|

همایش تبیین مفهوم اعتدال با حضور استادان و پژوهشگران ایرانی در مرکز تحقیقات استراتژیک آغاز به کار کرد

اعتدال به‌مثابه روش یا گفتمان؟

شرق: مهم‌ترین سخنران روز نخست همایش «تبیین مفهوم اعتدال» محمدجواد غلامرضاکاشی بود، با لحنی انتقادی نفس برگزاری چنین سمینارهایی را زیر سوال برد و «روش اعتدالی» را در مقابل «گفتمان اعتدال» گذاشت: «به‌جای گفتمان‌سازی‌های یک‌شبه باید به اعتدال به‌مثابه روش نگریست.» از نظر او روش اعتدالی عبارت است از مشارکت‌دادن همه گروه‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه برای پیگیری مطالباتی که منجر به حضور آنها در انتخابات شد. کاشی برای دولت یازدهم آرزویی هم کرد: «امیدوارم دولت روحانی همچون دولت هاشمی نباشد.»
کمی پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات ریاست‌جمهوری و نقل‌مکان او از مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام به دفتر ریاست‌جمهوری در میدان پاستور، همکاران سابق او در این مرکز به همراه انجمن علوم‌سیاسی ایران با همکاری انجمن جامعه‌شناسی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، همایش دو روزه‌ای را با عنوان تبیین مفهوم «اعتدال» در تاریخ پنجم و ششم شهریور در سالن همایش «آفتاب» این مرکز برگزار کردند. در این همایش استادان و صاحبنظرانی چون صادق آیینه‌وند، محمدجواد غلامرضاکاشی، داوود فیرحی، محسن الویری، محمدحسین ملایری، حسین سلیمی، ابوالفضل دلاوری، محمد رضایی، الهه کولایی، سیدجلال دهقانی فیروزآبادی و سیدمحمدکاظم سجادپور در روز اول به ایراد سخنرانی پرداختند و در روز دوم سیدحسین سراج‌زاده، محمد فاضلی، مجتبی مقصودی، محمدامین قانعی‌راد، حمیدرضا جلایی‌پور، هادی خانیکی، سعید معیدفر، فرشاد مومنی و سعید لیلاز سخنرانی خواهند کرد. این همایش دو روزه که با حضور تقریبی 200میهمان و با ثبت‌نام قبلی آنان برگزار شد قرار است به همه حوزه‌های سیاست، ‌اقتصاد، فرهنگ و دین بپردازد و در هرکدام از این حوزه‌ها مفهوم اعتدال را تبیین کند. همایش در چهار محور تبیین نظری مفهوم اعتدال ابعاد سیاسی اعتدال در عرصه‌های داخلی و خارجی در دو پنل صبح و بعدازظهر در روز اول برگزار شد و امروز نیز در ادامه سخنرانی‌های دیروز به ‌مفهوم اعتدال در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و تبیین مفهوم اعتدال در عرصه‌های اقتصادی می‌پردازد. مراسم افتتاحیه با سخنرانی «حسین سلیمی» دبیر همایش آغاز شد. پس از او «علی ربیعی» از مشاوران دکتر روحانی قبل از انتخابات و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت او در مورد مقدمات برگزاری این همایش در سخنرانی افتتاحیه گفت: «از اولین روز بعد از پیروزی آقای دکتر روحانی در انتخابات، کارگروهی برای تبیین مفهوم اعتدال آغاز به کار کرد و من مدیریت این کارگروه را برعهده داشتم. بنابراین در این کارگروه با متفکران بسیاری که برخی از این بزرگان هم اکنون در بین سخنرانان این همایش هستند بحث و گفت‌وگو شد. کوشیدیم تا اندیشمندانی متعلق به نحله‌های فکری مختلف و دارای تعلقات به گرایش‌های سیاسی گوناگون را برای گفت‌وگو گرد هم آوردیم.» پس از ربیعی و برخلاف برنامه که قرار بود «اسحاق جهانگیری» سخنرانی کند «محمد نهاوندیان» رییس دفتر رییس‌جمهور و رییس اتاق بازرگانی صحبت کرد. او در بخشی از سخنان خود به ارتباط مفهوم اعتدال و جلوگیری از افراط‌وتفریط که موجب سردرگمی بازار می‌شود پرداخت. پس از آن پیام حسن روحانی توسط دکتر «ملایری» مشاور ویژه رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و از مسوولان برگزاری همایش قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: «اعتدال واژه‌ای است که آن را بر مردمان وطنم عرضه کرده‌ام تا آنان را به ضرورت آغاز راهی نو فراخوانم و امید را در دل افراد جامعه‌ زنده کنم. من با ادراک خویش از اعتدال، آن را محملی برای بهتر زیستن ایرانیان می‌دانم. باور داشتم که اعتدال، آرمان‌خواهی واقع‌بینانه