حسرت گذشته
«نائوكو شنبه بعد به من تلفن كرد و روز يكشنبه قرار گذاشتيم. گمانم بشود به آن قرار گفت. كلمه مناسبتري براي آن ندارم. مثل قبل خيابانها را گز كرديم. جايي ايستاديم و قهوه خورديم، باز قدري قدم زديم، غروب شام خورديم و خداحافظي كرديم. باز گهگدار حرفي زد، اما انگار برايش مشكلي نبود، من هم تلاش خاصي نكردم كه صحبت ادامه پيدا كند. از هر دري سخني گفتيم- كارهاي روزمره، وضع دانشكده- هركدام تكهتكه كه راه به جايي نميبرد. از گذشته حرفي به ميان نياورديم. اما هي راه رفتيم و رفتيم. خوشبختانه توكيو شهر بزرگي است كه هرگز نميتوان پاي پياده آن را در يك روز پيمود.» اين بخشي از رمان «چوب نروژي» هاروكي موراكامي است كه بهتازگي با ترجمه مهدي غبرايي توسط كتابنشرنيكا بهچاپ رسيده است. موراكامي از نويسندگان معاصر ژاپني است كه پيش از اين نيز در ايران شناخته شده و برخي از آثارش از جمله با ترجمه مهدي غبرايي به فارسي چاپ شده بودند. «چوب نروژي» از رمانهاي مشهور موراكامي است كه خاصه در ژاپن با استقبال زيادي روبهرو شد و موراكامي را بدل به نويسندهاي پرفروش كرد. غبرايي در بخشي از مقدمهاش درباره اين رمان نوشته: «اين رمان داستاني است
بر مبناي حسرت گذشته، فقدان و تنشهاي عاشقانه. شخصيت اصلي و راوي رمان تورو واتانابه است كه روزگار دانشجويي در توكيو را ياد ميكند. در خلال يادآوري تورو بسط روابط او را با دو دختر متفاوت ميبينيم- نائوكو خوشگل كه مشكل رواني دارد و ميدوري سرزنده و پرجنبوجوش.» روايت «چوب نروژي» به دهه شصت ميلادي مربوط است. يعني زماني كه دانشجويان ژاپني نيز مانند دانشجويان بسياري ديگر از كشورها، دست به اعتراض زده بودند. موراكامي البته در رمانش با ديدي انتقادي به جنبش دانشجويي نگريسته است. آنطور كه غبرايي نوشته، عنوان اين رمان برگرفته از يكي از ترانههاي بيتلها است كه از آن بهكرات در رمان ياد ميشود. خود موراكامي جايي گفته است كه براي توصيف محيط دانشجويي از زندگي روزمره زمان دانشجويي خودش استفاده كرده است و ازاينرو بسياري اينطور تصور كردهاند كه اين رماني خودزندگينامهاي است درحاليكه اينطور نيست.
اگرچه موراكامي اين ويژگي رمان را رد ميكند، اما به اعتقاد جي رابين، مترجم انگليسي اثر، خاصيت خودزندگينامهنويسي در اين رمان مشهود است: «شايد نويسنده به شوخي جنبه خودزندگينامه بودن رمان را انكار ميكند، اما اين جنبه در رمان آشكار است. رمان تجربه زنده را بر بازِيهاي ذهني و صحنهاي فوق طبيعي ترجيح ميدهد و درواقع روراستتر از باقي رمانهايش به ما ميگويد زندگي هاروكي موراكامي جوان در زماني كه از كوبه به توكيو آمد چگونه بوده است. در آن ايام، سالهاي 1970-1968 كه قسمت عمده رمان در آن ميگذرد، تجربه موراكامي بر ملاقات با عشق زندگيش، همسرش يوكو، در ميانه آشوب جنبش دانشجويي متمركز شده است. اما درعينحال حق با نويسنده است: در اين داستان جنبه تخيلي و كاريكاتور و طنز و نمادگرايي فراوان است كه خوانندگان موراكامي بيدرنگ تشخيصش ميدهند. اين رمان بههيچوجه فقط داستان عاشقانه نيست.» موراكامي فصلهاي دوم و سوم اين رمان را قبل از انتشار رمان به صورت داستان كوتاه ديگري با نام «پروانههاي شبتاب» منتشر كرده بود.
