فرصت ریاست ترامپ برای ایران
کوروش احمدی . کارشناس بینالملل
نیکی هیلی، سفیر آمریکا در سازمان ملل، هفته گذشته اعلام کرد نشستی درباره ایران به ریاست ترامپ در 26 سپتامبر را در دستور کار شورای امنیت قرار داده است. آمریکا بهعنوان یکی از اعضای شورا در ماه سپتامبر ریاست این شورا را برعهده دارد و به طور معمول میتواند موضوع یا موضوعات مدنظر خود را در قالب یک «بحث عمومی» در دستور کار شورا قرار دهد. این رویهای معمول است و تقریبا همه اعضای شورا در دوره یکماهه ریاست خود، یک موضوع گاه ابتکاری را برای بحث در دستور کار شورا قرار میدهند (در این نوع نشستها کشورهای غیرعضو شورا هم میتوانند شرکت و سخنرانی کنند). دراینباره معمولا دیگر اعضای شورا با رئیس دورهای مخالفت نمیکنند؛ چون اولا اغلب موضوعات پیشنهادی مشکلزا نیست و ثانیا در صورت مخالفت، خودشان هم ممکن است در دوره ریاستشان بر شورا با اشکالتراشی دیگر اعضا مواجه شوند؛ بنابراین اعضای شورا معمولا با هم تفاهم میکنند. البته در مواردی بسیار استثنائی نیز تفاهم حاصل نمیشود و تکلیف یا با رأیگیری تعیین میشود یا اعضای مخالف چون معمولا رأی لازم را ندارند، چارهای جز همراهی نمیبینند. مثلا در ژانویه گذشته و با وجود مخالفت
شماری از اعضا، شورا به درخواست آمریکا نشستی درباره ناآرامیهای دیماه در ایران برگزار کرد. در مواردی نیز برخی اعضای غربی شورا اصرار داشتهاند نشستی درباره حقوق بشر در برخی کشورها مثل برمه برگزار کنند که با مخالفت برخی دیگر مواجه بوده؛ چراکه نقض حقوق بشر، تهدید صلح و امنیت بینالمللی به شمار نمیرود و مهمتر از آن بهایندلیل که نگران رویهشدن این موضوع و استفاده از آن علیه خودشان هستند. بههرحال، طبق قاعده رئیس باید موافقت اعضا را برای گنجاندن یک موضوع در دستور کار شورا جلب کند و معمولا تلاش حداکثری برای رسیدن به اجماع و خودداری از رأیگیری صورت میگیرد. ازآنجاکه این قبیل موضوعات رویهای procedural محسوب میشوند، مطابق بند 2 ماده 27 منشور، رأی مثبت 9 عضو شورا برای تصمیمگیری لازم است و وتو در موضوعات رویهای کاربرد ندارد؛ یعنی اگر رئیس شورا یک موضوع رویهای را برای دستور کار مطرح کند، برای رد آن حداقل شش کشور باید به آن رأی مخالف بدهند. با توجه به مطالب فوق، بعید است بتوان جلوی برگزاری جلسه مدنظر آمریکا را گرفت. تاکنون هیچیک از اعضای شورا با برگزاری نشست پیشنهادی آمریکا مخالفت نکردهاند و بسیار بعید
است که شش کشور از 15 کشور عضو شورا برای مخالفت با این پیشنهاد قدم جلو بگذارند. از طرفی، سخن دیمیتری پولیانسکی، از سفرای روسیه در سازمان ملل، بهنوعی در تأیید برگزاری نشست است. او گفته است که این «نشست باید بر اجرای برجام و خروج آمریکا از آن» متمرکز شود. این در حالی است که نیکی هیلی گفته بود که موضوع نشست «نقض حقوق بینالملل از سوی ایران و اشاعه بیثباتی عمومی از سوی ایران در خاورمیانه خواهد بود». این موضع روسیه به این معنی است که روسیه با اصل نشست مخالف نیست و بعید است که با توجه به این موضع روسیه، کشور دیگری از در مخالفت با اصل برگزاری جلسه درآید. (قضیه برگزاری یک نشست شورا در پنجم سپتامبر درباره اوضاع داخلی نیکاراگوئه که با اصرار آمریکا برگزار شد، گویای مطلب است. سه کشور یعنی روسیه، چین و بولیوی از قبل صریحا با برگزاری نشست مذکور مخالفت کرده و آن را خارج از شرح وظایف شورا دانسته بودند.
