|

فشار تندروها بر روحانی افزایش یافت

مانع‌تراشی در مسیر «پاستور»

طاهره ریاحی

انتخاب حسن روحانی به عنوان یازدهمین رییس‌جمهور کشور در حالی انجام پذیرفته است که اگرچه هنوز او و تیم اجرایی‌اش سکان هدایت کشور را به دست نگرفته‌اند، اما بر ریلی جدید از چالش‌ها حرکت می‌کنند؛ ریلی که با استفاده از پختگی دوم خرداد و بعد از 16 سال از راه‌های پرهزینه اجتناب می‌ورزد؛ اما به نظر می‌رسد اصولگرایان با همان بازی قدیمی «هر 9 روز، یک بحران» به استقبال دولت تدبیر آمده‌اند.
در دولت اصلاحات، خاتمی جمله‌ای مشهور گفت که همواره مورد استناد اصلاح‌طلبان قرار می‌گیرد. وی گفت: «هر 9 روز، یک بحران، برای دولت من درست می‌شود»، با آمدن احمدی‌نژاد، البته بحران‌ها بیشتر شد، اما تفاوت بحران خاتمی با بحران احمدی‌نژاد در این بود که دولت خاتمی کمترین نقش را در ایجاد بحران‌های دولت اصلاحات داشت با این حال، «دولت تدبیر و امید»، کمتر از یک ماه دیگر فعالیت رسمی خود را آغاز خواهد کرد و مدیریت کشور را در دست خواهد گرفت؛ اما چالش‌ها برای حسن روحانی دور از ذهن هم نبوده است. «شیخ دیپلمات» در سخنرانی‌های انتخاباتی‌اش بارها بر این نکته تاکید کرده که رییس‌جمهور آینده، روزهای سختی را در پاستور پیش‌رو خواهد داشت؛ چالش‌ها و سختی‌هایی که محصول حاکمیت مدیریت ناکارآمد و احساسی در کشور است و البته ناگفته عیان است، پیچیدگی این ناکارآمدی با افزوده‌شدن فشارهای بین‌المللی، اصلاح این امور را سخت‌تر از هر زمان دیگری کرده است. چالش‌های حسن روحانی تنها مسایل اقتصادی و اجتماعی یا سیاست خارجی نیست، بلکه او علاوه بر مشکلات مذکور و عیان، جریاناتی را در مقابل خود خواهد دید که شمشیر را برایش از رو بسته‌اند و منتظر لغزش احتمالی او هستند.
بخشی از اصولگرایان با انتخاب روحانی، سعی در مصادره او داشتند؛ از جمله مدیرمسوول «کیهان» که پیش از انتخابات در سرمقاله‌های متعدد تاکید داشت، حسن روحانی و عارف گزینه‌های اصلاح‌طلبان برای انتخابات هستند؛ امروز پیروزی روحانی را پیروزی اصولگرایی خوانده و پایگاه رای او را در بین جماعت اصولگرا تعریف می‌کند. اما افرادی مانند غلامحسین کرباسچی معتقدند این تلاش‌ها حاصلی نخواهد داشت و اگر آقای روحانی کسی را مصادره نکند، کسی نمی‌تواند ایشان را مصادره کند. اما با تمامی این تفاصیل، این قصه کماکان ادامه دارد و پروژه مصادره روحانی باز هم به روند پیشین یعنی تلاش برای تخریب روحانی و القای خط مشی به رییس‌جمهور منتخب تغییر شکل خواهد داد. «کیهان» نخستین بار در سرمقاله خود بدون درنظرگرفتن یکی از حقوق بدیهی و واضح رییس‌جمهور (اختیار تام در تعیین معاون اول) نوشت: «انتظار آن بود که آقای روحانی حساب خود را از سران و عوامل فتنه آمریکایی - اسراییلی 88 جدا کند، ولی تشکر رییس‌جمهور منتخب از آقای خاتمی، با توجه به نقش ویرانگری که وی در فتنه 88 داشته است، به این نگرانی دامن می‌زند که مبادا دکتر روحانی از خطری که سران و عوامل فتنه 88 می‌توانند برای دولت ایشان پدید آورند، غفلت کند.» کیهان روز گذشته، ناامید از مصادره روحانی در مطلبی تحت عنوان «هشدار نسبت به حضور ستون پنجم دشمن در کابینه روحانی» اظهار کرده است: «سخن درباره اصولگرا