|

درگیری در منطقه غوطه شرقي در اطراف دمشق ادامه دارد

غوطه در مرگ

«ما سوري‌‌ها انواع و اقسام مرگ‌هايي را تجربه کرده‌ايم که پيش‌از‌اين حتي در مخيله‌مان هم نمي‌گنجيد: با بمب‌هاي بشکه‌اي، سلاح‌هاي هسته‌اي، قحطي، غرق‌شدن در درياي مديترانه، شکنجه، مهمات خوشه‌اي و ناپالم، با همه اينها ما را به کشتن دادند. اين ماه، در غوطه شرقي، مواجهه ديگري با مرگ به اين فهرست اضافه شد: پسري از نيروهاي داوطلب کلاه سفيد، جسد مادرش را از زير آوارهاي خانه بيرون کشيد». اين بخشي از نوشته رائد صالح، رئيس سازمان امداد «کلاه سفيدها» در سوريه است که در آن وضعيت اسفناک اين روزهاي غوطه ‌شرقي در حوالي دمشق را شرح داده است. از روز يکشنبه هفته گذشته تاکنون بيش از 400 نفر از ساکنان غوطه شرقي جان خود را از دست داده‌اند. ديده‌بان حقوق بشر سوريه روز پنجشنبه گزارش داد که دست‌کم 403 نفر از جمله 150 کودک در اين حملات کشته و تقريبا دوهزار‌و 120 نفر هم زخمي شده‌اند. پزشکان مي‌گويند پس از حدود يک هفته بمباران بي‌امان که در آن 22 بيمارستان و درمانگاه هدف قرار گرفته‌اند، سيستم پزشکي و زيرساخت‌هاي درماني غوطه شرقي تقريبا از هم پاشيده است. آن‌طور که پزشکان حاضر در منطقه گفته‌‌اند، تنها سه مرکز درماني به کار خود ادامه مي‌دهد که با ادامه حملات و افزايش تعداد مجروحان، پاسخ‌گوي نيازها نيست. سازمان پزشکان بدون مرز هم اعلام کرد که 13 بيمارستان حمايت‌شده از سوی اين سازمان در سه روز گذشته تخريب شده‌اند. در‌اين‌ميان برخي مدعي‌اند که مراکز بهداشتي منطقه تحت محاصره غوطه شرقي به طور سيستماتيک نابود شده‌اند. سوزانا سيرکين، مدير سازمان «پزشکان حامي حقوق بشر»، يکي از اين افراد است: «درد و رنجي که ما شاهد آن هستيم، عمدا برنامه‌ريزي شده بود و در طول زمان اجرا شد». به باور سيرکين: «وضعيت کنوني نتيجه مرگبار استراتژي آگاهانه محاصره، مسدودکردن کمک‌ها و در نهايت بمباران غيرقانوني غيرنظاميان است».
نشست سازمان ملل
تعداد فزاينده قربانيان حملات يک هفته اخير که با تصاوير هولناکي از کودکان کشته‌شده افکار عمومي جهان را هم تحت تأثير قرار داد، در نهايت موجب واکنش رهبران و مقامات سياسي جهان شد. بر‌اساس اطلاعيه صادرشده از سوي نمايندگي دائمي کويت در سازمان ملل رئيس دوره‌اي ماه فوريه اين شورا، پيش‌نويس قطع‌نامه‌اي که سوئد و کويت براي آتش‌بس ۳۰روزه در سوريه به اعضاي شوراي امنيت سازمان ملل ارائه داده‌‌اند، شب گذشته به رأي گذاشته شد. در اين قطع‌نامه درخواست آتش‌بس فراگير يک‌ماهه در سوريه برای ارسال کمک‌هاي انساني به سوريه و خروج 700 غيرنظامي مجروح به‌ويژه در منطقه غوطه شرقي که تحت محاصره قرار دارد، مطرح شده است. واسيلي نبنزيا، نماينده دائم روسيه در سازمان ملل متحد، اعلام کرد که کشورش در صورت انجام‌نشدن اصلاحات مد نظر مسکو در متن پيش‌نويس طرح ارائه‌شده به شوراي امنيت درباره آتش‌بس فراگير يک‌ماهه در سوريه، از اين قطع‌نامه حمايت نخواهد کرد. استفان دي ميستورا، فرستاده سازمان ملل در امور سوريه، روز پنجشنبه و پيش از نشست شوراي امنيت خواستار آتش‌بس فوري در غوطه شرقي شده بود. هدر نائورت، سخنگوي وزارت خارجه آمريکا هم گفته بود روسيه مسئوليت منحصربه‌فردي در رويدادهاي غوطه شرقي برعهده دارد. روسيه شامگاه پنجشنبه پيش‌نويس مدنظر خود را به اعضاي شوراي امنيت ارائه داده؛ اما هيئت نمايندگي کويت، رئيس دوره‌اي شوراي امنيت اعلام کرد که رأي‌گيري درباره قطع‌نامه آتش‌بس ۳۰‌روزه در غوطه شرقي روز جمعه انجام خواهد شد.
