|

نگاه وطن امروز به رابطه ایران و روسیه:

ایران قبلا پشت دوست شمالی خود را خالی کرده بود

‌شرق: سفر ولایتی به مسکو، بحث ارتباط با شرق و غرب را دوباره به میدان نزاع آورد. در ادامه موضع‌گیری‌ها، روز گذشته دو روزنامه دیگر با دو رویکرد متفاوت به این بحث وارد شدند. یک طرف روزنامه جمهوری اسلامی بود که از شعار «نه شرقی، نه غربی» دفاع کرد و طرف دیگر روزنامه «وطن امروز». وطن امروز در گزارشی، سفر علی‌اکبر ولایتی را «بلیتی» توصیف کرد که «نظام» برای «دولت روحانی» خرج کرده است. هرچند این گزارش توضیح نمی‌دهد که منظورش از «نظام» چیست که قوه مجریه و شخص دوم کشور در آن جای نمی‌گیرد، اما مهم‌تر، استدلال و روایتی بود که گزارش‌نویس برای رسیدن به این جمع‌بندی - بلیت خرج‌شده نظام برای دولت - از آن استفاده کرد. او بر این گمان است که ایران بعد از برجام به «دوستان» دوره تحریم خود «پشت» کرده و به‌همین‌دلیل آن «دوستان» تمایل کمتری به همکاری با «دولت غرب‌گرای» ایران دارند، اما از دیدگاه این نویسنده، گناه این «پشت‌کردن»، بر گردن دولت و از همه بالاتر تیم وزارت نفت، به‌ویژه زنگنه است. برای همین نیز عکس او را برای این گزارش برگزیده‌اند.
چرا زنگنه؟
سال 1393 و در پی درگیری روسیه و اتحادیه اروپا در ماجرای کریمه، روسیه از سوی اتحادیه اروپا تحریم شد. یکی از کلیدی‌ترین مواد این تحریم، ممانعت اروپا از خرید گاز روسیه بود. تحریم‌شدن این ماده خام کلیدی، اقتصاد روسیه را بدون پیامد نگذاشت. سال ۹۳ بود که درون وزارت نفت این طرح مطرح شد که ایران می‌تواند جای خالی صادرکننده‌ای مانند روسیه را برای اروپا پر کند و به عبارت دیگر خط لوله صادرات از ترکیه، گاز ایران را به اروپا منتقل کند. این موضوع همان زمان نیز محل دعوا بود. حسین شریعتمداری، مدیرمسئول کیهان، در آن روزگار این‌گونه واکنش نشان داد: «آیا از اینکه دشمنان وحشی و تابلودار مردم مظلوم و شریف ایران بعد از تحریم‌های ضد بشری علیه ایران اسلامی، خود در باتلاق تحریم گرفتار شده‌اند، احساس رضایت نمی‌کنید و در این ماجرا، دست انتقام الهی را -هرچند از آستین روسیه بیرون آمده باشد- نمی‌بینید؟» هرچند او دلیل رد این طرح را «انتقام» از اروپا دانست، یعنی اینکه از این سود به‌نفع انتقام و تنبیه اروپا باید گذشت تا اروپا در «باتلاق تحریم» خود گرفتار شود، اما حرف حساب «وطن امروز» چیز دیگری است. این گزارش از «پشت‌کردن» به «دوست شمالی» صحبت می‌کند؛ یعنی منطقی که این گزارش اتخاذ می‌کند این است باید کنار «دوست» خود می‌ماندیم تا آنها هم حالا کنار ما بایستند؛ منطقی که در سیاست بین‌الملل اساسا مورد مناقشه است.