است. از امیر مومنان آموخته بودم که «هرکه همراه آرزوی خویش تازد مرگش به سر دراندازد» و می‌دانستم که آرزوها را باید با بند مقدورات اسیر کرد تا جانب اعتدال رعایت شود. هم از او آموخته بودم که اعتدال و عدل نسبی وثیق دارند و عدل بر چهار شعبه است: بر فهمی ژرف‌نگرنده و دانشی پی به حقیقت برنده و نیکوداوری فرمودن و در بردباری استواربودن. و آن شق از دولتمردی که بر فهم ژرف، دانش، داوری بر مدار اخلاق و انصاف و بردباری استوار نباشد اعتدال ندارد و خلایق را می‌آزارد اما واژگان چون گفته آیند گاهی از گوینده جدا و به حیات مستقل خویش درآیند. اکنون این واژه مُلکی که هر جوینده در آن برای خود مِلکی می‌جوید و ظرفی است که هر گوینده برای آن مظروفی تدارک می‌کند اما نیک می‌دانم که تدبیر بر هر معنایی از اعتدال مترتب نمی‌شود؛ و امید با هر خوانشی از اعتدال در قلب‌های مردمان سرزمینم جاری نمی‌گردد. سال‌هاست که با عقلا هم‌نشینم و از خرمن معرفتشان خوشه‌چینم. خاطرم از بسیاری گلایه‌هایشان که دولتیان، مطاع عقل را به کفایت اجر نمی‌نهند، خاطره‌ها انباشته است. اما امروز بسیار خرسند و خداوند را شاکرم که راه دولتمردی و سیاست‌ورزی را با یاری‌جستن از صاحبان معرفت و با پیشگامی دولتیان در مطالبه‌کردن خرد و رای ایشان می‌آغازیم. به همین‌سان شادم از آنکه هرچند به اندازه گامی کوتاه به وعده خویش نزدیک شدم و چنانچه گفته بودم انجمن‌های علمی را در کسب شناخت‌ها، تدارک برنامه‌ها و تنظیم اقدام‌ها مشارکت می‌دهیم، چراکه این گرد هم آمدن حاصل همت سه انجمن از بزرگان علوم انسانی و اجتماعی این سرزمین نخبه‌پرور است. این هم‌یاری و هم‌اندیشی را به فال نیک گرفته و امید دارم در همه روزهایی که از مسوولیت خویش در پیش دارم مستظهر به کوهی از خردورزی، تحلیل و تبیین، نقد و نظر و راهنمایی شما باشم. امید دارم بر بستر درایتی که از این هم‌اندیشی حاصل می‌شود بر همه عزم‌هایی که عزیمت کرده‌اند تا مردم ما را از تعالی و بهروزی باز دارند چیره گردیم و گره‌هایی که بسته‌اند، بگشاییم و همواره به یاد داشته باشیم که امیرمومنان فرمودند «خدا را شناختم از سست‌شدن عزیمت‌ها و گشوده‌شدن بسته‌ها.» از این‌رو امید دارم به یاری یکدیگر به فهمی از اعتدال برسیم که تدبیر در آن مترتب و امید از چشمه آن جوشان باشد.»
متصف‌کردن دولت‌ها در ایران به صفات متفاوتی از قبیل دولت سازندگی، دولت اصلاحات، دولت مهرورزی و برگزاری همایش‌های علمی در تبیین این صفات و ساختن واژگان جدید در ادبیات سیاسی روز در دولت‌های گذشته هم مسبوق به سابقه است. برگزاری سمینار تبیین مفهوم «اعتدال» را هم باید در زمره همین سمینارهای علمی گنجاند. در این همایش منتقدان گفتمان «اعتدال» نیز حضور داشتند. به باور آنان، رای مردم برای تغییر وضع موجود در 25خرداد امسال را نمی‌توان با فروکاست خواست مردم به اعتدال بررسی کرد. جامعه ایران نیز مانند همه جوامع دیگر دارای گروه‌های جمعیتی متنوع با تضادهای عینی مذهبی، طبقاتی، قومیتی و ‌جنسیتی است. شاید بهترین رویکرد برای دولت جدید چنان‌که دکتر کاشی تشریح کرد، پرهیز از ساختن گفتمان جدیدی به نام «اعتدال» توسط دولت جدید باشد. دولت می‌تواند به مثابه «مرکز مدیریت سیاسی» به بسترسازی برای ایجاد نهادهای مدنی برای بیان این تعارضات واقعا موجود در سطح جامعه و اتخاذ رویکرد عملی برای پیش‌گرفتن اعتدال بپردازد. شرق: مهم‌ترین سخنران روز نخست همایش «تبیین مفهوم اعتدال» محمدجواد غلامرضاکاشی بود، با لحنی انتقادی نفس برگزاری چنین سمینارهایی را زیر سوال برد و «روش اعتدالی» را در مقابل «گفتمان اعتدال» گذاشت: «به‌جای گفتمان‌سازی‌های یک‌شبه باید به اعتدال به‌مثابه روش نگریست.» از نظر او روش اعتدالی عبارت است از مشارکت‌دادن همه گروه‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه برای پیگیری مطالباتی که منجر به حضور آنها در انتخابات شد. کاشی برای دولت یازدهم آرزویی هم کرد: «امیدوارم دولت روحانی همچون دولت هاشمی نباشد.»
