصویب انجمنهای علمی و مرور تاریخ و تعداد انجمنهای فعال، میتوان دریافت رشد سمنهای علمی معلمان بسیار آرام بوده و نمیتوان به انجمنها نمره قبولی بالایی داد. در نگاه نخست، ریشه کمتحرکی و تمایلنداشتن به مشارکت در سمنها را میتوان در فضای عمومی حاکم بر کشور و باورنداشتن به انجمنها یافت. در این میان، انجمن علمی معلمان نیز از این قاعده مستثنا نبوده و ریشه این حرکت آرام در انجمنهای علمی را میتوان در عدم اطلاعرسانی کافی در زمینه انجمنها، نابسامانی امور انجمنهای علمی در ادارات آموزشوپرورش و مقاومت در برابر واسپاری و برونسپاری امور اجرائی آموزشوپرورش به انجمنهای علمی و آموزشی، جستوجو کرد. همچنین میتوان عدم اطلاع معلمان از فلسفه وجودی و ظرفیتهای انجمن، نداشتن انگیزه کافی برای فعالیت در انجمنها و سمنها به دلیل مشکلات معیشتی و واهمه از بوروکراسی پیچیده اداری در مسیر راهاندازی و فعالیت انجمنها را عمدهترین دلایل توسعهنیافتگی انجمنهای علمی و آموزشی معلمان دانست. با توجه به افزایش وظایف آموزشوپرورش در سالهای گذشته، توسعه انجمنها و سمنها یک ضرورت اجتنابناپذیر است. همچنین به استناد آییننامه اجرائی ماده (22) قانون مدیریت خدمات کشوری و ضرورت واسپاری امور تصدیگرانه و اجرائی به بخش غیردولتی و تصریح سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، مبنی بر حمایتهای هدفمند مادی و معنوی از انجمنهای علمی، معلمان میتوانند با تشکیل انجمنهای علمی بخشی از امور اجرائی آموزشوپرورش را برعهده بگیرند. بر این اساس، آموزشوپرورش مکلف است فضای فیزیکی و لوازم و تجهیزات اداری، امکان بهرهگیری از امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی، کتابخانهها و پایگاههای اطلاعاتی آموزشوپرورش را فراهم کرده و زمینههای لازم برای برگزاری همایش و نشستهای علمی، سخنرانی، میزگرد و برپایی کارگاههای علمی و آموزشی انجمنها را فراهم کند. انجمنهای علمی و آموزشی معلمان میتوانند ضمن استفاده از حمایت و تسهیلات مورد اشاره، در نظارت و کاربست پروژههای تحقیقاتی استان سهمی داشته و در فرایند جذب و پذیرش منابع انسانی مشارکت کنند. همچنین انجمنها میتوانند در اجرا و ارزشیابی دورههای آموزشی (ضمن خدمت) کوتاهمدت، نظارت بر کیفیت تحصیل دانشجو و معلمان و ایجاد موزه و نمایشگاه علم و فناوری از ظرفیتهای ایجادشده برای انجمنها، بهرهبرداری کنند.