|

حذف سمپاد دانش‌آموزان با چه رویکردی

زهرا زینالی.کارشناس فرهنگی

با تصویب شورای عالی آموزش‌وپرورش، برگزاری هرگونه آزمون ورودی برای مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان)، نمونه دولتی و مدارس خاص در دوره ابتدایی ممنوع شد تا با کاهش استرس و فشار از روی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی، فرصت زندگی بهتر و استفاده از لحظات زیبای کودکی برایشان مهیا شود.
در این مدت، تحلیلگران مختلفی در موافقت و مخالفت با این مصوبه و پیامدهای آن مطالبی منتشر کرده‌اند؛ اما آنچه به نظر صحنه از آن خالی می‌نمود، اتصال نیم‌بند صدر و ذیل مصوبه است که ما به نیت روشن‌كردن این موضوع چند نکته را بیان می‌کنیم؛ باشد که مورد توجه صاحب‌فکران قرار گیرد. صادقانه، امیدی هم نداریم که پاسخی شفاف و درخور از مسئولان دریافت کنیم که مدتی است معنای واقعی کلمه «مسئول» کم‌رنگ شده است.
وزیر محترم آموزش‌وپرورش از دزدیده‌شدن دوران کودکی دانش‌آموزان توسط فشار و استرس ناشی از رقابت در آزمون‌های ورودی مدارس خاص گفتند؛ ما پا را حتی از این هم فراتر می‌نهیم و معتقدیم استقبال مردم از سمپاد در سال‌های دورتر، بذر اولیه گرم‌شدن بازار، توسعه و الگوبرداری مدارس غیرانتفاعی و متأسفانه در نهایت ورود مؤسسات سودجو به این عرصه و ایجاد چنین فضاهای تنگ رقابتی و ضد‌تربیتی شده است. اما صغرا و کبرا چیدن‌های وزیر را نفهمیدیم که چگونه حذف استرس آزمون، حذف خود آزمون را نتیجه داد و سپس حذف آزمون، حذف مدارس سمپاد و نمونه دولتی را از مقطع بعدی. اصل مشکل همین نتیجه‌گیری‌های ابتر است؛ وگرنه بریده باد زبان کسی که استرس آزمون را تأیید کند! عجب از اینکه مسئولان حتی متن مصوبه فاخر را هم منتشر نکردند، بلکه تشنگانی چون ما از بحر عمیق افکارشان کاسه‌ای برگیریم و بدانیم چگونه شورای «عالی» آموزش‌وپرورش، به این محصولات دست یافته است! علی‌الحساب، مواردی را به نظر مسئولان و مردم عزیز و آگاه می‌رسانیم، به امید اینکه پاسخی شفاف و درخور از مسئولان ذی‌ربط دریافت کنیم.
1ـ مجوز فعالیت آموزشگاه‌های خصوصی که به برگزاری آزمون و کلاس‌های تقویتی در مقطع دبستان می‌پردازند، از طرف چه نهادی صادر شده است؟ آیا جز این است که رشد قارچ‌گونه این مؤسسات سودجو، با دریافت مجوز فعالیت از وزارت آموزش‌وپرورش مهیا می‌شود و سپس فعالیت مستقیم آنها در مدارس با مجوز ادارات آموزش‌وپرورش و مدیر مدارس رونق می‌یابد؟ جالب است که وزارت آموزش‌وپرورش از دست پدیده‌ای به ستوه آمده که خودش اجازه آن را داد!
2- طراحان آزمون ورودی سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان از حدود 20 سال پیش که بازار مؤسسات سودجو گرم شده بود، با نگاه کارشناسی به دنبال طراحی سؤالات آزمون به‌گونه‌ای بودند که امکان الگوبرداری از آن حداقل باشد و دانش‌آموزان بااستعداد، فارغ از اینکه در کلاس‌های تقویتی و آزمون‌های این‌گونه مؤسسات شرکت کرده باشند یا نه، در آزمون ورودی با سؤالات نویی مواجه شده و با قدرت تحلیل بالا و تکیه بر سطح دانشی حداقلی (فقط محدود به کتاب درسی) به آنها پاسخ دهند. برگزاری آزمون به شیوه پاسخ کوتاه در کنار آزمون چهارگزینه‌ای، انجام مصاحبه با داوطلبان، طراحی سؤالات به سبک درک متنی و... نمونه‌هایی از این تلاش‌هاست که در بدنه وزارت آموزش‌وپرورش پیشرو بوده است. جامعه آماری پذیرفته‌شدگان، به خوبی نشان از موفقیت این تلاش‌ها در شناسایی استعدادهای درخشان در میان دانش‌آموزان کم‌برخوردار دارد. هرچند مشکلات آزمون تستی و به‌ویژه ناهمخوانی آن با ارزیابی توصیفی دوره دبستان، ایجاد تغییر در شکل این آزمون را ضروری نشان می‌دهد، اما وقتی درون وزارت آموزش‌وپرورش، نهادی پویا با بیش از 30 سال سابقه در طراحی آزمون‌های استعدادسنجی به شیوه‌های مختلف وجود دارد، با چه منطقی پیش از امکان‌سنجی و بررسی کارشناسانه تغییر آزمون یا جایگزینی آزمون با روشی دیگر، در اقدامی شتابزده، سیاست حذف مدارس سمپاد و نمونه‌دولتی پیش گرفته شده است؛ حال آنکه دستگاه عریض و طویل وزارتخانه هنوز برنامه‌ای برای حمایت از دانش‌آموزان برتر طبقات متوسط و ضعیف جامعه ندارد؟
3- آقای زرافشان در برنامه‌های زنده رسانه ملی (پرسشگر و مناظره) بارها تأکید کردند این تصمیم‌گیری عقبه‌ای چهارساله دارد! چنین ادعایی چگونه با مصوبات و اقدامات وزارتخانه قبل از آقای بطحایی هم‌خوانی دارد؟ لازم به ذکر است که در زمان وزارت آقای دانش‌آشتیانی، پیشنهاد احیای هیئت امنای سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان از طرف وزارتخانه به دفتر ریاست‌جمهوری فرستاده شد؛ یا در زمان وزارت آقای فانی، شورای عالی آموزش‌وپرورش در مصوبه قبلی خود، استمرار فعالیت مدارس سمپاد را در هر دو دوره اول و دوم متوسطه به رسمیت شناخته بود.
