|

آینه

ایران
پرورشگاه چوپان دروغگو
عباس عبدی: یک زمان گفتند فلان آقا در مراسم عروسی دخترش سکه ریخت روی سر عروس‌خانم، بعدا معلوم شد که آن آقا اصولا دختر ندارد! کار به جایی می‌رسد که وزارت خارجه اعلام می‌کند که برای هزارمین‌بار ادعاهای فلان نماینده را تکذیب می‌کند!! این اتهامات و تخریب‌ها به وفور مشاهده می‌شود. وجود این اتهامات و عدم رسیدگی به آنها، موجب می‌شود که فضای جامعه به‌شدت غیراخلاقی و نامتعین شود. داستان چوپان دروغگو را همه خوانده‌ایم. هنگامی که اتهامات ناروا رواج یافت و هیچ مرجعی هم به آنها رسیدگی نکرد، اعتبار ادعاهای درست هم از میان می‌رود و اگر حتی یک روز یک خبر درست منتشر کردند، کسی باور نخواهد کرد. در چنین جامعه‌ای بصیرت و آگاهی اجتماعی از میان می‌رود، زیرا هیچ معیار معتبر و مستقلی وجود ندارد که درباره این اتهامات داوری نهایی کند و اگر نادرست است، گوینده مجازات شود و اگر درست است، فرد مورد اتهام پاسخ‌گو شود. فقدان رسیدگی‌های سریع و بی‌طرفانه و نیز ضعف حقوقی ریشه چنین مشکلی هستند. تاکنون بارهاوبارها شده که برخی از افراد و مطبوعات هر اتهامی را خواسته‌اند به دیگران زده‌اند، ولی دریغ از یک مواجهه درست و قانونی با آنان. مواردی که اگر از سوی دیگران بود با اشد مجازات مواجه می‌شد. حتی اگر ایراد اتهامات مستند هم باشد با افشاگر برخورد می‌شود. نمونه‌اش میان روزنامه‌نگاران فراوان است. در گذشته بوده و این روزها هم شاهد تکرارش هستیم. ولی این تبعیض موجب تضعیف شدید اعتبار اظهارات و ادعاهای موجود در سطح جامعه می‌شود. مرز میان راست و دروغ از میان می‌رود. مرز میان گناهکار و بی‌گناه مخدوش می‌شود. مردم به همه بدبین می‌شوند، حتی افراد درستکار. همه در معرض اتهام قرار می‌گیرند، بدون اینکه مرجعی برای دادرسی و صدور حکم وجود داشته باشد.

اطلاعات
پاپ در سلول
محمدعلی فیاض‌بخش: پاپ ژان پل دوم رهبر کاتولیک‌های جهان (پیش از دو پاپ‌ اخیر)، در سال ۱۹۸۱ در مراسمی از سوی یک افراطی ترک هدف سوءقصد قرار گرفت و از ناحیه ‌گردن مجروح‌ شد و ‌اما به تعبیر خودِ سوء‌قصد‌کننده به‌گونه‌ای معجزه‌آسا زنده ماند. پاپ دو سال بعد به سلول آن جوان رفت و او را مورد عفو قرار داد. پاپ در تمام طول عمر خود از ناحیه ‌گردن معلول ماند و با سری نیمه‌فروافتاده سخن می‌کرد‎. جناب پاپ چند سال بعد در تشریفاتی رسمی و مذهبی از سوی واتیکان، «قدّیس» شد. عالمی از پایگاه مرجعیت دینی، که قدّیسی‌اش را نه چون ژان‌پل دوم طی مراسمی در واتیکان، بلکه از دل و جان پیروان و‌ دوستداران خود در طول زمان و در درس و بحث و کوچه‌وبازار دریافت کرده، به دیدار کس یا کسانی رفته که نه در سلول بودند و نه اسلحه بلند‌ کرده‌ بودند و‌ نه - اگر هم اتهامی متوجهشان هست- در دادگاهی فراخوانده‌ شده‌اند. نمی‌دانم این دیدار چقدر «مسئله‌ساز»‌تر و عجیب‌تر از دیدار پاپ با ضاربش و یا سفارش علی‌ علیه‌السلام با قاتلش و یا صبوری امام حسن با دشمنش است؛ مگر آنکه گفته‌ شود: «مسئله» آن است که «ما» تشخیص می‌دهیم و «مسئله‌دارها» آن‌اند که نه با مایند.

