بانوان روستايي و توانمندسازي براي توسعه پايدار
فاطمه پاسبان. كارشناس انرژي
بانوان روستايي نقشي کليدي در حمايت از خانواده و جوامع خود در دستيابي به امنيت غذايي و تغذيه، توليد درآمد و بهبود معيشت روستايي و رفاه عمومي دارند. آنان به کشاورزي و صنايع روستايي کمک کرده و در اقتصاد محلي و جهاني سهم دارند.
بانوان روستايي وظايف و نقشهاي مختلف و متعددي بر عهده دارد؛ همسر، مادر، توليدكننده محصولات زراعي و باغي، شركت در فعاليتهاي دامداري، كاشت، داشت، برداشت، فناوري، بازاريابي و تهيه خوراك و غذا، کار براي دريافت دستمزد و صيانت و حفاظت از منابع طبيعي و محيط زيست از جمله فعاليتهاي آنان است؛ به طوري که به اهداف توسعه هزاره دست يابند. با اين حال، هر روز در سراسر جهان، بانوان روستايي با محدوديتهاي ساختاري مختلفي مواجه ميشوند که مانع از بهرهمندي کامل آنان از حقوق بشر شده و از تلاشهاي آنها براي بهبود زندگي خود و خانواده و اطرافيان جلوگيري ميشود. بانوان روستايي 25 درصد از جمعيت جهان را تشکيل ميدهند و در کشورهاي در حال توسعه 43 درصد از نيروي کار کشاورزي را تأمين ميكنند که بيشتر مواد غذايي جهان را توليد ميکند.
شواهد نشان ميدهد اگر اين بانوان دسترسي مشابهي همانند مردان به منابع توليدي داشتند، ميتوانستند حدود 20 تا 30 درصد عملکرد مزارع و حدود 2.5 تا 4 درصد توليدات کشاورزي را در کشورهاي در حال توسعه افزايش داده و باعث کاهش تعداد مردم گرسنه جهان بين 12 تا 17 درصد شوند. براي همين جاي تعجب نيست که دبير کل سازمان ملل، بانوان روستايي را ستون فقرات جوامع روستايي دانسته، جايي که ميگويد: «بانوان در بسياري از خانوارها مسئوليت اصلي امنيت غذايي، فرصتهاي آموزشي و مراقبتهاي بهداشتي را بر عهده دارند».
مديرکل سازمان ملل متحد در روز «بانوي روستايي» در سال 2016 بيان كرد که بانوان کشاورز روستايي ميتوانند باعث تغيير در توليد غذا و مصرف مواد غذايي شوند تا زمين و منابع به طور مؤثر و پايدار مورد استفاده قرار گيرند. براي اين منظور آنان نيازمند سياستها و سرمايهگذاريهايي هستند که باعث مشارکت فعال آنان در تصميمگيري شده و دسترسي آنان را به روشهاي کشاورزي و مقاوم در برابر تغييرات آب و هوا تسهيل ميکند «(سازمان ملل). براي اين منظور صاحبنظران توسعه روستايي بر اين باورند كه شناخت توانمنديها و مهارتهاي بانوان روستايي و هدايت استعدادهاي آنان ميتواند در بهرهبرداري از ظرفيتهاي اين قشر عظيم اجتماعي مؤثر واقع شود، به عبارتي توجه به توانمندسازي آنان. به معناي کلي، توانمندسازي آزادي انتخاب و عمل فرد و افزايش اقتدار و کنترل وي بر منابع و تصميماتي است که زندگي او را تحت تأثير قرار ميدهد.
هرچقدر افراد قدرت انتخاب بيشتري داشته باشند، کنترل بيشتري بر زندگي خود خواهند داشت. به عنوان مثال، انتخابهاي افراد فقير به ميزان زيادي به دليل نداشتن دارايي و ناتواني در مذاکره با مؤسسات رسمي و غيررسمي محدود است. توانمندسازي فرايندي است تدريجي که در آن با ارتقاي مهارت، آگاهي، ايجاد باور و اعتمادسازي ميتوان از ظرفيتها و پتانسيلهاي بالقوه فرد براي رسيدن به اهداف توسعهاي بهره جست. در بسياري از کشورهاي در حال توسعه، راهبردهايي براي رفع موانع مشارکت عملي بانوان روستايي در توسعه پايدار اتخاذ شده است.
توانمندسازي بانوان روستايي يکي از همين راهبردهاست که تنها به مفهوم بهرهمندي بانوان از مزايا و نتايج برنامههاي توسعه نيست، بلکه مستلزم مشارکت فعال آنها در اجراي برنامهها و طرحهاي توسعه است. يکي از اقداماتي که کشورهاي مختلف جهان براي مشارکت فعال بانوان روستايي در توسعه پايدار به کار گرفتهاند، مشارکت بيشتر بانوان روستايي در مراکز و مجالس تصميمسازي است.
تحقيقات نشان ميدهد بانوان نگراني بيشتري براي محيط زيست داشته و از اين رو بيشتر به دنبال سياستهاي حمايت از محيط زيست هستند و در انتخابات نيز به رهبراني که بر اين شعارها متمرکز باشند بيشتر تمايل نشان ميدهند. شواهد تحقيقاتي از 25 کشور توسعهيافته و 65 کشور در حال توسعه نشان ميدهد کشورهايي که در پارلمان آنها تعداد بانوان بيشتر باشد، احتمال بيشتري وجود دارد که لوايح پيشنهادي محيط زيست بينالمللي و معاهدات مرتبط با آن
تصويب شود.
