چهرهای شاخص در عرصه تنبور
محمدرضا درویشی
مجموعه «بانگ اهورایی» حاصل تلاش موسیقیدان، خواننده و نوازنده تنبور و تار «رامین کاکاوند» است. کاکاوند که خود زاده سرزمین تنبور- زاگرس- است از جمله نوازندگان و نغمهپردازانی است که هیچگاه از ساحت اصلی و مقام بیهمتای تنبور و آهنگها و مقامهای آن دور نشده و هر دم با برداشت از مقامهای کلامی یا باستانی تنبور، آهنگهای خوش دیگری به این صحنه بینهایت افزوده است. رامین بیش از همه محضر سه استاد بزرگ تنبور و سه سالک بیهمتا، شادروان درویش امیرحیاتی، سید امرالله شاه ابراهیمی و سید خلیل عالی نژاد را درک کرده است. همین پشتوانه و کار پیگیر او باعث شده که رامین کاکاوند امروز یک چهره شاخص در عرصه تنبور و مقامهای آن باشد. ویژگی خاص این مجموعه، زمان کوتاه آن است که برخلاف معمول تنها 36 دقیقه است و این نگاه زیبایی است که باعث میشود پدید آورنده از دقایق اندک، بیشترین بهره را گیرد و دچار گزاف نشود. اشعار سید صالح ماهیدشتی (تولد 1211 وفات 1284 هجری شمسی) که یکی از عرفا و شعرای نامآور عصر خویش است، چنان عمیق و بیقرار در این مجموعه جاری است که هیچ شنوندهای از سوز دل، آتش درون، قلب پر شور وجود مبارکش در امان نیست. مناجاتهای سیدصالح به درگاه خداوند بیشک از زیباترین مناجاتها در تاریخ عرفان و نیز در شعر کردی و فارسی است. «خداوندا تو را به رندان و مستان میخانهات / به ساقی و رندان خرابات درگاهت به شور عشاق دیوانه درگاهت قسم... قلبی به من عطا کن چون روز روشن/ و از آتش عشق تو همیشه پر سوز/ که دیوانه تو باشد و در مقام عشق، بیهمتا ... این منم صالح و ساکت خاموش، ایستاده در درگاهت / که دلبری و خدایات دین و ایمانم را به باد داده است!» کاکاوند سفر خود را آغاز میکند، این مناجات را میخواند با فرازهایی از دو مقام قطار و باریه و چه سوزناک میخواند. قطار واژگون چون آبزمزم جان و وجود را میشویند. سوزی مجنونوار که پس از مناجات چارهای جز ایستادن در ساحت مقام مجنونی نیست. پس از مجنونی چه باید کرد؟ جز سماع در مقام سه جاران که آهنگ وجد و رقص و سماع است. و اندک آرامشی پس از وجد و سماع با مقامهای خان امیری و ساروخانی وجد و نشئه ما را به مراتب «نوا» میبرد در مقام گِلهَ وَ دَره: «یکتای بیهمتا که واحدی وبر عالم غیب و شهود آگاه» هم عارف و هم معروف و هم زاهد ... یکتای بیهمتا، تورا به اسرار غیبیات قسم ... از جام وحدت مرا سر مست بگردان... فضای معنوی «نوا» و آوازهای پیدرپی در گِلهَ وَ دَره! / مات و حیرانم / خداوندا منم حیران درگاهت/ که یکتا و بیهمتا هستی ...! و در پایان در پرواز بیزمان، مکان و بینشان روح سرخوشی این پرواز بانگ مستی سر میدهد، مستذات باریتعالی در فواصل مقام کهن شاه خوشینی (که مقام چهارگاه امروز، بهره گرفته از آن است) «ساقی میخانهام / من از روز ازل ساقی میخانه توام/ و از باده الست نشئه و سرمستم و... آنچه در این مجموعه شنیده میشود حکایت سفری معنوی است که از مناجات یکتای بیهمتا آغاز و به پرواز عاشقانه به سوی او در مستی و سرخوشی در عالمشاخوُشینِ لرستانی میانجامد، عجب سفر بیهمتایی...! سفری در باطن وجودبه سوی یکتای بیهمتا... .!