کمی پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات ریاست‌جمهوری و نقل‌مکان او از مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام به دفتر ریاست‌جمهوری در میدان پاستور، همکاران سابق او در این مرکز به همراه انجمن علوم‌سیاسی ایران با همکاری انجمن جامعه‌شناسی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، همایش دو روزه‌ای را با عنوان تبیین مفهوم «اعتدال» در تاریخ پنجم و ششم شهریور در سالن همایش «آفتاب» این مرکز برگزار کردند. در این همایش استادان و صاحبنظرانی چون صادق آیینه‌وند، محمدجواد غلامرضاکاشی، داوود فیرحی، محسن الویری، محمدحسین ملایری، حسین سلیمی، ابوالفضل دلاوری، محمد رضایی، الهه کولایی، سیدجلال دهقانی فیروزآبادی و سیدمحمدکاظم سجادپور در روز اول به ایراد سخنرانی پرداختند و در روز دوم سیدحسین سراج‌زاده، محمد فاضلی، مجتبی مقصودی، محمدامین قانعی‌راد، حمیدرضا جلایی‌پور، هادی خانیکی، سعید معیدفر، فرشاد مومنی و سعید لیلاز سخنرانی خواهند کرد. این همایش دو روزه که با حضور تقریبی 200میهمان و با ثبت‌نام قبلی آنان برگزار شد قرار است به همه حوزه‌های سیاست، ‌اقتصاد، فرهنگ و دین بپردازد و در هرکدام از این حوزه‌ها مفهوم اعتدال را تبیین کند. همایش در چهار محور تبیین نظری مفهوم اعتدال ابعاد سیاسی اعتدال در عرصه‌های داخلی و خارجی در دو پنل صبح و بعدازظهر در روز اول برگزار شد و امروز نیز در ادامه سخنرانی‌های دیروز به ‌مفهوم اعتدال در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و تبیین مفهوم اعتدال در عرصه‌های اقتصادی می‌پردازد. مراسم افتتاحیه با سخنرانی «حسین سلیمی» دبیر همایش آغاز شد. پس از او «علی ربیعی» از مشاوران دکتر روحانی قبل از انتخابات و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت او در مورد مقدمات برگزاری این همایش در سخنرانی افتتاحیه گفت: «از اولین روز بعد از پیروزی آقای دکتر روحانی در انتخابات، کارگروهی برای تبیین مفهوم اعتدال آغاز به کار کرد و من مدیریت این کارگروه را برعهده داشتم. بنابراین در این کارگروه با متفکران بسیاری که برخی از این بزرگان هم اکنون در بین سخنرانان این همایش هستند بحث و گفت‌وگو شد. کوشیدیم تا اندیشمندانی متعلق به نحله‌های فکری مختلف و دارای تعلقات به گرایش‌های سیاسی گوناگون را برای گفت‌وگو گرد هم آوردیم.» پس از ربیعی و برخلاف برنامه که قرار بود «اسحاق جهانگیری» سخنرانی کند «محمد نهاوندیان» رییس دفتر رییس‌جمهور و رییس اتاق بازرگانی صحبت کرد. او در بخشی از سخنان خود به ارتباط مفهوم اعتدال و جلوگیری از افراط‌وتفریط که موجب سردرگمی بازار می‌شود پرداخت. پس از آن پیام حسن روحانی توسط دکتر «ملایری» مشاور ویژه رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و از مسوولان برگزاری همایش قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: «اعتدال واژه‌ای است که آن را بر مردمان وطنم عرضه کرده‌ام تا آنان را به ضرورت آغاز راهی نو فراخوانم و امید را در دل افراد جامعه‌ زنده کنم. من با ادراک خویش از اعتدال، آن را محملی برای بهتر زیستن ایرانیان می‌دانم. باور داشتم که اعتدال، آرمان‌خواهی واقع‌بینانه است. از امیر مومنان آموخته بودم که «هرکه همراه آرزوی خویش تازد مرگش