4- آقای بطحایی در برنامه زنده شبکه خبر، به اجرای طرح جایگزین شهاب برای دانش‌آموزان مستعد در دوره اول اشاره کردند و بعد شکل اجرای آن را به صورت برگزاری کلاس‌های اضافه‌تر در یکی، دو روز در هفته بیان كردند. وقتی مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان، خود متولی و مجری طرح شهاب است و از دید همین همکاران وزیر، الگوی اجرای طرح شهاب در متوسطه اول هنوز تبیین نشده و معلوم نیست چه خواهد بود و فراتر از آن، کارشناسانی که مفصل روی طرح شهاب کار کرده‌اند، در همین چند روز آن را از پختگی لازم برای جایگزینی طرح تفکیک برخوردار نمی‌دانند، اگر ما در اشتباهیم، لطفا الگوی اجرای طرح شهاب را در متوسطه اول منتشر کنید.
اینکه مردم یک کشور، از وزارتخانه‌ای که مستقیم‌ترین تأثیر را در زندگی تک‌تک خانواده‌ها دارد انتظار داشته باشند با درایت بیشتری تصمیم‌گیری کند، طبیعی است. شما مسئول هستید آقای وزیر! واژه مسئول، بیش از بار تصمیم‌گیری، بار «پاسخ‌گویی» به همراه دارد.

با تصویب شورای عالی آموزش‌وپرورش، برگزاری هرگونه آزمون ورودی برای مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان)، نمونه دولتی و مدارس خاص در دوره ابتدایی ممنوع شد تا با کاهش استرس و فشار از روی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی، فرصت زندگی بهتر و استفاده از لحظات زیبای کودکی برایشان مهیا شود.
در این مدت، تحلیلگران مختلفی در موافقت و مخالفت با این مصوبه و پیامدهای آن مطالبی منتشر کرده‌اند؛ اما آنچه به نظر صحنه از آن خالی می‌نمود، اتصال نیم‌بند صدر و ذیل مصوبه است که ما به نیت روشن‌كردن این موضوع چند نکته را بیان می‌کنیم؛ باشد که مورد توجه صاحب‌فکران قرار گیرد. صادقانه، امیدی هم نداریم که پاسخی شفاف و درخور از مسئولان دریافت کنیم که مدتی است معنای واقعی کلمه «مسئول» کم‌رنگ شده است.
وزیر محترم آموزش‌وپرورش از دزدیده‌شدن دوران کودکی دانش‌آموزان توسط فشار و استرس ناشی از رقابت در آزمون‌های ورودی مدارس خاص گفتند؛ ما پا را حتی از این هم فراتر می‌نهیم و معتقدیم استقبال مردم از سمپاد در سال‌های دورتر، بذر اولیه گرم‌شدن بازار، توسعه و الگوبرداری مدارس غیرانتفاعی و متأسفانه در نهایت ورود مؤسسات سودجو به این عرصه و ایجاد چنین فضاهای تنگ رقابتی و ضد‌تربیتی شده است. اما صغرا و کبرا چیدن‌های وزیر را نفهمیدیم که چگونه حذف استرس آزمون، حذف خود آزمون را نتیجه داد و سپس حذف آزمون، حذف مدارس سمپاد و نمونه دولتی را از مقطع بعدی. اصل مشکل همین نتیجه‌گیری‌های ابتر است؛ وگرنه بریده باد زبان کسی که استرس آزمون را تأیید کند! عجب از اینکه مسئولان حتی متن مصوبه فاخر را هم منتشر نکردند، بلکه تشنگانی چون ما از بحر عمیق افکارشان کاسه‌ای برگیریم و بدانیم چگونه شورای «عالی» آموزش‌وپرورش، به این محصولات دست یافته است! علی‌الحساب، مواردی را به نظر مسئولان و مردم عزیز و آگاه می‌رسانیم، به امید اینکه پاسخی شفاف و درخور از مسئولان ذی‌ربط دریافت کنیم.