اکنون وطن امروز، زنگنه را هدف گرفته و سفر ولایتی را «بلیتی» می‌داند که خرج خراب‌کاری‌های عضو کابینه «دولت غرب‌گرا» شده است. وطن امروز در حالی با این الفاظ از روسیه دفاع می‌کند و به صحبت‌های ولایتی مبنی بر ۵۰ میلیارد دلار ارتباط اقتصادی دو کشور اشاره می‌کند که حتی این مصداق مورد اشاره گزارش نیز چند روزی است که از سوی روس‌ها تأیید نشده است.
تنها چندی بعد از خروج آمریکا از برجام و بحث تحریم نفتی ایران، نشست اوپک برگزار شد. وزرای دو کشور روسیه و عربستان با یک ماشین به نشست آمدند و این آغاز نگرانی ایران بود. بحث اصلی اوپک درباره تحریم نفتی ایران بود، در‌صورتی‌که این سازمان تولید مازاد برای جبران کسری تولید نفت ایران را تضمین کند، کار ایران برای فرار از این تحریم و دورزدن آن سخت‌تر می‌شود. بعد از رویکرد روسیه بود که عبدالله رمضان‌زاده، سخنگوی دولت اصلاحات، نوشت: «طرفداران جناب پوتین بگویند چرا مخالف خط لوله گاز به اروپا بودند؟ برای حمایت از روسیه در قضایای اوکراین و کریمه؟!» البته زنگنه همیشه زیر فشار یک جناح سیاسی بوده است. منطقی که او دنبال می‌کرد افزایش صادرات نفت و گاز ایران برای تأمین هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بی‌جایگزین‌شدن ایران در نظام اقتصادی جهانی بود، البته که از طرف دیگری حوزه‌های نفت و گاز مشترک ایران با کشورهای دیگر که با برداشت سرسام‌آور آنها همراه است نیز مورد توجه است. همین منطق است که زنگنه را بعد از برگشت تحریم‌ها به سخن آورد: «اگر در کار وزارت نفت تأخیر نینداخته بودند و پنج قرارداد دیگر مانند توتال منعقد شده بود و همچنین صادرات نفت کشور چهار میلیون بشکه در روز بود، دیگر آمریکا نمی‌توانست نفت ایران را تحریم کند».
‌شرق: سفر ولایتی به مسکو، بحث ارتباط با شرق و غرب را دوباره به میدان نزاع آورد. در ادامه موضع‌گیری‌ها، روز گذشته دو روزنامه دیگر با دو رویکرد متفاوت به این بحث وارد شدند. یک طرف روزنامه جمهوری اسلامی بود که از شعار «نه شرقی، نه غربی» دفاع کرد و طرف دیگر روزنامه «وطن امروز». وطن امروز در گزارشی، سفر علی‌اکبر ولایتی را «بلیتی» توصیف کرد که «نظام» برای «دولت روحانی» خرج کرده است. هرچند این گزارش توضیح نمی‌دهد که منظورش از «نظام» چیست که قوه مجریه و شخص دوم کشور در آن جای نمی‌گیرد، اما مهم‌تر، استدلال و روایتی بود که گزارش‌نویس برای رسیدن به این جمع‌بندی - بلیت خرج‌شده نظام برای دولت - از آن استفاده کرد. او بر این گمان است که ایران بعد از برجام به «دوستان» دوره تحریم خود «پشت» کرده و به‌همین‌دلیل آن «دوستان» تمایل کمتری به همکاری با «دولت غرب‌گرای» ایران دارند، اما از دیدگاه این نویسنده، گناه این «پشت‌کردن»، بر گردن دولت و از همه بالاتر تیم وزارت نفت، به‌ویژه زنگنه است. برای همین نیز عکس او را برای این گزارش برگزیده‌اند.
