تاک
میلاد افشینمنش.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
هر هفته در این ستون نوشتههایی درباره تربیت در اوان کودکی (تاک) منتشر میشود. هدف این است که آرامآرام در کشور از مرحله ذکر اهمیت توجه به این دوره مهم زندگی عبور کنیم و وارد مرحله اقدام و عمل درست شویم. این اقدام، هم ناظر بر چرخشهای نگرشی و عملی والدین و مربیان و هم ناظر بر سیاستگذاری کشور برای این دوره است.
زندهنگهداشتن کنجکاوی مقدس در کودکان
«پرسشگری» ویژگی ذاتی هر کودکی است و برخلاف بسیاری از مهارتها که ابتدا باید در کودک ایجاد شده و با زمینهچینی مناسب، تقویت و هدایت شود، ناشی از کنجکاوی اوست، ریشه در ذات او دارد و همراه با او متولد میشود، همگام با رشد کودک، تکامل مییابد و به صورتهای گوناگون همانند لمس اشیا، بازوبستهکردن اسباببازیها، پرسیدن سؤالات کوتاه از محیط پیرامون و... فرصت ظهور مییابد. وظیفه والد یا مربی در قبال چنین خصیصه ارزشمندی، در وهله نخست مراقبت از رفتار خویش است تا عکسالعملها یا واکنشهای نامناسب به سرکوبکردن و خاموشکردن تدریجی این روحیه نینجامد و این «کنجکاوی مقدس» که ریشه بسیاری از دریافتها و اکتشافات بعدی است، پایدارتر و ریشهدارتر شود.
عادتهای رفتاری مناسبی که میتواند به تقویت این ویژگی یاری رساند عبارتاند از:
1- ساعتی را در شبانهروز به کتاب خواندن برای کودک اختصاص دهید و همراه با او کتاب بخوانید. بگذارید کودک در صفحاتی که توجهش را جلب کرده، به اندازه دلخواه مکث کند و خودش زمان ورقزدن کتاب را مشخص کند. درباره تصاویر کتاب با او گفتوگو کنید. اجازه دهید جملاتتان را کامل کند و بعضی جاها خودش مسیر قصه را هدایت کند.
2- با او درباره مسائل خانوادگی یا اجتماعی مرتبط صحبت کنید و در حین گفتوگو با او، استدلالکردن و تحلیل درست را بیاموزید. اجازه دهید درباره موضوعاتی که به سن او مربوط میشود، اظهارنظر کرده و سؤال بپرسد. هرگز به بهانه کمسنبودن کودک، قدرت تعقل او را نادیده و دستکم نگیرید.
3- با طرح سؤالاتی که اندکی از سن کودک بالاتر است، او را درگیر یک چالش فکری متناسب کرده و به او فرصت رشد تفکر و اندیشیدن درباره موضوعاتی را بدهید که به توسعه مهارتهای کلامی و زبانی او میانجامد.
4- رویکردتان در آموزش او، از حافظهمحوری فاصله گرفته و بر دانایی محوری تأکید داشته باشد. بگذارید او به کشف علل رخداد وقایع، با توجه به زمینههای ممکن بپردازد و تحلیل خود از یک رویداد را برایتان
توضیح دهد.
بدانیم که هرچه کودکی پرسشگرانهتر بار بیاید، از آفات بیشتری در سنین نوجوانی و جوانی مصون و محفوظ خواهد ماند.
هر هفته در این ستون نوشتههایی درباره تربیت در اوان کودکی (تاک) منتشر میشود. هدف این است که آرامآرام در کشور از مرحله ذکر اهمیت توجه به این دوره مهم زندگی عبور کنیم و وارد مرحله اقدام و عمل درست شویم. این اقدام، هم ناظر بر چرخشهای نگرشی و عملی والدین و مربیان و هم ناظر بر سیاستگذاری کشور برای این دوره است.
زندهنگهداشتن کنجکاوی مقدس در کودکان
«پرسشگری» ویژگی ذاتی هر کودکی است و برخلاف بسیاری از مهارتها که ابتدا باید در کودک ایجاد شده و با زمینهچینی مناسب، تقویت و هدایت شود، ناشی از کنجکاوی اوست، ریشه در ذات او دارد و همراه با او متولد میشود، همگام با رشد کودک، تکامل مییابد و به صورتهای گوناگون همانند لمس اشیا، بازوبستهکردن اسباببازیها، پرسیدن سؤالات کوتاه از محیط پیرامون و... فرصت ظهور مییابد. وظیفه والد یا مربی در قبال چنین خصیصه ارزشمندی، در وهله نخست مراقبت از رفتار خویش است تا عکسالعملها یا واکنشهای نامناسب به سرکوبکردن و خاموشکردن تدریجی این روحیه نینجامد و این «کنجکاوی مقدس» که ریشه بسیاری از دریافتها و اکتشافات بعدی است، پایدارتر و ریشهدارتر شود.
عادتهای رفتاری مناسبی که میتواند به تقویت این ویژگی یاری رساند عبارتاند از:
1- ساعتی را در شبانهروز به کتاب خواندن برای کودک اختصاص دهید و همراه با او کتاب بخوانید. بگذارید کودک در صفحاتی که توجهش را جلب کرده، به اندازه دلخواه مکث کند و خودش زمان ورقزدن کتاب را مشخص کند. درباره تصاویر کتاب با او گفتوگو کنید. اجازه دهید جملاتتان را کامل کند و بعضی جاها خودش مسیر قصه را هدایت کند.
2- با او درباره مسائل خانوادگی یا اجتماعی مرتبط صحبت کنید و در حین گفتوگو با او، استدلالکردن و تحلیل درست را بیاموزید. اجازه دهید درباره موضوعاتی که به سن او مربوط میشود، اظهارنظر کرده و سؤال بپرسد. هرگز به بهانه کمسنبودن کودک، قدرت تعقل او را نادیده و دستکم نگیرید.
3- با طرح سؤالاتی که اندکی از سن کودک بالاتر است، او را درگیر یک چالش فکری متناسب کرده و به او فرصت رشد تفکر و اندیشیدن درباره موضوعاتی را بدهید که به توسعه مهارتهای کلامی و زبانی او میانجامد.
4- رویکردتان در آموزش او، از حافظهمحوری فاصله گرفته و بر دانایی محوری تأکید داشته باشد. بگذارید او به کشف علل رخداد وقایع، با توجه به زمینههای ممکن بپردازد و تحلیل خود از یک رویداد را برایتان
توضیح دهد.
بدانیم که هرچه کودکی پرسشگرانهتر بار بیاید، از آفات بیشتری در سنین نوجوانی و جوانی مصون و محفوظ خواهد ماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.