1ـ مجوز فعالیت آموزشگاه‌های خصوصی که به برگزاری آزمون و کلاس‌های تقویتی در مقطع دبستان می‌پردازند، از طرف چه نهادی صادر شده است؟ آیا جز این است که رشد قارچ‌گونه این مؤسسات سودجو، با دریافت مجوز فعالیت از وزارت آموزش‌وپرورش مهیا می‌شود و سپس فعالیت مستقیم آنها در مدارس با مجوز ادارات آموزش‌وپرورش و مدیر مدارس رونق می‌یابد؟ جالب است که وزارت آموزش‌وپرورش از دست پدیده‌ای به ستوه آمده که خودش اجازه آن را داد!
2- طراحان آزمون ورودی سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان از حدود 20 سال پیش که بازار مؤسسات سودجو گرم شده بود، با نگاه کارشناسی به دنبال طراحی سؤالات آزمون به‌گونه‌ای بودند که امکان الگوبرداری از آن حداقل باشد و دانش‌آموزان بااستعداد، فارغ از اینکه در کلاس‌های تقویتی و آزمون‌های این‌گونه مؤسسات شرکت کرده باشند یا نه، در آزمون ورودی با سؤالات نویی مواجه شده و با قدرت تحلیل بالا و تکیه بر سطح دانشی حداقلی (فقط محدود به کتاب درسی) به آنها پاسخ دهند. برگزاری آزمون به شیوه پاسخ کوتاه در کنار آزمون چهارگزینه‌ای، انجام مصاحبه با داوطلبان، طراحی سؤالات به سبک درک متنی و... نمونه‌هایی از این تلاش‌هاست که در بدنه وزارت آموزش‌وپرورش پیشرو بوده است. جامعه آماری پذیرفته‌شدگان، به خوبی نشان از موفقیت این تلاش‌ها در شناسایی استعدادهای درخشان در میان دانش‌آموزان کم‌برخوردار دارد. هرچند مشکلات آزمون تستی و به‌ویژه ناهمخوانی آن با ارزیابی توصیفی دوره دبستان، ایجاد تغییر در شکل این آزمون را ضروری نشان می‌دهد، اما وقتی درون وزارت آموزش‌وپرورش، نهادی پویا با بیش از 30 سال سابقه در طراحی آزمون‌های استعدادسنجی به شیوه‌های مختلف وجود دارد، با چه منطقی پیش از امکان‌سنجی و بررسی کارشناسانه تغییر آزمون یا جایگزینی آزمون با روشی دیگر، در اقدامی شتابزده، سیاست حذف مدارس سمپاد و نمونه‌دولتی پیش گرفته شده است؛ حال آنکه دستگاه عریض و طویل وزارتخانه هنوز برنامه‌ای برای حمایت از دانش‌آموزان برتر طبقات متوسط و ضعیف جامعه ندارد؟
3- آقای زرافشان در برنامه‌های زنده رسانه ملی (پرسشگر و مناظره) بارها تأکید کردند این تصمیم‌گیری عقبه‌ای چهارساله دارد! چنین ادعایی چگونه با مصوبات و اقدامات وزارتخانه قبل از آقای بطحایی هم‌خوانی دارد؟ لازم به ذکر است که در زمان وزارت آقای دانش‌آشتیانی، پیشنهاد احیای هیئت امنای سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان از طرف وزارتخانه به دفتر ریاست‌جمهوری فرستاده شد؛ یا در زمان وزارت آقای فانی، شورای عالی آموزش‌وپرورش در مصوبه قبلی خود، استمرار فعالیت مدارس سمپاد را در هر دو دوره اول و دوم متوسطه به رسمیت شناخته بود.
4- آقای بطحایی در برنامه زنده شبکه خبر، به اجرای طرح جایگزین شهاب برای دانش‌آموزان مستعد در دوره اول اشاره کردند و بعد شکل اجرای آن را به صورت برگزاری کلاس‌های اضافه‌تر در یکی، دو روز در هفته بیان كردند. وقتی مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان، خود متولی و مجری طرح شهاب است و از دید همین همکاران وزیر، الگوی اجرای طرح شهاب در متوسطه اول هنوز تبیین نشده و معلوم نیست چه خواهد بود و فراتر از آن، کارشناسانی که مفصل روی طرح شهاب کار کرده‌اند، در همین چند روز آن را از پختگی لازم برای جایگزینی طرح تفکیک برخوردار نمی‌دانند، اگر ما در اشتباهیم، لطفا الگوی اجرای طرح شهاب را در متوسطه اول منتشر کنید.
اینکه مردم یک کشور، از وزارتخانه‌ای که مستقیم‌ترین تأثیر را در زندگی تک‌تک خانواده‌ها دارد انتظار داشته باشند با درایت بیشتری تصمیم‌گیری کند، طبیعی است. شما مسئول هستید آقای وزیر! واژه مسئول، بیش از بار تصمیم‌گیری، بار «پاسخ‌گویی» به همراه دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.