تا لحظه تنظيم گزارش مشخص نبود مسكو به‌عنوان متحد دولت سوريه چه رويکردي در قبال قطع‌نامه پيشنهادي سوئد و کويت براي آتش‌بس خواهد داشت. مسکو پيش‌از‌اين 10 بار از حق وتوي خود براي متوقف‌کردن قطع‌نامه‌هاي شوراي امنيت سازمان ملل عليه دولت سوريه استفاده کرده است و بسياري از ناظران با استناد به گفته‌هاي واسيلي نبنزيا، نماينده روسيه در سازمان ملل، مي‌گويند روسيه اين بار هم از حق وتوي خود استفاده مي‌کند. واسيلي نبنزيا روز پنجشنبه رسانه‌هاي غربي را متهم کرد که واقعيت‌ها در غوطه شرقي را گزارش نمي‌دهند و ويدئوهاي منتشرشده از کشته‌شدگان و قربانيان منطقه غوطه شرقي را جعلي خواند.
روسيه اعلام کرده بود که براي وتونکردن قطع‌نامه شوراي امنيت شرط‌هايي دارد؛ شرط‌هايي که به موجب آنها بايد ادامه برخي حملات مشمول توقف نشوند. سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه، نيز گفته بود کشورش موافق آتش‌بس ۳۰‌روزه است؛ اما اين آتش‌بس نبايد شامل مبارزه با جريان تروريستي «داعش» و جبهه النصره سوريه، شاخه سوريه‌‌اي شبکه القاعده شود. به گفته لاوروف، اين گروه‌ها با موشک و خمپاره به محلات مسکوني دمشق حمله مي‌کنند. وزير خارجه روسيه تأکيد کرده بود: عواملي هستند که باعث مي‌شوند که ما اين‌گونه تصور کنيم که هدف حاميان اين طرح آتش‌بس نظام سوريه است. آنها مي‌خواهند نظام سوريه را مسئول نشان دهند؛ در‌حالي‌که نمي‌خواهند اصلاحاتي را که ما پيشنهاد کرديم، در نظر بگيرند؛ بلکه لازم است مذاکرات ژنو با استناد به موفقيت گفت‌وگوي ملي سوچي آغاز شود. نگراني‌هايي داريم، مبني بر اينکه اين طرح آتش‌بس در سوريه با هدف متهم‌کردن دمشق و حمايت از تروريست‌هاست.
با‌اين‌حال با تداوم حملات به غوطه شرقي، شماري از رهبران سياسي جهان خواستار آتش‌بس فوري در سوريه شدند. آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، گفت براي پايان‌دادن به خشونت‌ها بايد به ايران و روسيه فشار وارد کرد. آنتونيو گوترش، دبيرکل سازمان ملل، روز چهارشنبه به اعضاي شوراي امنيت گفته بود ۴۰۰ هزار سکنه غوطه شرقي در «جهنم روي زمين» به سر مي‌برند.