یا اصلاح‌طلب‌بودن آقای دکتر روحانی اگرچه نکته قابل پرداخت و درخور توجهی است، ولی ماجرای اصلی بسیار فراتر از آن است و پای یک هشدار جدی نسبت به نفوذ ستون پنجم دشمنان بیرونی در کابینه رییس‌جمهور منتخب در میان است.» سرمقاله‌نویس «کیهان» باز هم در تعیین خط مشی، برای رییس‌جمهور منتخب کوشیده و علاوه بر هشدار به روحانی نوشته است: «حضور اصحاب فتنه در کابینه بعدی آسیب‌های جدی به نظام و مردم می‌زند و روحانی اولین قربانی خواهد بود.»تعیین این خط مشی‌ها برای روحانی تازگی ندارد، به جز «کیهان» روزنامه «وطن امروز»، هم در مطلبی با قلم مهدی محمدی از یادداشت‌نویسان سابق کیهان نوشته است: «یکی از مهم‌ترین مسایلی که حسن روحانی با آن مواجه خواهد بود، این است که نسبت خود را با پدیده‌ای به نام چپ روشن کند. ...چپ .... در واقع سرجمع کسانی است که به طور سنتی خود را اصلاح‌طلب دوم‌خردادی می‌نامیده‌اند.» عتاب و خطاب تنها محدود به رسانه‌های اصولگرا نیست و چهره‌های این جریان هم، رویه‌ای مشابه، در پیش گرفته‌اند. امیرحسین قاضی‌زاده سخنگوی جبهه پایداری، روز شنبه به ایسنا گفته بود: «اگر دولت آقای روحانی بخواهد در مواردی مانند توسعه سیاسی و آزادی مدنی وارد شود‌، نیروهایی هستند که در برابر او قرار خواهند گرفت.»
پیش از این نیز «حسین الله‌کرم»، حسن روحانی را به برگزاری «تظاهرات مردمی» تهدید کرده بود. او با اشاره به شرایط اقتصادی کنونی کشور گفته بود: «اگر حسن روحانی بخواهد به سمت سیاست‌های اقتصادی کارگزاران، حرکت کند، باید منتظر باشد مردمی که در دوران احمدی‌نژاد بردبار بودند در دوران وی دست به تظاهرات بزنند.»
پس از رسانه‌ها و برخي چهره‌های اصولگرا، نوبت به طرح‌ها و برنامه‌هایی می‌رسد که عملا روحانی را در پیشبرد برنامه‌هایش محدود می‌کند. «کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس» مصوبه‌ای تدوین کرده که بر اساس آن وزرای پیشنهادی رییس‌جمهوری منتخب، علاوه بر دارابودن مدرک فوق‌لیسانس، باید دست‌کم 10 سال تجربه و سابقه کاری در وزارتخانه پیشنهادی یا وزارتخانه‌های مرتبط داشته باشند. پیشنهاد اولیه طرح تغییر آیین‌نامه نحوه رای اعتماد به کابینه، ابتدا با امضای ۲۷ نماینده به کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس ارجاع داده شد و حالا برخی از همان نمایندگان با آن مخالفند. در یکی از بندهای این مصوبه، بر احراز صلاحیت نامزدهای معرفی‌شده از سوی کمیسیون‌های تخصصی تاکید شده، اما این در حالی است که آیین‌نامه فعلی مجلس تاکید دارد احراز صلاحیت وزرا بر‌عهده صحن علنی مجلس است. این به آن معناست که همه نمایندگان، حتی نمایندگانی که عضو کمیسیون غیرتخصصی هم هستند، می‌توانند درباره وزیر پیشنهادی ابراز عقیده کنند. مخالفان این طرح معتقدند پیشنهادهای طرح‌شده در طرح تغییر آیین‌نامه نحوه رای اعتماد، به شبهه تلاش برای ایجاد محدودیت برای رییس‌جمهور منتخب، در انتخاب همکارانش را تقویت می‌کند. هرچند سرنوشت این رای، در صحن علنی مشخص خواهد شد، اما پس از تصویب در کمیسیون آیین‌نامه داخلی و امضای 50 نماینده، قرار است برای بررسی به صحن علنی بیاید؛ طرحی که پیامی غیر از همکاری و همگرایی با رییس‌جمهور منتخب را دارد.