«نائوكو شنبه بعد به من تلفن كرد و روز يكشنبه قرار گذاشتيم. گمانم بشود به آن قرار گفت. كلمه مناسبتري براي آن ندارم. مثل قبل خيابانها را گز كرديم. جايي ايستاديم و قهوه خورديم، باز قدري قدم زديم، غروب شام خورديم و خداحافظي كرديم. باز گهگدار حرفي زد، اما انگار برايش مشكلي نبود، من هم تلاش خاصي نكردم كه صحبت ادامه پيدا كند. از هر دري سخني گفتيم- كارهاي روزمره، وضع دانشكده- هركدام تكهتكه كه راه به جايي نميبرد. از گذشته حرفي به ميان نياورديم. اما هي راه رفتيم و رفتيم. خوشبختانه توكيو شهر بزرگي است كه هرگز نميتوان پاي پياده آن را در يك روز پيمود.» اين بخشي از رمان «چوب نروژي» هاروكي موراكامي است كه بهتازگي با ترجمه مهدي غبرايي توسط كتابنشرنيكا بهچاپ رسيده است. موراكامي از نويسندگان معاصر ژاپني است كه پيش از اين نيز در ايران شناخته شده و برخي از آثارش از جمله با ترجمه مهدي غبرايي به فارسي چاپ شده بودند. «چوب نروژي» از رمانهاي مشهور موراكامي است كه خاصه در ژاپن با استقبال زيادي روبهرو شد و موراكامي را بدل به نويسندهاي پرفروش كرد. غبرايي در بخشي از مقدمهاش درباره اين رمان نوشته: «اين رمان داستاني است
بر مبناي حسرت گذشته، فقدان و تنشهاي عاشقانه. شخصيت اصلي و راوي رمان تورو واتانابه است كه روزگار دانشجويي در توكيو را ياد ميكند. در خلال يادآوري تورو بسط روابط او را با دو دختر متفاوت ميبينيم- نائوكو خوشگل كه مشكل رواني دارد و ميدوري سرزنده و پرجنبوجوش.» روايت «چوب نروژي» به دهه شصت ميلادي مربوط است. يعني زماني كه دانشجويان ژاپني نيز مانند دانشجويان بسياري ديگر از كشورها، دست به اعتراض زده بودند. موراكامي البته در رمانش با ديدي انتقادي به جنبش دانشجويي نگريسته است. آنطور كه غبرايي نوشته، عنوان اين رمان برگرفته از يكي از ترانههاي بيتلها است كه از آن بهكرات در رمان ياد ميشود. خود موراكامي جايي گفته است كه براي توصيف محيط دانشجويي از زندگي روزمره زمان دانشجويي خودش استفاده كرده است و ازاينرو بسياري اينطور تصور كردهاند كه اين رماني خودزندگينامهاي است درحاليكه اينطور نيست.
اگرچه موراكامي اين ويژگي رمان را رد ميكند، اما به اعتقاد جي رابين، مترجم انگليسي اثر، خاصيت خودزندگينامهنويسي در اين رمان مشهود است: «شايد نويسنده به شوخي جنبه خودزندگينامه بودن رمان را انكار ميكند، اما اين جنبه در رمان آشكار است. رمان تجربه زنده را بر بازِيهاي ذهني و صحنهاي فوق طبيعي ترجيح ميدهد و درواقع روراستتر از باقي رمانهايش به ما ميگويد زندگي هاروكي موراكامي جوان در زماني كه از كوبه به توكيو آمد چگونه بوده است. در آن ايام، سالهاي 1970-1968 كه قسمت عمده رمان در آن ميگذرد، تجربه موراكامي بر ملاقات با عشق زندگيش، همسرش يوكو، در ميانه آشوب جنبش دانشجويي متمركز شده است. اما درعينحال حق با نويسنده است: در اين داستان جنبه تخيلي و كاريكاتور و طنز و نمادگرايي فراوان است كه خوانندگان موراكامي بيدرنگ تشخيصش ميدهند. اين رمان بههيچوجه فقط داستان عاشقانه نيست.» موراكامي فصلهاي دوم و سوم اين رمان را قبل از انتشار رمان به صورت داستان كوتاه ديگري با نام «پروانههاي شبتاب» منتشر كرده بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.