زندگي زير بمباران
غوطه شرقي که در حومه دمشق قرار دارد، تحت کنترل شورشيان است و از سال ۲۰۱۳ از طرف نيروهاي دولتي محاصره شده است. بر اساس گزارش‌ها حدود 400 هزار غيرنظامي در اين منطقه زندگي مي‌کنند و محاصره اين منطقه به کمبود گسترده موادغذايي و تجهيزات بهداشتي و پزشکي منجر شده است. بر اساس گزارش‌هاي سازمان ملل نزديک 12 درصد کودکان زير پنج سال در اين منطقه دچار سوءتغذيه‌‌اند و قيمت يک قرص نان هم چيزي معادل پنج دلار است. ساکنان غوطه شرقي مي‌گويند هيچ جايي ندارند که در زمان حملات به آن پناه ببرند. رفعت که در دوما زندگي مي‌کند و مکانيک خودرو است، به الجزيره گفته که در پي حملات اخير کارش را از دست داده؛ چرا‌که خياباني که او در آن مشغول کار بوده، پس از دو حمله تخريب شده است. او مي‌گويد توانسته برخي از ابزارهاي کارش را از آنجا بيرون بياورد تا هرجا که توانست ماشين‌ها را تعمير کند: «بعضي وقت‌ها آمبولانس‌هايي را تعمير مي‌کنم که اغلب به‌خاطر استفاده مدام خراب مي‌شوند».
او مي‌گويد بعضي وقت‌ها مجبور مي‌شود به‌خاطر حمله کارش را رها کند تا به کمک امدادگران قربانيان را از زير آوار بيرون بکشد. وقتي هم به خانه بازمي‌گردد، صحنه‌هاي تحمل‌ناپذيري که شاهدش بوده مدام براي او تداعي مي‌شوند: «ديدن پدر يا مادري که بالاي سر فرزند مرده‌اش شيون و زاري مي‌کند يا پدري که پسرش را بغل کرده، در‌حالي‌که يک پاي خود را از دست داده است و التماس به خدا و مردم که کمک کنند و خانواده‌اش را از زير آوار بيرون بکشند... بايد سعي کنم آنها را آرام کنم در‌حالي‌که دلم مي‌خواهد بنشينم و با آنها گريه کنم؛ به‌خاطر همه اين اتفاقات خوف‌آوري که اطرافمان مي‌افتد».

«ما سوري‌‌ها انواع و اقسام مرگ‌هايي را تجربه کرده‌ايم که پيش‌از‌اين حتي در مخيله‌مان هم نمي‌گنجيد: با بمب‌هاي بشکه‌اي، سلاح‌هاي هسته‌اي، قحطي، غرق‌شدن در درياي مديترانه، شکنجه، مهمات خوشه‌اي و ناپالم، با همه اينها ما را به کشتن دادند. اين ماه، در غوطه شرقي، مواجهه ديگري با مرگ به اين فهرست اضافه شد: پسري از نيروهاي داوطلب کلاه سفيد، جسد مادرش را از زير آوارهاي خانه بيرون کشيد». اين بخشي از نوشته رائد صالح، رئيس سازمان امداد «کلاه سفيدها» در سوريه است که در آن وضعيت اسفناک اين روزهاي غوطه ‌شرقي در حوالي دمشق را شرح داده است. از روز يکشنبه هفته گذشته تاکنون بيش از 400 نفر از ساکنان غوطه شرقي جان خود را از دست داده‌اند. ديده‌بان حقوق بشر سوريه روز پنجشنبه گزارش داد که دست‌کم 403 نفر از جمله 150 کودک در اين حملات کشته و تقريبا دوهزار‌و 120 نفر هم زخمي شده‌اند. پزشکان مي‌گويند پس از حدود يک هفته بمباران بي‌امان که در آن 22 بيمارستان و درمانگاه هدف قرار گرفته‌اند، سيستم پزشکي و زيرساخت‌هاي درماني غوطه شرقي تقريبا از هم پاشيده است. آن‌طور که پزشکان حاضر در منطقه گفته‌‌اند، تنها سه مرکز درماني به کار خود ادامه مي‌دهد که با ادامه حملات و افزايش تعداد مجروحان، پاسخ‌گوي نيازها نيست. سازمان پزشکان بدون مرز هم اعلام کرد که 13 بيمارستان حمايت‌شده از سوی اين سازمان در سه روز گذشته تخريب شده‌اند. در‌اين‌ميان برخي مدعي‌اند که مراکز بهداشتي منطقه تحت محاصره غوطه شرقي به طور سيستماتيک نابود شده‌اند. سوزانا سيرکين، مدير سازمان «پزشکان حامي حقوق بشر»، يکي از اين افراد است: «درد و رنجي که ما شاهد آن هستيم، عمدا برنامه‌ريزي شده بود و در طول زمان اجرا شد». به باور سيرکين: «وضعيت کنوني نتيجه مرگبار استراتژي آگاهانه محاصره، مسدودکردن کمک‌ها و در نهايت بمباران غيرقانوني غيرنظاميان است».