از طرفی نمی‌توان انکار کرد که کشور، این روزها، سخت‌ترین روزهای اقتصادی خود را پشت سر می‌گذارد و معیشت مردم بزرگ‌ترین چالش پیش‌روی مسوولان است. این چالش مهم از طرفی، ثمره مدیریت ناکارآمد و شعارزده، است و از طرف دیگر، ریشه در وابستگی غیرقابل انکار، به موضوع تحریم‌های ناعادلانه علیه ایران دارد؛ تحریم‌هایی که خودش چالش مهم پیش‌روی کشور، یعنی روابط خارجی است. سیاست خارجی هم در طول هشت سال گذشته به دلیل تلاش برای دستیابی به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای، دچار چالش‌های فراوانی شده و وجود یک دیپلماسی ضعیف، مشکلات فراوانی را در این عرصه، رقم زده است. حل این مشکلات و عبور موفق از این چالش‌ها، توقعی بجا، اما سخت از دولت یازدهم است. با این حال نبايد منتظر بروز معجزه‌ای بزرگ آن‌هم در کوتاه‌مدت از سوی روحانی باشیم، اما بر اساس وعده‌های رییس دولت یازدهم، حل این مشکلات از مطالبات اصلی مردم به شمار می‌رود. در طرح اقتصادی منتشرشده پیش از انتخابات، از سوی کارشناسان اقتصادی دولت تدبیر و امید، تلاش شده بود، رفاه اقتصادی، شامل حال کشور شود؛ اما گویا این طرح هم با مشکلات جدی روبه‌روست، چرا که مجلس کلیات یک طرح اقتصادی را تصویب کرده که بر اساس آن دستِ دولت برای اجرای بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و تدوین مصوبه‌ها و بخشنامه‌ها بسته خواهد شد. با این اوصاف، باید دید و به انتظار نشست، آیا کلید تدبیرروحانی توانایی باز کردن قفل این بحران‌ها را دارد یا خیر. آن هم در شرایطی که پس از مراسم تنفیذ و تحلیف که روزهای میانی مردادماه برگزار می‌شود، شصت و هشتمین اجلاس سازمان ملل هم پیش‌روست. بنابراین اواخر شهریورماه سال‌جاری در صورت حضور در مراسم سازمان ملل حسن روحانی پنجمین رییس‌جمهور ایران است که پایش به آمریکا باز می‌شود. تاکنون فقط محمود احمدی‌نژاد بود که در اولین سال ریاست‌جمهوری‌اش و یک ماه و نیم پس از مراسم تنفیذش در اجلاس سازمان ملل حضور پیدا کرده است، او تنها رییس‌جمهور ایران هم هست که تاکنون هشت بار و در تمامی اجلاس‌های سازمان ملل شرکت کرده است.
پیش از محمود احمدی‌نژاد، سیدمحمد خاتمی، آیت‌الله خامنه‌ای و محمدعلی رجایی یک یا دوبار در اجلاس سازمان ملل و با تعداد اندکی از همراهان، عازم نیویورک شده بودند. باید دید روحانی در سازمان ملل هم می‌تواند مطالبات مردم کشور را آنطور که از او توقع می‌رود برآورده کند یا باز هم تندروها بر او خواهند تاخت.