به سر دراندازد» و می‌دانستم که آرزوها را باید با بند مقدورات اسیر کرد تا جانب اعتدال رعایت شود. هم از او آموخته بودم که اعتدال و عدل نسبی وثیق دارند و عدل بر چهار شعبه است: بر فهمی ژرف‌نگرنده و دانشی پی به حقیقت برنده و نیکوداوری فرمودن و در بردباری استواربودن. و آن شق از دولتمردی که بر فهم ژرف، دانش، داوری بر مدار اخلاق و انصاف و بردباری استوار نباشد اعتدال ندارد و خلایق را می‌آزارد اما واژگان چون گفته آیند گاهی از گوینده جدا و به حیات مستقل خویش درآیند. اکنون این واژه مُلکی که هر جوینده در آن برای خود مِلکی می‌جوید و ظرفی است که هر گوینده برای آن مظروفی تدارک می‌کند اما نیک می‌دانم که تدبیر بر هر معنایی از اعتدال مترتب نمی‌شود؛ و امید با هر خوانشی از اعتدال در قلب‌های مردمان سرزمینم جاری نمی‌گردد. سال‌هاست که با عقلا هم‌نشینم و از خرمن معرفتشان خوشه‌چینم. خاطرم از بسیاری گلایه‌هایشان که دولتیان، مطاع عقل را به کفایت اجر نمی‌نهند، خاطره‌ها انباشته است. اما امروز بسیار خرسند و خداوند را شاکرم که راه دولتمردی و سیاست‌ورزی را با یاری‌جستن از صاحبان معرفت و با پیشگامی دولتیان در مطالبه‌کردن خرد و رای ایشان می‌آغازیم. به همین‌سان شادم از آنکه هرچند به اندازه گامی کوتاه به وعده خویش نزدیک شدم و چنانچه گفته بودم انجمن‌های علمی را در کسب شناخت‌ها، تدارک برنامه‌ها و تنظیم اقدام‌ها مشارکت می‌دهیم، چراکه این گرد هم آمدن حاصل همت سه انجمن از بزرگان علوم انسانی و اجتماعی این سرزمین نخبه‌پرور است. این هم‌یاری و هم‌اندیشی را به فال نیک گرفته و امید دارم در همه روزهایی که از مسوولیت خویش در پیش دارم مستظهر به کوهی از خردورزی، تحلیل و تبیین، نقد و نظر و راهنمایی شما باشم. امید دارم بر بستر درایتی که از این هم‌اندیشی حاصل می‌شود بر همه عزم‌هایی که عزیمت کرده‌اند تا مردم ما را از تعالی و بهروزی باز دارند چیره گردیم و گره‌هایی که بسته‌اند، بگشاییم و همواره به یاد داشته باشیم که امیرمومنان فرمودند «خدا را شناختم از سست‌شدن عزیمت‌ها و گشوده‌شدن بسته‌ها.» از این‌رو امید دارم به یاری یکدیگر به فهمی از اعتدال برسیم که تدبیر در آن مترتب و امید از چشمه آن جوشان باشد.»
متصف‌کردن دولت‌ها در ایران به صفات متفاوتی از قبیل دولت سازندگی، دولت اصلاحات، دولت مهرورزی و برگزاری همایش‌های علمی در تبیین این صفات و ساختن واژگان جدید در ادبیات سیاسی روز در دولت‌های گذشته هم مسبوق به سابقه است. برگزاری سمینار تبیین مفهوم «اعتدال» را هم باید در زمره همین سمینارهای علمی گنجاند. در این همایش منتقدان گفتمان «اعتدال» نیز حضور داشتند. به باور آنان، رای مردم برای تغییر وضع موجود در 25خرداد امسال را نمی‌توان با فروکاست خواست مردم به اعتدال بررسی کرد. جامعه ایران نیز مانند همه جوامع دیگر دارای گروه‌های جمعیتی متنوع با تضادهای عینی مذهبی، طبقاتی، قومیتی و ‌جنسیتی است. شاید بهترین رویکرد برای دولت جدید چنان‌که دکتر کاشی تشریح کرد، پرهیز از ساختن گفتمان جدیدی به نام «اعتدال» توسط دولت جدید باشد. دولت می‌تواند به مثابه «مرکز مدیریت سیاسی» به بسترسازی برای ایجاد نهادهای مدنی برای بیان این تعارضات واقعا موجود در سطح جامعه و اتخاذ رویکرد عملی برای پیش‌گرفتن اعتدال بپردازد.