چرا زنگنه؟
سال 1393 و در پی درگیری روسیه و اتحادیه اروپا در ماجرای کریمه، روسیه از سوی اتحادیه اروپا تحریم شد. یکی از کلیدی‌ترین مواد این تحریم، ممانعت اروپا از خرید گاز روسیه بود. تحریم‌شدن این ماده خام کلیدی، اقتصاد روسیه را بدون پیامد نگذاشت. سال ۹۳ بود که درون وزارت نفت این طرح مطرح شد که ایران می‌تواند جای خالی صادرکننده‌ای مانند روسیه را برای اروپا پر کند و به عبارت دیگر خط لوله صادرات از ترکیه، گاز ایران را به اروپا منتقل کند. این موضوع همان زمان نیز محل دعوا بود. حسین شریعتمداری، مدیرمسئول کیهان، در آن روزگار این‌گونه واکنش نشان داد: «آیا از اینکه دشمنان وحشی و تابلودار مردم مظلوم و شریف ایران بعد از تحریم‌های ضد بشری علیه ایران اسلامی، خود در باتلاق تحریم گرفتار شده‌اند، احساس رضایت نمی‌کنید و در این ماجرا، دست انتقام الهی را -هرچند از آستین روسیه بیرون آمده باشد- نمی‌بینید؟» هرچند او دلیل رد این طرح را «انتقام» از اروپا دانست، یعنی اینکه از این سود به‌نفع انتقام و تنبیه اروپا باید گذشت تا اروپا در «باتلاق تحریم» خود گرفتار شود، اما حرف حساب «وطن امروز» چیز دیگری است. این گزارش از «پشت‌کردن» به «دوست شمالی» صحبت می‌کند؛ یعنی منطقی که این گزارش اتخاذ می‌کند این است باید کنار «دوست» خود می‌ماندیم تا آنها هم حالا کنار ما بایستند؛ منطقی که در سیاست بین‌الملل اساسا مورد مناقشه است.
اکنون وطن امروز، زنگنه را هدف گرفته و سفر ولایتی را «بلیتی» می‌داند که خرج خراب‌کاری‌های عضو کابینه «دولت غرب‌گرا» شده است. وطن امروز در حالی با این الفاظ از روسیه دفاع می‌کند و به صحبت‌های ولایتی مبنی بر ۵۰ میلیارد دلار ارتباط اقتصادی دو کشور اشاره می‌کند که حتی این مصداق مورد اشاره گزارش نیز چند روزی است که از سوی روس‌ها تأیید نشده است.
تنها چندی بعد از خروج آمریکا از برجام و بحث تحریم نفتی ایران، نشست اوپک برگزار شد. وزرای دو کشور روسیه و عربستان با یک ماشین به نشست آمدند و این آغاز نگرانی ایران بود. بحث اصلی اوپک درباره تحریم نفتی ایران بود، در‌صورتی‌که این سازمان تولید مازاد برای جبران کسری تولید نفت ایران را تضمین کند، کار ایران برای فرار از این تحریم و دورزدن آن سخت‌تر می‌شود. بعد از رویکرد روسیه بود که عبدالله رمضان‌زاده، سخنگوی دولت اصلاحات، نوشت: «طرفداران جناب پوتین بگویند چرا مخالف خط لوله گاز به اروپا بودند؟ برای حمایت از روسیه در قضایای اوکراین و کریمه؟!» البته زنگنه همیشه زیر فشار یک جناح سیاسی بوده است. منطقی که او دنبال می‌کرد افزایش صادرات نفت و گاز ایران برای تأمین هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بی‌جایگزین‌شدن ایران در نظام اقتصادی جهانی بود، البته که از طرف دیگری حوزه‌های نفت و گاز مشترک ایران با کشورهای دیگر که با برداشت سرسام‌آور آنها همراه است نیز مورد توجه است. همین منطق است که زنگنه را بعد از برگشت تحریم‌ها به سخن آورد: «اگر در کار وزارت نفت تأخیر نینداخته بودند و پنج قرارداد دیگر مانند توتال منعقد شده بود و همچنین صادرات نفت کشور چهار میلیون بشکه در روز بود، دیگر آمریکا نمی‌توانست نفت ایران را تحریم کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.