مجموعه «بانگ اهورایی» حاصل تلاش موسیقیدان، خواننده و نوازنده تنبور و تار «رامین کاکاوند» است. کاکاوند که خود زاده سرزمین تنبور- زاگرس- است از جمله نوازندگان و نغمهپردازانی است که هیچگاه از ساحت اصلی و مقام بیهمتای تنبور و آهنگها و مقامهای آن دور نشده و هر دم با برداشت از مقامهای کلامی یا باستانی تنبور، آهنگهای خوش دیگری به این صحنه بینهایت افزوده است. رامین بیش از همه محضر سه استاد بزرگ تنبور و سه سالک بیهمتا، شادروان درویش امیرحیاتی، سید امرالله شاه ابراهیمی و سید خلیل عالی نژاد را درک کرده است. همین پشتوانه و کار پیگیر او باعث شده که رامین کاکاوند امروز یک چهره شاخص در عرصه تنبور و مقامهای آن باشد. ویژگی خاص این مجموعه، زمان کوتاه آن است که برخلاف معمول تنها 36 دقیقه است و این نگاه زیبایی است که باعث میشود پدید آورنده از دقایق اندک، بیشترین بهره را گیرد و دچار گزاف نشود. اشعار سید صالح ماهیدشتی (تولد 1211 وفات 1284 هجری شمسی) که یکی از عرفا و شعرای نامآور عصر خویش است، چنان عمیق و بیقرار در این مجموعه جاری است که هیچ شنوندهای از سوز دل، آتش درون، قلب پر شور وجود مبارکش در امان نیست. مناجاتهای سیدصالح به درگاه خداوند بیشک از زیباترین مناجاتها در تاریخ عرفان و نیز در شعر کردی و فارسی است. «خداوندا تو را به رندان و مستان میخانهات / به ساقی و رندان خرابات درگاهت به شور عشاق دیوانه درگاهت قسم... قلبی به من عطا کن چون روز روشن/ و از آتش عشق تو همیشه پر سوز/ که دیوانه تو باشد و در مقام عشق، بیهمتا ... این منم صالح و ساکت خاموش، ایستاده در درگاهت / که دلبری و خدایات دین و ایمانم را به باد داده است!» کاکاوند سفر خود را آغاز میکند، این مناجات را میخواند با فرازهایی از دو مقام قطار و باریه و چه سوزناک میخواند. قطار واژگون چون آبزمزم جان و وجود را میشویند. سوزی مجنونوار که پس از مناجات چارهای جز ایستادن در ساحت مقام مجنونی نیست. پس از مجنونی چه باید کرد؟ جز سماع در مقام سه جاران که آهنگ وجد و رقص و سماع است. و اندک آرامشی پس از وجد و سماع با مقامهای خان امیری و ساروخانی وجد و نشئه ما را به مراتب «نوا» میبرد در مقام گِلهَ وَ دَره: «یکتای بیهمتا که واحدی وبر عالم غیب و شهود آگاه» هم عارف و هم معروف و هم زاهد ... یکتای بیهمتا، تورا به اسرار غیبیات قسم ... از جام وحدت مرا سر مست بگردان... فضای معنوی «نوا» و آوازهای پیدرپی در گِلهَ وَ دَره! / مات و حیرانم / خداوندا منم حیران درگاهت/ که یکتا و بیهمتا هستی ...! و در پایان در پرواز بیزمان، مکان و بینشان روح سرخوشی این پرواز بانگ مستی سر میدهد، مستذات باریتعالی در فواصل مقام کهن شاه خوشینی (که مقام چهارگاه امروز، بهره گرفته از آن است) «ساقی میخانهام / من از روز ازل ساقی میخانه توام/ و از باده الست نشئه و سرمستم و... آنچه در این مجموعه شنیده میشود حکایت سفری معنوی است که از مناجات یکتای بیهمتا آغاز و به پرواز عاشقانه به سوی او در مستی و سرخوشی در عالمشاخوُشینِ لرستانی میانجامد، عجب سفر بیهمتایی...! سفری در باطن وجودبه سوی یکتای بیهمتا... .!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.