نشست سازمان ملل
تعداد فزاينده قربانيان حملات يک هفته اخير که با تصاوير هولناکي از کودکان کشته‌شده افکار عمومي جهان را هم تحت تأثير قرار داد، در نهايت موجب واکنش رهبران و مقامات سياسي جهان شد. بر‌اساس اطلاعيه صادرشده از سوي نمايندگي دائمي کويت در سازمان ملل رئيس دوره‌اي ماه فوريه اين شورا، پيش‌نويس قطع‌نامه‌اي که سوئد و کويت براي آتش‌بس ۳۰روزه در سوريه به اعضاي شوراي امنيت سازمان ملل ارائه داده‌‌اند، شب گذشته به رأي گذاشته شد. در اين قطع‌نامه درخواست آتش‌بس فراگير يک‌ماهه در سوريه برای ارسال کمک‌هاي انساني به سوريه و خروج 700 غيرنظامي مجروح به‌ويژه در منطقه غوطه شرقي که تحت محاصره قرار دارد، مطرح شده است. واسيلي نبنزيا، نماينده دائم روسيه در سازمان ملل متحد، اعلام کرد که کشورش در صورت انجام‌نشدن اصلاحات مد نظر مسکو در متن پيش‌نويس طرح ارائه‌شده به شوراي امنيت درباره آتش‌بس فراگير يک‌ماهه در سوريه، از اين قطع‌نامه حمايت نخواهد کرد. استفان دي ميستورا، فرستاده سازمان ملل در امور سوريه، روز پنجشنبه و پيش از نشست شوراي امنيت خواستار آتش‌بس فوري در غوطه شرقي شده بود. هدر نائورت، سخنگوي وزارت خارجه آمريکا هم گفته بود روسيه مسئوليت منحصربه‌فردي در رويدادهاي غوطه شرقي برعهده دارد. روسيه شامگاه پنجشنبه پيش‌نويس مدنظر خود را به اعضاي شوراي امنيت ارائه داده؛ اما هيئت نمايندگي کويت، رئيس دوره‌اي شوراي امنيت اعلام کرد که رأي‌گيري درباره قطع‌نامه آتش‌بس ۳۰‌روزه در غوطه شرقي روز جمعه انجام خواهد شد.
تا لحظه تنظيم گزارش مشخص نبود مسكو به‌عنوان متحد دولت سوريه چه رويکردي در قبال قطع‌نامه پيشنهادي سوئد و کويت براي آتش‌بس خواهد داشت. مسکو پيش‌از‌اين 10 بار از حق وتوي خود براي متوقف‌کردن قطع‌نامه‌هاي شوراي امنيت سازمان ملل عليه دولت سوريه استفاده کرده است و بسياري از ناظران با استناد به گفته‌هاي واسيلي نبنزيا، نماينده روسيه در سازمان ملل، مي‌گويند روسيه اين بار هم از حق وتوي خود استفاده مي‌کند. واسيلي نبنزيا روز پنجشنبه رسانه‌هاي غربي را متهم کرد که واقعيت‌ها در غوطه شرقي را گزارش نمي‌دهند و ويدئوهاي منتشرشده از کشته‌شدگان و قربانيان منطقه غوطه شرقي را جعلي خواند.
