|

هشت کتاب سهراب سپهري

در ميناي مهتاب

مهرداد محمدپور. خواننده

15مهر 1397 در پي انتشار آلبوم صوتي ميناي مهتاب، روايت ديگري از هشت کتاب سهراب سپهري در دسترس دوستدارانش قرار گرفت که با استقبال گرم آنها مواجه شد. البته پيش از اين نيز شعرهاي سهراب همواره در کانون توجه هنرمندان بسياري قرار داشته و دستمايه توليد آثار فاخري چه به صورت ترانه و تصنيف، چه به صورت موسيقي گفتار -که جامعه از آن به‌عنوان دکلمه ياد مي‌کند- بوده است. ميناي مهتاب با موضوع هنر، مجموعه‌اي است شامل دو حلقه لوح فشرده صوتي که به صورت موسيقي گفتار توليد شده است و خوانش 30 قطعه از سروده‌هاي سهراب سپهري را از دفترهاي «صداي پاي آب»، «حجم سبز»، «مرگ رنگ»، «زندگي خواب‌ها»، «آوار آفتاب» و «ما هيچ ما نگاه»، با اجراي نگارنده به علاقه‌مندان شعر و موسيقي ارائه مي‌دهد. آنچه روايت ميناي مهتاب را از ساير آثار مشابهي که در اين زمينه توليد شده‌اند، متمايز و ممتاز مي‌کند:
1. انتخاب و تدوين صحيح موسيقي‌هاي متن اثر يادشده و انطباق دقيق آنها با فضاي حاکم بر شعرها بوده که بسيار هوشمندانه صورت گرفته است؛ به گونه‌اي که شنوندگان غيرحرفه‌اي موسيقي و در بسياري از موارد حتي شنوندگان حرفه‌اي آن نيز ممکن است تصور کنند موسيقي‌هاي مذکور صرفا براي اين شعرها ساخته شده‌اند؛ زيرا مدت‌زمان هر موسيقي، با توجه به اينکه شعر مدنظر کوتاه باشد يا بلند، کاهش يا افزايش مي‌يابد. البته مخاطبان حرفه‌اي موسيقي به‌جاي بررسي کمي و کيفي تغييرات اعمال‌شده بر موسيقي‌ها، بيشتر ترجيح مي‌دهند از شنيدن آن لذت ببرند؛ برای مثال مي‌توان به شعر آب اشاره كرد که موسيقي انتخاب‌شده براي آن از ساخته‌هاي
Vassilis Saleas، آهنگ‌ساز و نوازنده چيره‌دست کلارينت اهل‌کشور يونان است.
2. انطباق کامل لحن، زبان و موسيقي دروني شعرها، با لحن، زبان و ريتم موسيقي‌هاي انتخاب‌شده براي آنها؛ به گونه‌اي که تلفيق اين دو به گوش هر شنونده‌اي خوشايند باشد و هربار که به آن گوش مي‌سپارد، ظرافت‌هاي بيشتري را از اين تلفيق متناسب و متجانس درک کند.
به‌عنوان مثال مي‌توان به شعر نداي آغاز اشاره کرد که موسيقي متن آن از ساخته‌هاي Zbigniew Preisner، نابغه شهير موسيقي از کشور لهستان، انتخاب شده است.