اما چون تعداد مخالفان از سه عضو تجاوز نکرد، کار به رأیگیری هم نکشید و جلسه برگزار شد).بنابراین به نظر میرسد که ایران باید خود را برای برگزاری نشست یادشده و مواجهه منطقی با آن آماده کند. ازآنجاکه در این «بحث عمومی» کشورهای غیرعضو شورای امنیت نیز میتوانند شرکت و سخنرانی کنند، ایران طبعا میتواند در این نشست شرکت و سخنرانی کند؛ بنابراین سه موضوع از هماکنون باید مدنظر باشد: نخست تصمیم لازم درباره شرکت در سطح رئیسجمهور یا وزیر خارجه یا سفیر ایران در سازمان ملل گرفته شود (با فرض اینکه ریاست نشست مذکور را ترامپ عهدهدار خواهد بود، دیگر کشورها الزامی به اینکه در همان سطح شرکت کنند، ندارند). دوم اینکه متن سخنرانی بسیار مهم است. مخاطب این متن سخنرانی 400، 500کلمهای باید افکار عمومی بینالمللی و دولتها در نظر گرفته شود و عقلانیت و منطق آنها خطاب قرار گیرد و عمدتا عیانکننده نقاط ضعف تیم ترامپ باشد. سوم با توجه به اینکه علاوه بر اعضای شورا، احتمالا 30، 40 کشور دیگر نیز سخنرانی خواهند کرد، ضروری است که نمایندگان ایران بیشترین تلاش را برای متقاعدکردن کشورها به تبدیل این نشست شورا به فرصتی برای انتقاد از
اعمال خودسرانه و یکجانبهگرایانه آمریکا، ازجمله خروج آمریکا از برجام به عمل آورند.
نیکی هیلی، سفیر آمریکا در سازمان ملل، هفته گذشته اعلام کرد نشستی درباره ایران به ریاست ترامپ در 26 سپتامبر را در دستور کار شورای امنیت قرار داده است. آمریکا بهعنوان یکی از اعضای شورا در ماه سپتامبر ریاست این شورا را برعهده دارد و به طور معمول میتواند موضوع یا موضوعات مدنظر خود را در قالب یک «بحث عمومی» در دستور کار شورا قرار دهد. این رویهای معمول است و تقریبا همه اعضای شورا در دوره یکماهه ریاست خود، یک موضوع گاه ابتکاری را برای بحث در دستور کار شورا قرار میدهند (در این نوع نشستها کشورهای غیرعضو شورا هم میتوانند شرکت و سخنرانی کنند). دراینباره معمولا دیگر اعضای شورا با رئیس دورهای مخالفت نمیکنند؛ چون اولا اغلب موضوعات پیشنهادی مشکلزا نیست و ثانیا در صورت مخالفت، خودشان هم ممکن است در دوره ریاستشان بر شورا با اشکالتراشی دیگر اعضا مواجه شوند؛ بنابراین اعضای شورا معمولا با هم تفاهم میکنند. البته در مواردی بسیار استثنائی نیز تفاهم حاصل نمیشود و تکلیف یا با رأیگیری تعیین میشود یا اعضای مخالف چون معمولا رأی لازم را ندارند، چارهای جز همراهی نمیبینند. مثلا در ژانویه گذشته و با وجود مخالفت
شماری از اعضا، شورا به درخواست آمریکا نشستی درباره ناآرامیهای دیماه در ایران برگزار کرد. در مواردی نیز برخی اعضای غربی شورا اصرار داشتهاند نشستی درباره حقوق بشر در برخی کشورها مثل برمه برگزار کنند که با مخالفت برخی دیگر مواجه بوده؛ چراکه نقض حقوق بشر، تهدید صلح و امنیت بینالمللی به شمار نمیرود و مهمتر از آن بهایندلیل که نگران رویهشدن این موضوع و استفاده از آن علیه خودشان هستند. بههرحال، طبق قاعده رئیس باید موافقت اعضا را