روسيه اعلام کرده بود که براي وتونکردن قطع‌نامه شوراي امنيت شرط‌هايي دارد؛ شرط‌هايي که به موجب آنها بايد ادامه برخي حملات مشمول توقف نشوند. سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه، نيز گفته بود کشورش موافق آتش‌بس ۳۰‌روزه است؛ اما اين آتش‌بس نبايد شامل مبارزه با جريان تروريستي «داعش» و جبهه النصره سوريه، شاخه سوريه‌‌اي شبکه القاعده شود. به گفته لاوروف، اين گروه‌ها با موشک و خمپاره به محلات مسکوني دمشق حمله مي‌کنند. وزير خارجه روسيه تأکيد کرده بود: عواملي هستند که باعث مي‌شوند که ما اين‌گونه تصور کنيم که هدف حاميان اين طرح آتش‌بس نظام سوريه است. آنها مي‌خواهند نظام سوريه را مسئول نشان دهند؛ در‌حالي‌که نمي‌خواهند اصلاحاتي را که ما پيشنهاد کرديم، در نظر بگيرند؛ بلکه لازم است مذاکرات ژنو با استناد به موفقيت گفت‌وگوي ملي سوچي آغاز شود. نگراني‌هايي داريم، مبني بر اينکه اين طرح آتش‌بس در سوريه با هدف متهم‌کردن دمشق و حمايت از تروريست‌هاست.
با‌اين‌حال با تداوم حملات به غوطه شرقي، شماري از رهبران سياسي جهان خواستار آتش‌بس فوري در سوريه شدند. آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، گفت براي پايان‌دادن به خشونت‌ها بايد به ايران و روسيه فشار وارد کرد. آنتونيو گوترش، دبيرکل سازمان ملل، روز چهارشنبه به اعضاي شوراي امنيت گفته بود ۴۰۰ هزار سکنه غوطه شرقي در «جهنم روي زمين» به سر مي‌برند.
زندگي زير بمباران
غوطه شرقي که در حومه دمشق قرار دارد، تحت کنترل شورشيان است و از سال ۲۰۱۳ از طرف نيروهاي دولتي محاصره شده است. بر اساس گزارش‌ها حدود 400 هزار غيرنظامي در اين منطقه زندگي مي‌کنند و محاصره اين منطقه به کمبود گسترده موادغذايي و تجهيزات بهداشتي و پزشکي منجر شده است. بر اساس گزارش‌هاي سازمان ملل نزديک 12 درصد کودکان زير پنج سال در اين منطقه دچار سوءتغذيه‌‌اند و قيمت يک قرص نان هم چيزي معادل پنج دلار است. ساکنان غوطه شرقي مي‌گويند هيچ جايي ندارند که در زمان حملات به آن پناه ببرند. رفعت که در دوما زندگي مي‌کند و مکانيک خودرو است، به الجزيره گفته که در پي حملات اخير کارش را از دست داده؛ چرا‌که خياباني که او در آن مشغول کار بوده، پس از دو حمله تخريب شده است. او مي‌گويد توانسته برخي از ابزارهاي کارش را از آنجا بيرون بياورد تا هرجا که توانست ماشين‌ها را تعمير کند: «بعضي وقت‌ها آمبولانس‌هايي را تعمير مي‌کنم که اغلب به‌خاطر استفاده مدام خراب مي‌شوند».
او مي‌گويد بعضي وقت‌ها مجبور مي‌شود به‌خاطر حمله کارش را رها کند تا به کمک امدادگران قربانيان را از زير آوار بيرون بکشد. وقتي هم به خانه بازمي‌گردد، صحنه‌هاي تحمل‌ناپذيري که شاهدش بوده مدام براي او تداعي مي‌شوند: «ديدن پدر يا مادري که بالاي سر فرزند مرده‌اش شيون و زاري مي‌کند يا پدري که پسرش را بغل کرده، در‌حالي‌که يک پاي خود را از دست داده است و التماس به خدا و مردم که کمک کنند و خانواده‌اش را از زير آوار بيرون بکشند... بايد سعي کنم آنها را آرام کنم در‌حالي‌که دلم مي‌خواهد بنشينم و با آنها گريه کنم؛ به‌خاطر همه اين اتفاقات خوف‌آوري که اطرافمان مي‌افتد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.