جوان
وقتی اصلاح‌طلبان خط‌امامی بودند
عباس حاجی‌نجاری: جریان چپ سیاسی کشور در دوران اول بر اعتقاد به ولایت مطلقه فقیه تأکید داشت و جریان مقابل را معتقد به آن نمی‌دانست، اما در دوران اصلاحات مواضع آنها به‌یکباره تغییر و ولایت مطلقه به ولایت مقید تعبیر و متکی‌بودن مشروعیت ولایت فقیه به قانون اساسی، مقیدبودن اختیارات ولایت فقیه، انتخابی‌بودن ولی فقیه در عصر غیبت، ولایت انتخابی مقیده فقیه و وکالت فقیه و... از جمله مواضع عناصر متکثر جریان اصلاحات است... تأکید جریان چپ سیاسی کشور در دهه اول در مورد «رابطه با آمریکا» مبتنی‌بر اصول و خط امام بر نفی رابطه و تأکید بر مقاومت در برابر آمریکا به‌عنوان دشمن اصلی و معرفی آمریکا به‌عنوان مظهر شیطان و کانون پلیدی متکی بود، اما در دوران اصلاحات این به طرفداری برقراری مذاکره و رابطه با آمریکا تغییر کرد... مبتنی‌بر اصول قانون اساسی و خط امام این جریان در دهه اول بر غرب‌ستیزی و لزوم صدور انقلاب اسلامی به‌عنوان یک آرمان تأکید داشت، اما در دهه دوم به‌بعد این آرمان بر همزیستی و گفت‌وگو میان ملت‌ها و «گفت‌وگوی تمدن‌ها» تغییر کرد... جریان چپ در دهه اول به «طرفداری جدی دین حداکثری و ممزوج‌بودن و عدم انفکاک دین از سیاست و ضرورت حاکم‌بودن ارزش‌های اخلاقی در اداره امور جامعه» که درواقع از مبانی اصلی نظام است، مانند دیگر نیرو‌های انقلابی تأکید داشت، اما این مواضع به‌ناگاه تغییر یافت و «نگاه نسبی‌گرایانه و پلورالی به مقوله‌های دینی، اخلاقی و ارزشی، عرفی‌شدن دین، ترویج شعار نوگرایی دینی، تساهل و تسامح دینی، امکان‌پذیری قرائت‌های متعدد از دین و...» به مبانی فکری این جریان تبدیل شد.

ایران
پرورشگاه چوپان دروغگو
عباس عبدی: یک زمان گفتند فلان آقا در مراسم عروسی دخترش سکه ریخت روی سر عروس‌خانم، بعدا معلوم شد که آن آقا اصولا دختر ندارد! کار به جایی می‌رسد که وزارت خارجه اعلام می‌کند که برای هزارمین‌بار ادعاهای فلان نماینده را تکذیب می‌کند!! این اتهامات و تخریب‌ها به وفور مشاهده می‌شود. وجود این اتهامات و عدم رسیدگی به آنها، موجب می‌شود که فضای جامعه به‌شدت غیراخلاقی و نامتعین شود. داستان چوپان دروغگو را همه خوانده‌ایم. هنگامی که اتهامات ناروا رواج یافت و هیچ مرجعی هم به آنها رسیدگی نکرد، اعتبار ادعاهای درست هم از میان می‌رود و اگر حتی یک روز یک خبر درست منتشر کردند، کسی باور نخواهد کرد. در چنین جامعه‌ای بصیرت و آگاهی اجتماعی از میان می‌رود، زیرا هیچ معیار معتبر و مستقلی وجود ندارد که درباره این اتهامات داوری نهایی کند و اگر نادرست است، گوینده مجازات شود و اگر درست است، فرد مورد اتهام پاسخ‌گو شود. فقدان رسیدگی‌های سریع و بی‌طرفانه و نیز ضعف حقوقی ریشه چنین مشکلی هستند. تاکنون بارهاوبارها شده که برخی از افراد و مطبوعات هر اتهامی را خواسته‌اند به دیگران زده‌اند، ولی دریغ از یک مواجهه درست و قانونی با آنان. مواردی که اگر از سوی دیگران بود با اشد مجازات مواجه می‌شد. حتی اگر ایراد اتهامات مستند هم باشد با افشاگر برخورد می‌شود. نمونه‌اش میان روزنامه‌نگاران فراوان است. در گذشته بوده و این روزها هم شاهد تکرارش هستیم. ولی این تبعیض موجب تضعیف شدید اعتبار اظهارات و ادعاهای موجود در سطح جامعه می‌شود. مرز میان راست و دروغ از میان می‌رود. مرز میان گناهکار و بی‌گناه مخدوش می‌شود. مردم به همه بدبین می‌شوند، حتی افراد درستکار. همه در معرض اتهام قرار می‌گیرند، بدون اینکه مرجعی برای دادرسی و صدور حکم وجود داشته باشد.