3. ايجاد حس آرامش رواني و افزايش قدرت تمرکز ذهني شنوندگان از طريق شعر و موسيقي؛ به گونه‌اي که شنيدن مستمر آن، علاوه بر کاهش هيجانات دروني و ايجاد تعادل در ريتم بدن، حس تخيل و قدرت تفکرشان را تقويت كند و استرس ناشي از تنش‌هاي روزمره را از آنها دور کند تا براي لحظاتي هم که شده، به خوابي عميق فرو بروند. هريک از 20 قطعه ارائه‌شده در نخستين لوح فشرده صوتي ميناي مهتاب، اين ويژگي را دارند.
4. ايجاد انگيزه در شنوندگان برای انس و الفت هرچه بيشتر آنان با شعر و ادبيات ايران به منظور درک صحيح معاني و مفاهيم عميق نهفته در آن.
تنوع لحن و زبان در موسيقي متن ميناي مهتاب -که عدد آن به 40 قطعه مي‌رسد- نه‌تنها احتمال يکنواخت‌شدن محتواي آن را براي شنونده بسيار کاهش مي‌دهد؛ بلکه گوش‌سپردن به آن در درازمدت نيز وي را دچار دل‌زدگي نمي‌کند؛ چون هر لحظه که در پي آرامش باشد، مي‌تواند از شنيدنش لذت ببرد. البته بر اساس نتايج حاصل از نظرسنجي‌هاي انجام‌شده که پيش از انتشار نسخه فيزيکي اثر يادشده صورت گرفت و در آن بازخوردهاي 50 نفر از علاقه‌مندان جدي شعر و موسيقي -که در ميان آنها تعدادي از روان‌پزشکان و روان‌شناسان نيز شرکت داشتند- مورد بررسي و ارزيابي دقيق قرار گرفت، مشخص شد: بهترين زمان شنيدن محتواي هريک از لوح‌هاي فشرده صوتي ميناي مهتاب، متناسب با فعاليت مغز و ريتم بدن، متغير است؛ به‌عنوان مثال، نخستين لوح فشرده اين مجموعه را که 20 قطعه دارد و با شعر «صداي پاي آب» آغاز مي‌شود، بايد وقتي شنيد که مغز در حال استراحت و ريتم بدن کند است؛ زماني بين ساعت‌هاي 14 تا 16 و از ساعت 22 به بعد. دومين لوح فشرده آن را نيز که در 20 قطعه ارائه شده و با شعر «سوره تماشا» آغاز مي‌شود، زمانی باید گوش داد که نشاط و هيجان دروني، ريتم بدن را به‌طور طبيعي افزايش مي‌دهد؛ زماني بين ساعت‌هاي هشت تا 14 و 16 تا 22؛ بنابراين لوح فشرده مذکور را در حال انجام امورات روزمره، حتي داخل اتومبيل هنگام رانندگي نيز مي‌توان شنيد. البته استثنائاتي نيز در زمان شنيدن هريک از لوح‌هاي فشرده صوتي ميناي مهتاب وجود دارد که از دايره شمول کلي آن خارج است؛ برای مثال، وقتي شنونده در هر لحظه از شبانه‌روز به هر دليلي بخواهد با خودش خلوت کند؛ در چنين موقعيتي که ريتم بدن به‌طور طبيعي کاهش مي‌يابد، شنيدن نخستين لوح فشرده اثر يادشده بهترين پيشنهاد براي وي خواهد بود. البته عکس اين موقعيت نيز صادق است؛ به اين معنا که ممکن است موضوعي در نيمه‌‌هاي شب موجب شعف و شادماني شنونده شود؛ در اين حالت که ريتم بدن متناسب با وضعيت ايجادشده افزايش مي‌يابد، بهترين پيشنهاد براي او، گوش‌سپردن به دومين لوح فشرده آلبوم است.