شرق: مهم‌ترین سخنران روز نخست همایش «تبیین مفهوم اعتدال» محمدجواد غلامرضاکاشی بود، با لحنی انتقادی نفس برگزاری چنین سمینارهایی را زیر سوال برد و «روش اعتدالی» را در مقابل «گفتمان اعتدال» گذاشت: «به‌جای گفتمان‌سازی‌های یک‌شبه باید به اعتدال به‌مثابه روش نگریست.» از نظر او روش اعتدالی عبارت است از مشارکت‌دادن همه گروه‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه برای پیگیری مطالباتی که منجر به حضور آنها در انتخابات شد. کاشی برای دولت یازدهم آرزویی هم کرد: «امیدوارم دولت روحانی همچون دولت هاشمی نباشد.»
کمی پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات ریاست‌جمهوری و نقل‌مکان او از مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام به دفتر ریاست‌جمهوری در میدان پاستور، همکاران سابق او در این مرکز به همراه انجمن علوم‌سیاسی ایران با همکاری انجمن جامعه‌شناسی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، همایش دو روزه‌ای را با عنوان تبیین مفهوم «اعتدال» در تاریخ پنجم و ششم شهریور در سالن همایش «آفتاب» این مرکز برگزار کردند. در این همایش استادان و صاحبنظرانی چون صادق آیینه‌وند، محمدجواد غلامرضاکاشی، داوود فیرحی، محسن الویری، محمدحسین ملایری، حسین سلیمی، ابوالفضل دلاوری، محمد رضایی، الهه کولایی، سیدجلال دهقانی فیروزآبادی و سیدمحمدکاظم سجادپور در روز اول به ایراد سخنرانی پرداختند و در روز دوم سیدحسین سراج‌زاده، محمد فاضلی، مجتبی مقصودی، محمدامین قانعی‌راد، حمیدرضا جلایی‌پور، هادی خانیکی، سعید معیدفر، فرشاد مومنی و سعید لیلاز سخنرانی خواهند کرد. این همایش دو روزه که با حضور تقریبی 200میهمان و با ثبت‌نام قبلی آنان برگزار شد قرار است به همه حوزه‌های سیاست، ‌اقتصاد، فرهنگ و دین بپردازد و در هرکدام از این حوزه‌ها مفهوم اعتدال را تبیین کند. همایش در چهار محور تبیین نظری مفهوم اعتدال ابعاد سیاسی اعتدال در عرصه‌های داخلی و خارجی در دو پنل صبح و بعدازظهر در روز اول برگزار شد و امروز نیز در ادامه سخنرانی‌های دیروز به ‌مفهوم اعتدال در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و تبیین مفهوم اعتدال در عرصه‌های اقتصادی می‌پردازد. مراسم افتتاحیه با سخنرانی «حسین سلیمی» دبیر همایش آغاز شد. پس از او «علی ربیعی» از مشاوران دکتر روحانی قبل از انتخابات و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت او در مورد مقدمات برگزاری این همایش در سخنرانی افتتاحیه گفت: «از اولین روز بعد از پیروزی آقای دکتر روحانی در انتخابات، کارگروهی برای تبیین مفهوم اعتدال آغاز به کار کرد و من مدیریت این کارگروه را برعهده داشتم. بنابراین در این کارگروه با متفکران بسیاری که برخی از این بزرگان هم اکنون در بین سخنرانان این همایش هستند بحث و گفت‌وگو شد. کوشیدیم تا اندیشمندانی متعلق به نحله‌های فکری مختلف و دارای تعلقات به گرایش‌های سیاسی گوناگون را برای گفت‌وگو گرد هم آوردیم.» پس از ربیعی و برخلاف برنامه که قرار بود «اسحاق جهانگیری» سخنرانی کند «محمد نهاوندیان» رییس دفتر رییس‌جمهور و رییس اتاق بازرگانی صحبت کرد. او در بخشی از سخنان خود به ارتباط مفهوم اعتدال و جلوگیری از افراط‌وتفریط که موجب سردرگمی بازار می‌شود پرداخت. پس از آن پیام حسن روحانی توسط دکتر «ملایری» مشاور ویژه رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و از مسوولان برگزاری همایش قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: «اعتدال واژه‌ای است که آن را بر مردمان وطنم عرضه کرده‌ام تا آنان را به ضرورت آغاز راهی نو فراخوانم و امید را در دل افراد جامعه‌ زنده کنم. من با ادراک خویش از اعتدال، آن را محملی برای بهتر زیستن ایرانیان می‌دانم. باور داشتم که اعتدال، آرمان‌خواهی واقع‌بینانه است. از امیر مومنان آموخته بودم که «هرکه همراه آرزوی خویش