اطلاعات
پاپ در سلول
محمدعلی فیاض‌بخش: پاپ ژان پل دوم رهبر کاتولیک‌های جهان (پیش از دو پاپ‌ اخیر)، در سال ۱۹۸۱ در مراسمی از سوی یک افراطی ترک هدف سوءقصد قرار گرفت و از ناحیه ‌گردن مجروح‌ شد و ‌اما به تعبیر خودِ سوء‌قصد‌کننده به‌گونه‌ای معجزه‌آسا زنده ماند. پاپ دو سال بعد به سلول آن جوان رفت و او را مورد عفو قرار داد. پاپ در تمام طول عمر خود از ناحیه ‌گردن معلول ماند و با سری نیمه‌فروافتاده سخن می‌کرد‎. جناب پاپ چند سال بعد در تشریفاتی رسمی و مذهبی از سوی واتیکان، «قدّیس» شد. عالمی از پایگاه مرجعیت دینی، که قدّیسی‌اش را نه چون ژان‌پل دوم طی مراسمی در واتیکان، بلکه از دل و جان پیروان و‌ دوستداران خود در طول زمان و در درس و بحث و کوچه‌وبازار دریافت کرده، به دیدار کس یا کسانی رفته که نه در سلول بودند و نه اسلحه بلند‌ کرده‌ بودند و‌ نه - اگر هم اتهامی متوجهشان هست- در دادگاهی فراخوانده‌ شده‌اند. نمی‌دانم این دیدار چقدر «مسئله‌ساز»‌تر و عجیب‌تر از دیدار پاپ با ضاربش و یا سفارش علی‌ علیه‌السلام با قاتلش و یا صبوری امام حسن با دشمنش است؛ مگر آنکه گفته‌ شود: «مسئله» آن است که «ما» تشخیص می‌دهیم و «مسئله‌دارها» آن‌اند که نه با مایند.

جوان
وقتی اصلاح‌طلبان خط‌امامی بودند
عباس حاجی‌نجاری: جریان چپ سیاسی کشور در دوران اول بر اعتقاد به ولایت مطلقه فقیه تأکید داشت و جریان مقابل را معتقد به آن نمی‌دانست، اما در دوران اصلاحات مواضع آنها به‌یکباره تغییر و ولایت مطلقه به ولایت مقید تعبیر و متکی‌بودن مشروعیت ولایت فقیه به قانون اساسی، مقیدبودن اختیارات ولایت فقیه، انتخابی‌بودن ولی فقیه در عصر غیبت، ولایت انتخابی مقیده فقیه و وکالت فقیه و... از جمله مواضع عناصر متکثر جریان اصلاحات است... تأکید جریان چپ سیاسی کشور در دهه اول در مورد «رابطه با آمریکا» مبتنی‌بر اصول و خط امام بر نفی رابطه و تأکید بر مقاومت در برابر آمریکا به‌عنوان دشمن اصلی و معرفی آمریکا به‌عنوان مظهر شیطان و کانون پلیدی متکی بود، اما در دوران اصلاحات این به طرفداری برقراری مذاکره و رابطه با آمریکا تغییر کرد... مبتنی‌بر اصول قانون اساسی و خط امام این جریان در دهه اول بر غرب‌ستیزی و لزوم صدور انقلاب اسلامی به‌عنوان یک آرمان تأکید داشت، اما در دهه دوم به‌بعد این آرمان بر همزیستی و گفت‌وگو میان ملت‌ها و «گفت‌وگوی تمدن‌ها» تغییر کرد... جریان چپ در دهه اول به «طرفداری جدی دین حداکثری و ممزوج‌بودن و عدم انفکاک دین از سیاست و ضرورت حاکم‌بودن ارزش‌های اخلاقی در اداره امور جامعه» که درواقع از مبانی اصلی نظام است، مانند دیگر نیرو‌های انقلابی تأکید داشت، اما این مواضع به‌ناگاه تغییر یافت و «نگاه نسبی‌گرایانه و پلورالی به مقوله‌های دینی، اخلاقی و ارزشی، عرفی‌شدن دین، ترویج شعار نوگرایی دینی، تساهل و تسامح دینی، امکان‌پذیری قرائت‌های متعدد از دین و...» به مبانی فکری این جریان تبدیل شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.