نقدی بر آموزشوپرورش استان کردستان
حیدر بایزیدی. کارشناس ارشد علوم تربیتی
امروزه تأثیر بیبدیل آموزشوپرورش در توسعه همهجانبه جامعه موردتأکید تمام کشورها و سازمانهای فرهنگی بینالمللی است و نقش آن در ساختن انسانهای پویا و آگاه یادآور این نکته است که صحنه مدیریت در آموزشوپرورش باید سرشار از پویایی و تحرک باشد. نظام آموزشوپرورش ایران نیز با توجه به وسعت حدود یکمیلیوننفری نیروی انسانی و دههاهزارنفری مدیریتی در سطوح مختلف مدیریت یکی از بزرگترین وزارتخانهها محسوب میشود که باید این پویایی و تحرک را با انتخاب مدیران جوان و توانمند به ادارات کل آموزشوپرورش استانها تزریق کند.
آموزشوپرورش استان کردستان با جمعیت نزدیک به 300 هزار نفر دانشآموز و 25 هزار نفر نیروی انسانی، همسو با بعضی از استانهای دیگر از یکنواختی و عدمنوآوری در مدیریت رنج میبرد. در استان کردستان بیشتر از هزار نفر کادر مدیریتی، مسئولیت اجرای برنامهها و اهداف آموزشوپرورش را در ادارات و مدارس برعهده دارند و هر کدام از مدیران دارای سلایق و ویژگیهای خاص مربوط به خود هستند که این ویژگیها و سلایق به مرور به تجربههای گرانبهایی تبدیل شده که بهعنوان سرمایههای آموزشوپرورش در استان تلقی میشوند، البته مفیدواقعشدن این سرمایهها زمانی میسر خواهد شد که بتوان به درستی و در جای مناسب از آنها استفاده کرد.
اداره کل آموزشوپرورش استان کردستان به عنوان مرکز فرماندهی تعلیم و تربیت استان در عرصه تحولخواهی و پیادهسازی گفتمان تحول بنیادین دچار انفعال شده است. شاید از مشهودترین دلایل این انفعال بتوان به مدیریتهای طولانی و یکنواخت در عرصههای مختلف نظام آموزشی استان اشاره کرد. در سالهای اخیر با وجود تحولات چشمگیر در عرصه فناوری و دانش و تحولات جهانی و به تبع آن تا اندازهای تحولات کشوری، عملا در بازدهی نظام آموزشوپرورش استان اتفاق خاصی نیفتاده و تغییرات صرفا ظاهری و در حد رفع تکلیف اتفاق افتاده است و گاهي با مستندسازیهای رنگین این تغییرات ظاهری، حائز رتبههای برتر کشوری هم شدهایم. اما برای رسیدن به اهداف تحول بنیادین نیاز به تحرک و استمرار آن در آموزشوپرورش داریم و به نظر میرسد در اولین گام، منشأ این تحرک، جوانگرایی در سطوح مدیریت اداره کل، معاونان اداره کل و رؤسای شهرستانها و مناطق است.
با نگاه اجمالی به سنوات خدمت سطوح مدیریت در اداره کل و مناطق آموزشیوپرورشی این نکته پرواضح است که مدیریت در اداره کل و ادارات و مناطق تابعه از پیری رنج میبرد و این مدیریت پیر بر توسعه تأثیر منفی میگذارد، تصمیمگیری را همراه با تردید میکند و به تأخیر میاندازد و محافظهکاری و عدمریسکپذیری را تقویت میکند.
مصداق بارز این یکنواختی و فرسودگی در اداره کل آموزشوپرورش استان کردستان بسیار ملموس است، معاونان مدیر کل یا 30 سال سابقه خدمت خود را گذراندهاند یا در آستانه 30سالگی سابقه خدمت خود هستند و در بیش از یک دهه اخیر یا به جبر بازنشستگی، مسئولیت را به دیگران واگذار کردهاند یا فقط با سرخوردن از یک معاونت به معاونت دیگر کوچ کردهاند، غافل از اینکه با گذشت زمان هر مدیری ناخودآگاه ممکن است دچار یکنواختی و فقدان انگیزه شود و در مورد انتخاب رؤسای ادارات و مناطق آموزشوپرورش در استان هم، یا همین روال معاونان اداره کل، حکمفرماست یا نمایندگان مجلس به جای معلمان، زحمت انتصاب رؤسای ادارات را از مدیر کل سلب کردهاند. ناگفته نماند به صورت انگشتشمار مدیران جوانی در شهرستانها درحالحاضر مسئول ادارات هستند.