انتخاب حسن روحانی به عنوان یازدهمین رییس‌جمهور کشور در حالی انجام پذیرفته است که اگرچه هنوز او و تیم اجرایی‌اش سکان هدایت کشور را به دست نگرفته‌اند، اما بر ریلی جدید از چالش‌ها حرکت می‌کنند؛ ریلی که با استفاده از پختگی دوم خرداد و بعد از 16 سال از راه‌های پرهزینه اجتناب می‌ورزد؛ اما به نظر می‌رسد اصولگرایان با همان بازی قدیمی «هر 9 روز، یک بحران» به استقبال دولت تدبیر آمده‌اند.
در دولت اصلاحات، خاتمی جمله‌ای مشهور گفت که همواره مورد استناد اصلاح‌طلبان قرار می‌گیرد. وی گفت: «هر 9 روز، یک بحران، برای دولت من درست می‌شود»، با آمدن احمدی‌نژاد، البته بحران‌ها بیشتر شد، اما تفاوت بحران خاتمی با بحران احمدی‌نژاد در این بود که دولت خاتمی کمترین نقش را در ایجاد بحران‌های دولت اصلاحات داشت با این حال، «دولت تدبیر و امید»، کمتر از یک ماه دیگر فعالیت رسمی خود را آغاز خواهد کرد و مدیریت کشور را در دست خواهد گرفت؛ اما چالش‌ها برای حسن روحانی دور از ذهن هم نبوده است. «شیخ دیپلمات» در سخنرانی‌های انتخاباتی‌اش بارها بر این نکته تاکید کرده که رییس‌جمهور آینده، روزهای سختی را در پاستور پیش‌رو خواهد داشت؛ چالش‌ها و سختی‌هایی که محصول حاکمیت مدیریت ناکارآمد و احساسی در کشور است و البته ناگفته عیان است، پیچیدگی این ناکارآمدی با افزوده‌شدن فشارهای بین‌المللی، اصلاح این امور را سخت‌تر از هر زمان دیگری کرده است. چالش‌های حسن روحانی تنها مسایل اقتصادی و اجتماعی یا سیاست خارجی نیست، بلکه او علاوه بر مشکلات مذکور و عیان، جریاناتی را در مقابل خود خواهد دید که شمشیر را برایش از رو بسته‌اند و منتظر لغزش احتمالی او هستند.
بخشی از اصولگرایان با انتخاب روحانی، سعی در مصادره او داشتند؛ از جمله مدیرمسوول «کیهان» که پیش از انتخابات در سرمقاله‌های متعدد تاکید داشت، حسن روحانی و عارف گزینه‌های اصلاح‌طلبان برای انتخابات هستند؛ امروز پیروزی روحانی را پیروزی اصولگرایی خوانده و پایگاه رای او را در بین جماعت اصولگرا تعریف می‌کند. اما افرادی مانند غلامحسین کرباسچی معتقدند این تلاش‌ها حاصلی نخواهد داشت و اگر آقای روحانی کسی را مصادره نکند، کسی نمی‌تواند ایشان را مصادره کند. اما با تمامی این تفاصیل، این قصه کماکان ادامه دارد و پروژه مصادره روحانی باز هم به روند پیشین یعنی تلاش برای تخریب روحانی و القای خط مشی به رییس‌جمهور منتخب تغییر شکل خواهد داد. «کیهان» نخستین بار در سرمقاله خود بدون درنظرگرفتن یکی از حقوق بدیهی و واضح رییس‌جمهور (اختیار تام در تعیین معاون اول) نوشت: «انتظار آن بود که آقای روحانی حساب خود را از سران و عوامل فتنه آمریکایی - اسراییلی 88 جدا کند، ولی تشکر رییس‌جمهور منتخب از آقای خاتمی، با توجه به نقش ویرانگری که وی در فتنه 88 داشته است، به این نگرانی دامن می‌زند که مبادا دکتر روحانی از خطری که سران و عوامل فتنه 88 می‌توانند برای دولت ایشان پدید آورند، غفلت کند.» کیهان روز گذشته، ناامید از مصادره روحانی در مطلبی تحت عنوان «هشدار نسبت به حضور ستون پنجم دشمن در کابینه روحانی» اظهار کرده است: «سخن درباره اصولگرا یا اصلاح‌طلب‌بودن آقای دکتر روحانی اگرچه نکته قابل پرداخت و درخور توجهی است، ولی ماجرای اصلی بسیار فراتر از آن است و پای یک هشدار جدی نسبت به نفوذ ستون پنجم دشمنان بیرونی در کابینه رییس‌جمهور منتخب در میان است.» سرمقاله‌نویس «کیهان» باز هم در تعیین خط مشی، برای رییس‌جمهور منتخب کوشیده و علاوه بر هشدار به روحانی نوشته است: «حضور اصحاب فتنه در کابینه بعدی آسیب‌های جدی به نظام و مردم می‌زند و روحانی اولین قربانی خواهد بود.»