تازد مرگش به سر دراندازد» و می‌دانستم که آرزوها را باید با بند مقدورات اسیر کرد تا جانب اعتدال رعایت شود. هم از او آموخته بودم که اعتدال و عدل نسبی وثیق دارند و عدل بر چهار شعبه است: بر فهمی ژرف‌نگرنده و دانشی پی به حقیقت برنده و نیکوداوری فرمودن و در بردباری استواربودن. و آن شق از دولتمردی که بر فهم ژرف، دانش، داوری بر مدار اخلاق و انصاف و بردباری استوار نباشد اعتدال ندارد و خلایق را می‌آزارد اما واژگان چون گفته آیند گاهی از گوینده جدا و به حیات مستقل خویش درآیند. اکنون این واژه مُلکی که هر جوینده در آن برای خود مِلکی می‌جوید و ظرفی است که هر گوینده برای آن مظروفی تدارک می‌کند اما نیک می‌دانم که تدبیر بر هر معنایی از اعتدال مترتب نمی‌شود؛ و امید با هر خوانشی از اعتدال در قلب‌های مردمان سرزمینم جاری نمی‌گردد. سال‌هاست که با عقلا هم‌نشینم و از خرمن معرفتشان خوشه‌چینم. خاطرم از بسیاری گلایه‌هایشان که دولتیان، مطاع عقل را به کفایت اجر نمی‌نهند، خاطره‌ها انباشته است. اما امروز بسیار خرسند و خداوند را شاکرم که راه دولتمردی و سیاست‌ورزی را با یاری‌جستن از صاحبان معرفت و با پیشگامی دولتیان در مطالبه‌کردن خرد و رای ایشان می‌آغازیم. به همین‌سان شادم از آنکه هرچند به اندازه گامی کوتاه به وعده خویش نزدیک شدم و چنانچه گفته بودم انجمن‌های علمی را در کسب شناخت‌ها، تدارک برنامه‌ها و تنظیم اقدام‌ها مشارکت می‌دهیم، چراکه این گرد هم آمدن حاصل همت سه انجمن از بزرگان علوم انسانی و اجتماعی این سرزمین نخبه‌پرور است. این هم‌یاری و هم‌اندیشی را به فال نیک گرفته و امید دارم در همه روزهایی که از مسوولیت خویش در پیش دارم مستظهر به کوهی از خردورزی، تحلیل و تبیین، نقد و نظر و راهنمایی شما باشم. امید دارم بر بستر درایتی که از این هم‌اندیشی حاصل می‌شود بر همه عزم‌هایی که عزیمت کرده‌اند تا مردم ما را از تعالی و بهروزی باز دارند چیره گردیم و گره‌هایی که بسته‌اند، بگشاییم و همواره به یاد داشته باشیم که امیرمومنان فرمودند «خدا را شناختم از سست‌شدن عزیمت‌ها و گشوده‌شدن بسته‌ها.» از این‌رو امید دارم به یاری یکدیگر به فهمی از اعتدال برسیم که تدبیر در آن مترتب و امید از چشمه آن جوشان باشد.»
متصف‌کردن دولت‌ها در ایران به صفات متفاوتی از قبیل دولت سازندگی، دولت اصلاحات، دولت مهرورزی و برگزاری همایش‌های علمی در تبیین این صفات و ساختن واژگان جدید در ادبیات سیاسی روز در دولت‌های گذشته هم مسبوق به سابقه است. برگزاری سمینار تبیین مفهوم «اعتدال» را هم باید در زمره همین سمینارهای علمی گنجاند. در این همایش منتقدان گفتمان «اعتدال» نیز حضور داشتند. به باور آنان، رای مردم برای تغییر وضع موجود در 25خرداد امسال را نمی‌توان با فروکاست خواست مردم به اعتدال بررسی کرد. جامعه ایران نیز مانند همه جوامع دیگر دارای گروه‌های جمعیتی متنوع با تضادهای عینی مذهبی، طبقاتی، قومیتی و ‌جنسیتی است. شاید بهترین رویکرد برای دولت جدید چنان‌که دکتر کاشی تشریح کرد، پرهیز از ساختن گفتمان جدیدی به نام «اعتدال» توسط دولت جدید باشد. دولت می‌تواند به مثابه «مرکز مدیریت سیاسی» به بسترسازی برای ایجاد نهادهای مدنی برای بیان این تعارضات واقعا موجود در سطح جامعه و اتخاذ رویکرد عملی برای پیش‌گرفتن اعتدال بپردازد. شرق: مهم‌ترین سخنران روز نخست همایش «تبیین مفهوم اعتدال» محمدجواد غلامرضاکاشی بود، با لحنی انتقادی نفس برگزاری چنین سمینارهایی را زیر سوال برد و «روش اعتدالی» را در مقابل «گفتمان اعتدال» گذاشت: «به‌جای گفتمان‌سازی‌های یک‌شبه باید به اعتدال به‌مثابه روش نگریست.» از نظر او روش اعتدالی عبارت است از مشارکت‌دادن همه گروه‌های سیاسی- اجتماعی موجود در جامعه برای پیگیری مطالباتی که منجر به حضور آنها در انتخابات شد. کاشی برای دولت یازدهم آرزویی هم کرد: «امیدوارم دولت روحانی همچون دولت هاشمی نباشد.»