البته بر این نکته واقفیم؛ زمانی که شعار جوانگرایی داده میشود، باید در حوزههای مختلف افراد مستعد جذب شوند و پرورش یابند و استفاده از جوانان در مدیریتهای اداره کل و ادارات تابعه مستلزم تربیت نیروهای شاخص و توانمند است. اما تجربه نشان داده است حضور جوانان در مدیریتهای سطوح مختلف بهخودیخود موجب تزریق نشاط و تحرک و انگیزه در مجموعه شده و به طور مؤثری در افزایش نوآوری و بهرهوری و نیز افزایش راندمان کار و کیفیت کاری آن مجموعه دخیل خواهد بود.
سخن پایانی اینکه از یک سو اگرچه خدمات مدیران فعلی اداره کل و مناطق تابعه که نزدیک به یک دهه است سکاندار مدیریت در حوزه خود هستند، بر هیچکس پوشیده نیست، اما سیستم چرخشی انتصاب آنها در پستهای مدیریتی در این 10 سال، تمام جنبههای استعداد مدیریتی آنها را به محک گذاشته و زمان آن فرا رسیده که روحی تازه در کالبد آموزشوپرورش استان دمیده شود. از سویی دیگر استان کردستان به واسطه جایگاه فوقالعاده حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود در کشور، آموزشوپرورش در این استان بیشتر از سایر استانها به جوانگرایی و حضور متعدد جوانان در میادین مدیریتی نیازمند است و بر مدیران عزیزی که سالهاست بر کرسی مدیریت در آموزشوپرورش استان تکیه زدهاند، واجب است تجربیات گرانبهای خود را که حاصل یک عمر کار و فعالیت دلسوزانه آنهاست، در اختیار کسانی قرار دهند که تربیتیافتگان همین سیستم هستند و سالهاست در انتظار فرصتیاند تا تواناییهای خود را صرف اهداف بلند و کوتاهمدت نظام آموزشی استان و کشور خود کنند.
امروزه تأثیر بیبدیل آموزشوپرورش در توسعه همهجانبه جامعه موردتأکید تمام کشورها و سازمانهای فرهنگی بینالمللی است و نقش آن در ساختن انسانهای پویا و آگاه یادآور این نکته است که صحنه مدیریت در آموزشوپرورش باید سرشار از پویایی و تحرک باشد. نظام آموزشوپرورش ایران نیز با توجه به وسعت حدود یکمیلیوننفری نیروی انسانی و دههاهزارنفری مدیریتی در سطوح مختلف مدیریت یکی از بزرگترین وزارتخانهها محسوب میشود که باید این پویایی و تحرک را با انتخاب مدیران جوان و توانمند به ادارات کل آموزشوپرورش استانها تزریق کند.
آموزشوپرورش استان کردستان با جمعیت نزدیک به 300 هزار نفر دانشآموز و 25 هزار نفر نیروی انسانی، همسو با بعضی از استانهای دیگر از یکنواختی و عدمنوآوری در مدیریت رنج میبرد. در استان کردستان بیشتر از هزار نفر کادر مدیریتی، مسئولیت اجرای برنامهها و اهداف آموزشوپرورش را در ادارات و مدارس برعهده دارند و هر کدام از مدیران دارای سلایق و ویژگیهای خاص مربوط به خود هستند که این ویژگیها و سلایق به مرور به تجربههای گرانبهایی تبدیل شده که بهعنوان سرمایههای آموزشوپرورش در استان تلقی میشوند، البته مفیدواقعشدن این سرمایهها زمانی میسر خواهد شد که بتوان به درستی و در جای مناسب از آنها استفاده کرد.