تعیین این خط مشی‌ها برای روحانی تازگی ندارد، به جز «کیهان» روزنامه «وطن امروز»، هم در مطلبی با قلم مهدی محمدی از یادداشت‌نویسان سابق کیهان نوشته است: «یکی از مهم‌ترین مسایلی که حسن روحانی با آن مواجه خواهد بود، این است که نسبت خود را با پدیده‌ای به نام چپ روشن کند. ...چپ .... در واقع سرجمع کسانی است که به طور سنتی خود را اصلاح‌طلب دوم‌خردادی می‌نامیده‌اند.» عتاب و خطاب تنها محدود به رسانه‌های اصولگرا نیست و چهره‌های این جریان هم، رویه‌ای مشابه، در پیش گرفته‌اند. امیرحسین قاضی‌زاده سخنگوی جبهه پایداری، روز شنبه به ایسنا گفته بود: «اگر دولت آقای روحانی بخواهد در مواردی مانند توسعه سیاسی و آزادی مدنی وارد شود‌، نیروهایی هستند که در برابر او قرار خواهند گرفت.»
پیش از این نیز «حسین الله‌کرم»، حسن روحانی را به برگزاری «تظاهرات مردمی» تهدید کرده بود. او با اشاره به شرایط اقتصادی کنونی کشور گفته بود: «اگر حسن روحانی بخواهد به سمت سیاست‌های اقتصادی کارگزاران، حرکت کند، باید منتظر باشد مردمی که در دوران احمدی‌نژاد بردبار بودند در دوران وی دست به تظاهرات بزنند.»
پس از رسانه‌ها و برخي چهره‌های اصولگرا، نوبت به طرح‌ها و برنامه‌هایی می‌رسد که عملا روحانی را در پیشبرد برنامه‌هایش محدود می‌کند. «کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس» مصوبه‌ای تدوین کرده که بر اساس آن وزرای پیشنهادی رییس‌جمهوری منتخب، علاوه بر دارابودن مدرک فوق‌لیسانس، باید دست‌کم 10 سال تجربه و سابقه کاری در وزارتخانه پیشنهادی یا وزارتخانه‌های مرتبط داشته باشند. پیشنهاد اولیه طرح تغییر آیین‌نامه نحوه رای اعتماد به کابینه، ابتدا با امضای ۲۷ نماینده به کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس ارجاع داده شد و حالا برخی از همان نمایندگان با آن مخالفند. در یکی از بندهای این مصوبه، بر احراز صلاحیت نامزدهای معرفی‌شده از سوی کمیسیون‌های تخصصی تاکید شده، اما این در حالی است که آیین‌نامه فعلی مجلس تاکید دارد احراز صلاحیت وزرا بر‌عهده صحن علنی مجلس است. این به آن معناست که همه نمایندگان، حتی نمایندگانی که عضو کمیسیون غیرتخصصی هم هستند، می‌توانند درباره وزیر پیشنهادی ابراز عقیده کنند. مخالفان این طرح معتقدند پیشنهادهای طرح‌شده در طرح تغییر آیین‌نامه نحوه رای اعتماد، به شبهه تلاش برای ایجاد محدودیت برای رییس‌جمهور منتخب، در انتخاب همکارانش را تقویت می‌کند. هرچند سرنوشت این رای، در صحن علنی مشخص خواهد شد، اما پس از تصویب در کمیسیون آیین‌نامه داخلی و امضای 50 نماینده، قرار است برای بررسی به صحن علنی بیاید؛ طرحی که پیامی غیر از همکاری و همگرایی با رییس‌جمهور منتخب را دارد.