کمی پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات ریاست‌جمهوری و نقل‌مکان او از مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام به دفتر ریاست‌جمهوری در میدان پاستور، همکاران سابق او در این مرکز به همراه انجمن علوم‌سیاسی ایران با همکاری انجمن جامعه‌شناسی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، همایش دو روزه‌ای را با عنوان تبیین مفهوم «اعتدال» در تاریخ پنجم و ششم شهریور در سالن همایش «آفتاب» این مرکز برگزار کردند. در این همایش استادان و صاحبنظرانی چون صادق آیینه‌وند، محمدجواد غلامرضاکاشی، داوود فیرحی، محسن الویری، محمدحسین ملایری، حسین سلیمی، ابوالفضل دلاوری، محمد رضایی، الهه کولایی، سیدجلال دهقانی فیروزآبادی و سیدمحمدکاظم سجادپور در روز اول به ایراد سخنرانی پرداختند و در روز دوم سیدحسین سراج‌زاده، محمد فاضلی، مجتبی مقصودی، محمدامین قانعی‌راد، حمیدرضا جلایی‌پور، هادی خانیکی، سعید معیدفر، فرشاد مومنی و سعید لیلاز سخنرانی خواهند کرد. این همایش دو روزه که با حضور تقریبی 200میهمان و با ثبت‌نام قبلی آنان برگزار شد قرار است به همه حوزه‌های سیاست، ‌اقتصاد، فرهنگ و دین بپردازد و در هرکدام از این حوزه‌ها مفهوم اعتدال را تبیین کند. همایش در چهار محور تبیین نظری مفهوم اعتدال ابعاد سیاسی اعتدال در عرصه‌های داخلی و خارجی در دو پنل صبح و بعدازظهر در روز اول برگزار شد و امروز نیز در ادامه سخنرانی‌های دیروز به ‌مفهوم اعتدال در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و تبیین مفهوم اعتدال در عرصه‌های اقتصادی می‌پردازد. مراسم افتتاحیه با سخنرانی «حسین سلیمی» دبیر همایش آغاز شد. پس از او «علی ربیعی» از مشاوران دکتر روحانی قبل از انتخابات و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت او در مورد مقدمات برگزاری این همایش در سخنرانی افتتاحیه گفت: «از اولین روز بعد از پیروزی آقای دکتر روحانی در انتخابات، کارگروهی برای تبیین مفهوم اعتدال آغاز به کار کرد و من مدیریت این کارگروه را برعهده داشتم. بنابراین در این کارگروه با متفکران بسیاری که برخی از این بزرگان هم اکنون در بین سخنرانان این همایش هستند بحث و گفت‌وگو شد. کوشیدیم تا اندیشمندانی متعلق به نحله‌های فکری مختلف و دارای تعلقات به گرایش‌های سیاسی گوناگون را برای گفت‌وگو گرد هم آوردیم.» پس از ربیعی و برخلاف برنامه که قرار بود «اسحاق جهانگیری» سخنرانی کند «محمد نهاوندیان» رییس دفتر رییس‌جمهور و رییس اتاق بازرگانی صحبت کرد. او در بخشی از سخنان خود به ارتباط مفهوم اعتدال و جلوگیری از افراط‌وتفریط که موجب سردرگمی بازار می‌شود پرداخت. پس از آن پیام حسن روحانی توسط دکتر «ملایری» مشاور ویژه رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و از مسوولان برگزاری همایش قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: «اعتدال واژه‌ای است که آن را بر مردمان وطنم عرضه کرده‌ام تا آنان را به ضرورت آغاز راهی نو فراخوانم و امید را در دل افراد جامعه‌ زنده کنم. من با ادراک خویش از اعتدال، آن را محملی برای بهتر زیستن ایرانیان می‌دانم. باور داشتم که اعتدال، آرمان‌خواهی واقع‌بینانه است. از امیر مومنان آموخته بودم که «هرکه همراه آرزوی خویش تازد مرگش به سر دراندازد» و می‌دانستم