برای گنجاندن یک موضوع در دستور کار شورا جلب کند و معمولا تلاش حداکثری برای رسیدن به اجماع و خودداری از رأیگیری صورت میگیرد. ازآنجاکه این قبیل موضوعات رویهای procedural محسوب میشوند، مطابق بند 2 ماده 27 منشور، رأی مثبت 9 عضو شورا برای تصمیمگیری لازم است و وتو در موضوعات رویهای کاربرد ندارد؛ یعنی اگر رئیس شورا یک موضوع رویهای را برای دستور کار مطرح کند، برای رد آن حداقل شش کشور باید به آن رأی مخالف بدهند. با توجه به مطالب فوق، بعید است بتوان جلوی برگزاری جلسه مدنظر آمریکا را گرفت. تاکنون هیچیک از اعضای شورا با برگزاری نشست پیشنهادی آمریکا مخالفت نکردهاند و بسیار بعید
است که شش کشور از 15 کشور عضو شورا برای مخالفت با این پیشنهاد قدم جلو بگذارند. از طرفی، سخن دیمیتری پولیانسکی، از سفرای روسیه در سازمان ملل، بهنوعی در تأیید برگزاری نشست است. او گفته است که این «نشست باید بر اجرای برجام و خروج آمریکا از آن» متمرکز شود. این در حالی است که نیکی هیلی گفته بود که موضوع نشست «نقض حقوق بینالملل از سوی ایران و اشاعه بیثباتی عمومی از سوی ایران در خاورمیانه خواهد بود». این موضع روسیه به این معنی است که روسیه با اصل نشست مخالف نیست و بعید است که با توجه به این موضع روسیه، کشور دیگری از در مخالفت با اصل برگزاری جلسه درآید. (قضیه برگزاری یک نشست شورا در پنجم سپتامبر درباره اوضاع داخلی نیکاراگوئه که با اصرار آمریکا برگزار شد، گویای مطلب است. سه کشور یعنی روسیه، چین و بولیوی از قبل صریحا با برگزاری نشست مذکور مخالفت کرده و آن را خارج از شرح وظایف شورا دانسته بودند.
اما چون تعداد مخالفان از سه عضو تجاوز نکرد، کار به رأیگیری هم نکشید و جلسه برگزار شد).بنابراین به نظر میرسد که ایران باید خود را برای برگزاری نشست یادشده و مواجهه منطقی با آن آماده کند. ازآنجاکه در این «بحث عمومی» کشورهای غیرعضو شورای امنیت نیز میتوانند شرکت و سخنرانی کنند، ایران طبعا میتواند در این نشست شرکت و سخنرانی کند؛ بنابراین سه موضوع از هماکنون باید مدنظر باشد: نخست تصمیم لازم درباره شرکت در سطح رئیسجمهور یا وزیر خارجه یا سفیر ایران در سازمان ملل گرفته شود (با فرض اینکه ریاست نشست مذکور را ترامپ عهدهدار خواهد بود، دیگر کشورها الزامی به اینکه در همان سطح شرکت کنند، ندارند). دوم اینکه متن سخنرانی بسیار مهم است. مخاطب این متن سخنرانی 400، 500کلمهای باید افکار عمومی بینالمللی و دولتها در نظر گرفته شود و عقلانیت و منطق آنها خطاب قرار گیرد و عمدتا عیانکننده نقاط ضعف تیم ترامپ باشد. سوم با توجه به اینکه علاوه بر اعضای شورا، احتمالا 30، 40 کشور دیگر نیز سخنرانی خواهند کرد، ضروری است که نمایندگان ایران بیشترین تلاش را برای متقاعدکردن کشورها به تبدیل این نشست شورا به فرصتی برای انتقاد از
اعمال خودسرانه و یکجانبهگرایانه آمریکا، ازجمله خروج آمریکا از برجام به عمل آورند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.