15مهر 1397 در پي انتشار آلبوم صوتي ميناي مهتاب، روايت ديگري از هشت کتاب سهراب سپهري در دسترس دوستدارانش قرار گرفت که با استقبال گرم آنها مواجه شد. البته پيش از اين نيز شعرهاي سهراب همواره در کانون توجه هنرمندان بسياري قرار داشته و دستمايه توليد آثار فاخري چه به صورت ترانه و تصنيف، چه به صورت موسيقي گفتار -که جامعه از آن به‌عنوان دکلمه ياد مي‌کند- بوده است. ميناي مهتاب با موضوع هنر، مجموعه‌اي است شامل دو حلقه لوح فشرده صوتي که به صورت موسيقي گفتار توليد شده است و خوانش 30 قطعه از سروده‌هاي سهراب سپهري را از دفترهاي «صداي پاي آب»، «حجم سبز»، «مرگ رنگ»، «زندگي خواب‌ها»، «آوار آفتاب» و «ما هيچ ما نگاه»، با اجراي نگارنده به علاقه‌مندان شعر و موسيقي ارائه مي‌دهد. آنچه روايت ميناي مهتاب را از ساير آثار مشابهي که در اين زمينه توليد شده‌اند، متمايز و ممتاز مي‌کند:
1. انتخاب و تدوين صحيح موسيقي‌هاي متن اثر يادشده و انطباق دقيق آنها با فضاي حاکم بر شعرها بوده که بسيار هوشمندانه صورت گرفته است؛ به گونه‌اي که شنوندگان غيرحرفه‌اي موسيقي و در بسياري از موارد حتي شنوندگان حرفه‌اي آن نيز ممکن است تصور کنند موسيقي‌هاي مذکور صرفا براي اين شعرها ساخته شده‌اند؛ زيرا مدت‌زمان هر موسيقي، با توجه به اينکه شعر مدنظر کوتاه باشد يا بلند، کاهش يا افزايش مي‌يابد. البته مخاطبان حرفه‌اي موسيقي به‌جاي بررسي کمي و کيفي تغييرات اعمال‌شده بر موسيقي‌ها، بيشتر ترجيح مي‌دهند از شنيدن آن لذت ببرند؛ برای مثال مي‌توان به شعر آب اشاره كرد که موسيقي انتخاب‌شده براي آن از ساخته‌هاي
Vassilis Saleas، آهنگ‌ساز و نوازنده چيره‌دست کلارينت اهل‌کشور يونان است.
2. انطباق کامل لحن، زبان و موسيقي دروني شعرها، با لحن، زبان و ريتم موسيقي‌هاي انتخاب‌شده براي آنها؛ به گونه‌اي که تلفيق اين دو به گوش هر شنونده‌اي خوشايند باشد و هربار که به آن گوش مي‌سپارد، ظرافت‌هاي بيشتري را از اين تلفيق متناسب و متجانس درک کند.
به‌عنوان مثال مي‌توان به شعر نداي آغاز اشاره کرد که موسيقي متن آن از ساخته‌هاي Zbigniew Preisner، نابغه شهير موسيقي از کشور لهستان، انتخاب شده است.
3. ايجاد حس آرامش رواني و افزايش قدرت تمرکز ذهني شنوندگان از طريق شعر و موسيقي؛ به گونه‌اي که شنيدن مستمر آن، علاوه بر کاهش هيجانات دروني و ايجاد تعادل در ريتم بدن، حس تخيل و قدرت تفکرشان را تقويت كند و استرس ناشي از تنش‌هاي روزمره را از آنها دور کند تا براي لحظاتي هم که شده، به خوابي عميق فرو بروند. هريک از 20 قطعه ارائه‌شده در نخستين لوح فشرده صوتي ميناي مهتاب، اين ويژگي را دارند.
4. ايجاد انگيزه در شنوندگان برای انس و الفت هرچه بيشتر آنان با شعر و ادبيات ايران به منظور درک صحيح معاني و مفاهيم عميق نهفته در آن.
تنوع لحن و زبان در موسيقي متن ميناي مهتاب -که عدد آن به 40 قطعه مي‌رسد- نه‌تنها احتمال يکنواخت‌شدن محتواي آن را براي شنونده بسيار کاهش مي‌دهد؛ بلکه گوش‌سپردن به آن در درازمدت نيز وي را دچار دل‌زدگي نمي‌کند؛ چون هر لحظه که در پي آرامش باشد، مي‌تواند از شنيدنش لذت ببرد. البته بر اساس نتايج حاصل از نظرسنجي‌هاي انجام‌شده که پيش از انتشار نسخه فيزيکي اثر يادشده صورت گرفت و در آن بازخوردهاي 50 نفر از علاقه‌مندان جدي شعر و موسيقي -که در ميان آنها تعدادي از روان‌پزشکان و روان‌شناسان نيز شرکت داشتند- مورد بررسي و ارزيابي دقيق قرار گرفت، مشخص شد: بهترين زمان شنيدن محتواي هريک از لوح‌هاي فشرده صوتي ميناي مهتاب، متناسب با فعاليت مغز و ريتم بدن، متغير است؛ به‌عنوان مثال، نخستين لوح فشرده اين مجموعه را که 20 قطعه دارد و با شعر «صداي پاي آب» آغاز مي‌شود، بايد وقتي شنيد که مغز در حال استراحت و ريتم بدن کند است؛ زماني بين ساعت‌هاي 14 تا 16 و از ساعت 22 به بعد. دومين لوح فشرده آن را نيز که در 20 قطعه ارائه شده و با شعر «سوره تماشا» آغاز مي‌شود، زمانی باید گوش داد که نشاط و هيجان دروني، ريتم بدن را به‌طور طبيعي افزايش مي‌دهد؛ زماني بين ساعت‌هاي هشت تا 14 و 16 تا 22؛ بنابراين لوح فشرده مذکور را در حال انجام امورات روزمره، حتي داخل اتومبيل هنگام رانندگي نيز مي‌توان شنيد. البته استثنائاتي نيز در زمان شنيدن هريک از لوح‌هاي فشرده صوتي ميناي مهتاب وجود دارد که از دايره شمول کلي آن خارج است؛ برای مثال، وقتي شنونده در هر لحظه از شبانه‌روز به هر دليلي بخواهد با خودش خلوت کند؛ در چنين موقعيتي که ريتم بدن به‌طور طبيعي کاهش مي‌يابد، شنيدن نخستين لوح فشرده اثر يادشده بهترين پيشنهاد براي وي خواهد بود. البته عکس اين موقعيت نيز صادق است؛ به اين معنا که ممکن است موضوعي در نيمه‌‌هاي شب موجب شعف و شادماني شنونده شود؛ در اين حالت که ريتم بدن متناسب با وضعيت ايجادشده افزايش مي‌يابد، بهترين پيشنهاد براي او، گوش‌سپردن به دومين لوح فشرده آلبوم است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.