مروری بر تجربههای آموزشوپرورش در حوزه ICT
علی زرافشان.معاون آموزش متوسطه وزارت آموزشوپرورش
در دوره اول اجرای «تکفا» در ایران، آغاز بهکارگیری جدی ICT بود و قبل از آن بیشتر بحث بهکارگیری انفورماتیک در دستگاهها مطرح بود. در آن زمان آموزشوپرورش در مقایسه با دیگر دستگاهها پیشتاز بود؛ تاجاییکه برای مدیریت منابع انسانی پایگاه اطلاعات و نرمافزاری داشتیم و الگوی بسیاری از سازمانها بود. از زمانیکه بحث ICT مطرح شد و آموزشوپرورش به این حوزه ورود پیدا کرد، بحث راهاندازی شبکه آموزشی رشد مطرح شد و این نوآوری زمینهای را فراهم کرد تا ما در ارائه یادگیری الکترونیک به دانشآموزان و دسترسی به این مسئله اقداماتی انجام دهیم. در اوایل دهه 80 و در وزارت آقای حاجیبابایی که بحث «تکفا» شروع شد، به دلیل پیچیدگیهایی که آموزشوپرورش داشت، باز هم بهعنوان پیشتاز در تحولات فناوری اطلاعات بودیم و اولین سالی که برای فناوری اطلاعات بودجه در نظر گرفته شد، بیشترین میزان بودجه به آموزشوپرورش تخصیص پیدا کرد و در مقایسه با دیگر دستگاهها آموزشوپرورش توانست همه منابعش را جذب کند.
در پروژه تکفا ما تصمیم گرفتیم برای توسعه فناوری اطلاعات از سختافزار شروع کنیم. با مطالعه کشورهای مختلف به الگویی برای کشورمان رسیدیم و ناگفته نماند ما یک الگوی پیشبرنده داشتیم که دانشآموزان بودند. همان زمان این دغدغه وجود داشت که آیا آموزشوپرورش قبرستان سختافزار نمیشود؟ ما معتقد بودیم دانشآموزان، بهکاربرنده این سختافزارها هستند و چنین نمیشود و همان زمان بحث ربوکاپ را طرح کردیم و برای معلمان دورههای آموزشی ICDL را گذاشتیم. در واقع ورود ICDL به ایران از آموزشوپرورش شروع شد. ورود ICDL در ایران بهعنوان شاخص نرمافزاری برای دانشآموزان و معلمان، از آموزشوپرورش شروع شد.
وقتی ما کار را شروع کردیم، در سختافزار موفق بودیم؛ ولی در بخشی که به تولید نرمافزار اختصاص داده شد، موفق نبودیم. بههمیندلیل ارزیابی ما نشان داد بخش خصوصی ظرفیت تولید نرمافزار را ندارد و همه قراردادهایی که در این حوزه بستیم، به نتیجه نرسید. قدم بعد برای اصلاح این موضوع، این بود که ما جشنواره تولید محتوای الکترونیک راه انداختیم تا معلمان و دانشآموزان خودشان شرکت کنند. رویکرد ما این بود که ورود مستقیم آموزشوپرورش درست نیست و باید به سمت خصوصیسازی برویم و بحث خرید حق رایت را طرح کردیم. هر معلم یا بخش خصوصی که محتوای خوب ارسال میکرد، حق رایت را میخریدیم تا این بخشها انگیزه بیشتری برای تولید محتوا در نرمافزار را پیدا کنند. بعد از این قصه دانشگاهها فعال شدند و شبکه تبیان را راهاندازی کردند و حتی از شبکه رشد سبقت گرفتند. در این مسیری که طی شد، به ظرفیت خوبی در بخش خصوصی در حوزه نرمافزار و سختافزار رسیدیم و در همین فاصله تجربه مدارس هوشمند و مدلهای کشور مالزی را دنبال میکردیم و با کمک دکتر جلالی، مدلی از مدارس هوشمند برای شهر تهران طراحی کردیم. در مدارس هوشمند مدل توسعه را مدرسهای گذاشتیم و
پیشرفت خوبی در حوزه فناوری اطلاعات داشتیم؛ اما بعدها انحرافی اتفاق افتاد و در زمان آقای حاجیبابایی به سمت کلاس هوشمند رفتند. بههمیندلیل در آن زمان عددهای بزرگی بیرون میآمد؛ ولی زمانی که آقای فانی آمدند، ما مجدد به رویکرد مدرسهمحور رفتیم تا مدرسه هوشمند داشته باشیم و نه کلاس هوشمند. با وجود یک تخته هوشمند در کلاس اتفاقی در این حوزه نمیافتد؛ چون مدیر و معلم و... را آماده نکردهایم. آن ظرفیتسازی که برای بخش خصوصی شد، امروز به بار نشسته و آموزشوپرورش را از اینکه وارد حوزه نرمافزار شود، بینیاز کرده است. در آن زمان تحرک در این حوزه بیشتر بود و کارهای بزرگی انجام شد و البته هزینهاش را هم پرداخت کردیم و مرحوم علاقهمندان بیشتر از همه هزینه میدادند و ما پشت سر ایشان بودیم. آموزشوپرورش در حوزه دولت الکترونیک صاحب تجربه خوبی است و همچنین در فناوری اطلاعات تجربههای خوبی دارد.