بانوان روستايي نقشي کليدي در حمايت از خانواده و جوامع خود در دستيابي به امنيت غذايي و تغذيه، توليد درآمد و بهبود معيشت روستايي و رفاه عمومي دارند. آنان به کشاورزي و صنايع روستايي کمک کرده و در اقتصاد محلي و جهاني سهم دارند.
بانوان روستايي وظايف و نقشهاي مختلف و متعددي بر عهده دارد؛ همسر، مادر، توليدكننده محصولات زراعي و باغي، شركت در فعاليتهاي دامداري، كاشت، داشت، برداشت، فناوري، بازاريابي و تهيه خوراك و غذا، کار براي دريافت دستمزد و صيانت و حفاظت از منابع طبيعي و محيط زيست از جمله فعاليتهاي آنان است؛ به طوري که به اهداف توسعه هزاره دست يابند. با اين حال، هر روز در سراسر جهان، بانوان روستايي با محدوديتهاي ساختاري مختلفي مواجه ميشوند که مانع از بهرهمندي کامل آنان از حقوق بشر شده و از تلاشهاي آنها براي بهبود زندگي خود و خانواده و اطرافيان جلوگيري ميشود. بانوان روستايي 25 درصد از جمعيت جهان را تشکيل ميدهند و در کشورهاي در حال توسعه 43 درصد از نيروي کار کشاورزي را تأمين ميكنند که بيشتر مواد غذايي جهان را توليد ميکند.
شواهد نشان ميدهد اگر اين بانوان دسترسي مشابهي همانند مردان به منابع توليدي داشتند، ميتوانستند حدود 20 تا 30 درصد عملکرد مزارع و حدود 2.5 تا 4 درصد توليدات کشاورزي را در کشورهاي در حال توسعه افزايش داده و باعث کاهش تعداد مردم گرسنه جهان بين 12 تا 17 درصد شوند. براي همين جاي تعجب نيست که دبير کل سازمان ملل، بانوان روستايي را ستون فقرات جوامع روستايي دانسته، جايي که ميگويد: «بانوان در بسياري از خانوارها مسئوليت اصلي امنيت غذايي، فرصتهاي آموزشي و مراقبتهاي بهداشتي را بر عهده دارند».
مديرکل سازمان ملل متحد در روز «بانوي روستايي» در سال 2016 بيان كرد که بانوان کشاورز روستايي ميتوانند باعث تغيير در توليد غذا و مصرف مواد غذايي شوند تا زمين و منابع به طور مؤثر و پايدار مورد استفاده قرار گيرند. براي اين منظور آنان نيازمند سياستها و سرمايهگذاريهايي هستند که باعث مشارکت فعال آنان در تصميمگيري شده و دسترسي آنان را به روشهاي کشاورزي و مقاوم در برابر تغييرات آب و هوا تسهيل ميکند «(سازمان ملل). براي اين منظور صاحبنظران توسعه روستايي بر اين باورند كه شناخت توانمنديها و مهارتهاي بانوان روستايي و هدايت استعدادهاي آنان ميتواند در بهرهبرداري از ظرفيتهاي اين قشر عظيم اجتماعي مؤثر واقع شود، به عبارتي توجه به توانمندسازي آنان. به معناي کلي، توانمندسازي آزادي انتخاب و عمل فرد و افزايش اقتدار و کنترل وي بر منابع و تصميماتي است که زندگي او را تحت تأثير قرار ميدهد.
هرچقدر افراد قدرت انتخاب بيشتري داشته باشند، کنترل بيشتري بر زندگي خود خواهند داشت. به عنوان مثال، انتخابهاي افراد فقير به ميزان زيادي به دليل نداشتن دارايي و ناتواني در مذاکره با مؤسسات رسمي و غيررسمي محدود است. توانمندسازي فرايندي است تدريجي که در آن با ارتقاي مهارت، آگاهي، ايجاد باور و اعتمادسازي ميتوان از ظرفيتها و پتانسيلهاي بالقوه فرد براي رسيدن به اهداف توسعهاي بهره جست. در بسياري از کشورهاي در حال توسعه، راهبردهايي براي رفع موانع مشارکت عملي بانوان روستايي در توسعه پايدار اتخاذ شده است.
توانمندسازي بانوان روستايي يکي از همين راهبردهاست که تنها به مفهوم بهرهمندي بانوان از مزايا و نتايج برنامههاي توسعه نيست، بلکه مستلزم مشارکت فعال آنها در اجراي برنامهها و طرحهاي توسعه است. يکي از اقداماتي که کشورهاي مختلف جهان براي مشارکت فعال بانوان روستايي در توسعه پايدار به کار گرفتهاند، مشارکت بيشتر بانوان روستايي در مراکز و مجالس تصميمسازي است.
تحقيقات نشان ميدهد بانوان نگراني بيشتري براي محيط زيست داشته و از اين رو بيشتر به دنبال سياستهاي حمايت از محيط زيست هستند و در انتخابات نيز به رهبراني که بر اين شعارها متمرکز باشند بيشتر تمايل نشان ميدهند. شواهد تحقيقاتي از 25 کشور توسعهيافته و 65 کشور در حال توسعه نشان ميدهد کشورهايي که در پارلمان آنها تعداد بانوان بيشتر باشد، احتمال بيشتري وجود دارد که لوايح پيشنهادي محيط زيست بينالمللي و معاهدات مرتبط با آن
تصويب شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.