که آرزوها را باید با بند مقدورات اسیر کرد تا جانب اعتدال رعایت شود. هم از او آموخته بودم که اعتدال و عدل نسبی وثیق دارند و عدل بر چهار شعبه است: بر فهمی ژرف‌نگرنده و دانشی پی به حقیقت برنده و نیکوداوری فرمودن و در بردباری استواربودن. و آن شق از دولتمردی که بر فهم ژرف، دانش، داوری بر مدار اخلاق و انصاف و بردباری استوار نباشد اعتدال ندارد و خلایق را می‌آزارد اما واژگان چون گفته آیند گاهی از گوینده جدا و به حیات مستقل خویش درآیند. اکنون این واژه مُلکی که هر جوینده در آن برای خود مِلکی می‌جوید و ظرفی است که هر گوینده برای آن مظروفی تدارک می‌کند اما نیک می‌دانم که تدبیر بر هر معنایی از اعتدال مترتب نمی‌شود؛ و امید با هر خوانشی از اعتدال در قلب‌های مردمان سرزمینم جاری نمی‌گردد. سال‌هاست که با عقلا هم‌نشینم و از خرمن معرفتشان خوشه‌چینم. خاطرم از بسیاری گلایه‌هایشان که دولتیان، مطاع عقل را به کفایت اجر نمی‌نهند، خاطره‌ها انباشته است. اما امروز بسیار خرسند و خداوند را شاکرم که راه دولتمردی و سیاست‌ورزی را با یاری‌جستن از صاحبان معرفت و با پیشگامی دولتیان در مطالبه‌کردن خرد و رای ایشان می‌آغازیم. به همین‌سان شادم از آنکه هرچند به اندازه گامی کوتاه به وعده خویش نزدیک شدم و چنانچه گفته بودم انجمن‌های علمی را در کسب شناخت‌ها، تدارک برنامه‌ها و تنظیم اقدام‌ها مشارکت می‌دهیم، چراکه این گرد هم آمدن حاصل همت سه انجمن از بزرگان علوم انسانی و اجتماعی این سرزمین نخبه‌پرور است. این هم‌یاری و هم‌اندیشی را به فال نیک گرفته و امید دارم در همه روزهایی که از مسوولیت خویش در پیش دارم مستظهر به کوهی از خردورزی، تحلیل و تبیین، نقد و نظر و راهنمایی شما باشم. امید دارم بر بستر درایتی که از این هم‌اندیشی حاصل می‌شود بر همه عزم‌هایی که عزیمت کرده‌اند تا مردم ما را از تعالی و بهروزی باز دارند چیره گردیم و گره‌هایی که بسته‌اند، بگشاییم و همواره به یاد داشته باشیم که امیرمومنان فرمودند «خدا را شناختم از سست‌شدن عزیمت‌ها و گشوده‌شدن بسته‌ها.» از این‌رو امید دارم به یاری یکدیگر به فهمی از اعتدال برسیم که تدبیر در آن مترتب و امید از چشمه آن جوشان باشد.»
متصف‌کردن دولت‌ها در ایران به صفات متفاوتی از قبیل دولت سازندگی، دولت اصلاحات، دولت مهرورزی و برگزاری همایش‌های علمی در تبیین این صفات و ساختن واژگان جدید در ادبیات سیاسی روز در دولت‌های گذشته هم مسبوق به سابقه است. برگزاری سمینار تبیین مفهوم «اعتدال» را هم باید در زمره همین سمینارهای علمی گنجاند. در این همایش منتقدان گفتمان «اعتدال» نیز حضور داشتند. به باور آنان، رای مردم برای تغییر وضع موجود در 25خرداد امسال را نمی‌توان با فروکاست خواست مردم به اعتدال بررسی کرد. جامعه ایران نیز مانند همه جوامع دیگر دارای گروه‌های جمعیتی متنوع با تضادهای عینی مذهبی، طبقاتی، قومیتی و ‌جنسیتی است. شاید بهترین رویکرد برای دولت جدید چنان‌که دکتر کاشی تشریح کرد، پرهیز از ساختن گفتمان جدیدی به نام «اعتدال» توسط دولت جدید باشد. دولت می‌تواند به مثابه «مرکز مدیریت سیاسی» به بسترسازی برای ایجاد نهادهای مدنی برای بیان این تعارضات واقعا موجود در سطح جامعه و اتخاذ رویکرد عملی برای پیش‌گرفتن اعتدال بپردازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.