اداره کل آموزشوپرورش استان کردستان به عنوان مرکز فرماندهی تعلیم و تربیت استان در عرصه تحولخواهی و پیادهسازی گفتمان تحول بنیادین دچار انفعال شده است. شاید از مشهودترین دلایل این انفعال بتوان به مدیریتهای طولانی و یکنواخت در عرصههای مختلف نظام آموزشی استان اشاره کرد. در سالهای اخیر با وجود تحولات چشمگیر در عرصه فناوری و دانش و تحولات جهانی و به تبع آن تا اندازهای تحولات کشوری، عملا در بازدهی نظام آموزشوپرورش استان اتفاق خاصی نیفتاده و تغییرات صرفا ظاهری و در حد رفع تکلیف اتفاق افتاده است و گاهي با مستندسازیهای رنگین این تغییرات ظاهری، حائز رتبههای برتر کشوری هم شدهایم. اما برای رسیدن به اهداف تحول بنیادین نیاز به تحرک و استمرار آن در آموزشوپرورش داریم و به نظر میرسد در اولین گام، منشأ این تحرک، جوانگرایی در سطوح مدیریت اداره کل، معاونان اداره کل و رؤسای شهرستانها و مناطق است.
با نگاه اجمالی به سنوات خدمت سطوح مدیریت در اداره کل و مناطق آموزشیوپرورشی این نکته پرواضح است که مدیریت در اداره کل و ادارات و مناطق تابعه از پیری رنج میبرد و این مدیریت پیر بر توسعه تأثیر منفی میگذارد، تصمیمگیری را همراه با تردید میکند و به تأخیر میاندازد و محافظهکاری و عدمریسکپذیری را تقویت میکند.
مصداق بارز این یکنواختی و فرسودگی در اداره کل آموزشوپرورش استان کردستان بسیار ملموس است، معاونان مدیر کل یا 30 سال سابقه خدمت خود را گذراندهاند یا در آستانه 30سالگی سابقه خدمت خود هستند و در بیش از یک دهه اخیر یا به جبر بازنشستگی، مسئولیت را به دیگران واگذار کردهاند یا فقط با سرخوردن از یک معاونت به معاونت دیگر کوچ کردهاند، غافل از اینکه با گذشت زمان هر مدیری ناخودآگاه ممکن است دچار یکنواختی و فقدان انگیزه شود و در مورد انتخاب رؤسای ادارات و مناطق آموزشوپرورش در استان هم، یا همین روال معاونان اداره کل، حکمفرماست یا نمایندگان مجلس به جای معلمان، زحمت انتصاب رؤسای ادارات را از مدیر کل سلب کردهاند. ناگفته نماند به صورت انگشتشمار مدیران جوانی در شهرستانها درحالحاضر مسئول ادارات هستند.
البته بر این نکته واقفیم؛ زمانی که شعار جوانگرایی داده میشود، باید در حوزههای مختلف افراد مستعد جذب شوند و پرورش یابند و استفاده از جوانان در مدیریتهای اداره کل و ادارات تابعه مستلزم تربیت نیروهای شاخص و توانمند است. اما تجربه نشان داده است حضور جوانان در مدیریتهای سطوح مختلف بهخودیخود موجب تزریق نشاط و تحرک و انگیزه در مجموعه شده و به طور مؤثری در افزایش نوآوری و بهرهوری و نیز افزایش راندمان کار و کیفیت کاری آن مجموعه دخیل خواهد بود.
سخن پایانی اینکه از یک سو اگرچه خدمات مدیران فعلی اداره کل و مناطق تابعه که نزدیک به یک دهه است سکاندار مدیریت در حوزه خود هستند، بر هیچکس پوشیده نیست، اما سیستم چرخشی انتصاب آنها در پستهای مدیریتی در این 10 سال، تمام جنبههای استعداد مدیریتی آنها را به محک گذاشته و زمان آن فرا رسیده که روحی تازه در کالبد آموزشوپرورش استان دمیده شود. از سویی دیگر استان کردستان به واسطه جایگاه فوقالعاده حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود در کشور، آموزشوپرورش در این استان بیشتر از سایر استانها به جوانگرایی و حضور متعدد جوانان در میادین مدیریتی نیازمند است و بر مدیران عزیزی که سالهاست بر کرسی مدیریت در آموزشوپرورش استان تکیه زدهاند، واجب است تجربیات گرانبهای خود را که حاصل یک عمر کار و فعالیت دلسوزانه آنهاست، در اختیار کسانی قرار دهند که تربیتیافتگان همین سیستم هستند و سالهاست در انتظار فرصتیاند تا تواناییهای خود را صرف اهداف بلند و کوتاهمدت نظام آموزشی استان و کشور خود کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.