از طرفی نمی‌توان انکار کرد که کشور، این روزها، سخت‌ترین روزهای اقتصادی خود را پشت سر می‌گذارد و معیشت مردم بزرگ‌ترین چالش پیش‌روی مسوولان است. این چالش مهم از طرفی، ثمره مدیریت ناکارآمد و شعارزده، است و از طرف دیگر، ریشه در وابستگی غیرقابل انکار، به موضوع تحریم‌های ناعادلانه علیه ایران دارد؛ تحریم‌هایی که خودش چالش مهم پیش‌روی کشور، یعنی روابط خارجی است. سیاست خارجی هم در طول هشت سال گذشته به دلیل تلاش برای دستیابی به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای، دچار چالش‌های فراوانی شده و وجود یک دیپلماسی ضعیف، مشکلات فراوانی را در این عرصه، رقم زده است. حل این مشکلات و عبور موفق از این چالش‌ها، توقعی بجا، اما سخت از دولت یازدهم است. با این حال نبايد منتظر بروز معجزه‌ای بزرگ آن‌هم در کوتاه‌مدت از سوی روحانی باشیم، اما بر اساس وعده‌های رییس دولت یازدهم، حل این مشکلات از مطالبات اصلی مردم به شمار می‌رود. در طرح اقتصادی منتشرشده پیش از انتخابات، از سوی کارشناسان اقتصادی دولت تدبیر و امید، تلاش شده بود، رفاه اقتصادی، شامل حال کشور شود؛ اما گویا این طرح هم با مشکلات جدی روبه‌روست، چرا که مجلس کلیات یک طرح اقتصادی را تصویب کرده که بر اساس آن دستِ دولت برای اجرای بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و تدوین مصوبه‌ها و بخشنامه‌ها بسته خواهد شد. با این اوصاف، باید دید و به انتظار نشست، آیا کلید تدبیرروحانی توانایی باز کردن قفل این بحران‌ها را دارد یا خیر. آن هم در شرایطی که پس از مراسم تنفیذ و تحلیف که روزهای میانی مردادماه برگزار می‌شود، شصت و هشتمین اجلاس سازمان ملل هم پیش‌روست. بنابراین اواخر شهریورماه سال‌جاری در صورت حضور در مراسم سازمان ملل حسن روحانی پنجمین رییس‌جمهور ایران است که پایش به آمریکا باز می‌شود. تاکنون فقط محمود احمدی‌نژاد بود که در اولین سال ریاست‌جمهوری‌اش و یک ماه و نیم پس از مراسم تنفیذش در اجلاس سازمان ملل حضور پیدا کرده است، او تنها رییس‌جمهور ایران هم هست که تاکنون هشت بار و در تمامی اجلاس‌های سازمان ملل شرکت کرده است.
پیش از محمود احمدی‌نژاد، سیدمحمد خاتمی، آیت‌الله خامنه‌ای و محمدعلی رجایی یک یا دوبار در اجلاس سازمان ملل و با تعداد اندکی از همراهان، عازم نیویورک شده بودند. باید دید روحانی در سازمان ملل هم می‌تواند مطالبات مردم کشور را آنطور که از او توقع می‌رود برآورده کند یا باز هم تندروها بر او خواهند تاخت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.