در دوره اول اجرای «تکفا» در ایران، آغاز بهکارگیری جدی ICT بود و قبل از آن بیشتر بحث بهکارگیری انفورماتیک در دستگاهها مطرح بود. در آن زمان آموزشوپرورش در مقایسه با دیگر دستگاهها پیشتاز بود؛ تاجاییکه برای مدیریت منابع انسانی پایگاه اطلاعات و نرمافزاری داشتیم و الگوی بسیاری از سازمانها بود. از زمانیکه بحث ICT مطرح شد و آموزشوپرورش به این حوزه ورود پیدا کرد، بحث راهاندازی شبکه آموزشی رشد مطرح شد و این نوآوری زمینهای را فراهم کرد تا ما در ارائه یادگیری الکترونیک به دانشآموزان و دسترسی به این مسئله اقداماتی انجام دهیم. در اوایل دهه 80 و در وزارت آقای حاجیبابایی که بحث «تکفا» شروع شد، به دلیل پیچیدگیهایی که آموزشوپرورش داشت، باز هم بهعنوان پیشتاز در تحولات فناوری اطلاعات بودیم و اولین سالی که برای فناوری اطلاعات بودجه در نظر گرفته شد، بیشترین میزان بودجه به آموزشوپرورش تخصیص پیدا کرد و در مقایسه با دیگر دستگاهها آموزشوپرورش توانست همه منابعش را جذب کند.
در پروژه تکفا ما تصمیم گرفتیم برای توسعه فناوری اطلاعات از سختافزار شروع کنیم. با مطالعه کشورهای مختلف به الگویی برای کشورمان رسیدیم و ناگفته نماند ما یک الگوی پیشبرنده داشتیم که دانشآموزان بودند. همان زمان این دغدغه وجود داشت که آیا آموزشوپرورش قبرستان سختافزار نمیشود؟ ما معتقد بودیم دانشآموزان، بهکاربرنده این سختافزارها هستند و چنین نمیشود و همان زمان بحث ربوکاپ را طرح کردیم و برای معلمان دورههای آموزشی ICDL را گذاشتیم. در واقع ورود ICDL به ایران از آموزشوپرورش شروع شد. ورود ICDL در ایران بهعنوان شاخص نرمافزاری برای دانشآموزان و معلمان، از آموزشوپرورش شروع شد.
وقتی ما کار را شروع کردیم، در سختافزار موفق بودیم؛ ولی در بخشی که به تولید نرمافزار اختصاص داده شد، موفق نبودیم. بههمیندلیل ارزیابی ما نشان داد بخش خصوصی ظرفیت تولید نرمافزار را ندارد و همه قراردادهایی که در این حوزه بستیم، به نتیجه نرسید. قدم بعد برای اصلاح این موضوع، این بود که ما جشنواره تولید محتوای الکترونیک راه انداختیم تا معلمان و دانشآموزان خودشان شرکت کنند. رویکرد ما این بود که ورود مستقیم آموزشوپرورش درست نیست و باید به سمت خصوصیسازی برویم و بحث خرید حق رایت را طرح کردیم. هر معلم یا بخش خصوصی که محتوای خوب ارسال میکرد، حق رایت را میخریدیم تا این بخشها انگیزه بیشتری برای تولید محتوا در نرمافزار را پیدا کنند. بعد از این قصه دانشگاهها فعال شدند و شبکه تبیان را راهاندازی کردند و حتی از شبکه رشد سبقت گرفتند. در این مسیری که طی شد، به ظرفیت خوبی در بخش خصوصی در حوزه نرمافزار و سختافزار رسیدیم و در همین فاصله تجربه مدارس هوشمند و مدلهای کشور مالزی را دنبال میکردیم و با کمک دکتر جلالی، مدلی از مدارس هوشمند برای شهر تهران طراحی کردیم. در مدارس هوشمند مدل توسعه را مدرسهای گذاشتیم و
پیشرفت خوبی در حوزه فناوری اطلاعات داشتیم؛ اما بعدها انحرافی اتفاق افتاد و در زمان آقای حاجیبابایی به سمت کلاس هوشمند رفتند. بههمیندلیل در آن زمان عددهای بزرگی بیرون میآمد؛ ولی زمانی که آقای فانی آمدند، ما مجدد به رویکرد مدرسهمحور رفتیم تا مدرسه هوشمند داشته باشیم و نه کلاس هوشمند. با وجود یک تخته هوشمند در کلاس اتفاقی در این حوزه نمیافتد؛ چون مدیر و معلم و... را آماده نکردهایم. آن ظرفیتسازی که برای بخش خصوصی شد، امروز به بار نشسته و آموزشوپرورش را از اینکه وارد حوزه نرمافزار شود، بینیاز کرده است. در آن زمان تحرک در این حوزه بیشتر بود و کارهای بزرگی انجام شد و البته هزینهاش را هم پرداخت کردیم و مرحوم علاقهمندان بیشتر از همه هزینه میدادند و ما پشت سر ایشان بودیم. آموزشوپرورش در حوزه دولت الکترونیک صاحب تجربه خوبی است و همچنین در فناوری اطلاعات تجربههای خوبی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.